ષટ્સહસ્રકાલોત્તરાગમઃ · અધ્યાય 1

પ્. ૨)
હરિઃ ઓમ્
કાલોદ્ધરઃ પદત્વાજ્યલક્ષણમ્
કટાદૂર્ધ્વે વેષકાદે યાગમુપકણ્ઠવર્તિનઃ ।
દ્વારોપદ્વારરચિતઃ મણ્ડલં વિઘ્નસૂદનઃ

આરક્તઃ કમલમૂર્ધ્વે બાહ્યપદ્માનિ તદ્બહિઃ ।
સિતાનુવિથી * * * * * * * * * * *

પ્રત્યેકં કવચેત્પુરા નામ્નઃ પ્રયોગે પ્રથનયિષુ-
વિમધ્યમં તતઃ । અસ્માદ્યુમ્મિસ્રવસ્થાપટમાતુ- ॥ ૩ ।
મરતૌ નિરૂપયેત્ । પશ્ચાત્વમ પ્રાદિપાદિકમત્રિકં સ્ફુટમટવિશેત્ ।
વર્તમાનાદિ કાર્યેષુ પ્રયોગં-

ચાત્ર નિર્દ્દિશેત્ । આત્મનેપદનિર્દ્દેશઃ પર-
સ્માદુભયાત્મકઃ । વિભક્તયસ્તથા સપ્ત-

પ્રત્યેકં ચ તિધામતા । મૃગદ્વિબહુસંખ્યેન-
પ્રયોક્તવ્યા ક્રમેણ તુ । લિંગાર્થમાત્રે પ્રથમા-

તથા ચા મંત્રશોધિતા । શેષાઃ કર્માણિ કરણે
સમપ્રદાને પ્રકલ્પયેત્ । અપાદાનેન સમબંધે-

તથા નિર્ધારણે હિતા । વિષયે સપતમી યોજ્યા-
જ્ઞાત્વા ચાર્ત્વિજ્ય સંગતિઃ । અપેતઃ કારણા-

નામ પ્રયોગો દૃશ્યતે તદા । સ્યોદ્ધાર દેશ-
સ્તુ કર્તવ્યો વિભક્તીનાં ગુરુત્તમૈઃ । ષષ્ટ્યર્થે-

સપ્તમી યોજ્યા સપ્તમ્યર્થે તુ સા પુનઃ ।
અનેન ક્રમયોગેન વ્યભિચારઃ સમાચરેત્

અર્થાનુસારતો યોજ્યા કારકાઃ સપ્તકર્મભિઃ ।
એતેનાનુમતે નૈવ તથાપ્યાહારતઃ સદા

વ્યાખ્યા કાર્યા પ્રયત્નેન પદે વાક્યે પુરા હિતા-
નામાં સમા કર્તવ્યો યુક્તાત્વ નરાન્યથા

ઉપસર્ગે હધીર્નાસ્તિ સર્વં વાક્યમેવ વા ।
તુલ્યાધિકરણે કાર્યા પદાભ્યાં ક્રતુ ધારણઃ

સંખ્યા પૂર્વોદ્વિગુજ્ઞેયઃ તથા તત્પુરુગૌરવાત્ ।
ધ્રુવં તાવત્પ્રકર્તવ્યઃ પદેવાલિખ્ય યત્નતઃ

યાવચ્છિષ્યે નલિનિખિલ્ય સમ્યગર્ધોપધારિતઃ ।
ન ત્વમેવં વિચારોક્ત્યા યથોક્તં શાસને મયા

પ્. ૩)
તથૈવ કાર્ષી સંસ્પર્શન્ ગચ્છેદ્વેલોપાદેયે નામની ।
વિરુદ્ધવાક્યં સંદિગ્ધે મદ્રુક્તં વિષમં સમઃ

શાસ્ત્રયુક્ત્યા પ્રકર્તવ્યં ન સ્વાભિપ્રયતો દિશેત્ ।
શિષ્યાણાં ગુરુકવિરોધોક્ત્યા વિવૃણોતિ યદા ગુરુઃ

તથા પ્રસ્થાન દોષોઽસ્તિ સૂત્રે ક્લિષ્ટે તુ તે ગુરો ।
સ્વસિદ્ધાંત સમામ્નાયાદ્ગુરોરર્થ નિદર્શનાત્

વિરુદ્ધમન્યથા નીય સંયોષણ્મુખ તત્વતઃ ।
પ્રાકૃતાદ્વસ્ત્વ નશ્ચાન્યદ્વસ્તુ યત્ર વિચાર્યતે

અસમ કા તદૂર્ધ્વે વેદિકા દેયા યાગોપકણ્ઠવર્તિતઃ ।
દ્વારોપદ્વારરચિતઃ મણ્ડલં વિઘ્નસૂદનઃ

આરક્તઃ કમલં મધ્યે બાહ્યપદ્માનિ તદ્વહિઃ ।
સિતાનુ વીથિકા કાર્યા દ્વારકાણિ યથેચ્છયા

કર્ણકાર્પિત પર્ણા તુ કેસરાણિ તથા પુનઃ ।
ગણેશસ્ય પ્રિયં નિત્યમણ્ડલં વિઘ્નમર્દ્દનઃ

મધ્યે ગણપતિઃ પૂજ્યો નાદ્યંગવરાંતિકઃ ।
અતઃ શકઃ સમાકાંતમૌષધેન શિરોહતઃ

મન્ત્રમેતં મહાદીપ્તં દ્રુવાદ્યુન્નતિના યુતઃ ।
વિઘ્નેશ્વરાદ્યાઃ પરતઃ પૂજનીયાઃ સમાસતઃ

વિઘ્નેશ્વરં ગણેશં ચ ગજાખ્યં ગજવાહનઃ ।
ગજાક્ષં ગજશીર્ષં તુ ગાંગેયં ગણનાયકં

ત્રિધાતું ગગનં ગૌણં ગોપતિં પૂર્વવર્તિકાઃ ।
વિઘ્નત્રાસં મહાકાયં લંબોષ્ટં લંબકર્ણકં

લંબોધરં મહાભીમં વિકૃતં પાર્વતિ પ્રિયં ।
ઓં ગણપતયે નમઃ । ઉગ્રં ભયાવહં-

ભદ્રં ભયઘ્નં ભયસૂદનમ્ । દ્વાદશેતે-
પૂજિતવ્યા દક્ષિણે પત્નિ સંસ્થિતાઃ । દેવ-

ત્રાસં મહાનાદં ભાસુરશ્ચોત્કટસ્વનમ્ ।
ચણ્ડં સૌણ્ડં મહાભીમં ડમથં મધુસૂદનઃ

સુંદરં રાલસંધ્યુષ્ટં પશ્ચિમસ્થાન્ પ્રપૂજયેત્ ।
બ્રહ્મબેરો બ્રહ્મનાભિ નિવૃત્તિ પ્રલયોલયઃ

પ્. ૪)
નૃત્ત પ્રિયસ્તથા લૌલ્યો વિકર્તા કર્મવત્સલઃ ।
કૃતાંતઃ કાલદણ્ડશ્ચ કીનાશશ્ચોત્તરાદિશિ

ઇત્યેતે પૂજિતવ્યાસ્તુ પુષ્પગંધાર્ધ્ય વિષ્ટરૈઃ ।
પૂર્વવત્સ્થાપયેત્કુંભં સંપૂજ્ય વિધિવિસ્તરૈઃ

અયુતં તુ જપેન્મંત્રં હોમયેચ્ચ દશાંશતઃ ।
શેષાનાં તુ દશાંશેન જપં હોમં તુ કારયેત્

પૂર્ણાં દત્વાભિષેકં તુ કર્તવ્યઃ સિદ્ધિમિચ્છતા ।
સર્વત્રા પ્રતિચા શક્તિઃ દુર્ધર્ષં ત્રિદશૈરપિ

અભિષેકસ્તદા કાર્યો ગુરુસ્સંપૂજ્ય ભક્તિતઃ ।
ગજાશ્વ વાહનાદ્યૈશ્ચ ભૂમિર્હેમમયૈ સ્મૃતા

એવં કૃતે નરાણાં તુ સિદ્ધયઃ સંભવંતિ હિ ।
સર્વત્ર વારિકાધીસ્સ્યાન્નાસૌ પીડ્યેત દુર્ગ્રહૈઃ

કર્મારંભેષુ સર્વેષુ મહાસિદ્ધિષુ ષણ્મુખઃ ।
ઇતિ ષટ્સહસ્રિકાલોત્તરે મહાતંત્રે- ૩૭
ગણપતિપૂજાપટલઃ -
ઈશ્વરઃ -
મણ્ડલં સંપ્રવક્ષ્યામિ વાગ્સિદ્ધિર્યેન જાયતે

ઈશ્વરં કાલદાહં ચ મનુશ્ચંદ્ર સમાયુતઃ ।
નિશાયાં ઈશ્વરં કાર્યં મનુના ચંદ્રસૂર્યવત્

ત્ર્યક્ષરઃ પરમં મંત્રં ન દેયં યસ્ય કસ્યચિત્ ।
ષડુજ્જાપનમંત્રેણ પ્રણવેન સમાદિશેત્

ધ્યાત્વા કુંદેન્દુસંકાશં ત્રિણેત્રં ચારુહાસનીઃ ।
સ્વરૂપાઃ સૌમ્યવદનાઃ પદ્મસ્થાં મકુટોજ્વલાં

પઞ્ચાશદ્વર્ણમાલાઢ્યાં મુક્તાસૃક્દામ ભૂષિતાં ।
એવં વિધાં ભગવતીં વાગીશીં વાગ્પ્રસિદ્ધિ માં

શુચિનાલક્ષજાપસ્તુ કર્તવ્યોમાનસસ્તદા ।
મસ્તકાત્કન્દપર્યન્તં પ્રવિશન્તીં વિચિન્તયેત્

અકારાદિ ક્ષકારાંતં વર્ણમાલાં વિભાવયેત્ ।
મુકુટમણિ ચયપ્રખ્યાં પ્રાણવલ્લીં સદાસ્મરેત્

કરન્યાસં પુરાકર્યં સ તુ મન્ત્રેણ મન્ત્રિણા ।
મૂર્ધ્નિ ગુહ્ય હૃદ્દેષુ ક્રમાદ્વર્ણત્રયં ન્યસેત્

પ્. ૫)
સકૃદુચ્ચરણૈ નૈવ મૂર્તિન્યાસં સમાચરેત્ ।
મન્ત્રગ્રહણ કાલે તુ મણ્ડલં તત્ર કારયેત્

તુર્યાશ્રમિન્દુ ભાગં તુ ભક્તાભ્યાં કમલં હિતં ।
વીથિકા પટ્ટિકા કાર્યાપત્રવલ્લી વિભૂષિતા

ચતુષ્પદાનિ પદ્માનિ તતોઽષ્ટૌ તત્ર વર્તયેત્ ।
વીથિકા પથિકાબાહ્યે દ્વારાણિ દ્વિપદાનિ તુ

પદ્મમાનાનિ તાન્યેવ કપોલ સહિતાનિ તુ ।
ઉપદ્વારાણિ તદ્વચ્ચ કોણબંધદ્વિપટ્ટિકઃ

સિતાનિ નવપદ્માનિ કર્ણિકા કનક પ્રદા ।
કેસરાણિ વિચિત્રાણિ * * * * * * * *

પગે ૬ મિસ્સિન્ગ્
* * * * * * * * * લેન વિભૂષિતઃ

કોણબંધં વિચિત્રં તુ દ્વિપદં તત્ર વર્તયેત્ ।
શુક્લવર્ણં તુ કમલં કર્ણિકા કાંચનપ્રદા

કેસરાણિ ચતુષ્પષ્ટિઃ પીતરક્તસિતાનિ ચ ।
મૂલમધ્યાગ્ર દેશેષુ સ્થિરત્વં ચ પ્રવર્તયેત્

અરુણા વાથિકા શસ્તા પત્રવલ્લિ વિચિત્રિતા ।
લોકપાલાનુરૂપેણ દ્વારાણિ પરિપૂરયેત્

વ્યોમરેખાંતરાલે કાર્યં વૈ સૂર્યસન્નિભમ્ ।
અરિણં કોણબંધં તુ પીતં વાથ સિતં હિતમ્

ઇતિ ભદ્રં સમાખ્યાતં શિવસ્યાધારમુત્તમઃ ।
નિત્યે નૈમિત્તિકે કામ્યે ભદ્રં ભદ્રપ્રસિદ્ધયે

અથ પદ્મવિધાનં તુ લેશતઃ કથ્યતે મયા ।
અસંસક્તં તુ સંસક્તં કમલં દ્વિપ્રકારકમ્

ભુક્તિમુક્તિપ્રદં પુંસાં અસંસક્તં સદા હિતમ્ ।
મુમુક્ષૂણાં વિતન્નિત્યં સંસક્તં પાવતી સુત

તચ્ચેકૈકં દ્વિધાજ્ઞેયં ગુરુણા કર્મવેદિના ।
બાલં યુવાઽથ વૃદ્ધશ્ચ નામતઃ ફલસિદ્ધયે

પ્. ૬)
ઇતિ મત્વા તતઃ પદ્મઃ વર્તયેદનુપૂર્વશઃ ।
પદ્મક્ષેત્રે તુ સૂત્રાણિ દિશિ દિક્ષુ વિનિક્ષિપેત્

તથા ષોડશધૂમ્રાણિ દ્વાત્રિંશત્તાનિ સંખ્યયા ।
વૃત્તાનિ પઞ્ચકલ્પ્યાનિ પદ્મક્ષેત્રે સમાનિ તુ

પ્રથમે કર્ણિકાં તત્ર પુષ્કરે નવભિર્યુતઃ ।
કેસરાણિ દ્વિતીયે તુ ચતુવિંશતિ સંખ્યયા

દલાસંધિસ્તૃતીયે તુ ગજકુંભાકૃતિસ્સદા ।
ચતુર્થે તુ દલાગ્રાણિ વ્યોમકૂટં ચ પઞ્ચમે

વ્યોમરેખા તદંતે તુ ન સ્થૂલા ન કૃશાહિતા ।
સંસક્તં કમલં પ્રોક્તં સંસક્તમથોચ્યતે

અસંસક્તો દલાકાંત દિગ્ભાગૈ વિસ્તરાદ્ભજેત્ ।
ભાગદ્વયં પરિત્યાગાદ્વસ્વંશે વર્ધયેદ્ધલમ્

સન્ધિં વિસ્તરસૂત્રેણ તમાલાંશ્ચાર્ચયેદ્દલં ।
સવ્યાસવ્યક્રમેણૈવ વૃદ્ધપદ્મં ભવેત્તદા

અથવા સન્ધિમધ્યે તુ ભ્રામયેદર્ધચંદ્રવત્ ।
સંધિદ્વયાગ્રં સૂત્રં બાલપદ્મં તદા ભવેત્

સન્ધિસૂત્રાસ્તુ માનેન પૃષ્ઠતઃ પરિવર્તયેત્ ।
તીક્ષ્ણાગ્રં તુ યુવા તેન કમલં ભુક્તિમુક્તિદમ્

મુક્તયે વૃદ્ધપદ્મં તુ બાલં સ્યાદષ્ટ સિદ્ધિષુ ।
યુવા દલં પ્રયુક્તેન સર્વકર્મસુ શિષ્યતે

ચતુર્ભ્રમં વા કર્તવ્યં સંસક્તં વ્યોમવર્જિતં ।
વ્યોમરેખં તુ કિન્ત્વત્ર દુલાગ્રાન્તે વિવર્જયેત્

ઇતિ લેશેન કમલં અષ્ટપત્રં પ્રદર્શિતમ્ ।
સર્વસાધારણં જ્ઞેયં વિનાવિઘ્નેશમણ્ડલં

મણ્ડલં નવનાભાખ્યં કથ્યમાનં શૃણુષ્વ મત્ ।
અષ્ટહસ્તં પુરાક્ષેત્રં દશહસ્તમથાપિ વા

વેદ સિદ્ધાર્થિકૈર્ભાગૈઃ સમંતાદ્વર્તયેત્ પુનઃ ।
સમન્તાદષ્ટભાગં તુ મધ્યે તુ કમલં ભવેત્

પ્. ૭)
પથિકા વીથિકા કાર્યા દ્વારં પદ્માર્ઘમાનતઃ ।
કણ્ઠોપકણ્ઠયુક્તં તત્ કણ્ઠવર્જ્યાદિ પટ્ટિકં

ઇત્યેકં મધ્યકમલં વીથિદ્વારસમન્વિતમ્ ।
કથિતં તે સમાસેન તદ્બાહ્યે વીથિકા મતા

પઞ્ચભાગમિતા સા તુ સમન્તાદ્દશ ભાગિકા ।
દશ દિક્ષુ તતઃ કાર્યં પૂર્વવત્કૃત્તિકા સુતઃ

પદ્માષ્ટકવિધાનેન વીથિદ્વાર સમન્વિતં ।
તદ્બાહ્યે પઞ્ચપદિકા વીથિકા પત્રભૂષિતા

પદ્મવદ્વારકર્ણન્તુ પદિકં દન્તુ કર્ણકમ્ ।
કપોલં પદિકઃ કાર્યં દિક્ષુદ્વારત્રયં સ્ફુટમ્

કોણબંધત્રિપદિકં દ્વિપદં વજ્રવદ્ભવેત્ ।
તદ્ધેતુ કમલં શુક્લં આપીતં પૂર્વપઙ્કજં

આગ્નેયયાં રક્તવર્ણં તુ નીલાબ્જં દક્ષિણે સ્થિતઃ ।
નૈર્-ઋત્યાં પીતવર્ણં તુ શુક્લં વરુણદિક્ સ્થિતં

આધૂમ્રં વાયુકોણે તુ રક્તપીતં તથોત્તરે ।
ઈશાને મૌક્તિક પ્રખ્યં શુક્લં વા નવપઙ્કજં

પદ્મગૌરમથો વાપિ રક્તગૌરમથાપિ વા ।
વ્યોમવ્યાપિ શિવસ્યેવ નવધ્વારવિધૌ હિતં

નવનામં સમાખ્યાતં પ્રાસાદાખ્યં શિવસ્ય તુ ।
મધ્યે પદ્મે શિવં પૂજ્યો લોકેશશ્ચાપરેષુ ચ

અસ્ત્રાણિ બાહ્યવીથૌ તુ ભક્ત્યા સંપૂજ્ય યત્નતઃ ।
અશ્વમેધસહસ્રાણિ વાજપેયશતાનિ ચ

એતન્મણ્ડલપૂજાયાં કલા નાર્હન્તિ ષોડશ ।
નાસૌ લિપ્યતિ પાપેન પદ્મપત્રમિવાંભસા

નૈમિત્તિકે તુ કામ્યે ચ કર્તવ્યં ભુક્તિમુક્તયે ।
મહામણ્ડલ સંજ્ઞં તુ વક્ષ્યેઽહં સર્વસિદ્ધિદં

અષ્ટહસ્તં પુરાક્ષેત્રં ભાગૈર્વિંશતિભિર્ભવેત્ ।
દ્વિપદં કમલં મધ્યે વીથિકા પથિકા હિતા

પ્. ૮)
દિશિ દિક્ષુ તથેઽષ્ટૌ ચ નીલાબ્જાનિ વિવર્તયેત્ ।
મધ્યપદ્મપ્રમાણેન વિંશત્યત્ર ગતાનિ તુ

દલસંધિવિહીનાનિ નીલેષ્ટ પતિકાનિ ચ ।
તત્પૃષ્ટે પથિકા વીથી સ્વસ્તિકા ચ તદૂર્ધ્વતઃ

દ્વિપદશ્ચ તથાચાષ્ટૌ તુ તદ્ભાગં તુ કૃતાસ્તદા ।
વર્તયેત્સ્વસ્તિકાંસ્તત્ર ગુરોરાજ્ઞા વિધાનતઃ

