સૌન્દર્યલહરી · શ્લોક 81-100

ગુરુત્વં વિસ્તારં ક્ષિતિધરપતિઃ પાર્વતિ નિજાન્ નિતમ્બાદ્ આચ્છિદ્ય ત્વયિ હરણરૂપેણ નિદધે
અતસ્ તે વિસ્તીર્ણો ગુરુર્ અયમ્ અશેષાં વસુમતીં નિતમ્બપ્રાગ્ભારઃ સ્થગયતિ લઘુત્વં નયતિ ચ ॥

કરીન્દ્રાણાં શુણ્ડાઃ કનકકદલીકાણ્ડપટલીમ્ ઉભાભ્યામ્ ઊરુભ્યામ્ ઉભયમ્ અપિ નિર્જિત્ય ભવતી
સુવૃત્તાભ્યાં પત્યુઃ પ્રણતિકઠિનાભ્યાં ગિરિસુતે વિજિગ્યે જાનુભ્યાં વિબુધકરિકુમ્ભદ્વયમ્ અપિ ॥

પરાજેતું રુદ્રં દ્વિગુણશરગર્ભૌ ગિરિસુતે નિષઙ્ગૌ જઙ્ઘે તે વિષમવિશિખો બાઢમ્ અકૃત
યદગ્રે દૃશ્યન્તે દશશરફલાઃ પાદયુગલી નખાગ્રચ્છદ્માનઃ સુરમુકુટશાણૈકનિશિતાઃ ॥

શ્રુતીનાં મૂર્ધાનો દધતિ તવ યૌ શેખરતયા મમાપ્ય્ એતૌ માતઃ શિરસિ દયયા ધેહિ ચરણૌ
યયોઃ પાદ્યં પાથઃ પશુપતિજટાજૂટતટિની યયોર્ લાક્ષાલક્ષ્મીર્ અરુણહરિચૂડામણિરુચિઃ ॥

નમોવાકં બ્રૂમો નયનરમણીયાય પદયોસ્ તવાસ્મૈ દ્વન્દ્વાય સ્ફુટરુચિરસાલક્તકવતે
અસૂયત્ય્ અત્યન્તં યદ્ અભિહનનાય સ્પૃહયતે પશૂનામ્ ઈશાનઃ પ્રમદવનકઙ્કેલિતરવે ॥

મૃષા કૃત્વા ગોત્રસ્ખલનમ્ અથ વૈલક્ષ્યનમિતં લલાટે ભર્તારં ચરણકમલે તાડયતિ તે
ચિરાદ્ અન્તઃશલ્યં દહનકૃતમ્ ઉન્મૂલિતવતા તુલાકોટિક્વાણૈઃ કિલિકિલિતમ્ ઈશાનરિપુણા ॥

હિમાનીહન્તવ્યં હિમગિરિતટાક્રાન્તિચતુરૌ નિશાયાં નિદ્રાણાં નિશિ ચ પરભાગે ચ વિશદૌ
પરં લક્ષ્મીપાત્રં શ્રિયમ્ અતિસૃજન્તૌ સમયિનાં સરોજં ત્વત્પાદૌ જનનિ જયતશ્ ચિત્રમ્ ઇહ કિમ્ ॥

પદં તે કાન્તીનાં પ્રપદમ્ અપદં દેવિ વિપદાં કથં નીતં સદ્ભિઃ કઠિનકમઠીકર્પરતુલામ્
કથં વા બાહુભ્યામ્ ઉપયમનકાલે પુરભિદા યદ્ આદાય ન્યસ્તં દૃષદિ દયમાનેન મનસા ॥

નખૈર્ નાકસ્ત્રીણાં કરકમલસંકોચશશિભિસ્ તરૂણાં દિવ્યાનાં હસત ઇવ તે ચણ્ડિ ચરણૌ
ફલાનિ સ્વસ્થેભ્યઃ કિસલયકરાગ્રેણ દદતાં દરિદ્રેભ્યો ભદ્રાં શ્રિયમ્ અનિશમ્ અહ્નાય દદતૌ ॥

કદા કાલે માતઃ કથય કલિતાલક્તકરસં પિબેયં વિદ્યાર્થી તવ ચરણનિર્ણેજનજલમ્
પ્રકૃત્યા મૂકાનામ્ અપિ ચ કવિતાકારણતયા યદ્ આધત્તે વાણીમુખકમલતામ્બૂલરસતામ્ ॥

