સૌન્દર્યલહરી · શ્લોક 1-20

શિવઃ શક્ત્યા યુક્તો યદિ ભવતિ શક્તઃ પ્રભવિતું ન ચેદ્ એવં દેવો ન ખલુ કુશલઃ સ્પન્દિતુમ્ અપિ
અતસ્ ત્વામ્ આરાધ્યાં હરિહરવિરઞ્ચ્યાદિભિર્ અપિ પ્રણન્તું સ્તોતું વા કથમ્ અકૃતપુણ્યઃ પ્રભવતિ ॥

તનીયાંસં પાંસું તવ ચરણપઙ્કેરુહભવં વિરઞ્ચિઃ સંચિન્વન્ વિરચયતિ લોકાન્ અવિકલમ્
વહત્ય્ એનં શૌરિઃ કથમ્ અપિ સહસ્રેણ શિરસાં હરઃ સંક્ષુભ્યૈનં ભજતિ ભસિતોદ્ધૂલનવિધિમ્ ॥

અવિદ્યાનામ્ અન્તસ્તિમિરમિહિરદ્વીપનગરી જડાનાં ચૈતન્યસ્તબકમકરન્દસ્રુતિઝરી
દરિદ્રાણાં ચિન્તામણિગુણનિકા જન્મજલધૌ નિમગ્નાનાં દંષ્ટ્રા મુરરિપુવરાહસ્ય ભવતી ॥

ત્વદન્યઃ પાણિભ્યામ્ અભયવરદો દૈવતગણસ્ ત્વમ્ એકા નૈવાસિ પ્રકટિતવરાભીત્યભિનયા
ભયાત્ ત્રાતું દાતું ફલમ્ અપિ ચ વાઞ્છાસમધિકં શરણ્યે લોકાનાં તવ હિ ચરણાવ્ એવ નિપુણૌ ॥

હરિસ્ ત્વામ્ આરાધ્ય પ્રણતજનસૌભાગ્યજનનીં પુરા નારી ભૂત્વા પુરરિપુમ્ અપિ ક્ષોભમ્ અનયત્
સ્મરો ઽપિ ત્વાં નત્વા રતિનયનલેહ્યેન વપુષા મુનીનામ્ અપ્ય્ અન્તઃ પ્રભવતિ હિ મોહાય મહતામ્ ॥

ધનુઃ પૌષ્પં મૌર્વી મધુકરમયી પઞ્ચ વિશિખા વસન્તઃ સામન્તો મલયમરુદાયોધનરથઃ
તથાપ્ય્ એકઃ સર્વં હિમગિરિસુતે કામ્ અપિ કૃપાં અપાઙ્ગાત્ તે લબ્ધ્વા જગદ્ ઇદમ્ અનઙ્ગો વિજયતે ॥

ક્વણત્કાઞ્ચીદામા કરિકલભકુમ્ભસ્તનભરા પરિક્ષીણા મધ્યે પરિણતશરચ્ચન્દ્રવદના
ધનુર્ બાણાન્ પાશં સૃણિમ્ અપિ દધાના કરતલૈઃ પુરસ્તાદ્ આસ્તાં નઃ પુરમથિતુર્ આહોપુરુષિકા ॥

સુધાસિન્ધોર્ મધ્યે સુરવિટપિવાટીપરિવૃતે મણિદ્વીપે નીપોપવનવતિ ચિન્તામણિગૃહે
શિવાકારે મઞ્ચે પરમશિવપર્યઙ્કનિલયાં ભજન્તિ ત્વાં ધન્યાઃ કતિ ચન ચિદાનન્દલહરીમ્ ॥

મહીં મૂલાધારે કમ્ અપિ મણિપૂરે હુતવહં સ્થિતં સ્વાધિષ્ઠાને હૃદિ મરુતમ્ આકાશમ્ ઉપરિ
મનો ઽપિ ભ્રૂમધ્યે સકલમ્ અપિ ભિત્ત્વા કુલપથં સહસ્રારે પદ્મે સહ રહસિ પત્યા વિહરસિ ॥

સુધાધારાસારૈશ્ ચરણયુગલાન્તર્વિગલિતૈઃ પ્રપઞ્ચં સિઞ્ચન્તી પુનર્ અપિ રસઆમ્નાયમહસા
અવાપ્ય સ્વાં ભૂમિં ભુજગનિભમ્ અધ્યુષ્ટવલયં સ્વમ્ આત્માનં કૃત્વા સ્વપિષિ કુલકુણ્ડે કુહરિણિ ॥