વીથિકા પૂર્વવદ્બાહ્યે દ્વારાણિ કમલં યથા ।
ઉપવર્ણયુતાનેવ કોણબંધ સપટ્ટિકમ્

મધ્યેબ્જં હિમકુન્દાભં કર્ણિકાપીતકેસરમ્ ।
અસંસક્તદલં શસ્તં વ્યોમવદ્વ્યોમકલ્પનમ્

કોણાશ્ચ શોણવર્ણાસ્તુ વીથિકા કાઞ્ચન પ્રભા ।
શ્યામરૂપાણ્યુત્પલાનિ કર્ણિકાકારકર્ણિકાઃ

નાનાવર્ણાસ્વસ્તિકાસ્સ્યુઃ વીથિકા પત્રવર્ત્તિકા ।
નાનાવિધાનિ વર્ણાનિ રજસાપરિપૂર્ય ચ

મહામણ્ડલ સંજ્ઞં તુ શિવસ્ય હૃદય પ્રિયમ્ ।
પવિત્રારોહણે શસ્તં દીક્ષાયાં ચ વિશેષતઃ

સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ મહામણ્ડલપૂજનાત્ ।
પઞ્ચાબ્જં સંપ્રવક્ષ્યામિ વ્રતાનાં ચ સમર્પણે

લિંગોદ્ધારે ચ કર્તવ્યમણિમાદિષુ સિદ્ધયે ।
પઞ્ચહસ્તે સમક્ષેત્રે સમન્તાદિન્દ્રભાજિતે

દ્વિપદં કમલં મધ્યે વીથિકા પથિકાં તતઃ ।
દિક્ષુ પદ્મચતુષ્કં ચ મધ્યવત્પરિકલ્પયેત્

તદ્બહિઃ પથિકા વીથિદ્વારાણિ દ્વિપદાનિ તુ ।
કર્ણોપકર્ણયુક્તાનિ વિચિત્રં કોણ સંગમે

મધ્યાબ્જં સંસિતં નિત્યં પતત્કર્ણિકકેસરં ।
આપીતં પૂર્ણપદ્મં તુ વૈડૂર્યાભં તુ દક્ષિણમ્

ઉત્તરં દરદાભઞ્ચ કુંદાભં વારુણાંભુજમ્ ।
રક્તાભા કાઞ્ચનપ્રખ્યા વીથિકા પ્રથમા પરા

પ્. ૯)
લોકેશ પ્રતિરૂપાણિ દ્વારાણિ શિખિવાહનઃ ।
પઞ્ચાબ્દમણ્ડલં સર્વં સર્વકામ પ્રસિદ્ધિદં

સર્વકામપ્રદં વક્ષ્યે મણ્ડલં સર્વકામદમ્ ।
વિકાર ભદ્રે તુર્યાગ્રે સમન્તાદ્દશભિઃ કજં

પથિકા પથિકા બાહ્યે દ્વારાણિ દ્વિપદાનિ તુ ।
મુખાનિ પદ્મમાનેન સકર્ણાનિ વિવર્તયેત્

અસંસક્તં કોણબંધં તુ આરક્તં પૂરયેત્ તતઃ ।
વીથિકા કાઞ્ચન પ્રખ્યા પત્રવલ્લિ વિભૂષિતા

સિતવર્ણં તુ કમલં નાનાશોભા સમન્વિતં ।
સર્વકામપ્રદં શસ્તં પ્રાસાદસ્ય મહામનઃ

સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ પ્રાસાદસ્ય તુ પૂજનાત્ ।
સર્વકામપ્રદં પુંસાં સર્વકર્મસુપૂજિતં

મણ્ડલં ત્વિદમેવાત્ર વિઘ્નદ્વંસેન શસ્યતે ।
કિન્તુ વીથૌ સ્વસ્તિકાસુ અરિષ્ટધ્વાવનાત્મને

અરિષ્ટધ્વંસયે યસ્માદરિષ્ટધ્વંસને તદા ।
કથિતં દેવદેવેન શિવેન પરમાત્મના

ચતુર્હસ્તં પુરં કૃત્વા વૃત્તં ચૈવ કરદ્વયં ।
વીથિકા હસ્તમાત્રં ચ દ્વારબંધં કરાત્મકં

પ્રાક્ વૃત્તસ્ય તુ વૃત્તં તુ મધ્યેસ્સ્યાત્ ષોડશાંગુલં ।
ભવેયુર્દ્દિક્ષુવૃત્તાનિ કમલૈસ્સહિતાનિ ચ

પદ્માનિ પઞ્ચશુક્લાનિ શ્યામં વૃત્તાંતરં હિતં ।
કોણાનિ પાવકાભાનિ વીથિકા કાઞ્ચનપ્રભા

દ્વારાણિ લોકપાલાનિ * * * * * * * * ।
મિસ્સિન્ગ્ - ૧૧, ૧૨, ૧૩ અન્દ્ ૧૪ પગેસ્
* * * * * * * વેદિકા કનકપ્રભા

પદ્મકુન્દેન્દુ વર્ણાભં દણ્ડં કૃષ્ણાજિનપ્રભં ।
મૂલં પાવકસંકાશં રુદ્રાસ્ર્ત્રં કથિતં મયા

બ્રહ્માસ્ત્રં કમલં જ્ઞેયં લક્ષણ
મિસ્સિન્ગ્ પગેસ્ : ૧૬, ૧૭, ૧૮, ૧૯, ૨૦, ૨૧, ૨૨, ૨૩ અન્દ્ ૨૪

પ્. ૧૦)
નમઃ । સકૃત્કરાયયાં વિન્યસ્ય કરન્યાસસ્તદાભવેત્ ।
આપાદમૂર્ધ્નિ પર્યન્તં સકૃન્યસ્ત્વા શુચિર્ભવેત્

મસ્તકાન્ પાદપર્યન્તં સ તુ દેહે તુ વિન્યસેત્ ।
દેહ ન્યાસે તુ તે પશ્ચાત્ અન્તર્યાગં સમારભેત્

પૂજા જપાગ્નિ ભવનં કર્તવ્યં બાહ્યમેવ ચ ।
* ચ્ચ પઞ્ચમૂર્ધાનં દેશબાહિન્દુ મણ્ડલં

બાધકાશયરૂપેણ તસ્ય ધ્યાનં નવાન્યથા ।
શાંતિકે પૌષ્ટિકે શુક્લં રક્તં વશ્યે પ્રશસ્યતે

સ્તંભકે પીતવર્ણન્તુ કર્ષણે કપિલં હિતમ્ ।
મોહને તદ્વદેવ સ્યાત્ જ્ઞાત્વા કર્મ વિચિન્તયેત્

બુધ્યા પ્રણવમુદ્ધાસ્ય સકૃત્પુષ્પેણ ચાસનં ।
આશક્તેશ્શક્તિપર્યન્તં વ્યાપ્ત્યા તત્ર પ્રકલ્પયેત્

તદૂર્ધ્વે પરમા મૂર્તિઃ દ્વાત્રિંશાર્ણેન કલ્પયેત્ ।
ઈશ્વરાચ્છક્તિપર્યન્તં કલાકલિતવિગ્રહં

વિસ્તિતારં મંત્રરાજેન પરમાવહયેત્તતઃ ।
આવાહ્ય પૂર્વવિધિના યથા વૈ વક્ષ્યમાણવત્

બ્રહ્માંગૈસ્સકલીકૃત્ય તથા સંપૂજ્ય ભક્તિતઃ ।
પૂમંત્રસ્ય પૂર્વસેવા તુ કર્તવ્યા સેકં પૂતિકા

અઘોરાક્ષ સ તુલ્યં તુ જપ્તવ્યં સાધકેન તુ ।
દક્ષિણામૂર્તિમાશ્રિત્ય હોમં કુર્યાદ્દશાંશતઃ

ગુગ્ગુલેન ઘૃતે નૈવ કાપિલેન ષડાનન ।
મન્ત્રસિદ્ધિસ્તદા સિદ્ધાકરોતિ પદમીપ્સિતઃ

ઉત્તમાધમયધ્યાસ્તુ સાધયેન્નાદૃતં વચઃ ।
સિદ્ધિચાઘોરરૂપેણ સાધયેતમનીપ્સિતાઃ

ધાન્યાન્ કામયતે કામાન્ તાન્ સ્તાન્ કામાનવાપ્નુવાત્ ।
ઉત્તમા લક્ષજાપેન સિદ્ધયે સાધયેદ્ધ્રુવમ્

તસ્માદ્ગુગ્ગુલુહોમેન તદર્દ્ધાન્મધ્યમાત્સુત ।
લક્ષવાદાત્કન્યસાસ્તુ સિદ્ધયે જપહોમતઃ

પ્. ૧૧)
સાધયેન્નાત્ર સંદેહઃ ત્રિવિધઃ સિદ્ધયસ્સદા ।
ત્રિવિધોત્પાતશમનમેવમેવ પ્રકલ્પયેત્

સર્વોત્પાત પ્રશમનમેવમેવ પ્રકલ્પયેત્ ।
સદ્યોત્પાત પ્રશમનમેવમેવ પ્રકલ્પયેત્

સર્વોત્પાત પ્રશમને નાન્યસ્ત્રાતાસ્તિ ભૂતલે ।
સિદ્ધાન્તેષુ તથાન્યેષુ નાન્યસ્ત્રાતાસ્તિ શાંકરે

અઘોરાન્નાપરોમંત્રો કલિમાસાદ્ય સિદ્ધિદ ।
અઘોરં સિદ્ધિદં મંત્રં નવાત્રાશેક કલ્પના

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન અઘોરં સર્વદાભ્યસેત્ ।
તિષ્ટન્ જાગ્રન્ સ્વપન્ ગચ્છન્ ભુંજાનો મૈથુનેરતઃ

અઘોરાર્પિત ચેતસ્સો મુક્તિભાગ્સવનાન્યથા ।
અબ્રહ્મચારી બ્રહ્મચાર્યસ્નાતકઃ સ્નાતકો ભવેત્

સ તુ સ્મરણ માત્રેણ સર્વપાપક્ષયો ભવેત્ ।
આવૃત્ય પઞ્ચવારં તુ સર્વતીર્થફલં ભવેત્

સર્વયજ્ઞફલં યાતિ સપ્તવારાનુવર્તનાત્ ।
ત્રિસ્સપ્તવારં ચાવર્ત્ય પૂજાંતં નિયમેન તુ

પૂજાફલં સમાપ્નોતિ પ્રાપ્નુયાચ્છાસ્ત્ર ભાષિતઃ ।
સર્વવાદાન્ પરિત્યજ્યમંત્રવાદં સમભ્યસેત્

મંત્રમૂલાનિ વાદાનિ તસ્માન્મંત્રઃ પરો ભવેત્ ।
તત્રાપ્યઘોરજાપસ્તુ કર્તવ્યો મંત્રચિન્તકૈઃ

દિવ્યાન્તરિક્ષ ભૌમાનાં વિઘ્નાનાં વિનિવારણં ।
અઘોરાસ્ત્રેષુ કર્તવ્યં સદ્યોત્પાતેષુ વારણમ્

દ્વાવિમૌ મંત્રરાજાનૌ સૂર્યસ્યોપરિસંસ્થિતૌ ।
દ્વાત્રિંશાક્ષરકં ઘોરં અઘોરાસ્ત્રં વિશેષતઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન મંત્રવિદ્વયમભ્યસેત્ ।
પૂર્વસેવા પ્રકર્તવ્યા યત્રાન્મંત્રદ્વયસ્ય તુ

તદા દહેત્ તુ વિઘ્નાંશ્ચ યથા કાલં સ્વયંશિવઃ ।
ઉપાંશુર્માનસોભાષ્યો જપયજ્ઞસ્ત્રિધા સ્થિતિઃ

પ્. ૧૨)
માનસં ચોત્તમં જ્ઞેયં સાત્વિકં તુ જપં પરં ।
ઉપાંશુર્મધ્યમં વિદ્ધિ રાજતં પાર્વતી સુત

અધમં તુ મતં ભાવ્યં તામસં તેન કીર્તિતઃ ।
ઉત્તમાધમ મધ્યાનાં વિધીનાં એવ સાધને

કર્તવ્યં તુ પ્રયત્નેન અઘોરાસ્ત્રપુરસ્સરમ્ ।
ભવિતઃ યૌ પ્રયત્નેન યત્નાન્મન્ત્રપરોપુરા

પૂર્વસેવાં તુ નિર્વત્ય સિદ્ધયસ્સાધયેત્તદા ।
સિધ્યન્તિ તસ્ય કર્માણિ નાન્યથા ક્રૌઞ્ચસૂદન

વિદ્યાનત્વે તુ યો ભોગ ઉત્તમાસિદ્ધિરિષ્યતે ।
મધ્યમા ખેચરત્વં તુ અધમાં જનપાદકે

અધમાધમસિદ્ધીંશ્ચ પશ્યાકર્ષણમોહનમ્ ।
સાધયેન્નાત્રસંદેહો મંત્રરાજ પ્રભાવતઃ

મન્ત્રરાજમવિજ્ઞાય સિદ્ધયે યસ્તુ સાધયેત્ ।
હનને મુક્તિના ક ક્ષુધાર્તિમખણ્ડયે તુષ્ટાન્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન અઘોરં સાધયેત્સદા ।
યે કેચિન્મન્ત્રસિદ્ધાસ્તુ દેવગંધર્વદાનવાઃ

સર્વે તે વશગા સ્યુઃ તુ ઘોરસિદ્ધસ્ય સંસ્થિતાઃ ।
મંત્રસિદ્ધાઃ કદાચિચ્ચ કાલતો નિધનં ગતાઃ

અઘોરમંત્ર સિદ્ધાયે અક્ષયામિત તેજસઃ ।
અતિરસ્કૃત વપ્યાસ્તે સર્વે ચામોઘશક્તયઃ

મન્ત્રાસ્વ તસ્ય સિધ્યન્તિ યસ્તુ પૂજારતસ્સદા ।
સિદ્ધયઃ તેષુ સિધ્યન્તિ નિત્યં યે મંત્રજાપિનઃ

મન્ત્રા ફલપ્રદા તેષાં ભવને કૃતબુદ્ધયઃ ।
પૂજાહોમો જપશ્ચૈવ તસ્માત્રિતયમભ્યસેત્

જ્ઞાત્વા તુ પરમં રૂપં અઘોરસ્ય મહારતઃ ।
જ્ઞાનં પ્રપદ્યતે યોગં જ્ઞેયાંશ પરિવર્જિતઃ

સદાત્મચિન્મયં બ્રહ્મ નિર્વિકલ્પમરૂપકં ।
સર્વપ્રમાણરહિતં સ્વસંવેદ્યમવાચકં

શ્રદ્ધયા તપસા ભક્ત્યા જપહોમાર્ચનાદિભિઃ ।
મહાપુરુષ સંપર્કાત્ જ્ઞાનતીર્થાનુવેદનાત્

પ્. ૧૩)
ઉપદેશાત્તથાભ્યાસા નિયમૈસ્સદ્વૃતૈસ્તથા ।
પૂજ્યંતે પરમં રૂપં સદસ્પતિ વ * * તઃ

નાન્યથૈતન્ન તથાદ્વેત ન દ્રવ્યં ન ગુણસ્તથા ।
ન તદ્બ્રહ્માદયો દેવાઃ પર્યુપાસંતિ નિત્યશઃ

તદર્ધં જ્ઞાપયજ્ઞૈસ્તુ તર્પયન્તિ અહર્નિશં ।
સીદન્તિ ચ મહામોહાજ્જયંતિ ચ મ્રિયન્તિ ચ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન નિષ્કલં પર્યુપાસયેત્ ।
યેન સંસ્મૃતમાત્રેણ ન ત્રયો જન્મચાપ્નુયાત્

અઘોરં પૂજયેદ્દેવં અઘોરં મુક્તિભાગ્ભવેત્ ।
સર્વદા હૃદયેઽઘોરં સર્વાવસ્થાસુ યઃ સ્મરેત્

પ્રાપ્નોતિ પરમં સ્થાનં પુનર્નાવૃત્તિલક્ષણઃ ।
ઇતિ શ્રીમત્ષટ્સહસ્રિકાલોત્તરે મહાતંત્રે

અઘોરકલ્પં સમાપ્તમ્ -
ઈશ્વર ઉવાચ-
રુદ્રશાંતિં મહાશાંતિં યજ્ઞેન ક્રિયથેઽથવા

અસ્ત્રયાગો મહાસેન સમાસાત્કથ્યતે મયા ।
અરિષ્ટધ્વંસનં કાર્યં મણ્ડલં યત્પુરોદિતં

પઞ્ચહસ્તં ચતુર્હસ્તં વસુહસ્તમથાપિ વા ।
રુદ્રપૂજા વિલોમેન કર્તવ્યા કૃત્તિકા સુત

વસ્વગ્નિ સંખ્યા રુદ્રાસ્તે રુદ્રશાંતિં પ્રકલ્પયેત્ ।
રુદ્રઞ્ચ વૃષભં ચૈવ ત્વવિમુક્તમસંભવમ્

પુરુષં ચેતિ પઞ્ચૈતા ઈશાન્યાઃ પ્રકૃતૌ ન્યસેત્ ।
ઉત્તરે તુ દલે પઞ્ચ રુદ્રાંસ્તાન્ ક્રમશોર્ચયેત્

વિશ્વાખ્યં તુ મહાવિશ્વં કરાલં વિકૃતં તથા ।
ત્વં તે ચ વિકૃતાખ્યં તુ પઞ્ચૈતે પુરુષે સ્થિતાઃ

ચત્વારઃ પિંગલાખ્યાસ્તુ નિયતા વાયુપત્રગાઃ ।
એકશ્વેતસ્તથા કૃષ્ણચતુર્થો મધુસંજ્ઞકઃ

અનંતશ્ચ તથા પઞ્ચ શુષ્કશ્ચૈવ પયોગણઃ ।
કાલતત્વે તુ વારિણ્યાં સ્થિતા રુદ્રા મહાબલાઃ

પ્. ૧૪)
કરાલ વિકરાલે ચ માયાયાં નૈર્-ઋતે દલે ।
ચતુસ્સહસ્ર વિદ્યાયાં યામ્યપાત્રે વ્યવસ્થિતં

શીર્ષાખ્યં વસ્ત્રસંજ્ઞં ચ કરાખ્યં ચ રણાસિતં ।
લંકામેતં ચતુર્થન્તુ ન્યસ્તવ્યં તત્વવેદના

એકદ્વિત્રિ જગાન્તાશ્ય રુદ્રાપતિશ્યતે સ્થિતાઃ ।
સ્વાહા સ્વધાવષટ્કારાસ્તત્ર રુદ્રત્રયઃ પુનઃ

ષટ્કાલાંતાશ્ચ પૂર્વસ્યાં રુદ્રાસ્યુઃ સકલેધ્વરિ ।
ભૂતં તત્ર મહાભૂતં પશુતંત્રમુપાયતિઃ

સર્વભૂતં તથાકાલં સંપૂજ્યાઃ શિખિવાહન ।
ઉમા મહેશ્વરે મધ્યે પૂજ્યસ્તત્વે શિવાત્મકે

સિતપુષ્પૈસ્સુગંધૈશ્ચ ચંદનાદ્યૈર્વિલેપનૈઃ ।
સંપૂજ્ય વિધિવન્મુદ્રાન્ પાયસેન ઘૃતેન ચ

તત્વેશ્વરાન્ શિખ * * * લોમેનાર્ચયેત્ તતઃ ।
અનન્તાન્ તાન્ શિષ્યધ્યે નવતત્વમતઃ શૃણુ

