શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 14.6.1

અશ્વલબ્રાહ્મણમ્
જનકો હ વૈદેહો બહુદક્ષિણેન યજ્ઞેનેજે। તત્ર હ કુરુપઞ્ચાલાનાં બ્રાહ્મણા અભિસમેતા બભૂવુસ્તસ્ય હ જનકસ્ય વૈદેહસ્ય વિજિજ્ઞાસા બભૂવ કઃ સ્વિદેષામ્બ્રાહ્મણાનામનૂચાનતમ ઇતિ -

સ હ ગવાં સહસ્રમવરુરોધ। દશદશ પાદા એકૈકસ્યાઃ શૃઙ્ગયોરાબદ્ધા બભૂવુસ્તાન્હોવાચ બ્રાહ્મણા ભગવન્તો યો વો બ્રહ્મિષ્ઠઃ સ એતા ગા ઉદજતામિતિ તે હ બ્રાહ્મણા ન દધૃષુઃ -

અથ હ યાજ્ઞવલ્ક્યઃ સ્વમેવ બ્રહ્મચારિણમુવાચૈતાઃ સૌમ્યોદજ સામશ્રવા૩ ઇતિ તા હોદાચકાર તે હ બ્રાહ્મણાશ્ચુક્રુધુઃ કથં નુ નો બ્રહ્મિષ્ઠો બ્રુવીતેતિ -

અથ હ જનકસ્ય વૈદેહસ્ય હોતાઽશ્વલો બભૂવ। સ હૈનં પપ્રચ્છ ત્વં નુ ખલુ નો યાજ્ઞવલ્ક્ય બ્રહ્મિષ્ઠોઽસી૩ ઇતિ સ હોવાચ નમો વયં બ્રહ્મિષ્ઠાય કુર્મો ગોકામા એવ વયં સ્મ ઇતિ તં હ તત એવ પ્રષ્ટું દધ્રે હોતાઽશ્વલઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। યદિદં સર્વં મૃત્યુનાપ્તં સર્વં મૃત્યુનાઽભિપન્નં કેન યજમાનો મૃત્યોરાપ્તિમતિમુચ્યત ઇતિ હોત્રર્ત્વિજાઽગ્નિના વાચા વાગ્વૈ યજ્ઞસ્ય હોતા તદ્યેયં વાક્સોઽયમગ્નિઃ સ હોતા સા મુક્તિઃ સાઽતિમુક્તિઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। યદિદં સર્વમહોરાત્રાભ્યામાપ્તં સર્વમહોરાત્રાભ્યામભિપન્નં કેન યજમાનોઽહોરાત્રયોરાપ્તિમતિમુચ્યત ઇત્યધ્વર્યુણર્ત્વિજા ચક્ષુષાઽઽદિત્યેન ચક્ષુર્વૈ યજ્ઞસ્યાધ્વર્યુસ્તદ્યદિદં ચક્ષુઃ સોઽસાવાદિત્યઃ સોઽધ્વર્યુઃ સા મુક્તિઃ સાઽતિમુક્તિઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। યદિદં સર્વં પૂર્વપક્ષાપરપક્ષાભ્યામાપ્તં સર્વમ્પૂર્વપક્ષાપરપક્ષાભ્યામભિપન્નં કેન યજમાનઃ પૂર્વપક્ષાપરપક્ષયોરાપ્તિમતિમુચ્યત ઇતિ બ્રહ્મણર્ત્વિજા મનસા ચન્દ્રેણ મનો વૈ યજ્ઞસ્ય બ્રહ્મા તદ્યદિદં મનઃ સોઽસૌ ચન્દ્રઃ સ બ્રહ્મા સા મુક્તિઃ સાઽતિમુક્તિઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। યદિદમન્તરિક્ષમનારમ્બણમિવાથ કેનાક્રમેણ યજમાનઃ સ્વર્ગં લોકમાક્રમત ઇત્યુદ્ગાત્રર્ત્વિજા વાયુના પ્રાણેન પ્રાણો વૈ યજ્ઞસ્યોદ્ગાતા તદ્યોઽયં પ્રાણઃ સ વાયુઃ સ ઉદ્ગાતા સા મુક્તિઃ સાઽતિમુક્તિરિત્યતિમોક્ષા અથ સમ્પદઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। કતિભિરયમદ્યર્ગ્ભિર્હોતાસ્મિન્યજ્ઞે કરિષ્યતીતિ તિસૃભિરિતિ કતમાસ્તાસ્તિસ્ર ઇતિ પુરોઽનુવાક્યા ચ યાજ્યા ચ શસ્યૈવ તૃતીયા કિં તાભિર્જયતીતિ પૃથિવિલોકમેવ પુરોઽનુવાક્યયા જયત્યન્તરિક્ષલોકં યાજ્યયા દ્યૌર્લોકં શસ્યયા -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ કત્યયમદ્યાધ્વર્યુરસ્મિન્યજ્ઞ આહુતીર્હોષ્યતીતિ તિસ્ર ઇતિ કતમાસ્તાસ્તિસ્ર ઇતિ યા હુતા ઉજ્જ્વલન્તિ યા હુતા અતિનેદન્તિ યા હુતા અધિશેરતે કિં તાભિર્જયતીતિ યા હુતા ઉજ્જ્વલન્તિ દેવલોકમેવ તાભિર્જયતિ દીપ્યત ઇવ હિ દેવલોકો યા હુતા અતિનેદન્તિ મનુષ્યલોકમેવ તાભિર્જયત્યતીવ હિ મનુષ્યલોકો યા હુતા અધિશેરતે પિતૃલોકમેવ તાભિર્જયત્યધ ઇવ હિ પિતૃલોકઃ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। કતિભિરયમદ્ય બ્રહ્મા યજ્ઞં દક્ષિણતો દેવતાભિર્ગોપાયિષ્યતીત્યેકયેતિ કતમા સૈકેતિ મન એવેત્યનન્તં વૈ મનોઽનન્તા વિશ્વે દેવા અનન્તમેવ સ તેન લોકં જયતિ -

યાજ્ઞવલ્ક્યેતિ હોવાચ। કત્યયમદ્યોદ્ગાતાઽસ્મિન્યજ્ઞે સ્તોત્રિયા સ્તોષ્યતીતિ તિસ્ર ઇતિ કતમાસ્તાસ્તિસ્ર ઇતિ પુરોઽનુવાક્યા ચ યાજ્યા ચ શસ્યૈવ તૃતીયાઽધિદેવતમથાધ્યાત્મં કતમાસ્તા યા અધ્યાત્મમિતિ પ્રાણ એવ પુરોઽનુવાક્યાઽપાનો યાજ્યા વ્યાનઃ શસ્યા કિં તાભિર્જયતીતિ યત્કિં ચેદં પ્રાણભૃદિતિ તતો હ હોતાઽશ્વલ ઉપરરામ -