પદન્યાસક્રીડાપરિચયમ્ ઇવારબ્ધુમનસશ્ ચરન્તસ્ તે ખેલં ભવનકલહંસા ન જહતિ
સુવિક્ષેપે શિક્ષાં સુભગમણિમઞ્જીરરણિત ચ્છલાદ્ આચક્ષાણં ચરણકમલં ચારુચરિતે ॥

અરાલા કેશેષુ પ્રકૃતિસરલા મન્દહસિતે શિરીષાભા ચિત્તે દૃષદ્ ઇવ કઠોરા કુચતટે
ભૃશં તન્વી મધ્યે પૃથુર્ ઉરસિજારોહવિષયે જગત્ ત્રાતું શંભોર્ જયતિ કરુણા કા ચિદ્ અરુણા ॥

પુરારાતેર્ અન્તઃપુરમ્ અસિ તતસ્ ત્વચ્ચરણયોઃ સપર્યામર્યાદા તરલકરણાનામ્ અસુલભા
તથા હ્ય્ એતે નીતાઃ શતમખમુખાઃ સિદ્ધિમ્ અતુલાં તવ દ્વારોપાન્તસ્થિતિભિર્ અણિમાદ્યાભિર્ અમરાઃ ॥

ગતાસ્ તે મઞ્ચત્વં દ્રુહિણહરિરુદ્રેશ્વરભૃતઃ શિવઃ સ્વચ્છચ્છાયાઘટિતકપટપ્રચ્છદપટઃ
ત્વદીયાનાં ભાસાં પ્રતિફલનલાભારુણતયા શરીરી શૃઙ્ગારો રસ ઇવ દૃશાં દોગ્ધિ કુતુકમ્ ॥

કલઙ્કઃ કસ્તૂરી રજનિકરબિમ્બં જલમયં કલાભિઃ કર્પૂરૈર્ મરકતકરણ્ડં નિબિડિતમ્
અતસ્ ત્વદ્ભોગેન પ્રતિદિનમ્ ઇદં રિક્તકુહરં વિધિર્ ભૂયોભૂયો નિબિડયતિ નૂનં તવ કૃતે ॥

સ્વદેહોદ્ભૂતાભિર્ ઘૃણિભિર્ અણિમાદ્યાભિર્ અભિતો નિષેવ્યે નિત્યે ત્વામ્ અહમ્ ઇતિ સદા ભાવયતિ યઃ
કિમ્ આશ્ચર્યં તસ્ય ત્રિનયન્સમૃદ્ધિં તૃણયતો મહાસંવર્તાગ્નિર્ વિરચયતિ નીરાજનવિધિમ્ ॥

કલત્રં વૈધાત્રં કતિકતિ ભજન્તે ન કવયઃ શ્રિયો દેવ્યાઃ કો વા ન ભવતિ પતિઃ કૈર્ અપિ ધનૈઃ
મહાદેવં હિત્વા તવ સતિ સતીનામ્ અચરમે કુચાભ્યામ્ આસઙ્ગઃ કુરવકતરોર્ અપ્ય્ અસુલભઃ ॥

ગિરામ્ આહુર્ દેવીં દ્રુહિણગૃહિણીમ્ આગમવિદો હરેઃ પત્નીં પદ્માં હરસહચારીમ્ અદ્રિતનયામ્
તુરીયા કાપિ ત્વં દુરધિગમનિઃસીમમહિમા મહામાયે વિશ્વં ભ્રમયસિ પરબ્રહ્મમહિષિ ॥

સરસ્વત્યા લક્ષ્મ્યા વિધિહરિસપત્નો વિહરતે રતેઃ પાતિવ્રત્યં શિથિલયતિ રમ્યેણ વપુષા
ચિરં જીવન્ન્ એષ ક્ષપિતપશુપાશવ્યતિકરઃ પરબ્રહ્માભિખ્યં રસયતિ રસં ત્વદ્ભજનવાન્ ॥

પ્રદીપજ્વાલાભિર્ દિવસકરનીરાજનવિધિઃ સુધાસૂતેશ્ ચન્દ્રોપલજલલવૈર્ અર્ઘ્યઘટના
સ્વકીયૈર્ અમ્ભોભિઃ સલિલનિધિસૌહિત્યકરણં ત્વદીયાભિર્ વાગ્ભિસ્ તવ જનનિ વાચાં સ્તુતિર્ ઇયમ્ ॥