પ્રણવા ધ્રુવપર્યન્તં શિવપીઠ દહનાભુવમધ્યે-
શાશ્વતાસ્તત્પુરુષાંતં પીઠં સદાશિવં ચ-

પ્રાક્ સંસ્પર્શં ઈશ્વરપીઠમઘોરા જ્યોતિ-
રૂપાવશરન્ દિક્ સંસ્પર્શં

પમશાર્ચારૂ-

પં વિદ્યાપીઠં સ્થિતાશ્ચ તદ્વાહ્યે યા યા મન-
ગ્નિ સ્વલ્પ પદાંત નિશાચરાવસ્થં

અનિ-

ધના સમભવાંતં પીઠં પુરુષસ્થિતં તથા પાક્ષં-
શબ્દાત્પ્રણવપાદાન્તં પીઠપ્રકૃતિ સ્થિતં દિ-

શીશાન્યાઃ

ઇતિ પદમહાધ્વરોઽયં સંપૂ-
જ્યો ન્યાસમાત્રેણ એવં પદવિભાગાદમૃત-

પુરાંત સ્થિતાશ્શિવાસ્સર્વેશ્શકાર પરિધિ
મણ્ડલે પરિગણિતાઃ । પ્રણવ સદીપ્તાઃ

સર્વે વસાનનતયઃ સરૂઢાઃ પૂર્વપીઠે દેવ-
પૂર્વસ્થિત વિનિવિષ્ટાઃ પૂજ્યાશ્ચાર્ચિત-

પ્. ૧૫)
પદેન બ્રહ્મણા સ્તોતવ્યા સર્વે રુદ્રાઃ કર્મો-
દિતાઃ પૂર્વં આજ્યક્ષીરં દધિમધુ ફલાદયો-

વ્રીહયો યવાશ્યામાઃ ખણ્ડકૃતો ભક્ષણઃ-
પાયસં પૂર્વોઽન્નવર્ગશ્ચ । વસ્સ પુરોડાશઃ-

પીઠ પીઠે યથોદિતો યોજ્યઃ । હોમ્યો નવપદા-
વસ્તુનગ ખુર તુંગપરિશોભઃ । દૂર્વાકૃષ્ણ-

તિલાજ્યામૃતાખ્યા ચૂતપત્રાણિ-હોતવ્યા-
સિદ્ધા જ્વાલાજાવજ્રી સુગન્ધ પુષ્પાણિ-

ક્ષીરતરોઃ પત્રાવસમિધો તણ્ડુલ યવાદીનિ-
એકૈકસ્ય રુદ્રસ્યાહુતીનાં સહસ્રકં । આજ્યેન-

યત્નતો દેયં તદભાવાદ્યવોદિતૈઃ । એકૈકસ્ય
પદસ્યૈવ સહસ્રં પરિવર્તનં । સિદ્ધાંતસ્સંપ્ર-

પન્નૈસ્તુ વામાચારૈર્વિવર્જયેત્ । વામાચારં પ્રપ-
ન્ના યે શાસ્ત્રે સિદ્ધે વિગર્હિતાઃ । ગુપ્તાચારા-

સ્તુ યે કેચિત્ વર્જનીયાસ્તુ તે સદા । સિદ્ધાંતં-
સંપ્રપન્નાયે શુદ્ધાચારા દૃઢવ્રતાઃ । નિગ્રહા-

નુગ્રહે શક્તા દેવાનાં દેવિ દુર્ધરાઃ । ગુરુશુ-
દ્ધઃ પુરા જ્ઞાત્વા પશ્ચાચ્છીતિં સમારભેત્

અહન્યહનિ કર્તવ્યા ઉત્પન્નો વા * * ક્ ભૂતે ।
પ્રોક્તા વૈ ત્રિંશદષ્ટૌ ચ દેવાસ્તૈરિયમિષ્યતે

વિલોમેનાનુલોમેન રુદ્રે વ્યોમશિવેન ચ ।
રાકાનિતિ પદેનૈવ પીઠં નવપદાત્મકં

અનુલોમેન તત્પૂજ્યં રુદ્રા ચૈવ વિલોમતઃ ।
સપ્તપંચતિ સંખ્યા વા એકૈકામાહુતીન્દદેત્

ઇતિ નિત્યો વિધિ પ્રોક્તો વિશેષે પૂર્વવજ્જુહે ।
દિવ્યાનાં તુ નિમિત્તાનાં એકૈકસ્ય સહસ્રકં

અન્તરિક્ષનિમિત્તાનાં તત્તદધ્યાહુતિર્ભવેત્ ।
ભૌમાનાં શાંતિહોમો રુદ્રાણાં પદેષુ ચ

ઉત્પાતેષુ ચ સર્વેષુ મહોત્પાતે શતાહુતઃ ।
સર્વરોગવિહીનાં ગ્રહૈર્વા વિમૃતાત્મનામ્

પ્. ૧૬)
ઉપસર્ગગ્રહીતાનાં વિઘ્નેશૈર્દલિતાત્મનાં ।
અભિચારાભિતસાનાં શાંતિ હોમં પ્રયોજયેત્

અભિષેકશ્ચ કર્તવ્યં સંપાતાહુતિ મંત્રિતૈઃ ।
નવભિઃ કલશૈર્નિત્યં શતં વિંશોત્તરાધિકં

એક ન્યૂનં તુ મંત્રાણાં ન્યસ્તવ્યં ચાભિષેચનં ।
અહન્યહનિ કર્તવ્યં * * * વા જપેદ્ધુનેત્

અભિષેકાય દાતવ્યઃ સ ચરૂ પરિકલ્પિતઃ ।
તેન પ્રાશન તામ્રેણ સર્વૈર્વિઘ્નૈ ન બાધ્યતે

ખણ્મે દૃશાંતિશ્ચ કથિતા પરમેષુના ।
રુદ્રાણાં ચ પદાનાં ચ પ્રવિભાગઃ પ્રદર્શિતઃ

સંખ્યા સ્વાણુવિભાગશ્ચ દ્રવ્યમાહુતિલક્ષણઃ ।
તવાદ્યખણ્ડે કથિતઃ દ્વિતીયે સ્તુતિરુચ્યતે

સૂયતે સા ભગવતી મન્ત્રખણ્ડં તૃતીયકમ્ ।
ખણ્ડત્રયં તુ પાદ્યેન * ત્રં ગદ્યેન કથ્યતે

વિભાગખણ્ડાદપરં સ્તુતિ ખણ્ડન્નિગદ્યતે ।
રુદ્રશાંતિં પ્રવક્ષ્યામિ શિવં સર્વાર્થસાધિનીં

મનુષ્યાણાં હિતાર્થાય સ્વયં રુદ્રેણ ભાષિતાઃ ।
સર્વે વિઘ્નાઃ પ્રણશ્યંતિ શ્રુત્વૈમાઃ પાપનીશિનીઃ

દુસ્વપ્નાઃ વ્યાધયશ્ચૈવ ગ્રહાશ્ચૈવ દિશો દશ ।
બહુરૂપાય સર્વાય વિશ્વરૂપપરાય ચ

પ્રણમ્ય દેવ દેવાય સર્વપાપહરાય ચ ।
પાર્વત્યા સહિતાયૈવ સ હિ નન્દીશ્વરાય ચ

રુદ્રશાંતિં પ્રવક્ષ્યામિ વેતાલાનાં વિનાશિનીઃ ।
નરાણામુપસૃષ્ટાનાં દેવાયતનવેશ્મસુ

યેષાં ન ગર્ભસંભૂતિઃ કુલહાનિશ્ચ જાયતે ।
યત્ર જાતા વિનશ્યન્તિ ભવન્તિ ચ ન સંકટાઃ

કામ ચોત્પદ્યતે યત્ર સ તતશ્ચ ગૃહે ગૃહાઃ ।
ગર્ભઃ પતત્યકાલે ચ કુણ્ડં વા યત્ર જાયતે

પ્. ૧૭)
દુર્ભિક્ષેણ ચ પીડ્યન્તે રાષ્ટ્રોત્પાતે ચ દારુણૈઃ ।
ગણા યત્ર વિરુધ્યંતે ભ્રાતરશ્ચાપ્યનેકશઃ

પિતા માતાસ્નુષા ચૈવ કદલોપગતે ગૃહે ।
પશ્યંતિ ચ કવિં સ્વપ્ને બીજં ક્ષેત્રે ન રોહતિ

ગાવેરથ પશવશ્ચૈવ દાસાઃ કર્મકરાસ્તથા ।
ગૃહે સ્થિતા વિરુધ્યંતે તત્ર શાંતિઃ પ્રયોજયેત્

રૂપોપગર્જિતે પૃષ્ટવંશશ્ચ ભિદ્યતે ।
ગરવો નાહતાશ્ચૈવ સ્રવંતિ રુધિરં બહુ

દેવાશ્ચૈવ વૃક્ષાશ્ચ નૃત્યંતિ ચ હસંતિ ચ ।
અકાલે પુષ્પિતા વૃક્ષાફલિતાશ્યાપ્યનેકશઃ

ઉલ્કા પાતાશ્ચ જાયન્તે ભૂમિકંપાશ્ચ દારુણાઃ ।
નિમિત્તૈરશુભૈરેભિઃ અન્યૈશ્ચાપિ વિદારુણૈઃ

એકાગ્રપ્રયતો ભૂત્વા તત્ર શાંતિં પ્રયોજયેત્ ।
રુદ્રશાંતિસમુત્પત્તૌ કથં વક્ષ્યામિ તત્વતઃ

યક્ષરાષસ કૂશ્માણ્ડૈઃ વૃતં ભૂતૈરનેકશઃ ।
તતો દેવગણાસ્સર્વે ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ

વિજ્ઞાપયન્તિ દેવેશં બ્રહ્મણા સહિતં હરમ્ ।
વિદિતં તુ દેવેશ માના વિદુઃખિતા પ્રજાઃ

ગ્રહૈર્દુર્ધરવીર્યૈશ્ચ ન સંખ્યૈર્ન ગુણૈઃ પ્રભો ।
તસ્ય શાંન્તિં પ્રયચ્છધ્વં સર્વગ્રહમોચનીમ્

દેવાનાં વચનં શૃત્વા હરસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ ।
સમાદિશદ્ગુણાન્ સર્વાન્ ક્ષિપ્રમાનયુતાન્ ગ્રહાન્

અનિર્વાર્યશ્ચ ભગવાન્ લોકપાલા વિશેષતઃ ।
સર્વે વૈ જનપાલાશ્ચ રાષ્ટ્રપાલાશ્ચ દુર્જયાઃ

દેવ ભૂતગણા યક્ષા ગન્ધર્વાશ્ચ સ રાક્ષસાઃ ।
કૂશ્માણ્ડા દારુણાઘીરા યક્ષપાલા યનુગ્રહાઃ

દેવાયતનપાલાશ્ચ ભૂતગ્રામનિશાચરાઃ ।
કાલકર્ણી મહાકાલી યે ચાન્યે હિંસકા ગૃહાઃ

પ્. ૧૮)
અપસ્મારસ્તથોન્માદા નેત્રરોગગ્રહાસ્તથા ।
હૃદ્રોગા મુખરોગાશ્ચ કુક્ષિરોગા જરાક્ષયઃ

શિરો રોગા ગાત્ર રોગા નાયકાશ્ચ સુદારુણાઃ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવો વ્યાધયઃ પરિકીર્તિતાઃ

તે ગ્રહાસ્તુ ગણૈસ્સાર્ધં ઉપનીત્તાક શાંતિકં ।
વિજ્ઞાપયન્તિ દેવેશં પ્રણિપત્ય મુહુર્મુહુઃ

તેજઃ સોઢુમશક્તાસુ કિં પુનસ્ત્વાં સમીક્ષિતું ॥
આજ્ઞાપય મહાદેવ કિં કર્તવ્યં તવાજ્ઞયા

તાનુવાચ મહાદેવઃ ક્રોધસંરક્તલોચનઃ ।
માનુષા દુઃખિતાઃ કેન કસ્ય દોષેન વા પુનઃ

તેષામેકતમઃ પ્રાહ વાક્યં લોકેશ્વરાગ્રતઃ ।
એષા વૃત્તિરિહાસ્માકં બ્રહ્મદત્તોહ્યયં વરઃ

યે ગ્રસ્તાસ્તમસા લોકે માનુષાઃ પાપકર્મિણઃ ।
અત્યક્ષં રીતિકામાશ્ચ હન્તુકામાશ્ચયે ગ્રહાઃ

હર્ષિતાં દુઃખિતાંશ્ચૈવ નષ્ટ દુષ્ટાંશ્ચ માનવાન્ ।
નાનાચિત્યાદિ કૃત્યાંસ્તુ રુદ્રમીક્ષ્ય વિશંતિ તે

એતત્તે કથિતં દેવ પ્રસીદ ભગવન્મતમ્ ।
આજ્ઞાપય સુરશ્રેષ્ટ કર્તવ્યં કિમતઃ પરં

એવમુક્તસ્તુ ભગવાન્ ત્ર્યંબકઃ પરમેશ્વરઃ ।
રુદ્રશાંતિમિમાં પ્રાહ વરદો ભૂતવાહનઃ

યસ્તુ વિદ્યામુમાં શૃત્વા ગુહ્યકે * * * * * ।
૩૨ તો ૩૯ મિસ્સિન્ગ્

બ્રહ્મચર્યરવશ્શુદ્ધો ન બ્રવીત્ સાધકો મતઃ

તેનાપ્યેવં વિધો વસ્તુ વર્જનીયઃ પુરોદિતઃ ।
સોઽપ્યુક્તો દેશિકસ્તન્ત્રો યદિનો સિદ્ધસાધકઃ

નૈષ્ઠિકસ્ય વ્રતં કષ્ટં નિષિદ્ધં તુ ભૌતિકે ।
ગુરુસ્ત્રીગમનં ચૌર્યં પુણ્યકાલે રતિ ક્રિયા

ક્ષુરક્રિયા ઘૃતાભ્યાચં ગૃહિણો વર્જનં મતમ્ ।
પુષ્પાકારસુગંધાઢ્યં શુભાવાસસ્તથા બલા

ભોગાં ગત્વાન્નદુષ્યંતિ ભોજનં શક્તિકારણં ।
હસ્તમાત્રં તુ વેદાગ્રં ચતુરેખા તુ મણ્ડલમ્

આચાર્યસ્ય તુ કર્તવ્યં ભોજનાર્થે તુ નિત્યશઃ ।
એકૈક રેખયા હીનં સાધકાદિષુ કીર્તિતં

પ્. ૧૯)
કેશાનાં ધારણં શસ્તં મુણ્ડનં વા યથેચ્છયા ।
જટાધરાસ્તુ યતયો યસ્માંકિત શરીરિણઃ

જટાનાં વેષ્ટનં કુર્યાચ્છિરોમુણ્ડન્ન વેષ્ટયેત્ ।
તાશ્ચકાર્યા હિ ભોગાભા વૃત્તા વા વેણિકાથવા

કનકાદ્યાસ્તુ વૃત્તાસ્તુ જટાકાર્યા વિજાનતા ।
વિષમા નાગભોગાભા ન વિષાકૈકષોડશ

ઇતરાસ્તુ યથેચ્છતો યથા શાસ્ત્ર સ્થિતિસ્તથા ।
તત્વવર્ણ કલાજ્ઞાન પદસ્થાન વિકલ્પનાઃ

ક્ષેત્રં સુવર્તિતં કૃત્વા કૢપ્તિસ્તત્પૂર્વજેન તુ ।
ભસ્માશ્રયં પ્રકર્તવ્યો દૃઢશ્ચો કાણકોઽપિ વા

વિતસ્ત્યાયામકઃ શક્તિઃ તત્રચાષ્ટાંગુલોચ્છ્રિતાઃ ।
ઉત્તરીયોચ્છ્રયઃ કાર્યં દ્વાદશાંગુલ સંમિતં

ચતુરંગુલવિસ્તીર્ણં તસ્ય મધ્યે તુ સંગતમ્ ।
અથવા લાબુકં કાર્યં ષોડશાંગુલસંમિતમ્

ભસ્માધારં પ્રયત્નેન વર્જયેત્કાષ્ટસન્નિભં ।
દણ્ડમાત્મ સમં કાર્યં મૂલમંગુષ્ટવત્સમમ્

અથવા હસ્તમાત્રં વા વંશખાદિર શૈરાવીમ્ ।
દ્વા * * * * * * * * * * ન નિવર્તતે

સપ્તવારાન્ સ્ફુટે મૂર્ધા રુદ્રદણ્ડેન હન્યતે ।
સપ્તજન્મ સહસ્રાણિ રૌરવે પચ્યતે ગ્રહઃ

પુનશ્ચ સ મહાઘોરે યો માં વિદ્વાન્ વ્યતિ ક્રમેત્ ।
એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્ ગ્રહાણામગ્રતઃ સ્થિતઃ

સમેધે સ્થાપયિત્વા તુ પ્રાહવિદ્યામિમાં પ્રભુઃ ।
ઇદં કૃત્વા મહાદેવી ભવાની બ્રહ્મણો પુરઃ

અમેધાયા પ્રધૃષ્યાય નમઃ સ્વસ્તિ પરાયણી ।
ઓં કારોઽથ વષટ્કારો બ્રહ્મા સ્વાહા સ્વથા તથા

સાવિત્રી ભૂત સાવિત્રી રુદ્રસાવિત્રિરેવ ચ ।
રુદ્રાણિ બ્રહ્મસાવિત્રી દેવી ચૈવ સરસ્વતી

ઉમા કૃષ્ણા શિવાશ્ચૈવધાનિત્યા હુદિ સંસ્થિતા ।
સુરાસુરમનુષ્યેષુ સ્થાવરેષુ ચરેષુ ચ

સ્તુત્વૈવં પુરતો દેવ જગ્મુસ્વભુવનાનિ ચ ।
કલા સ્તોત્રે તુ કથિતામણ્ડખણ્ડન્નિગદ્યતે

પ્. ૨૦)
પૂજને તુ નમસ્કારં સ્વાહાંતં હવને હિતમ્ ।
આપ્યાયને વષટ્કાર- ષ્ટૌ વૌષણ્ણિયોજયેત્

કોર દ્વિતય * સ્થાને જાતિ યોગં તુ કારયેત્ ।
ઇતિ કર્મ પ્રોક્તં સ્થાનમામ્નાયતો હિતઃ

ઓં રુદ્રાય નમઃ । ૦૦ ઓં અવિમુક્તાય નમઃ ।
૦૦૧ ઓં મહાવિકૃતરૂપાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં પુરુ-

ષાય નમઃ । ૦૦૧ ઇતીશાન પાત્રે । કૃતો રુદ્ર * * ।
ઓં વિશ્વરૂપાય નમઃ । ઓં મહાવિશ્વરૂપાય-

નમઃ । ૦૦૧ ઓં કરાલરૂપાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં વિકૃત-
રૂપાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં મહાવિકૃતરૂપાય નમઃ

૦૦૧ ઉત્તરે પાત્રે । પૌરુષે તત્વે । પઞ્ચરૂપાંતા-
રુદ્રાઃ । ઓં એકપિંગલાય નમઃ । ઓં શ્વેત-

પિંગલાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં કૃષ્ણપિંગલાય નમઃ ।
૦૦૧ ઓં મધુપિંગલાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં નિયતો-

વાવયવપાત્રે રુદ્રાશ્ચત્વારઃ । ઓં અનંતાય-
નમઃ । ૦૦૧ ઓં રુદ્રાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં શુષ્કાય-

