શતપથબ્રાહ્મણમ્ · અધ્યાય 1.1.3

૧.૧.૩ પ્રોક્ષણમ્
પવિત્રે કરોતિ । પવિત્રે સ્થો વૈષ્ણવ્યાવિતિ યજ્ઞો વૈ વિષ્ણુર્યજ્ઞિયે સ્થ ઇત્યેવૈતદાહ -

તે વૈ દ્વે ભવતઃ । અયં વૈ પવિત્રં યોઽયં પવતે સોઽયમેક ઇવૈવ પવતે સોઽયં પુરુષેઽન્તઃ પ્રવિષ્ટઃ પ્રાઙ્ચ પ્રત્યઙ્ચ તાવિમૌ પ્રાણોદાનૌ તદેતસ્યૈવાનુમાત્રાં તસ્માદ્દ્વે ભવતઃ -

અથો અપિ ત્રીણિ સ્યુઃ । વ્યાનો હિ તૃતીયો દ્વે ન્વેવ ભવતસ્તાભ્યામેતાઃ પ્રોક્ષણીરુત્પૂય તાભિઃ પ્રોક્ષતિ તદ્યદેતાભ્યામુત્પુનાતિ -

વૃત્રો હ વા ઇદં સર્વં વૃત્વા શિશ્યે । યદિદમન્તરેણ દ્યાવાપૃથિવી સ યદેદં સર્વં વૃત્વા શિશ્યે તસ્માદ્વૃત્રો નામ -

તમિન્દ્રો જઘાન । સ હતઃ પૂતિઃ સર્વત એવાપોઽભિ પ્ર સુસ્રાવ સર્વતૈવ હ્યયં સમુદ્રસ્તસ્માદુ હૈકા આપો બીભત્સાઞ્ચક્રિરે તા ઉપર્યુપર્યતિપુપ્રુવિરેઽત ઇમે દર્ભાસ્તા હૈતા અનાપૂયિતા આપોઽસ્તિ વા ઇતરાસુ સં સૃષ્ટમિવ યદેના વૃત્રઃ પૂતિરભિપ્રાસ્રવત્ તદેવાસામેતાભ્યાં પવિત્રાભ્યામપહન્ત્યથ મેધ્યાભિરેવાદ્ભિઃ પ્રોક્ષતિ તસ્માદ્વા એતાભ્યામુત્પુનાતિ -

સ ઉત્પુનાતિ । સવિતુર્વઃ પ્રસવ ઉત્પુનામ્યચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિરિતિ સવિતા વૈ દેવાનાં પ્રસવિતા તત્સવિતૃપ્રસૂત એવૈતદુત્પુનાત્યચ્છિદ્રેણ પવિત્રેણેતિ યો વા અયં પવત એષોઽચ્છિદ્રં પવિત્રમેતેનૈતદાહ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિરિત્યેતે વા ઉત્પવિતારો યત્સૂર્યસ્ય રશ્મયસ્તસ્માદાહ સૂર્યસ્ય રશ્મિભિરિતિ -

તાઃ સવ્યે પાણૌ કૃત્વા । દક્ષિણેનોદિઙ્ગયત્યુપસ્તૌત્યેવૈના એતન્મહયત્યેવ દેવીરાપો અગ્રેગુવો અગ્રેપુવ ઇતિ દેવ્યો હ્યાપસ્તસ્માદાહ દેવીરાપ ઇત્યગ્રેગુવ ઇતિ તા યત્સમુદ્રં ગચ્છન્તિ તેનાગ્રેગુવોઽગ્રેપુવ ઇતિ તા યત્પ્રથમાઃ સોમસ્ય રાજ્ઞો ભક્ષયન્તિ તેનાગ્રેપુવોઽગ્ર ઇમમદ્ય યજ્ઞં નયતાગ્રે યજ્ઞપતિં સુધાતું યજ્ઞપતિં દેવયુવમિતિ સાધુ યજ્ઞં સાધુ યજમાનમિત્યેવૈતદાહ -

યુષ્મા ઇન્દ્રોઽવૃણીત વૃત્રતૂર્ય ઇતિ । એતા ઉ હીન્દ્રોઽવૃણીત વૃત્રેણ સ્પર્ધમાન એતાભિર્હ્યેનમહંસ્તસ્માદાહ યુષ્મા ઇન્દ્રોઽવૃણીત વૃત્રતૂર્ય ઇતિ -

યૂયમિન્દ્રમવૃણીધ્વં વૃત્રતૂર્ય ઇતિ । એતા ઉ હીન્દ્રમવૃણત વૃત્રેણ સ્પર્ધમાનમેતાભિર્હ્યેનમહંસ્તસ્માદાહ યૂયમિન્દ્રમવૃણીધ્વં વૃત્રતૂર્યઽઇતિ -

પ્રોક્ષિતા સ્થેતિ । તદેતાભ્યો નિહ્નુતેઽથ હવિઃ પ્રોક્ષત્યેકો વૈ પ્રોક્ષણસ્ય બન્ધુર્મેધ્યમેવૈતત્કરોતિ -

સ પ્રોક્ષતિ અગ્નયે ત્વા જુષ્ટં પ્રોક્ષામીતિ તદ્યસ્યૈ દેવતાયૈ હવિર્ભવતિ તસ્યૈ મેધ્યં કરોત્યેવમેવ યથાપૂર્વં હવીંષિ પ્રોક્ષ્ય -

અથ યજ્ઞપાત્રાણિ પ્રોક્ષતિ । દૈવ્યાય કર્મણો શુન્ધધ્વં દેવયજ્યાયા ઇતિ દૈવ્યાય હિ કર્મણે શુન્ધતિ દેવયજ્યાયૈ યદ્વોઽશુદ્ધઃ પરાજઘ્નુરિદં વસ્તચ્છુન્ધામીતિ તદ્યદેવૈષામત્રાશુદ્ધસ્તક્ષા વાન્યો વામેધ્યઃ કશ્ચિત્પરાહન્તિ તદેવૈષામેતદદ્ભિર્મેધ્યં કરોતિ તસ્માદાહ યદ્વોઽશુદ્ધાઃ પરાજઘ્નુરિદં વસ્તચ્છુન્ધામીતિ -