ચતુર્ભિઃ શ્રીકણ્ઠૈઃ શિવયુવતિભિઃ પઞ્ચભિર્ અપિ પ્રભિન્નાભિઃ શંભોર્ નવભિર્ ઇતિ મૂલપ્રકૃતિભિઃ
ત્રયશ્ ચત્વારિંશદ્ વસુદલકલાશ્રત્રિવલય ત્રિરેખાભિઃ સાર્ધં તવ ચરણકોણાઃ પરિણતાઃ ॥

ત્વદીયં સૌન્દર્યં તુહિનગિરિકન્યે તુલયિતું કવીન્દ્રાઃ કલ્પન્તે કથમ્ અપિ વિરિઞ્ચિપ્રભૃતયઃ
યદ્ આલોક્યૌત્સુક્યાદ્ અમરલલના યાન્તિ મનસા તપોભિર્ દુષ્પ્રાપામ્ અપિ ગિરિશસાયુજ્યપદવીમ્ ॥

નરં વર્ષીયાંસં નયનવિરસં નર્મસુ જડં તવાપાઙ્ગાલોકે પતિતમ્ અનુધાવન્તિ શતશઃ
ગલદ્વેણીબન્ધાઃ કુચકલશવિસ્રસ્તસિચયા હઠાત્ ત્રુટ્યત્કાઞ્ચ્યો વિગલિતદુકૂલા યુવતયઃ ॥

ક્ષિતૌ ષત્પઞ્ચાશદ્ દ્વિસમધિકપઞ્ચાશદ્ ઉદકે હુતાશે દ્વાષષ્ટિશ્ ચતુરધિકપઞ્ચાશદ્ અનિલે
દિવિ દ્વિઃષત્ત્રિંશન્ મનસિ ચ ચતુઃષષ્ટિર્ ઇતિ યે મયૂખાસ્ તેષામ્ અપ્ય્ ઉપરિ તવ પાદામ્બુજયુગમ્ ॥

શરજ્જ્યોત્સ્નાશુભ્રાં શશિયુતજટાજૂટમુકુટાં વરત્રાસત્રાણસ્ફટિકગુટિકાપુસ્તકકરામ્
સકૃન્ ન ત્વા નત્વા કથમ્ ઇવ સ્તાં સંનિદધતે મધુક્ષીરદ્રાક્ષામધુરિમધુરીણા ભણિતયઃ ॥

કવીન્દ્રાણાં ચેતઃકમલવનબાલાતપરુચિં ભજન્તે યે સન્તઃ કતિ ચિદ્ અરુણામ્ એવ ભવતીમ્
વિરઞ્ચિપ્રેયસ્યાસ્ તરુણતરશૃઙ્ગારલહરી ગભીરાભિર્ વાગ્ભિર્ વિદધતિ સતાં રઞ્જનમ્ અમી ॥

સવિત્રીભિર્ વાચાં શશિમણિશિલાભઙ્ગરુચિભિર્ વશિન્યાદ્યાભિસ્ ત્વાં સહ જનનિ સંચિન્તયતિ યઃ
સ કર્તા કાવ્યાનાં ભવતિ મહતાં ભઙ્ગિસુભગૈર્ વચોભિર્ વાગ્દેવીવદનકમલામોદમધુરૈઃ ॥

તનુચ્છાયાભિસ્ તે તરુણતરણિશ્રીસરણિભિર્ દિવં સર્વામ્ ઉર્વીમ્ અરુણિમનિગ્મગ્નાં સ્મરતિ યઃ
ભવન્ત્ય્ અસ્ય ત્રસ્યદ્વનહરિણશાલીનનયનાઃ સહોર્વશ્યા વશ્યાઃ કતિકતિ ન ગીર્વાણગણિકા ॥

મુખં બિન્દું કૃત્વા કુચયુગમ્ અધસ્ તસ્ય તદધો હરાર્ધં ધ્યાયેદ્ યો હરમહિષિ તે મન્મથકલામ્
સ સદ્યઃ સંક્ષોભં નયતિ વનિતા ઇત્ય્ અતિલઘુ ત્રિલોકીમ્ અપ્ય્ આશુ ભ્રમયતિ રવીન્દુસ્તનયુગામ્ ॥

કિરન્તીમ્ અઙ્ગેભ્યઃ કિરણનિકુરમ્બામૃતરસં હૃદિ ત્વામ્ આધત્તે હિમકરશિલામૂર્તિમ્ ઇવ યઃ
સ સર્પાણાં દર્પં શમયતિ શકુન્તાધિપ ઇવ જ્વરપ્લુષ્ટાન્ દૃષ્ટ્યા સુખયતિ સુધાધારસિરયા ॥