નમઃ । ૦૦૧ ઓં પયોગણાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં કાલ-
તત્વે વારુણં ચત્વારઃ । ઓં કરાલાય નમઃ ૦૦૧

ઓં વિકરાલાય નમઃ । ઇતિ દ્વે માયાતત્વે-
નૈર્-ઋતવક્ત્રે । ઓં સહસ્રશીર્ષાય નમઃ । ૧૧૦

ઓં સહસ્રવક્ત્રાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં સહસ્રકિર-
ણાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં સહસ્રલિંગાય નમઃ

ઇતિ ચતુસ્સહસ્રસંવિદ્યા તત્વે દષિણપત્રે ।
ઓં એકટાય નમઃ । ઓં બીજાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં

સ્વાહાકારાય નમઃ । ૦૦૧ ઓં સ્વધાકારાય નમઃ ।
૦૦૧ ઓં વષટ્કારાય નમઃ । ઇતિ વહ્નિપત્રે

ઈશ્વરપત્રે સ્થિતાષ્પટ્ રુદ્રાઃ । ઓં રુદ્રપતયે-
નમઃ । ૦૦૧ ઓં કાલાધિપતયે નમઃ । ૦૦૧ ઇતિ

સદાશિવ તત્વે ષટ્ પૂર્વદલે । ઓમુમેકરૂપ-
ધારિણે નમઃ । ૦૦૧ ઓં ચતુર્-ઋ?તુણ્ડિણિ રુદ્રોઽસિ-

દેવાનાં દેવદેવ વિશાખ હન હન મથ મથ-
કુરુ કુરુ પુરિ પુરિ સુરિ સુરિ રુદ્રશાંતિ-

પ્. ૨૧)
મનુસ્મરન્ કૃષ્ણપિંગલ અકાલપિશાચાધિ-
પતયે વિઘ્નેશ્વરાય નમઃ । ૦૦૧ ઇત્યુમામ-

હેશ્વરૌ કર્ણિકાયાં શિવતત્વે- ઓં વ્યોમ-
વ્યાપિને । વ્યોમરૂપાય સર્વવ્યાપિને શિવાય-

અનંતાય અનાથાય અનાશ્રિતાય- ધૂપાય-
ઇતિ મધ્યે શિવતત્વેન પદાય કર્ણિકાયાં-

અતિશાશ્વતાય યોગપીઠસંસ્થાત્ નિત્ય-
યોગિને ધુનાહારાય ઓં નમશ્શિવાય સર્વ-

પ્રભવે શિવાય ઈશાનમૂર્ધાય તત્પુરુષ-
વક્ત્રાય- ઇતિ પૂર્વદલે સાદાખ્યેત્યઘોર-

હૃદયાય વામદેવ ગુહ્યાય સદ્યોજાતમૂર્તયે-
ઓં નમો નમઃ । ગુહ્યાતિ ગુહ્યાય । ગોઘ્ને? અનિ-

ધનાય । સર્વસિદ્ધાધિપાય । જ્યોતિરૂપાય-
ઈશ્વર તત્વેઽગ્નિદુલે । પરમેશ્વરપરાય । અચે-

તનાચેતન વ્યોમિન્ । વ્યોમિન્ । વ્યાપિન્-વ્યાપિન્-
અરૂપિન્ અરૂપિન્ પ્રથમ પ્રથમ તેજસ્તેજઃ

જ્યોતિ જ્યોતિઃ । અરૂપ ઇતિ । વિદ્યાતત્વે યામ્ય-
દલે । અનન્ત અભસ્મ અભસ્મ । અનાદિ નાના-

ધૂ ધૂ ધૂ ઓં ભૂઃ ઓં ભુવઃ ઓં સુવઃ । ઓં મહઃ ।
માયા તત્વે નૈર્-ઋતદલે । અનિધન નિધન- નિધનો-

દ્ભવ શિવ સર્વપરત્મન્ । મહેશ્વરઃ । મહાદેવ ।
સદ્ભાવેશ્વર ઇતિ- કાલતત્વે વારુણે પાત્રે

મહાતેજઃ યોગાધિપતયે મુઞ્ચ મુઞ્ચ । પ્રથમ પ્રથમ-
શર્વ શર્વ । ભવ ભવ ભવોદ્ભવ સર્વભૂત સુખપ્રદ-

સર્વસાન્નિધ્યકર । ઇતિ વાયવ્યદલે નિયતિતત્વે-
બ્રહ્મવિષ્ણુરુદ્રપરિ અનર્ચિતાનર્ચિત । અસંસ્તુ-

તાસંસ્તુત પૂર્વસ્થિત પૂર્વસ્થિત સાક્ષિન્ સાક્ષિન્ ।
કુરુ કુરુ પતંગ પતંગ પિંગ પિંગ જ્ઞાન જ્ઞાન ઇતિ-

પ્. ૨૨)
પુરુષતત્વે । ઉત્તરદલે

શબ્દ શબ્દ સૂક્ષ્મસૂક્ષ્મ
શિવ શિવ સર્વદ સર્વદ ઓં નમો નમઃ । ઓં શિવાય-

નમો નમઃ । ઓમિતિ પ્રાકૃત તત્વે । ઈશાનદલે- ।
રુદ્રશાંતિં જપેન્નિત્યં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઉપદ્રવેષુ સર્વેષુ સર્વોત્પાતેષુ ષણ્મુખ ।
મુતેનાત્ર સંદેહઃ સત્યં સત્ય શિખિધ્વજ

સ્થાપનાર્ચન દીક્ષાદિ ક્રમોપક્રમયોર્નરઃ ।
પશ્ચાન્ન કુરુતે શાંતિં ઇષ્ટાપૂર્તૈવિયુજ્યતે

રોગાત્યયનિમિત્તાપ્તૌ દેશશાંત્યાદિ કર્મસુ ।
શ્મશાનેષુ ચ નિત્યેષુ માનવા યત્ર વર્તતે

શતા અષ્ટૌ તથાકર્ષે વશ્યોચ્ચાટનમારણે ।
નાપેક્ષણીયા કાલસ્ય ભૌતિકસ્યાપિ નિત્યશઃ

ઇતિ શ્રીમત્ષટ્સહસ્રિકાલોત્તરે મહાતંત્રે-
રુદ્રશાંતિ પટલઃ -
શિવાચારમ્ -
ઈશ્વર ઉવાચ-
દીક્ષિતાનાં ક્રમેણૈવ શિવાચારો નિગદ્યતે

કિં વર્જ્યં કિં ચ કર્તવ્યં શિવમાર્ગસ્થિતેષ્વથ ।
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં પક્ષયોરુભયોસ્તથા

વ્યતીપાતેષુ સર્વેષુ દિનવૃદ્ધૌ દિનક્ષયે ।
સંક્રાન્ત્યામયને દ્વંન્તુ ષડશીતિ મુખેષુ ચ

દ્વિગુણં પૂજનં હોમો જપો નક્તેન વર્તનં ।
ભૂતેષુ રક્ષણં કાર્યં વાત્સલ્યં ચ તપસ્વિષુ

કારુણ્યં સર્વભૂતેષુ ક્ષમાસત્યમચાપલમ્ ।
અનૃતં ગુરુદેવાર્થં ન દોષાય પ્રકલ્પ્યતે

અદણ્ડશ્ચાસહાયશ્ચ ગમનં શયનં નહિ ।
રુદ્રાક્ષ કટકન્નિત્યં વિષમં વાસમંદ્રજં

એકત્રિપઞ્ચવદનં યથા લાભં તુ ધારયેત્ ।
દ્વિચતુષ્ષણ્મુખં શસ્તં અવ્રણં કન્દતીક્ષકં

પ્. ૨૩)
સવ્રણઃ ક્રમિજુષ્ટં તુ કન્દકૈરહિતં તથા ।
વકધારાનિકૃષ્ટં ચ રુદ્રાક્ષં નૈવ ધારયેત્

દક્ષબાહુશિખાયાં વા ધાર્યં ચતુરાનનમ્ ।
અબ્રહ્મચારી બ્રહ્મચાર્યો વાસ્તાતઃ સ્નાતકો ભવેત્

રુદ્રાક્ષધારણે નૈવ રુદ્રલોકે મહીયતે ।
વાઙ્મનઃ કાયિકં પાપં દહત્યગ્નિરિવેન્ધનં

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન રુદ્રાક્ષં ધારયેત્સદા ।
અધારણે મહાન્ દોષઃ સિદ્ધયઃ તસ્ય દૂરતઃ

રુદ્રાક્ષધારણીયસ્તુ દીક્ષિતૈશ્ચાપ્ય દીક્ષિતૈઃ ।
નિત્યં હૈમમયીં ધાર્યં મુદ્રિકા દક્ષિણે કરે

પદ્મરાગાન્વિતા કાર્યા નીલેન રચિતાથવા ।
ધાર્યો હિ ચિત્ર રુગ્માદ્યૈઃ કુણ્ડલેન ચિતાન્વિતે

નવશબ્દદશાદ્યં સ્યાત્ ત્રિસરં દેશિકાદ્દિતઃ ।
ત્રિસૂત્રેણ વૃતત્વે તદ્ધૃત્તં ઘૃષ્ટં સુવર્તિતમ્

દ્વિગુણં કટિબંધેન નયેદામસ્તનાંતિકં ।
તસ્માત્તદ્વિગુણં કુર્યાદ્ગ્રન્થિસ્તસ્યા ત્રિવેષ્ટનાત્

ઉપવીતન્નૃપાદીનાં તદ્વિત્રેકસરં ક્રમાત્ ।
પૂજામાત્રં ચ સન્ધાર્યં નોર્ધ્વં તેષાં હિ ધારણં

શિવસંજ્ઞાદ્વિજસ્યૈવ દેવાખ્યા ચંદ્રપસ્ય તુ ।
વૈશ્યાનાં દેવસંજ્ઞા ચ શૂદ્રાણાં તુ ગણાન્વિતા

પુષ્પપાદાનુસારેણ સંજ્ઞા તન્નાયતો હિતા ।
અનાથં દુર્બલં ભીતં દુર્ગન્ધં ન પરિત્યજેત્

ગવામુત્થાપનં કાર્યં મગ્નાનાં કર્દમાદિષુ ।
ચતુર્ણામપિ વર્ણાનાં આચાર્યત્વમિહોદિતઃ

સર્વેષાં ચૈવ વર્ણાનાં દ્વિજોનુગ્રાહકર્મતઃ ।
ત્રયાણાં ક્ષત્રિયે દ્વાભ્યાં વૈશ્યશ્શૂદ્રઃ સ્વયોનિજે

સંસ્પર્શાત્કારુકાદીનાં હૌત્રીં તુ પરિવર્જયેત્ ।
એવં ચાનુગ્રહઃ કાર્યઃ ચતુર્ભિરપિ દેશિકૈઃ

પ્. ૨૪)
દ્વિજસ્યાશ્રમ ધર્મિત્વં ચતુર્થા પરિકીર્તિતઃ ।
બ્રહ્મચારી ગ્રહસ્થશ્ચ વાનપ્રસ્થો યતિઃ ક્રમાત્

ગ્રહસ્થાશ્રમ ધર્મિત્વં ત્રયાણાં ચ ન ચાપરં ।
તાવદસ્ય પુનસ્તેષાં બ્રહ્મચર્યં વિધીયતે

આશ્રમાણાં તુ ભેદોઽસ્તિ નિષ્ટા ભેદો ન વિદ્યતે ।
એકં દ્વયં ફલં ભુઙ્ક્તે મોક્ષસ્સાધારણસ્તયોઃ

બ્રહ્મચારી દ્વિધા પ્રોક્તો ભૌતિકો નૈષ્ટિકોઽપરઃ ।
ભૌતિકસ્ત્રિવિધો જ્ઞેયઃ સંક્ષેપેણોચ્યતે મયા

વિપ્રાસ્નાતક એવાદ્યો વ્રતસ્નાતક એવ ચ ।
વિદ્યાવ્રતસ્નાતકશ્ચ ભૌતિકસ્ત્રિવિધોઽપિ હિ

વિદ્યાવ્રત સમાપ્તૌ તુ ગૃહીત્વં તસ્ય કીર્તિતં ।
દ્વિતીયો નૈષ્ટિકઃ પ્રોક્તો દેહાંતં તસ્ય વર્તનં

સ મેખલી જટી દણ્ડી મુણ્ડી વા ભિક્ષુકશ્શુચિઃ ।
નિત્યં ગુરુકુલે વાસઃ સંયમી સત્યભાષિતં

સ્ત્રિકાલ સ્નાયીતાક્રોધઃ ક્ષાંતિર્યા બ્રહ્મચારિણી ।
નિવર્તનં નૈષ્ટિકસ્ય અઘોરાયુતવર્તનાત્

કૃત્વા વૃતેશ્વરં યાતે વૃતમોક્ષસ્તદા ભવેત્ ।
સ્નાનં દૈવાર્ચનં હોમં દાનં ચ પિતૃતર્પણમ્

સ્વદારમરણં કાર્યં પ્રીતિર્વા શાશ્વતી તથા ।
ચતુર્વિધો ગૃહસ્થસ્તુ બોદ્ધવ્યઃ પાર્વતીસુત

વને વાસોઽગ્નિવસનં કન્દમૂલફલાશનમ્ ।
ભૂશયયાજિનધારિત્વં પ્રતિગ્રહવિવર્જિતં

ત્રિકાલં પ્લવનં હોમં પૂજાધ્યાનમહર્નિશં ।
સર્વેન્દ્રિયનિરોધશ્ચ વૃત્તિરેષા વનસ્થિતે

સર્વક્રિયા પરિત્યાગો વિવાસાવાથવલ્કલી ।
સર્વત્ર સમદર્શિત્વં સુખદુઃખાવિકારિતા

સબાહ્યાંભ્યન્તરં શૌચં અરણ્યેધ્યાનનિષ્ટતા ।
પ્રિયાપ્રિય પરિત્યોગો યતો વૃત્તિરુદાહૃતા

પ્. ૨૫)
ચતુષ્કમેતત્કથિતં એકૈકં ચ ચતુર્વિધં ।
ઇતિ શ્રીમત્ ષટ્સહસ્ત્રિકાલોત્તર મહા-

તન્ત્રે આશ્રમપટલઃ
ઈશ્વર ઉવાચ-
પુનરેવ પ્રવક્ષ્યામિ ચતુર્ધાશિવગોચરમ્

શિવશ્શિખા તથા જ્યોતિઃ સાવિત્રી ચેતિ ગોચરાઃ ।
ગોચરન્તુ કુલં જ્ઞેયં તેન જ્ઞેયાસ્તુ વીક્ષિતાઃ

ચિહ્નેન વસિતાશ્શૈવાઃ શેષાઃ પાષણ્ડિનો મતાઃ ।
ચતુર્ધા શિવદેહન્તુ ગોચરે તુ પ્રકલ્પયેત્

મન્ત્ર વાચ્યં શિવકુલે નાદવાચ્યં શિખાકુલં ।
બિન્ધ્વર્ધ ચંદ્રજ્યોત્સ્નાખ્યા સાદાક્ષ્યમીરિતં

આશિવાદીશ્વરાંતં તુ જ્ઞેયં ગોચરતા સ્થિતિઃ ।
શિવાદિ પૂર્વ વિજ્ઞાનં ન ચિન્માત્રં યદા તદા

નાડીચક્રાત્મ વિજ્ઞાનં બીજયુક્ત શિવાગમે ।
નિત્યાનંદાત્મકં જ્ઞેયં તત્કુલં શિવસંજ્ઞકં

નાદશક્તિ સ્તુતોજાતા પરમં બ્રહ્મણઃ પદમ્ ।
આતો હિ દ્વાદશાંતં તુ નાદસૂચ્યા વિભેદિતઃ

મન્ત્રમુક્ત્વા કલાયાં તુ શિખયા પ્રોક્તમાંતરં ।
શિખાકુલં તથા જ્ઞેયં નાદતત્વાવલંબનાત્

સંસ્થાનં બિન્દુતત્વે તુ પદે ચૈવ સદાશિવે ।
પશુપાશબલાદ્વસ્તુ વિચારો જ્યોતિસંજ્ઞકે

વ્યામિશ્રિતં તુ સર્વૈર્યત્ કુલં સાવિત્ર સંજ્ઞકે ।
શિવશ્શક્તિશ્ચ સકલં તદધશ્ચેશ્વરાત્મકં

તત્ર તત્ર હિ ભોક્તૃત્વાત્તસ્ય તસ્ય હિ તત્કુલં ।
શિવશ્શિખા તથા જ્યોતિઃ જ્ઞેયં સાવિત્રકં કુલં

એકૈકસ્ય ચતુર્ધાન્યો વૃત્તિભેદો નિગદ્યતે ।
પ્રાજાપત્યો મહીપાલાકપોતો ગ્રન્થિકસ્તથા

એતે ભેદાસ્સમાખ્યાતા ગોચરે શિવસંજ્ઞકે ।
કુટિકાશ્ચૈવ વેતાલાઃ પદ્માહંસાશ્શિખાકુલે

ધૃતરાષ્ટ્રા બકાઃ કંકાઃ ગોપાલાઃ જ્યોતિ સંજ્ઞકે ।
તુટિકા માઠરાશ્ચૈવ ગુલિકા દણ્ડિનો પરે

પ્. ૨૬)
સાવિત્ર ગોચરે પ્રોક્તા વૃત્તિમેષામતઃ શૃણુ ।
અહિંસા ગુરુશુશ્રૂષા સ્વાધ્યાયશ્શૌચ સંયમઃ

સત્યમસ્થેયમેવદ્ધિ પ્રાજાપત્યં વ્રતં હિ હત્ ।
ક્ષયપુત્રાર્થ વિદ્વેષ કર્મભિશ્શાંતિકાદિભિઃ

પાલયન્તીમહિં યસ્મા મહીપાલાસ્તુ સાયકાં ।
પદિ નાન્યેકણાન્ ભૂમૌ સંહરંતિ કપોતવત્

તદ્વૃત્યા જીવિતં યેષાં કપોતાસ્તે તુ સાયકાઃ ।
બૃહત્કૃત્વા તુ સદ્ગ્રન્થિં સહસૈવત્યજંતિ યે

હુતભુક્ દેવતાર્થન્તુ ગ્રન્થિકાસ્સાધકા મતાઃ ।
સરિત્સાગર કૂલાંતે કુટીં ત્યક્ત્વા સ્થિતાસ્તુ યે

કુટિકાસ્સાધકા જ્ઞેયાઃ શિવારાધન તત્પરાઃ ।
તીર્થા સક્તુસ્સપત્નીકા યથા લબ્ધોપજીવનં

મહોત્સાહસ સંયુક્તા વેતાલાસ્તે તુ સાધકાઃ ।
સંયતાશ્ચ મલાસક્તાઃ રાજ્યકામાર્થસાધકાઃ

પદ્માસ્તે સાધકાખ્યાતાઃ ભિક્ષાચર્યરતાસ્સદા ।
જ્ઞાનયોગ સમાયુક્તા વેદાચારે સ્થિતાશ્ચયે

યો હંસાસ્સાધકાખ્યાતાઃ સ્વયમુત્પન્નસંવિદઃ ।
બ્રહ્મચર્યેણ સત્યેન યથા લબ્ધતયાપિ ચ

જિતં જગત્સમસ્તં યે ધૃતરાષ્ટ્રા મતાસ્તુતે ।
ગૂઢાશ્ચરંતિ યે જ્ઞાનં વ્રતધર્મમથાપિ વા

સ્વાત્મૈકગતિનિષ્ટાસ્તુ બકાસ્તે સાધકામતાઃ ।
જલાશ્રયં સમાશ્રિત્ય સ્થિતાશ્ચોત્કૃષ્ટસિદ્ધયે

