શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 10.2.5

ચયનમીમાંસા

અથાતશ્ચયનસ્યૈવ અન્તરોપસદૌ ચિનોત્યેતદ્વૈ દેવા અબિભયુર્યદ્વૈ ન ઇમમિહ રક્ષાંસિ નાષ્ટ્રા ન હન્યુરિતિ ત એતાઃ પુરોઽપશ્યન્નુપસદ ઇમાનેવ લોકાનિમે વૈ લોકાઃ પુરસ્તાઃ પ્રાપદ્યન્ત તાઃ પ્રપદ્યાભયેઽનાષ્ટ્ર એતમાત્માનં સમસ્કુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાન એતાઃ પુરઃ પ્રપદ્યાભયેઽનાષ્ટ્ર એતમાત્માનં સંસ્કુરુતે -

યદ્વેવાન્તરોપસદૌ ચિનોતિ એતદ્વૈ દેવા અબિભયુર્યદ્વૈ ન ઇમમિહ રક્ષાંસિ નાષ્ટ્રા ન હન્યુરિતિ ત એતાન્વજ્રાનપશ્યન્નુપસદો વજ્રા વા ઉપસદસ્તાન્પ્રાપદ્યન્ત તાન્પ્રપદ્યાભયેઽનાષ્ટ્ર એતમાત્માનં સમસ્કુર્વત તથૈવૈતદ્યજમાન એતાન્વજ્રાન્પ્રપદ્યાભયેઽનાષ્ટ્ર એતમાત્માનં સંસ્કુરુતે -

એતદુ હ યજ્ઞે તપઃ યદુપસદસ્તપો વા ઉપસદસ્તદ્યત્તપસિ ચીયતે તસ્માત્તાપશ્ચિતસ્તદ્વૈ યાવદેવોપસદ્ભિશ્ચરન્તિ તાવત્પ્રવર્ગ્યેણ સંવત્સરમેવોપસદ્ભિશ્ચરન્તિ સંવત્સરં પ્રવર્ગ્યેણ -

અહોરાત્રાણિ વા ઉપસદઃ આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમહોરાત્રેષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ તસ્માદેષોઽહોરાત્રેષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ -

અથ યદિ ચતુર્વિંશતિઃ ચતુર્વિંશતિર્વા અર્ધમાસા અર્ધમાસા ઉપસદ આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમર્ધમાસેષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ તસ્માદેષોઽર્ધમાસેષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ -

અથ યદિ દ્વાદશ દ્વાદશ વૈ માસા માસા ઉપસદ આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યં માસેષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ તસ્માદેષ માસેષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ -

અથ યદિ ષટ્ ષડ્વા ઋતવ ઋતવ ઉપસદ આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમૃતુષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ તસ્માદેષ ઋતુષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ -

અથ યદિ તિસ્રઃ ત્રયો વા ઇમે લોકા ઇમે લોકા ઉપસદ આદિત્યઃ પ્રવર્ગ્યોઽમું તદાદિત્યમેષુ લોકેષુ પ્રતિષ્ઠાપયતિ તસ્માદેષ એષુ લોકેષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ -

અથાતશ્ચિતિપુરીષાણામેવ મીમાંસા માસં પ્રથમા ચિતિર્માસમ્પુરીષમેતાવાન્વાસન્તિક ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાન્વાસન્તિક ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

માસં દ્વિતીયા માસં પુરીષમેતાવાન્ગ્રૈષ્મ ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાન્ગ્રૈષ્મ ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

માસં તૃતીયા માસં પુરીષમેતાવાન્વાર્ષિક ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાન્વાર્ષિક ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

માસં ચતુર્થી માસં પુરીષમેતાવાઞ્છારદ ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાઞ્છારદ ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

અથ પઞ્ચમ્યૈ ચિતેઃ અસપત્ના વિરાજશ્ચ પ્રથમાહમુપદધાતિ સ્તોમભાગા એકૈકામન્વહં તાઃ સકૃત્સાદયતિ સકૃત્સૂદદોહસાધિવદતિ તૂષ્ણીં માસં સ્તોમભાગાપુરીષમભિહરન્ત્યેતાવાન્હૈમન્તિક ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાન્હૈમન્તિક ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

માસં ષષ્ઠી માસં પુરીષમેતાવાઞ્છૈશિર ઋતૌ કામસ્તદ્યાવાઞ્છૈશિર ઋતૌ કામસ્તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુત એતાવાન્વૈ દ્વાદશસુ માસેષુ કામઃ ષટ્સ્વૃતુષુ તદ્યાવાન્દ્વાદશસુ માસેષુ કામઃ ષટ્સ્વૃતુષુ તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

અથ ત્રીણ્યહાન્યુપાતિયન્તિ યદહઃ શતરુદ્રિયં જુહોતિ યદહરુપવસથો યદહઃ પ્રસુતસ્તદ્યત્તેષ્વહઃસૂપસદા ચરન્તિ તાનિ તસ્ય માસસ્યાહોરાત્રાણ્યથ યત્પ્રવર્ગ્યેણ તદુ તસ્મિન્નૃતાવાદિત્યં પ્રતિષ્ઠાપયત્યેતાવાન્વૈ ત્રયોદશસુ માસેષુ કામઃ સપ્તસ્વૃતુષુ તદ્યાવાંસ્ત્રયોદશસુ માસેષુ કામઃ સપ્તસ્વૃતુષુ તં તત્સર્વમાત્માનમભિસંચિનુતે -

સ સંવત્સરં પ્રસુતઃ સ્યાત્ સર્વં વૈ સંવત્સરઃ સર્વમેકશતવિધઃ સર્વેણૈવ તત્સર્વમાપ્નોતિ યદિ સંવત્સરં ન શક્નુયાદ્વિશ્વજિતા સર્વપૃષ્ઠેનાતિરાત્રેણ યજેત તસ્મિન્ત્સર્વવેદસં દદ્યાત્સર્વં વૈ વિશ્વજિત્સર્વપૃષ્ઠોઽતિરાત્રઃ સર્વં સર્વવેદસં સર્વમેકશતવિધઃ સર્વેણૈવ તત્સર્વમાપ્નોતિ -