શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 11.8.3

૧૧.૮.૩ પશુદેવતાવિકલ્પાભિધાયકં બ્રાહ્મણમ્
તદાહુઃ કિંદેવત્ય એષ પશુઃ સ્યાદિતિ। પ્રાજાપત્યઃ સ્યાદિત્યાહુઃ પ્રજાપતિર્વા એતમગ્રેઽભ્યપશ્યત્તસ્માત્પ્રાજાપત્ય એવૈષ પશુઃ સ્યાદિતિ -

અથો અપ્યાહુઃ। સૌર્ય એવૈષ પશુઃ સ્યાદિતિ તસ્માદેતસ્મિન્નસ્તમિતે પશવો બધ્યન્તે બધ્નન્ત્યેકાન્યથાગોષ્ઠમેક ઉપસમાયન્તિ તસ્માત્સૌર્ય એવૈષ પશુઃ સ્યાદિતિ -

અથો અપ્યાહુઃ। ઐન્દ્રાગ્ન એવૈષ પશુઃ સ્યાદિત્યેતે વૈ દેવતે અન્વન્યે દેવા યદ્યાર્તો યજતે પારયત એવ યદિ મહસા યજતે પારયત એવ તસ્માદૈન્દ્રાગ્ન એવૈષ પશુઃ સ્યાદિતિ -

પ્રાણ એવ પશુબન્ધઃ। તસ્માદ્યાવજ્જીવતિ નાસ્યાન્યઃ પશૂનામીષ્ટે બદ્ધા હ્યસ્મિન્નેતે ભવન્તિ -

સ હ પ્રજાપતિરગ્નિમુવાચ। યજૈ ત્વયા ત્વાઽઽલભા ઇતિ નેતિ હોવાચ વાયું બ્રૂહીતિ સ હ વાયુમુવાચ યજૈ ત્વયા ત્વાઽઽલભા ઇતિ નેતિ હોવાચ પુરુષં બ્રૂહીતિ સ હ પુરુષમુવાચ યજૈ ત્વયા ત્વાઽઽલભા ઇતિ નેતિ હોવાચ પશૂન્બ્રૂહીતિ સ હ પશૂનુવાચ યજૈ યુષ્માભિરા વો લભા ઇતિ નેતિ હોચુશ્ચન્દ્રમસં બ્રૂહીતિ સ હ ચન્દ્રમસમુવાચ યજૈ ત્વયા ત્વા ઽઽલભા ઇતિ નેતિ હોવાચાદિત્યં બ્રૂહીતિ સ હાદિત્યમુવાચ યજૈ ત્વયા ત્વાઽઽલભા ઇતિ તથેતિ હોવાચ ય ઉ ત એતે નાચીકમન્ત કિમુ મ એતેષુ સ્યાદિતિ યદ્યત્કામયેથા ઇતિ તથેતિ તમાલભત સોઽસ્યાયં પશુરાલબ્ધઃ સંજ્ઞપ્તોઽશ્વયત્તમેતાભિરાપ્રીભિરાપ્રીણાત્તદ્યદેનમેતાભિરાપ્રીભિરાપ્રીણાત્તસ્માદાપ્રિયો નામ તસ્માદુ પશું સંજ્ઞપ્તં બ્રૂયાચ્છેતાન્નુ મુહૂર્તમિતિ સ યાવન્તમશ્વમેધેનેષ્ટ્વા લોકં જયતિ તાવન્તમેતેન જયતિ -

તં પ્રાચી દિક્। પ્રાણેત્યનુપ્રાણત્પ્રાણમેવાસ્મિંસ્તદદધાત્તં દક્ષિણાદિગ્વ્યાનેત્યનુપ્રાણદ્વ્યાનમેવાસ્મિંસ્તદદધાત્તં પ્રતીચી દિગપાનેત્યનુપ્રાણદપાનમેવાસ્મિંસ્તદદધાત્તમુદીચી દિગુદાનેત્યનુપ્રાણદુદાનમેવાસ્મિંસ્તદદધાત્તમૂર્ધ્વા દિક્સમાનેત્યનુપ્રાણત્સમાનમેવાસ્મિંસ્તદદધાત્તસ્માદુ પુત્રં જાતમકૃત્તનાભિં પઞ્ચ બ્રાહ્મણાન્બ્રૂયાદિત્યેનમનુપ્રાણિતેતિ યદ્યુ તાન્ન વિન્દેદપિ સ્વયમેવાનુપરિક્રામમનુપ્રાણ્યાત્સ સર્વમાયુરેત્યા હૈવ જરાયૈ જીવતિ -

સ પ્રાણમેવાગ્નેરાદત્ત। તસ્માદેષ નાનુપધ્માતો નાનુપજ્વલિતો જ્વલત્યાત્તો હ્યસ્ય
પ્રાણ આ હ વૈ દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્ય પ્રાણં દત્તે ય એવં વેદ -

રૂપમેવ વાયોરાદત્ત। તસ્માદેતસ્ય લેલયત ઇવૈવોપશૃણ્વન્તિ ન ત્વેનમ્પશ્યન્ત્યાત્તં હ્યસ્ય રૂપમા હ વૈ દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્ય રૂપં દત્તે ય એવં વેદ -

ચિત્તમેવ પુરુષસ્યાદત્ત। તસ્માદાહુર્દેવચિત્તં ત્વાઽવતુ મા મનુષ્યચિત્તમિત્યાત્તં હ્યસ્ય ચિત્તમા હ વૈ દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્ય ચિત્તં દત્તે ય એવં વેદ -

ચક્ષુરેવ પશૂનામાદત્ત તસ્માદેતે ચાકશ્યમાના ઇવૈવ ન જાનન્ત્યથ યદૈવોપજિઘ્રન્ત્યથ જાનન્ત્યાત્તં હ્યેષાં ચક્ષુરા હ વૈ દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્ય ચક્ષુર્દ્દત્તે ય એવં વેદ -

ભામેવ ચન્દ્રમસ આદત્ત। તસ્માદેતયોઃ સદૃશયોઃ સતોર્નતરાં ચન્દ્રમા ભાત્યાત્તા હ્યસ્ય ભા આ હ વૈ દ્વિષતો ભ્રાતૃવ્યસ્ય ભાં દત્તે ય એવં વેદ તદ્યદાદત્ત તસ્માદાદિત્યઃ -