બીજશૃંગાટકાહારા તે કૈંકાસ્તુ સાધકાઃ ।
ગોભિસ્સાર્ધં વ્રજન્ત્યત્ર ગોષ્ટે ચ નિવસંતિયે

પઞ્ચગવ્યાશના યે તુ ગોપાલાસ્તે તુ સાધકાઃ ।
કૃચ્છ્ર ચાંદ્રાયણાદ્યૈસ્તુ ક્ષપયંતિ સ્વકં વપુઃ

તુટિમાત્રાશિનસ્તે તુ તૃટિકાસ્સાધકામતાઃ ।
જગ્ધ્વા તુ શમરીં પત્નીં મેદિનીં ગૃહમેધિનીં

પ્. ૨૭)
ભિક્ષાવૃત્તિરતા શુદ્ધા માતરાસ્તે તુ સાધકાઃ ।
ગ્રાસમાત્રં સમાનાભિઃ ત્રુટિકાભિરથાષ્ટભિઃ

કન્દમૂલફલોત્થાભિઃ ગુટિકાસ્તે તુ સાધકાઃ ।
સ્વદેહ દણ્ડને યુક્તાઃ રાત્રૌ વીરાસને સ્થિતાઃ

દણ્ડિનઃ સાધકાખ્યાતાઃ સર્વમેતત્તવોદિતં ।
સામાન્યતો વિશેષસ્થા ભૂતિતો ગૃહિણોઽપિ વા

ઇતિ શ્રીમત્ષટ્સહસ્રિકાલોત્તરે મહાતંત્રે ગોચર પટલઃ ચતુર્દશઃ

ઈશ્વર ઉવાચ -
ભિક્ષાભોજનમ્-
બ્રહ્મચારી ગૃહસ્થશ્ચ દેશિકસ્તુ દ્વિધાયતઃ

તયોર્વર્જ્યમવર્જ્યમ્ ચ કથયામિ તવાખિલં ।
માસં મદૃગ્વરં શસ્ત્રં હરિદ્રાયાન વર્જનમ્ ॥ ૩૬૮ ।
તથા સ્ત્રીરાગ સંસ્કાર ગીતવાદિત્ર નર્તનં ।
શિવ સંબન્ધિનં મુક્ત્વા વર્જ્યમત્યત્ર યત્નતઃ

દ્વિકાલં ભોજનં દાનં પ્રીતિનાસર્જનં હિતં ।
માલાલંકાર ગંધાંશ્ચ વર્જયેદ્યાગવર્જનં

મધ્વાપત્સુ ન દૃશ્યેત યાનશસ્ત્રાદિ વલ્ગુષં ।
મિસ્સિન્ગ્ પગે નો. ૩૯

દશાંગુલં સમુત્સેધં ઉચ્છ્રયાદંગુલાષ્ટકં ।
ભિક્ષાપાત્રં પ્રકર્તવ્યં તામ્રં વા પત્રકલ્પિતં

પલાશં મધુપત્રૈશ્ચ કદંબામ્રૈશ્ચ ચંપકૈઃ ।
વર્જયેત્ તુ વરાશ્વત્થં વિશાવાતાક્ષિ કેસરમ્

ચાતુર્વર્ણં ચરેદ્ભૈક્ષં અભિશસ્તં વિસર્જયેત્ ।
તથા પતિતસંભૂતં ભિક્ષાચર્યા યથા વિધિઃ

દણ્ડેઽસ્ત્રં હૃદયં પાત્રે ન્યસ્ત્વાયાયાચ્છિવં સ્મરન્ ।
પાત્રે તુ પતિતં ભૈક્ષં ગૃહ્ણીયાત્ ભૂગતં ત્યજેત્

સ્થાતવ્યં ન ચિરં કાલં નિવૃત્તેન નિવર્તનં ।
મૌનં પ્રયત્નતઃ કાર્યં પાત્રપૂરણતોઽથવા

પ્. ૨૮)
કણભિક્ષાથવા કાર્યા બહુદૈવ સિકાન વા ।
ભિક્ષા માનીયતામેવ સ્થાપ્ય સ્થાને શુભે સમે

હસ્તપાદાદિકં કાખ્ય પૂર્વવદ્વાચમેદ્બુધઃ ।
હૃદા સંપ્રોક્ષિતં દદ્યાત્ શિવાય ગુરવે પુનઃ

ભોજનં પરતઃ કાર્યં ત્ર્યક્ષરેણાભિ મંત્રિતઃ ।
તથા ભૂતં ભવત્યાશુ તદ્ભુત્વા મૃત્યુજિદ્ભવેત્

મૌનમાસ્થાય ભોક્તવ્યં ન ચાત્યંતં વિરોધકૃત્ ।
એવં ભિક્ષાટનં પ્રોક્તં સર્વસામાન્ય લક્ષણમ્

નાસ્તિ ભિક્ષા સમં પુણ્યં નાસ્તિ ભિક્ષા સમં તપઃ ।
સર્વતીર્થેષુ યત્પુણ્યં સર્વયજ્ઞેષુ યત્ફલં

સર્વદાનેષુ યત્પુણ્યં યથા ચાંદ્રાયણાદિષુ ।
તત્ફલં કોટિગુણિતં ભિક્ષાશી પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

પાકે નિર્વર્તિતે યત્ર અથિથિ યીતિ પરાઙ્મુખઃ ।
દેવાશ્ચ પિતરસ્સર્વે યાંતિ તસ્માત્પરાઙ્મુખાઃ

પ્રાપ્તે કાલે તુ દાતવ્યં અવિચારેણ યત્નતઃ ।
કુલાનુદ્ધરતે સોહિ દશપૂર્વાન્ દશપરાત્

સર્વેષાં ચૈવ પાત્રાણાં પાત્રં ચૈવાતિથિં પરં ।
હીનાંગમથ પૂર્ણાંગણવૃત્તં જાતિરેવ વા

અવિચારેણ પૂજ્યસ્તુ સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ।
સંપ્રાપ્તકાલે યો ભૈક્ષં દૂરતઃ પરિવર્જયેત્

તસ્ય પુણ્યફલં સર્વં ગૃહીત્વા યાતિ સોઽતિથિઃ ।
અનિષ્પન્ને યથા કાલે યોજયેદવિચારતઃ

બ્રહ્મહા કથ્યતે સોઽહિ બહુરૂપાચ્છતાચ્છુચિઃ ।
એવં જ્ઞાત્વા પ્રયત્નેન કાર્યં ભિક્ષાટનં સદા

સિદ્ધયઃ તસ્ય સિધ્યંતિ ભિક્ષાશી યોજિતેંદ્રિયઃ ।
સર્વે પ્રતિગ્રહાઃ પ્રોક્તાઃ વિના ભિક્ષાં શિખિધ્વજ

ઇતિ શ્રીકાલોત્તરે મહાતંત્રે ષટ્સહસ્રે-
આશ્રમપ્રયુક્તાચાર્ય સમયાચારપટલઃ

કાર્તિકેય ઉવાચ-
ગુરુદ્વયં ચ યઃ પ્રોક્તે ભૌતિકં નૈષ્ટિકં ક્રમાત્

પ્. ૨૯)
અનુગ્રાહ્ય વિભાગં તુ ન જ્ઞાતં તત્વતો મયા

ઈશ્વર ઉવાચ-
શૃણુ ષણ્મુખ તત્વેન મોક્ષં ભોગં યથા સ્થિતં ।
બ્રહ્મચારી ગૃહસ્થશ્ચ દ્વિવિધી દેશિકોત્તમઃ

દીક્ષા પ્રતિષ્ટયોરેતા પ્રભાવવ્યધિકારણૌ ।
કિન્તુ મોક્ષૈક યુક્તાનાં વિભૂતિર્વિમુખાત્મનાં

બ્રહ્મચારી ગુરુર્જ્ઞેયો ગૃહસ્થસ્સ્યાદ્વયાથિનાં ।
પૂર્વવર્ણાશ્રમાણાં હિ સ્વે સ્વે કર્મણિ તિષ્ટતાં

ઉત્પન્ન તત્વજ્ઞાનાનાં મોક્ષસાધારણં સ્મૃતં ।
યતીનાં તુ યતિત્વં તુ ગૃહસ્થૈ રથમાતૃકે

ગૃહસ્થ એવ તૈરેવ યજ્ઞાર્થિભિરુપાસ્યતે ।
ગૃહસ્થાદિતરેષાં તુ નાસ્તિ ભોગાધિકારિતા

તસ્માદ્ગૃહી ગુરુકાર્યો ભોગમોક્ષોભયાર્થિભિઃ ।
લિંગિનાં તુ નમસ્કારાત્ ગોસહસ્ર ફલં લભેત્

ગો સહસ્ર ફલં યાતિ સ્વગુરોઃ પાદવંદનાત્ ।
તેનાસ્તૌ પ્રાપ્નુયાત્સર્વં યદ્દત્તં શિવલિંગિને

તેન તૃપ્તેન તૃપ્યં તુ જગત્સર્વં ચરાચરમ્ ।
તેન તુષ્ટેન તુષ્ટસ્તુ દેવ દેવસ્સદાશિવઃ

તસ્માત્સર્વ પ્રયત્નેન પૂજયેચ્છિવલિંગિનં ।
બૌદ્ધવૈષ્ણવ પઞ્ચાર્થ સૌરકાલાકલ્લાદિષુ

શૈવસ્સર્વાધિકારીઃ સ્યાત્ ન શૈવોઽમી કથંચન ।
વાસના તત્વભેદેન બોદ્ધવ્યાઃ પશવસ્ત્વિહ

દીક્ષિતાનાં પ્રવક્ષ્યામિ વિભાગં રીઢસંભવં ।
ગૃહસ્થો બ્રહ્મચારી ચ દીક્ષિતા દ્વિવિધૌ મતઃ

પુત્રાઃ પિતુરભાવાત્તુ દાયાદાસ્સ્યુ શિખિધ્વજ ।
ઔ રસાઃ સમભાગેન તદ્વન્યા વિશેષતઃ

કથં શ્રેષ્ટહનીષ્ટેસ્તથાન્ય સમવર્તિનઃ ।
પિતા હરેદપુત્રસ્ય માતા ચ તદભાવતઃ

પિતૃવ્યાસ્તદભાવે તુ તથાન્યે પિણ્ડદાયિનઃ ।
પિતૃપક્ષોદ્ભવાઃ કેચિત્ સ્વગોત્ર પ્રભવા યદા

પ્. ૩૦)
અભાવાત્ પિતૃપક્ષસ્ય ત્વિતરો માતૃપક્ષજાઃ ।
તદભાવાદ્ધરેદ્રાજા વિત્તં પક્ષદ્વયં વિના

એવં માતામહાદીનિ પિત્રાદ્યારિત્થિનો સ્મૃતાઃ ।
વિવાહિતા પ્રજાનારી ભર્તૃપક્ષ કુલખિના

પિતૃપક્ષોદ્ભવં રિક્થં પ્રાર્થિતવ્યં પ્રયત્નતઃ ।
પ્રભુણા દાસસંભૂતં વિત્તં ગ્રાહ્યં સમાસતઃ

એવં ગ્રામ્ય જનાનાં તુ તથા સત્તાનુરાત્મનાં ।
સત્સ્વપત્યેષુ તેષાં વૈ ગ્રાહ્યં ષડ્ભાગમાત્રતઃ

નિર્યાણ સમયે દ્રવ્યે રાજા ભાગી ન ચેતરઃ ।
મહાર્ઘં દન્તિનો પાજીન્ નૃપતેસ્તુ સમર્પયેત્

ગ્રાહ્યં દ્રવિણ વિપ્રાચ્ચતુર્ણબહિષ્કૃતમ્ ।
કૈવર્તકાદિકં ગ્રાહ્યં ઉપસ્પર્શસમુદ્ભવઃ

તન્તુપ્લાવ્યુદ્ભવાર્થં ચ વેણુપ્લાવીં વિના હરેત્ ।
ઇત્યષ્ટાદશધારિત્વં શાસ્ત્રબુધ્યા વિભાજપેત્

પ્રકલ્પ્યમંતરં ગંધં બહિરંગત્વમેવ ચ ।
પિણ્ડદાત્રનુસારેણ દાયાદાસ્યાન્ન ચાન્યદા

ગૃહસ્થરિત્થં કથિતં પ્રોચ્યતે બ્રહ્મચારિજમ્ ।
બ્રહ્મચાર્યુદ્ભવે રિક્થ રિક્થિનસ્તુ સ્વસંતતે । ૪૧૫ ॥
સ્વસંતતેરભાવાચ્ચ દાયાદાચાન્ય સંતતે ।
એવં તુ રિક્થિનઃ પ્રોક્તા વર્જયેત્ તદલિંગિનઃ

સ્વસન્તતે ભવાદ્દ્રવ્ય ન ભોગેનાપિ નીયતે ।
યચ્ચ ભોગવિહીનં તુ ત્રિંશદ્વર્ષં વિના હિતં

શ્રાવિતં લેખ્યવિધિના નૃપા * વિત્તધૃત્પુનઃ ।
નિરીક્ષ્ય સાક્ષિણોયસ્માદુભયાનુમતે સતિ

વાઙ્દણ્ડસ્તે યયુધ્યેષુ ન પરીક્ષ્યાસ્તુ સાક્ષિણઃ ।
વ્યવહાર પ્રતિજ્ઞાસ્તુ સારભૂતા વિચારયેત્

પુનરેવ પ્રવક્ષ્યામિ વિચારં તવ ષણ્મુખ ।
ઉપકુર્વાણકાનાં તુ શિવાજ્ઞા તુ વિધાયિનાં

બ્રહ્મચારી ભવેદ્ધિત્વા કૃત્વા ચૈવ પ્રતિગ્રહં ।
વિત્ત ભૂમ્યાદિકં * * * ગાશ્રમમથાભ્યગાત્

પ્. ૩૧)
તેષાં રિક્થ વિભાગં તુ કલ્પનીયં ગૃહસ્થવત્ ।
માતૃપુત્રાદિ ભ્રાતૃણાં પ્રતિભાગં પ્રકલ્પયેત્

ત્રિવિધેન પ્રમાણેન સાક્ષિપૂર્વં સમન્તતઃ ।
અષ્ટાદશ પદંચાત્ર વ્યવહારં પરીક્ષયેત્

સત્યેવ પ્રવિચારાસ્તુ સંક્ષેપાત્તુ પ્રદર્શિતાઃ ।
શ્રુતેન વયસા જાત્યા સમાયુક્તોઽથ કન્યસઃ

તેનાભિવાદ્યો યત્નેન ગુરુવત્પૂર્વ દીક્ષિતઃ ।
પ્રદક્ષિણીયો જ્યેષ્ટેન ગુરુવદ્વાભિનંદયેત્

સ પૂજ્યઃ પરયાભક્ત્યા સ્વગુરોસ્તુ દિને દિને ।
તદ ભાવાસ્તુ ભાર્યા વા પૂજનીયા પ્રયત્નતઃ

ન ગુરુસ્ત્રીત્વચિત્ કાર્યાનસ્યાગ્રાહયેદણૂન્ ।
ન દેયાસ્ત્રિષુ સમયા ન કાર્યા લિંગિની ક્વચિત્

ન તાન્નમેત્કદાચિચ્ચ ન નગ્નામવલોકયેત્ ।
જ્યેષ્ઠો ભ્રાતા સદા પૂજ્યઃ શાસ્ત્રમન્વેષ્ટયેત્ તતઃ

અથવાન્યતમાચ્છાસ્ત્રં શ્રોતવ્યં કર્મસિદ્ધયે ।
ગુરુવત્પૂજયેન્નિત્યં નાનાત્વં પરિવર્જયેત્

ચોદકો બોધકશ્ચૈવ મોક્ષદસ્તુ તૃતીયકઃ ।
શિવવત્પૂજયેત્સર્વાન્ યતસ્તે મોક્ષદા નૃણાં

યા પ્રેરયતિ જન્તૂનાં શિવે પરમકારણે ।
પ્રેરણાચ્ચોદકં પ્રાહુઃ ગુરુ ધૌરેય ઉત્તમઃ

દીક્ષા ગુરોર્મોક્ષદસ્તુ બોધકશ્શાસ્ત્ર દર્શકઃ ।
બોધકસ્તુ પ્રયત્નેન પૂજિતવ્યઃ સદૈવ હિ

ઇત્યેતત્કથિતં લેશાન્નિયોગાત્ ગુરુસંસ્થિતં ।
ઇતિ કાલોત્તરે મહાતંત્રે ષટ્સહસ્રે ગુરુ-

વિચારો ષોડશઃ પટલઃ-
ત્રિચત્વારિંશદશ્લોકઃ
ઈશ્વર ઉવાચ

અંશકં સંપ્રવક્ષ્યમિ સાધકાનાં ફલપ્રદમ્ ।
વિચારશ્ચાત્ર કર્તવ્યો મંત્રાણાં અંશકો નનુ

અંશકાનિ વિના બીજાઃ ફલવર્જિતાઃ ।
યથા બીજમકાલે તુ ફલદં નૈવ દૃશ્યતે

પ્. ૩૨)
ઊષરે વ્યપ્ય નિક્ષિપ્ય બીજં ફલવિવજિતમ્ ।
તદ્વંદશકહીનં તુ મંત્રં નાદાપયેત્ ક્વચિત્

અતોંશકં ત્રિધાવક્ષ્યે જ્ઞાત્વા સિદ્ધગતો ભવેત્ ।
ભૂમૌ તુ માતૃકાં લિખ્ય કૂટ * * વિવર્જિતાઃ

મન્ત્રાક્ષરાણિ વિશ્લેક્ષ્ય અનુસ્વારાન્નયેત્ પૃથક્ ।
સાધકસ્ય તુ યા સંજ્ઞા તસ્ય વિશ્લેષણં તથા

મન્ત્રસ્યાદૌ તથા ચાંતે સાધકાનાં નિયોજયેત્ ।
સિદ્ધઃ સાધ્યઃ સુસિદ્ધારિઃ સંજ્ઞાં ગણયેત્ક્રમાત્

મન્ત્રસ્યાદૌ તથાંતે ચ સિદ્ધિદસ્ય શુભાંશકઃ ।
સિદ્ધાદિશ્ચાંત સિદ્ધિશ્ચ તત્ક્ષણાદેવ સિધ્યતિ

સુસિદ્ધાદિ સુસિદ્ધાંતં સિદ્ધવત્પરિકલ્પયેત્ ।
અરિમાદૌ તથાંતે ચ દૂરતઃ પરિવર્જયેત્

સિદ્ધસ્સુસિદ્ધઃ ચૈકાર્થે અરિસ્સાધ્યસ્તથૈવ ચ ।
આદૌ સિદ્ધિસ્થિતો મંત્રે તદંતે તદ્વદેવ હિ

સિદ્ધસ્સિધ્યંત સંદેહ ઉદાસીનો દ્વિતીયકઃ ।
સ્વસિદ્ધઃ ફલદઃ ક્ષિપ્રં અરિન્નાશકરોધ્રુવમ્

અત્યંતારિ સમ્રાક્રાંત મૃત્યુદંતેન વર્જયેત્ ।
અર્ધ્યન્તશ્ચ સુસિદ્ધાદિ સિદ્ધાંતારિ પુનશુભઃ

ઇત્યેકદંશકં જ્ઞાત્વા મંત્રં શિષ્યાયચાર્પયેત્ ।
પ્રાસાદપ્રણવાદ્યં તુ માયા વર્ણસ્ય ષણ્મુખ

નવાત્મ દેવરોભ્યાંનાંશકં પરિકલ્પયેત્ ।
વિદ્યાનુગ્રાહકાહ્યેતે મંત્રરાજેશ્વરા મતાઃ

સમર્થાસ્સર્વકાર્યેષુ નાંશકં તેષુ કલ્પયેત્ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ અંશકં કલ્પયેત્સુધીઃ

બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ શક્રશ્ચ યક્ષગંધર્વરાક્ષસાઃ ।
દૈત્યવિદ્યાધરા રુદ્રાઃ જ્ઞેયાશ્શુદ્ધાસ્તદંશકાઃ

પ્રાતસ્નાયી દ્વિજાસક્ત શૌચકૃત્સંયતો ઘૃણી ।
બ્રહ્મવિદ્યાત્મ સંસક્તો જ્ઞેયો બ્રહ્માંશકસ્સ ચ

પ્. ૩૩)
માયી સત્વયુતો ધીરઃ સ્ત્રીપ્રિયો મત્સરી દૃઢી ।
કાર્યોપાયશતાભિજ્ઞો જ્ઞેયો વૈ વૈષ્ણવાંશકઃ

રુદ્ર ભક્તોદ્યમી વીરઃ પિશાચનિલયાત્રયઃ ।
મહાવ્રત પ્રિયો પ્રાજ્ઞો જ્ઞેયો રુદ્રાંશકઃ નરઃ

ગીતનૃત્તાદ્યભિજ્ઞશ્ચ દન્તિદ * ન તત્પરઃ ।
તદૈશ્વર્યઃ કથાસક્તો જ્ઞેયઃ પૌનંદશાંતકઃ

ક્ષીરાશી ચાનિલોત્યા ન ગલખણ્ડોદન પ્રિયઃ ।
સ્તબ્દાક્ષો નાગકન્યાર્થી જ્ઞેયો નાગાંશકોનરઃ

કાકાંગદહારૈશ્ચ ભૂષા ભૂષણ ભૂષિતઃ ।
સત્વયુક્તોંગસંપન્નો જ્ઞેયો યક્ષેશ્વરાંશકઃ

ગીતનૃત્ત પ્રિયોમાલ્ય વસ્ત્રસૃક્ગંધ સુંદરઃ ।
તદૈશ્વર્યાભિલાષી ચ ગંધર્વાંશો નરોત્તમઃ

ક્રવ્યાત્સૃક્ગંધ શર્વરી ભ્રમણપ્રિયઃ ।
ભ્રુકુટી ભંગભીમાક્ષો જ્ઞેયોઽસૌ રાક્ષસાંશતઃ

ગંભીરાક્ષિ પદક્ષોભઃ પરરંધ્રનિબંધધીઃ ।
મહાભવ કથાલાપી જ્ઞેયો દૈન્યાંશકો નરઃ

રોધનાંજનનિ સ્ત્રિંશદ્વિપ્રાસિદ્ધિસમીહકઃ ।
તદૂઢચેતાશ્ચોત્ * ક્ષુ જ્ઞેયો વિદ્યાધરાંશતઃ

ધીરો ભીમોઽમલાકાંતઃ પૂતિગંધામિષપ્રિયઃ ।
સત્ક્ષુદ્રો તીવરોષાર્તઃ પિશાચાંશઃ સ ઉચ્યતે

શુદ્ધાંશકા સમાખ્યાતા મિશ્રાંશઃ કથ્યતે પુનઃ ।
સુરનનખરઃ શ્લક્ષ્ણઃ પ્રભામણ્ડલમણ્ડિતઃ

ગૂઢ ગુલાંગુલી ઉર્વ કૂર્મપૃષ્ટપદં પુનઃ ।
સુવૃત્તજંઘા જાન્વગ્રરંભાસ્તંભ સમોરુકઃ

નિતંબ તટવિસ્તીર્ણ સ્ત્રિવલીભંગભંગુરઃ ।
આક્ષૌમ મધ્યદેશાંત વિસ્તીર્ણ કમલાલયઃ

કંબુકણ્ઠશ્ચ બિંબોષ્ટઃ લલંબભુજપઙ્કજઃ ।
પ્રોત્તુંગ સમનાસાગ્ર વિલોલ ચપલેક્ષણઃ

સ્વન્તરશ્મિ શુદ્ધાસ્ય કાર્મુક ભ્રૂયુગાંકિતઃ ।
લલાટ તટવિસ્તાર શિરચ્છત્ર સુશોભિતઃ

પ્. ૩૪)
મહામાયૂરપિઞ્ચાગ્ર નીલવક્રશિરોરુહઃ ।
સત્વબુદ્ધિબલાકાશ્ચ ક્ષાંતિ પ્રીતિ સમન્વિતં

ઉત્સાહહર્ષસંપન્નો રુદ્ર ભક્તો નિવર્તકઃ ।
મિશ્રાંશક યુતોધાન્ય સચાહસ્સર્વસિદ્ધિષુ

પ્રતિપત્પૂર્ણિમાં તત્વ સકલાદ્વાદ્વિવાસ્થિતાઃ ।
કર્ણોષ્ટ્યં તુ સ તુ મધ્યે પક્ષયોર્માતૃભિસ્સહ

એવં જ્ઞાત્વાંશકં દદ્યાત્ મંત્રં તસ્ય યથા હિતં ।
એકાક્ષરં સમારભ્ય ષડન્તં મંત્રરુચ્યતે

સપ્તાક્ષરાદ્ભવેદ્વિદ્યા યાવત્પંચશતાવધિ ।
સપ્તાક્ષરાદ્ભવેદ્બાલા યાવદ્વિંક્ષરાવધિ । ૪૭૦ ॥
તદૂર્ધ્વં તુ કુમારી સ્યાદ્વર્ણાદ્વાત્રિંશદંતકાઃ ।
તદૂર્ધ્વં યુવતીજ્ઞેયા યાવદ્વર્ણશતત્રયમ્

શતત્રયાત્સ્થ વિરાસ્યાત્ પંચકાવધિ ।
તતસ્સહસ્ર વર્ણાન્તં દૃઢવિદ્યા પ્રકીર્તિતાઃ

સહસ્રાત્પરતો વિદ્યા દણ્ડકેતિ પ્રકીર્તિતા ।
દ્વિસહસ્રં સ્તવંવિદ્ધિ સકૃજ્જપ્તે ચ સિધ્યતિ

પૂર્વસંધ્યા તુ બાલાનાં જપહોમાર્ચને હિતા ।
સૂર્યોદયે કુમારીણાં પ્રહરે યૌવન સ્થિતા

મધ્યાહ્ને સ્થવિરાણાં તુ વૃદ્ધાનામપરાહ્નકં ।
દણ્ડકાનાં તુ સંધ્યાનાં નક્તશેષેષુ પૂજનમ્

મન્ત્રાણાં ચૈવ પૂજાંતે જપહોમાદિકં હિતં ।
અન્યથા કુરુતે યસ્તુ વિઘ્નેશૈશ્ચાપિ ભૂયતે

ન સિધ્યતિ મનાક્તસ્ય યત્સાધયિતુ મીહતે ।
નૈવેદ્યં ચૈવ સર્વેષાં પાયસં સઘૃતં દધિ

મોદકાનિ વિચિત્રાણિ ખણ્ડકાદ્યાન્યનેકશઃ ।
કાલં જ્ઞાત્વા પ્રયત્નેન સિદ્ધિદાના નૃતં વચઃ

કકારાદિ હકારાંતં ક્રમાત્પક્ષૌ સિતાસિતૌ ।
આદિ પક્ષસ્તુ * ત્રણૈર્હીનોવત્સન્નિગદ્યતે

* * * * * ન્દશસ્વરાન્ * * * * * * ન્ ।
અનુસ્વારવિસર્ગેણ વિના માત્રાક્રિયા ન્યસેત્

પ્. ૩૫)
હ્રસ્વા શુક્લાસ્સમા દીર્ઘાઃ કૃષ્ણા વૈ * * * * * ।
* * ત્ પ્રમુખાસ્તત્ર તિથયઃ પરિકલ્પયેત્

બાલા કુમારી યુવતી વૃદ્ધા ચિન્તાકરી * ।
તિથયઃ પઞ્ચવિજ્ઞેયાઃ પ્રતિપક્ષં ત્રિધા સ્થિતાઃ

જન્મલાભવિનાશં ચ ક્રમાદેકૈકપઞ્ચકં ।
ઉદિતો * * * સંધ્યાગ્રામિતો સ્તિમિતસ્તથા

ઉદિતે શાંતિકાદીનિ કર્માણિ ભસિતે તથા ।
વિશ્વાકર્ષણ સ્તંભ * * * કાલે પ્રકલ્પયેત્

વિદ્વેષોચ્ચાટને શસ્તં ગ્રામિતં પાર્વતીસુત ।
અસ્તમસ્તમનં શસ્તં જ્ઞાત્વા કાલં ચ સિધ્યતિ

એકૈકસ્ય તુ કાલસ્ય જ્ઞેયઃ ષડ્ઘટિકોદયઃ ।
તત્રાવ્યવહન્તરઃ કાલો વિજ્ઞેયશ્ચ ત્રિધાસ્થિતઃ

શાન્તિદાદીનિ કર્માણિ ઇડાચારેણ સિદ્ધિદા ।
વિશ્વાકર્ષણમોહાદીન્ પિંગલેન પ્રસિધ્યતિ

મારણોચ્ચાટનાદીનિ વિષુવત્સ્થેન ભાવયેત્ ।
એકૈકં પઞ્ચધા જ્ઞેયા નાડીચારં પ્રયત્નતઃ

પૃથિવ્યા * * * તેજોવાયુરાકાશ એવ ચ ।
અધસ્પૃક્ પ્રવહેદ્યસ્માત્ પૃથિવી નામનામતઃ

ઊર્ધ્વ તેજઃ પ્રવહન્તિ તાભ્યાં મધ્યા * * મતઃ ।
રંધ્રે પાર્શ્વે ભવેદ્વાયુઃ સર્વં વ્યાપ્ય તથામવરં

સ્તંભિકથ્?પાર્થિવોમાર્ગે શાંતિકં વારુણેહિતં ।
વશ્યાકર્ષણ * હાદીન્ તૈજસેન ન સંશયઃ

ભ્રમણં વાયુમાર્ગેણ સમરં શૂન્યભેન તુ ।
ઇત્યેતલ્લેશતઃ ખ્યાતં કાલસ્ય તુ * * * યા

અનેન તુ વિના વત્સ ન કિંચિદપિ સિધ્યતિ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન કાલજ્ઞાનં સમભ્યસેત્

ઇતિ કાલોત્તરે મહાતંત્રે * * અંશકતા-
લક્ષણઃ સપ્તદશમઃ પટલઃ

ષષ્ઠશ્લોકઃ -
પ્. ૩૬)
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ * * સદ્ભાવમુત્તમં ।
* * * * * * * * વ સ્નેહાત્ ષડાનન

સર્વે સૌભાગ્યમતુલં શ્રીમેયાકાંતિ પુત્રદમ્ ।
ભૂતિકામૈસ્સદા સેવ્યમાયુઃ પુષ્ટિવિવર્ધનં

મન્ત્રધ્યાનં મણ્ડલં ચ મુદ્રાસંધાનમેવ ચ ।
પઞ્ચપ્રકારં સંક્ષેપાત્ કલ્પન્તે કથયામ્યહં

ચિત્રભાનું શિવં કાલં મહાશક્તિ સમન્વિતં ।
આદ્યંતં પરતોદ્ધ્ર્ટ્ય તદેવ સવિકારિણં

દ્વિતયઃ તારકં કાંતં ગૌરી તત્રિપદાન્વિતં ।
ચતુર્થ્યન્તં પ્રકર્તવ્યં ગૌર્યાસંપૂર્ણાવાચકં

તત્રાદ્યં ત્રિતયે નૈવ ષોડાવિન્યન્તમુચ્ચરેત્ ।
ઈશ્વરાચ્છક્તિ પર્યન્તં મૂર્ત સ્વહૃદયેન તુ

ગૌરીમંત્રં સમાખ્યાતં શિવમંત્રમથોચ્યતે ।
ઊહકં ચ તથા કાલં શિવબીજં સમુદ્ધરેત્

પ્રાણદીર્ઘસ્વરાક્રાંતં ષડંગં જાતિસંયુતં ।
આસનં પ્રણવેનાત્ર ષડુત્થં તુ સ તુ ન્યસેત્

મૂર્તિન્યાસં હૃદા ચાત્ર ધૂપદીપાદિકં તથા ।
યામલં કથિતં વત્સ એકવીરમતઃ શૃણુ

વ્યાપકં સૃષ્ટિસંયુક્તં વહ્નિમાયા તુ શોગગઃ ।
શિવશક્તિમયં બીજં હૃદયાદિ વિવર્જિતઃ

યસ્સર્વકામપ્રદં વત્સબીજબીજવરં વિદુઃ ।
ધ્યાનમંત્રં પ્રવક્ષ્યામિ યથા વદનુપૂર્વશઃ

દ્વ્યંગુલા તુ સમારભ્ય યાવદ્રજ્રાંગુલાવધિ ।
ગૃહે તુ તત્વતઃ કાર્યં બહિઃ પ્રાસાદમાનતઃ

હેમદ્રવ્યમયીશસ્તા પિત્તલામધતામ્રજા ।
શ્વેતચંદનજાવાયી દેવદારુમયી શુભા

અવ્યક્તા યત્નતઃ કાર્યો પઞ્ચપિણ્ડાશિવાન્વિતાઃ ।
કોણેષુ ચ વૃત્તાનિ તદૂર્ધ્વે પઞ્ચમં ભવેત્

પ્. ૩૭)
લાલિતા સુભગા ગૌરી ક્ષોભણી શક્તિરેવ ચ ।
અગ્નીશ રક્ષો વા ધૂર્ધ્વે દિક્ષુ વૃત્તેઽન્યથા ભવેત્

વાક્ભવેચ્છા ક્રિયાજ્ઞાની દિક્ષુ પૂર્વાદિતો ન્યસેત્ ।
સપીઠરચનાયુક્તો વામભાગ શિવસ્થિતા

અવ્યક્તં તુ શિવં કુર્યુઃ લક્ષ્મરેખા વિવર્જિતં ।
એતદવ્યક્ત રૂપં તુ શિવયોઃ પરિકીર્તિતં

ભુક્તિમુક્તિપ્રદં જ્ઞેયં સ્ત્રીણાં ચૈવ વિશેષતઃ ।
વ્યક્તરૂપામતો વક્ષ્યે સર્વસાધારણા તથા

દ્વિનેત્રા વા ત્રિનેત્રા વા શુદ્ધા વા શંકાન્વિતા ।
સમાંઘ્રિ વિષમાંઘ્રિર્વા સંસ્થિતા દ્વિચતુર્ભુજા

પીઠપદ્મદ્વયસ્થા વા સિ * કર્મસ્થિતાપિ વા ।
ગૌરી યથા તથા સ્થાપ્ય તત્રાદ્યા દ્વિભુજા સતી

સૃગક્ષિસૂત્ર કલિકા શલાકોલ્પલ ઘણ્ટિકા ।
શરં પરં વા સવ્યેન પાણિનાન્યભયં ભવેત્

વામેન પુસ્ત તાંબૂલં દણ્ડાભયકમણ્ડલુમ્ ।
ગણેશ કલ્પણે વાસાન્ દદ્યાદેકૈકશઃ ક્રમાત્

અષ્ટાનાં સર્વ હસ્તાનાં એકૈકસ્યેતરસ્થિતૈઃ ।
મૂર્તીનામષ્ટભિર્ભેદ સ્યાચ્ચતુષ્ષષ્ટિવદ્વિભોઃ

યથોક્ત * રિષ્ટકયોઃ પ્રતિપાર્શ્વં દ્વયં દ્વયં ।
બિભ્રતીતિ ચતુર્હસ્તા વેદાષ્ટગિરિભેદતઃ

પ્રત્યષ્ટકં હિ યુગ્માનિ સ્યુરષ્ટયાંબુધિ સંખ્યયા ।
તેષામન્યોન્ય સંમૂર્ધા મુક્તાસંખ્યા પ્રવર્તતે

મુખ્ય દૃશ્યામદૃશ્યાં વા વ્યક્તાં વાથ પ્રકલ્પયેત્ ।
લિંગવત્સા તુ બોદ્ધવ્યા વ્યક્તાવ્યક્તોભયાત્મિકા

અવ્યક્તરૂપા ગૌરી યા અવ્યક્તં કારયેચ્છિવં ।
અવ્યક્તં વા શિવં કુર્યાત્ વ્યક્તા વા પરમેશ્વરી

વ્યક્તરૂપ દ્વયં વાથ કર્તવ્યં લક્ષણાન્વિતમ્ ।
અષ્ટતાલોચ્છ્રિતા ગૌરી નવતાલશિવો ભવેત્

ન હ્રસ્વા ન તુ શાકાર્યા વિકૃતા વા શિવપ્રદા ।
અર્ધનારીશ્વરં વાથ કર્તવ્યં પુર્ધ પ્રમાણતઃ

પ્. ૩૮)
ઇતિ ધ્યાનં સમાખ્યાતં મુદ્રાં વૈ કથયામિતે ।
આસને પદ્મ મુદ્રાં તુ પ્રાગુક્તાં પરિકલ્પયેત્

લિંગમુદ્રા શિવસ્યોક્તા મુદ્રાચાવાહતી દ્વયોઃ ।
ગૌર્યા શક્તિમુદ્રા તુ યોનિમુદ્રા તુ વા સ્મૃતા

અન્યોન્યંગુલિ સંવેષ્ટયાવંગુષ્ટૌ મધ્યગૌ ન્યસેત્ ।
તર્જની ચોચ્છ્રિતે ચોભે શક્તિમુદ્રા શિવપ્રદા

ક્ષોભણી સર્વસંધાનાં મંત્રપૂર્વા ષડાનન ।
મણ્ડલં સંપ્રવક્ષ્યામિ યથાવદનુપૂર્વશઃ

ચતુરશ્રં ચતુર્હસ્તં સમન્તાદ્દિશિ ભાજિતં ।
મધ્યે કોષ્ટે * * * તુ ત્રિકોણા પરિકલ્પયેત્

તિસ્રોર્ધ્વે ચાર્ધચંદ્રં તુ દ્વિગુણં દ્વિગુણભ્રમાત્ ।
દ્વિપદદ્વારખણ્ડં તુ દ્વિગુણં પદખણ્ડતઃ

એવં * * ચતુષ્કં તુ વર્તિતવ્યં પ્રયત્નતઃ ।
દ્વારાભ્યાં કોણદેશં તુ દ્વિપદં વજ્રવન્મતઃ

પ્રાયશ્ચિત્ત દ્વારદ્વયસ્યાત્ર કર્ણં સ્વવિના ।
ત્રિકોણમધ્યે કમલં સાષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્

શુક્લકુંદેન્દુ વર્ણાભં ત્રિકોણં રક્તવર્ચસમ્ ।
અર્ધચંદ્ર * * ધ્વન પીતં કાઞ્ચન સપ્રભમ્

દ્વારાણિ પીતકૃષ્ણાનિ કોણવજ્રાંજનપ્રભમ્ ।
એવં નિર્વત્ય વિધિવ મણ્ડલં * * વર્ધનં

અથવા સર્વતો ભદ્રં મણ્ડલં પરિકલ્પયેત્ ।
મણ્ડલં પૂર્વવત્કુર્યાં પ્રતિષ્ટાયાં ષડાનન

પ્રતિષ્ઠાપઞ્ચમં કાર્યં ધ્વજાંતં શિવધામવત્ ।
જીર્ણોદ્ધારે કૃતેવત્સ લભતે મૌલિકં ફલમ્

પ્રતિષ્ઠાપ્ય તતો દેવીં ભક્તિયુક્તૈસ્સુભાષિતં ।
પૂજયેત્તત્ર વિધિવત્ સ્થણ્ડિલે વાથ શોભને

આશ્વાનં કારયેત્ તત્ર શક્તિ તત્વા પરાપરં ।
ઇત્યેષા ભાવનાકાર્યા પ્રતિમાદિષુ સાધકૈઃ

ધ્યાતવ્યા સાધકેન્દ્રેણ ક્રિયાયાં ભાગ્યસિદ્ધયે ।
પઞ્ચામૃતાદિનાસ્નાપ્ય વિલિપ્ય કુંકુમાદિભિઃ

પ્. ૩૯)
રક્તવસ્ત્રાણિ દેયાનિ કુસુમાનિ વિશેષતઃ ।
સુગંધાનિ ચ શુક્લાનિ ગન્ધયુક્તા પરાણિ ચ

ધૂપઃ કૃષ્ણાગરુર્દેય સિંહકં વા શશીયુતં ।
ખણ્ડકાદ્યાનિ દેયાનિ પવિત્રાણિ બહૂનિ ચ

કૃ * * ખણ્ડસંમિશ્રં ક્ષીરપાનં પ્રદાપયેત્ ।
કન્દમૂલ ફલાદીનિ યદ્યન્મનસિરોચતે

તાંબૂલં * દ્ર સહિતં નાનાભોગં સમર્પયેત્ ।
ઉત્તરાભિમુખો ભૂત્વા પૂજયેત્પરમેશ્વરીમ્

સંપૂજ્ય પર * * * જપઃ કાર્યં પ્રયત્નતઃ ।
અષ્ટોત્કૃષ્ટં સહસ્રં વા શતં વા પ્રત્યહં સુત

હોમસ્તદ્વત્ પ્રકર્તવ્યો હ્યંગ * *દશાંશતઃ ।
સ્વશક્ત્યા તુ શિવે જાપઃ તથા હોમશ્ચ શાંકરે

પદ્માભે વનં શસ્તં કુર્યાગ્રે તદભાવતઃ ।
હસ્તમાત્રે શુભે કુણ્ડે મેખલા ત્રિતયાન્વિતે

અર્ઘ્યપાત્રોદકે નૈવ સકૃત્કુણ્ડં તુ પ્રોક્ષયેત્ ।
સ્રુક્ સ્રુવૌ હોમદ્રવ્યાણિ સિદ્ધિદાનિ ન ચાન્યથા

જ્ઞાનાગ્નિં કલ્પયેત્તત્ર હૃદયાંબુજમાસ્થિતં ।
સુષુમ્ન વર્ત્મનાન્યસ્ય સંપૂજ્ય ચ વિધાનતઃ

તથા ચ ગુઅરી રૂપેણ ધ્યાત્વા પૂર્ણાં પ્રદાપયેત્ ।
શક્ત્યગ્નિર્ભવતિ હ્યેવ નિત્ય નૈમિત્તિકાદિષુ

સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ જ્ઞાનાગ્નેર્હવનાન્ સુત ।
અહન્યહનિ હોમં તુ જાતિ પુષ્પૈ કલ્પયેત્

ચંપકૈર્વા પલાશૈર્વા કરવીરૈર્ઘૃતપ્લુતૈઃ ।
કમલૈનીલપત્રૈર્વા શ્રીફલૈર્મન્દનૈરથ

પૂગૈર્જાતિફલૈર્હોમં કુંકુમૈઃ કેસરેણ વા ।
કર્પૂરેણ પ્રકર્તવ્યં ચંદનેન વિશેષતઃ

કપિલાઘૃતહોમસ્તુ તથા ગુગ્ગુલુસંયુતઃ ।
દૂર્વાહોમે તથા શસ્તો લાજાહોમો વિશેષતઃ

પ્. ૪૦)
કન્દપુષ્પૈર્હિતો હોમો જાતિપુષ્પૈર્વિશેષતઃ ।
સુમનાપુષ્પહોમસ્તુ ઉન્મત્તૈર્વર્જયેત્સદા

દૂર્વામૃતાજ્ય હોમસ્તુ સમધુશ્શસ્યતે પુનઃ ।
તથા સિદ્ધાર્થકે હોમો બ્રહ્મવૃક્ષસ્યકુડ્મલૈઃ

તદ્ભવૈઃ કોમલૈઃ પત્રૈઃ શાખાભિઃ કોમલૈસ્તતઃ ।
* લવણ હોમં તુ રાજિકા તૈલ સંસ્થિતૈઃ

આકર્ષણે તથા હ્યેતે હોમજ્ઞો હોમમાચરેત્ ।
નાગકેસરવૃન્તેન સ્તંભને હોમે ઇષ્યતે

આપ્યાયતે શુક્લ વા રક્તાપશ્યે પ્રશસ્યતે ।
મષ્ટનોર્પિતવર્ણા તુ કૃષ્ણા વૈ કૃષ્ણકર્મણિ

પૂર્ણાપશ્ચાત્પ્રદાતવ્યા ત્રિપુણ્ડ્રં કારયેત્તતઃ ।
હોમં સમર્પયેદ્દેવ્યા નમસ્કૃત્ય પુનઃ પુનઃ

અસ્તામૂલં યાવદ્વિલોમાઘં પ્રકલ્પયેત્ ।
પ્રતિમાયાં પ્રકર્તવ્યા નૈવ તત્ર વિસર્જનમ્

સ્થણ્ડિલે મણ્ડલેઽગ્નૌ તુ કલશે તત્પ્રકલ્પયેત્ ।
પશ્ચાદ્ભૂતબલિર્દેયઃ ક્ષેત્રોદ્વાસ્યતે બહિઃ

સમાચમ્ય તુ તન્યાસં સંસ્મરેચ્છક્તિમવ્યયં ।
સપ્તવારં પ્રયત્નેન આચાર્યાદીંશ્ચ તર્પયેત્

કુમારીં પૂજયેદ્યત્નાત્ પઞ્ચસપ્તાષ્ટકં સદા ।
સ્ત્રિયઃ પ્રયત્નતઃ પૂજ્યા ભર્તૃયુક્તાઃ શિખિધ્વજ

દેવ્યૈ દત્તં તુ યત્કિંચિત્ કુમારીભ્યઃ પ્રદાપયેત્ ।
શિવભક્તેષુ વદ્દદ્યાન્નાશ્નીયાત્તત્સ્વયં ક્વચિત્

ઇત્યેતત્ સરહસ્યં તુ સુભગા કામમીરિતં ।
જયાર્થી જયમાપ્નોતિ પુત્રાર્થી લભતે સુતાન્

કન્યાર્થી લભતે કન્યાં ધનાર્થીલભતે ધનં ।
દુર્ભગા સુભગત્વં ચ પ્રાપ્નુયાચ્ચાપ્યખણ્ડિતં

અખણ્ડિત પ્રતાપં ચ જયમાપ્નોતિ ભૂપતિઃ ।
વિલસેદવનીં સર્વાન્ નવખણ્ડાં સસાગરાં

પ્. ૪૧)
સપ્તલક્ષં તુ જાપે વાઞ્છા સિદ્ધિ પ્રજાયતે ।
વશં નયતાંશકાદીન્ દાનવાદિષુ કા કથા

ઇત્યેષા પૂર્વસેવા તુ કર્તવ્યા સાધકેન તુ ।
સ્ત્રીણાં વા પુરુષાણાં વા દીક્ષાં કૃત્વા પ્રદાપયેત્

અસ્મિન્ મંત્રચરે વત્સ નાશંકા પરિકલ્પયેત્ ।
કલાભિઃ કારયેત્ દીક્ષાંશતાહુત્યા યથાક્રમં

એવં પઞ્ચકલા હોમ્યા શક્તૌ પૂર્ણા નિયોજયેત્ ।
સમધી પુત્રકાભ્યાં ચ સાધકાચાર્યકાં સ્તથા

સર્વેષાં યોજના કાર્યા શક્તિતત્ત્વે તુ પૂર્વકમ્ ।
ઈશ્વરે સાધકો ભોગમાચાર્ય સકલે સ્થિતિઃ

એવં જ્ઞાત્વા પ્રયત્નેન લય ભોગૌ પ્રકલ્પયેત્ ।
અજ્ઞાત્વાલય ભોગૌ તુ યે દીક્ષા કુરુતે ગુરુઃ

આચાર્યઃ સહ શિષ્યૈસ્તુ નરકે રૌરવે પચેત્ ।
દેશિકસ્તુ પ્રયત્નાત્તુ જ્ઞાત્વા દીક્ષાં સમાચરેત્

દીક્ષાંતે સમયાશ્રાવ્યા સાધકાચાર્યયોષિતાં ।
કન્યાસ્ત્ર વેદવિપ્રાણાં ગુરુણાં ચ વિશેષતઃ

શાસ્ત્રાદિ સાધકાદીનાં નિન્દાં યત્નેન વર્જયેત્ ।
પરિહાસેન કર્તવ્યો નાવમાનં કદાચન

દ્રવ્યાપહરણં ચૈવ મનસા પરિવર્જયેત્ ।
ચાપલ્યં ચ તથા લૌલ્યં ગુર્વાજ્ઞા લંઘનં તથા

સ્ત્રીતો ગૃહયે દીક્ષા વ્રતં હ્રીષુ વિવર્જિતં ।
સિદ્ધમંત્રં પ્રયત્નેન સર્વતો ગ્રાહયેત્સદા

ન ચાત્રકાલ નિયમો નાશંકા તત્ર કલ્પયેત્ ।
રક્તવસ્ત્રાણિ ધાર્યાણિ કજ્જલં યાવકં તથા

કજ્જલાક્તૌ સદા નેત્રૌ પાદૌ લક્તકરંજિતૌ ।
સુગંધપુષ્પં શિરસિ ધારિતવ્યં પ્રયત્નતઃ

મુખતાંબૂલસંયુક્તં ગ્રીવા ગ્રૈવૈયકાન્વિતા ।
હસ્તાભ્યાં કઙ્કણૌ ધાર્યૌ કુણ્ડલૌ ચાંગુલીયકં

પ્. ૪૨)
સુગંધરક્તવસ્ત્રાણિ ધારિતવ્યાનિ સર્વદા ।
રમણં તુ દિવા વન્દ્યં તથા પર્વસુ પર્વસુ

રજસ્વલાયાઃ કર્તવ્યં અન્તર્યાગઃ પ્રયત્નતઃ ।
પરોચ્છિષ્ટં ન ભુંજીયાત્ ભર્તૃદન્તેન દોષભાક્

શર્યાસનાદિકં દાનં પાદ્મકે પરિવર્જયેત્ ।
ગુરું દૃષ્ટ્વા પ્રયત્નેન પાદૌ દૂરાત્તુ વંદયેત્

ત્રિકાલં પૂજનં કાર્યં એકકાલમથાપિ વા ।
યાવન્ન પૂજિતા ગૌરી ન તાવદ્ભક્ષણં હિતં

તાંબૂલવસ્ત્ર ગંધાદિ પૂજયિત્વા તુ ધારયેત્ ।
પ્રભાતસમયે ભક્ત્યા ભવાનીં પૂજયેત્સદા

નાના * નૈવ કર્તવ્યં મૂર્તૌ મંત્રી કદાચન ।
ખણ્ડનીં પેષણીં ચુલ્લીં માર્જનીં દેહલીં તથા

કન્યા સ્ત્રી બાલ * શ્ચ શસ્ત્રમગ્નિ દ્વિજં ગુરુઃ ।
સ્થવિરં કર્તરિં રક્તં વસ્ત્ર પાદૈર્ન સંસ્પૃશેત્

વામહસ્તેન પૂજા તુ વર્જનીયા શિખિધ્વજ ।
તૈલમાંસાદિકં વત્સ વર્જ્ય પર્વણિ પર્વણિ

અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં વિશેષતઃ ।
સંક્રાંતે ગ્રહણે ચૈવ ષડશીતિ મુખેષુ ચ

વિશેષ પૂજા કર્તવ્યા આચાર્યં પૂજયેત્સદા ।
તૃતીયા જાગરં કાર્યં ચતુર્થં પૂજનં તથા

દેવ્યા દત્તં તુ નૈવેદ્યં કુમારીષુ પ્રદાપયેત્ ।
અદીક્ષિતાનાં પુરતઃ પૂજનં પરિવર્જયેત્

પરિચાર્ય કુમાર્યસ્તુ તદભાવાત્તુ યોષિતઃ ।
સુગંધા સુભગા કાર્યાચતુર્થં પૂજનં તથા

દેવ્યા દત્તં તુ * * * * * * * * * * * ।
૫૩ તો ૮૭ મિસ્સિન્ગ્

પ્. ૪૩)
* * * * * * * * * શેષતઃ ।
અષ્ટભાગેદ્વેગ ભાગો દ્વિવૃધ્યાદ્વિગુણમારુતઃ

એ * * * ભૂમિત્તિશ્ચ પૂર્વવત્પરિકલ્પયેત્ ।
એવં વિંશતિ ભાગાંતં વિડતાંતં પરિકલ્પયેત્

અન્તદ્વિગુણમાત્રાંતં માયાં પરિકલ્પયેત્ ।
દ્વિતલં ત્રિતલાલિન્દ્રાન્ ભિત્તિશ્ચ બહિસંખ્યયા

પાદેન વાર્ધભાગેન ત્રિપાદેન સ પાદતઃ ।
ધાત્રેન સત્રિપાદેન દ્વિપાદેનાધિકલ્પયેત્

દત્વાલિન્દ્રં બહિર્ભાગા ઘનં વા સર્વરિષ્યતે ।
અધિષ્ટાનાધિ ષડ્વર્ગં પૂર્વવત્પરિકલ્પયેત્

શાલાકાર ભાકાર પ્રાસાદાકાર એવ વા ।
મસ્તકસ્ત્ર વિસંજ્ઞેયં કનિષ્ટં મધ્યમોત્તમં

અષ્ટમા વિભક્તેક્ત ઉત્તમાદિત્રયમત્રયમ્ ।
દ્વિરોત્સેધમસંમાનમુત્તમં શૃણુ મુચ્યતે

રંધ્રભાગેકહીનં તુ મધ્યમં સમુદાહૃતં ।
ભક્ષાંશં ભીમથ મરં અવિસત્ત તુ મુત્તમં

ત્રિરત્નિમધ્યમં જ્ઞેયં દ્વિરત્નિશ્ચોત્તમં ભવેત્ ।
લબ્વિ ત્રિંશચ્ચલં શાનિ? દીશાદીશાદિ શાદિતા

* * * * * * * તદનુદનુભાજયેત્ ।
ભાગમેક સમં રોપ્ય યાવત્તસ્ય શુભોદયં

યૌગિકં લૌકિકં ચેતિ દ્વિવિધં તાલમુચ્યતે ।
ત્રિતાલં તુ ચતુસ્થાલં પઞ્ચતાલમથાપિ વા

ઉત્સેધં તુ સમં પ્રોક્તં પીઠમાનમુદીરિતમ્ ।
પીઠોપરિષ્ટાત્પદ્મં તુ પઞ્ચાશં તુ વિભાજિતે

ત્ર્યંશં પદ્મતુંગં તુ તત્તુંગન્તુ ત્રિધા ભવેત્ ।
એકાંશં તુ દલોત્સેધં ઊર્ધ્વંશંતુ કર્ણિકા

એવં કૃત્વા વિતાનેન પીઠાનમુદીરિતમ્ ।
દેવ્યામાનત્રિધા પ્રોક્તં શિવલિંગાનુરૂપતઃ

પૂજાંશ સદૃશાંશં વાથ દ્વિગુણં ત્રિગુણં તુ વા ।
ચતુષ્પંચ ગુણં વાપિ પૂજાંશોચ્ચ ત્રિપાદકમ્

પ્. ૪૪)
અર્થાંત દધરેષાંશે નવમારંભા ભવેત્ ।
પૂજા ચોચ્ચ ચતુર્વંશ શતં વાથ વિભજ્ય ચ

દ્રભુદ્રવ્યાણસ્ય કર્ણાન્તં બાહુકક્ષસ્તરાંતકં ।
અંગહીને ક્ષયં કુષ્ટં શંખ ચક્રાદિલાંચનં

બ્રાહ્મણાન્ શ્રુતિસૂત્રાન્ પતિનાં ન સંશયઃ ।
અંગેષુ નાંગયેદ્વિપ્ર દેવતાયુધલાંચનમ્

અંગેષુ યદિ વાન્ * * પતિતો નાત્ર સંશયઃ ।
* * * * * * * * *

શૂલમક્ષરચક્રં ચ બ્રાહ્મણો દાસવત્કુરુ ।
જપહોમાય દાનં ચ સર્વકર્માણિ વર્જયેત્

શૂલસ્પર્શનમેવં દેશિકં વર્જયેત્તતઃ ।
ચક્રં તુ દાસવત્પ્રોક્તં આચાર્યં તુ સુસંસ્પૃશેત્

જપહોમાર્ચનં દાનં નિષ્ફલં તુ વિધીયતે ।
લિંગમાનવશાદ્દેવી માનનિષ્કલ સંજ્ઞિતે

પ્રતિમાનાં ચ સર્વેષાં * * * * * * * * ।
પ્. ૪૫)
હરિઃ ઓમ્
શુક્લાંબર ધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજં ।
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્સર્વવિઘ્નોપશાંતયે

અગજાનન પદ્માર્કં ગજાનનમહાર્નિશં ।
અનેકદંતં ભક્તાનાં એકદન્તમુપાસ્મહે

શુભમસ્તુ ગણેશલક્ષણમ્ ।
ગણેશં પુરુષાકારં ગજકર્ણં ગજાનનમ્

મહોદરં બૃહત્કાયં એકદંષ્ટ્રં ત્રિલોચનમ્ ।
રૌદ્રનેત્રં તુ લંબોષ્ટં નાગયજ્ઞોપવીતિનં

કરણ્ડમકુટોપેતં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
ચતુર્દોર્દ્દણ્ડસંયુક્તં દક્ષિણેંકુશદન્તધૃક્

પાદન્તુ લડ્ડુકં ચૈવ વામભાગે તુ ધારિણીમ્ ।
કરસ્તં લડ્ડુકેનૈવ ગજહસ્તાગ્રસંયુતં

એતદ્ગણેશરૂપં તુ ધ્યાત્વા મંત્રં તુ વિન્યસેત્ ।
કુંકુમવર્ણં ચતુર્ભુજયુક્તં નાગમુખં મકુટમ્-

સકરણ્ડમ્ । અંકુશલડ્ડુક દન્તસુપાશં- ।
વહ્નિર્દૃશં ગણનાથ સ્વરૂપમ્

ગજાનનં ત્રિણેત્રં તુ કુંકુમાભશ્ચતુર્ભુજમ્
પાશદંતૌ તુ સર્વૌ તુ વામેત્વં કુશલડ્ડુકમ્

નાગયજ્ઞોપવીતં તુ લંબોષ્ટં તુ ગણાધિપં ।
ગણાનાં તુ રૂપમધુના વિસ્તારેણ વદામ્યહં

દ્વિનેત્રાદ્વિભુજાશ્ચૈવ હ્રસ્વગ્રીવા મહોદરા ।
હ્રસ્વપાદાક્ષવૃત્તાક્ષિ કુઞ્ચિત ભ્રૂ સવિભ્રમા

કેચિદ્વૃત્તનિભાસ્તત્ર કેચિચ્છ્યામનિભાસ્તથા ।
કેચિત્કૃષ્ણનિભાસ્તત્ર કેચિત્ શ્વેત નિભાસ્તથા

કેચિત્ શ્વેતનિભા કેચિત્ ધૂમ્રવર્ણસમાકુલા ।
મિશ્રવર્ણાસ્તુ સંયુક્તા વિદ્રુમાનૃત્તસંયુતા

રત્નકુંદં તુ સંયુક્તા વ્યાઘ્રચર્માંબરાન્વિતમ્ ।
કેચિદ્વિકટદેહં તુ કેચિદાસીન તત્પરા

ખડ્ગખેટક હસ્તાશ્ચ કેચિદ્દણ્ડધરાસ્તથા ।
કેચિન્નાગધરાશ્ચેકે કેચિચ્છાપધરાસ્તથા

પ્. ૪૬)
કેચિચ્ચિત્રધરાશ્ચૈવ પિણ્ડિપાશધરાસ્તથા ।
ભૂતાનાં રૂપમાખ્યાતં પઞ્ચતાલસ્સુમધ્યમં

દ્વિભુજા ચ દ્વિનેત્રા ચ હ્રસ્વગ્રીવા સુયૌવના ।
શિખિનો બદ્ધકેશાશ્ચ શુદ્ધદંતાયુધાશુભા

શુક્લ યજ્ઞોપવીતં ચ શુક્લવસ્ત્ર સમન્વિતં ।
પવિત્રપાણિનાસ્તત્ર સવ્યે ચિત્ર સમાયુતં

તુંગઘ્રાણ સમાયુક્તં મલં કર્ણ સમન્વિતં ।
મુઞ્જિમેખલ સંયુક્તં કૃષ્ણાજિનધરાપરા

વામનાકૃતયઃ પ્રોક્તા પઞ્ચતાલ સમં ભવેત્ ।
પઞ્ચતાલત્રયં પ્રોક્તં ગણરૂપમિદં પરમ્

શ્લોગજે -
ચતુર્ભુજં ત્રિનયનો ભૂતરૂપં ગજાનનમ્ ।
શોણદં નીલવક્ત્રં ચ નાગયજ્ઞોપવીતિનં

કટિસૂત્ર * કુટકં હારકેયૂર ભૂષિતમ્ ।
લલાટપટ્ટસંયુક્તં ઉદરં બંધસંયુતમ્

કરણ્ડમકુટોપેતં અંધ્રિજાલાંગુલીયકં ।
અન્યે નૈવ વન્ધ્યકર્યુક્ષ્મ શોભનૈઃ પ્રિયદર્શનૈઃ

સ્વસ્યૈવ નૈવ શૃંગાર્ધં દક્ષિણે તુ કરોદ્ધૃતં ।
દક્ષિણે સ્યાપરકરે પરં પરશુકં ન્યસેત્

ફલપક્વં વામકરે અપરે પાશધૃક્તદા ।
અર્ધર્જુમુખ સંયુક્તં ત્રિભુજાદિ સમાયુતં

પ્રજાપતિરુવાચ-
એકરૂપે દ્વિરૂપં તુ ગણેશે દૃષ્ટ મંત્ર *

વરાહ વક્ત્રસંયુક્તં સુસ્તનં ચ સુયૌવનં ।
શ્રોણી પીનગંડા ચ પીનોરૂ પીનગસ્તના

અભયહસ્તાહલકરા દક્ષિણે તુ કરદ્વયોઃ ।
વરદં વામપૂર્વે તુ દણ્ડં સ્યાદ્વામકે કરે

વારાહ્યાકૃતિરાખ્યાતં ઇન્દ્રાણ્યાકૃતિરુચ્યતે ।
દ્વિનેત્રશ્ચતુર્ભુજા શાંતા પીનોન્નતપયોધરા

સરત્નમકુટોપેતા ઉભયં કટકાન્વિતા ।
વજ્રશક્તિ સમાયુક્તા દક્ષિણે દક્ષિણેઽપિ ચ

પ્. ૪૭)
હેમવર્ણસમાયુક્તા સુસ્તના ચારુહાસિની ।
સર્વાલંકારસંપન્ના પાદજાલસમન્વિતા

ઇન્દ્રાણ્યાકૃતિરાખ્યાતા ચામુણ્ડયાકૃતિં શૃણુ ।
ચતુર્ભુજા મહારૌદ્રા કાલમેઘસમપ્રભા

એકવક્ત્રં ત્રિણેત્રા ચ સુદંષ્ટ્રાભયકરાન્વિતા ।
કટકા શુલહસ્તા ચ કપાલ હસ્તધરા શુભા

વ્યાઘ્ર ચર્માંબરોપેતા કિંકિણીમાલયાન્વિતા ।
સર્વેષાં ચૈવ શક્તીનાં પૂર્વયોર્વામહસ્તકે

વિશેષં કિંચિદંસિહ્મ પ્રાસાર્યકટકં તુ વા ।
કટ્ટૂર્ધ્વે સ્પર્શકં કર્મ પ્રલંબકટકં તુ વા

યથેપ્સિતં ચતુર્વક્ત્ર કારયેત્ તુ વિશેષતઃ ।
શક્તીનામેવમાખ્યાતં ધરણ્યાકૃતિરુચ્યતે

દક્ષિણામૂર્તિમંત્રસ્ય ઉદ્ધારં પુત્રગદ્યતે ।
વાગ્સિદ્ધિસ્તોત્રમંત્રેણ ભૂયો વાગ્દેવ શસ્યતે

ફલાન્યન્યાનિ સર્વાણિ તત્પ્રસાદાત્પ્રસિધ્યતિ
ઓં નમો ભગવન્ શબ્દં સંબુધ્યાણિ નિયોજયેત્

દક્ષિણામૂર્તિશબ્દઞ્ચ તત્રૈવ વિનિયોજયેત્ ।
મેધપ્રદશ્ચ સ્વાહેતિ મૂલમંત્રમુદાહૃતમ્

સ્વદેષુ હૃદયાદીનિ શુદ્ધાર પરિકીર્તિતાઃ ।
નમસ્વાહા વષટ્વૌષટ્ હુંફટ્કારાઃ ક્રમેણ તુ

શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પ્રસન્નવદનાન્વિતં ।
ગંગાચંદ્રસમોપેતં કુન્દલી ઘૃતમૂર્ધ્વજં

વ્યાઘ્રચર્મ પરીધાનં ચતુર્બાહુસમન્વિતં ।
શુદ્ધસ્ફટિકમાલાં ચ જ્ઞાનમુદ્રાં ચ દક્ષિણે

વામે વહ્નિશ્ચંપકં વા વરદં વાભયં તુ વા ।
પુસ્તકેન યુતાવાથ અયનાન્નયનત્રયં

મહાવૃષભસંયુક્તં ઋષિસંઘૈસ્સમાયુતં ।
ધ્યાત્વૈવં દેવ દેવેશં સર્વકાર્યેષુ પૂજિતઃ

(ધ્યાનં)
ભસ્મ વ્યાપાણ્ડુરાંગ શકલશશિધરો જ્ઞાન- ।
મુદ્રાક્ષમાલા સવ્યેપોસ્તૈર્વિરાજન્ કરકમલ

પ્. ૪૮)
યોગપટ્ટાભિરામ । વ્યાખ્યાપીઠે નિષણ્ણો મુનિ-
વરનિખરૈસ્સેવિતસ્સુપ્રસન્નઃ । સવ્યાલં-

કૃત્તિવાસા સતતમવતુવો દક્ષિણામૂર્તિરીશઃ ।
કૌશિકઃ કાશ્યપઃ શ્યામઃ સ્થિતકૌપીનવર્ણકૌ

રક્ત * ર્ણૌ ભારદ્વાજો ધૂમ્રભાગસ્ત્રિગો મતૌ ।
એષામેકદ્વયં વા પશ્વયોર્ન્યસેત્ ષાંતાંતં-

વહ્ન્યસંયુક્તં દ્વિતીયં સ્વરસંયુતં । બિન્દુનાદ-
સમાયુક્તં પ્રથમં પ્રણવમુચ્યતે । ભાનુધ્યાનં

માન્તદ્વયસમાયુક્તં * * * * ય સંયુતમ્ ।
વહ્નિબીજસમાયુક્તં પઞ્ચમં બીજમુચ્યતે

ભાન્તાંતં ષષ્ટમં બીજં ષડક્ષરમિહોચ્યતે ।
આદૌ પ્રણવસંયુક્તં નમસ્કારાંતસંયુતમ્

બ્રહ્મહત્યાદિપાપાનિ જપ્યમાત્રેણ નશ્યતિ ।
નાદાદ્યેન સમાયુક્તં બ્રહ્માંગાનિ પ્રકલ્પ્યતે

મૂલમંત્રમિદં પ્રોક્તં ઉષાબીજમથ શૃણુ ।
અવગાત્પઞ્ચમં ગ્રાહ્યં બિન્દુનાદ સમન્વિતં

ધવલાંબો રૂઢારૂઢં દાડિમી કુસુમપ્રભં ।
સ્ફુરદ્રત્નમહાતેજોવૃત્તમણ્ડલમધ્યગમ્

અંસાવ્યાપ્ત સ્ફુરશ્વેત સનાલાબ્જકરદ્વયં ।
એકાસ્યં ચિન્તયેદ્ભાનું દ્વિભુજં રક્તવાસસમ્

વિનાયકવ્રતમ્-
અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ વિનાયકવ્રતં શૃણુ ।
વૃશ્ચિકે રવિ સતિ પ્રાપ્તે અગ્નિનક્ષત્રમારભેત્

રક્ષાબન્ધં તથા બધ્વા પુંસાનાં દક્ષહસ્તકે ।
વામહસ્તે તુ જાયાયાઃ બધ્વાસૂત્રં વિશેષતઃ

સપ્તમં પઞ્ચમં સૂત્રં ચ ત્રયમેવં તુ બંધયેત્ ।
સપ્તમં સપ્તવર્ણૈશ્ચ પઞ્ચમં પઞ્ચવર્ણકમ્

ત્રિસ્ત્રિયાવર્ણસંયુક્તં લાભે એકવર્ણધૃક્ ।
દુકૂલપટ્ટસૂત્રૈર્વા કાર્પાસસૂત્રકૈર્યુતમ્

પ્. ૪૯)
દન્ત ધાવન પૂર્વઞ્ચ જિહ્વાશુદ્ધં તતઃ પરં ।
સ્નાનં ચૈવ તથા પ્રોક્તં તથા સ્થાનં ચરેદ્બુધઃ

શુક્લવસ્ત્રેણ સંવેષ્ટ્ય શુદ્ધવસ્ત્રોત્તરીયકઃ ।
ચિત્રવસ્ત્રેણ આચ્છાદ્ય સોષ્ણીષં શુક્લમેવ ચ

આચાર્યં પૂજયેચ્ચૈવ પશ્ચાદ્ગણેશમર્ચયેત્ ।
નૈવેદ્યાદિ અપૂપં ચ નાનાફલૈર્નિવેદયેત્

નાલિકેરં નિવેદ્યાથ તાંબૂલં તુ નિવેદયેત્ ।
મન્ત્રપુષ્પં દેદેત્પશ્ચાત્ રક્ષાસૂત્રં તુ બંધયેત્

એકવિંશતિ સૂત્રાણાં બંધયેત્ તુ વિશેષતઃ ।
ગણેશઃ પ્રાર્થનં કૃત્વા ક્રિયાવિચ્છિન્નનો ભવેત્

એવં પ્રતિદિનં કુર્યાત્ એકવિંશદિનં તથા ।
દ્વાવિંશદ્દિનમેવં તુ ગણેશં જન્મ ઋક્ષકે

કૃત્તિકામાસમેવં વા માર્ગશીર્ષમેવ વા ।
શતર્ક્ષદિન સંયુક્ત ષષ્ટ્યાયામુત્તમં ભવેત્

ઉદયે ચૈવ મધ્યાહ્ને પ્રદોષે તુ ભવેદ્યુતમ્ ।
ઉદ્યમં મધ્યમં ચૈવ અધમં ન્યધુનાવિધિઃ

અન્યૈર્યોગ સમપ્રોક્તે નિષ્ફલં તદવાપ્નુયાત્ ।
તયોર્યોગમલાભે તુ દિનમેત્પ્રચોદિતં

ઉદયે તુ પ્રયાણં તુ શતર્ક્ષદિનમુચ્યતે ।
ગણેશજન્મ-ઋક્ષે તુ ઉદયે તુ વિશેષતઃ

ષણ્ણાડી ચ ચતસૃંચ તિસૄંચૈવોદયે દ્યુતં ।
અયૌ સમક્ષયેન્નાડી જન્મર્ક્ષે મુખ્યમુચ્યતે

ગણેશ્વરં તુ જન્મર્ક્ષે શતર્ક્ષમસંયુતમ્ ।
વિસંધ્યૈ ષષ્ટિસંયુક્તં અપરે પક્ષવર્જયેત્

ઉદયે ઋક્ષસંયુક્તે તદ્દિને તુ વ્રતં ચરેત્ ।
ઈશ્વરોત્સવ સંપ્રાપ્તે તદ્દિનાદ્યં ચરેદ્વજમ્

દેવાનાં તુ મનુષ્યાણાં વ્રતં ચૈવ સમાચરેત્ ।
ઉપવાસ સમાયુક્તં ગણેશં પૂજયેત્તતઃ

ગણેશમૂલમંત્રં ચ સહસ્રાષ્ટં જપોદયે ।
મધ્યાહ્ને તુ પ્રદક્ષિણ્યાન્નમસ્કારં શતાષ્ટકં

પ્. ૫૦)
યકારતાડનૈર્યુક્તં અષ્ટોત્તરશતાનિ ચ ।
સાયંકાલે વિશેષેણ પૂજયેત્તુ વિશેષતઃ

તૈલાભિષેકં કર્તવ્યં પિષ્ટામલકમેવ ચ ।
રજનીં સર્વગંધાદ્યૈઃ અભિષેકં ચરેદ્બુધઃ

પઞ્ચગવ્યૈશ્ચ પયસૈ પઞ્ચામૃતાભિષેચયેત્ ।
ગંધોદક ફલોદૈશ્ચ પુષ્પોદકૈર્વિશેષતઃ

સ્નપનં નવ સંયુક્તં અભિષેકં શનૈઃ શનૈઃ ।
ચંદનાગરુ કર્પૂરં કુંકુમૈઃ કૃષ્ણગંધકૈઃ

એવમાલિખ્ય સર્વાંગૈઃ નાનાપુષ્પૈશ્ચ શોભિતં ।
નાનાદામૈરલંકૃત્ય નાનાવસ્ત્રૈશ્ચ વેદિતૈઃ

શુદ્ધાન્નં પાયસાન્નં ચ અપૂપાદિ વિશેષતઃ ।
કુડવાર્ધં તુ યત્કૃત્વા એકવિંશતિ સંખ્યયા

બ્રુહી ચ પ્રહરં કૃત્વા અક્ષતૈર્પિષ્ટમેવ ચ ।
એકવિંશતિ સંખ્યૈશ્ચ ઉપમુદ્ગં નિવેદયેત્

ગુલખણ્ડસમાયુક્તં આજ્યયુક્તં દધિપ્લુતં ।
મધુશર્કર સંયુક્તં નાના * * નિવેદયેત્

નાનામૂલૈર્નિવેદ્યાથ ઇક્ષુખણ્ડૈર્નિવેદયેત્ ।
તૈલમિશ્રેણ ક્રમુકદ્વિધા ભિન્નરસૈર્યુતમ્

ગૌરપત્ર * શ્વેતં વા પ્રકૃતિં વા સમાચરેત્ ।
કર્પૂરૈશ્ચ સમાયુક્તં રશ્મિચૂર્ણસમાકુલમ્

એતદ્ગણેશ્વરં દેવં નિવેદ્યાંતે વિશેષતઃ ।
મંત્ર પુષ્પં દદેત્પશ્ચાત્ અષ્ટપુષ્પં સદાર્ચયેત્

ઇષ્ટકામ્યફલાર્થં ચ પ્રાર્થનાર્થં વિશેષતઃ ।
રાજ્યાર્થી રાજ્યમાપ્નોતિ ક્ષેત્રાર્થી ક્ષેત્ર માપ્નુયાત્

ધનાર્થી ધનમાપ્નોતિ * * * * * * * * ।
પુત્રાર્થી પુત્રમાપ્નોતિ ભોગાર્થં ભોગ સંભવેત્

સર્વરોગનિવારાર્થીનાં સર્વરોગવિનાશનં ।
સર્વશત્રુક્ષયાર્થી ચ સર્વશત્રુક્ષયં ભવેત્

મહાપાતકનાશાર્થી મહાપાતકનાશનમ્ ।
પઞ્ચપાતકનાશાર્થં પંચપાતકનાશનમ્

પ્. ૫૧)
ગરુરીવ્રતં ચરેત્ કૃત્વા કુમારં તુ સમુદ્ભવમ્ ।
વિષ્ણુવ્રતં ચરેત્કૃત્વા ગૌરીશાપવિમોચનં

બ્રહ્મવ્રતં ચરેત્ કૃત્વા પુલસ્ત્યગત્સમુદ્ભવં ।
ઇન્દ્રાય વ્રતમાપ્નોતિ ઇન્દ્રજિત્તુ સમુદ્ભવમ્

એવમાદિષુ સર્વેષાં ફલમાપ્નોતિયત્તથા ।
માનવાનાં વ્રતં ચેત્તુ ઇષ્ટં કામ્યં તથાપ્નુયાત્

ઇતિ ભીમકારણે પ્રતિષ્ઠા તંત્રે વિનાયક-
વ્રત વિધિપટલઃ -

નગ્નકૌપીન વસનં કટિસૂત્ર નિબંધનં ।
આર્દ્રવાસં ચ પુચ્છં ચ પઞ્ચનાના પ્રકીર્તિતાઃ

શૂદ્રાન્નં શૂદ્રસંપર્કં માસમેકં નિરંતરમ્ ।
ઇહજન્મનિ શૂદ્રત્વં પુનઃ શ્વાનો ભવિષ્યતિ

આષાઢસ્યોત્તરાષાઢે સાયંકાલે પ્રશસ્યતે ।
રક્તાંગો પૂર્વમાગચ્છેત્ ઉત્તમં પુષ્ટિરુચ્યતે

શ્વેતાંગો પૂર્વમાગચ્છેન્મધ્યમં પુષ્ટિરુચ્યતે ।
કૃષ્ણાંગં પૂર્વમાગચ્છેદધમં પુષ્ટિરુચ્યતે

શ્યામવર્ણં તથા શક્તિં ધારયંતિ દિગંબરં ।
ઉત્સઙ્ગે નૈવ તારક્તાં સર્વાભરણભૂષિતાં

દિગંબરાદિ વદનં ભુજદ્વયસમન્વિતાં ।
વિઘ્નેશ્વરાદિ વિખ્યાતાં સર્વાવયવ સુંદરીમ્

પદ્મહસ્તં તથા ગુહ્યં દક્ષિણેન કરેણ તુ ।
* * દેવમપ્યેવ ચિન્તયેન્મંત્રનાયકં

ઋષભમ્ - રૂપમ્
એકવક્ત્રો ચતુષ્પાદો યુદરેણ ખુરાગ્રનં

ઋષભં શ્વેતવર્ણં તુ તીક્ષ્ણશૃંગો મહાબલં ।
ચતુષ્પાદં વેદરૂપં તુ અગ્નિરૂપં તુ શૃંગકં

આદિત્યાશ્ચૈવ ગોમૂત્રં મુખં રુદ્રસ્તથૈવ ચ ।
હુતાશનરૂપમ્

વૃદ્ધરૂપં ત્ર્યક્ષં ચતુર્ભુજં અક્ષપિંગલ ગોવૃષ-
વાહનં । સિગ્ધરૂપશિવોક્ત તુરીયામંબરં શિવા-

પ્. ૫૨)
ત્તરીયાંબરં શક્તિપાણિ શિવાગ્નિ સ્વરૂપકમ્ ।
બાલાચ વૃદ્ધાસ્તત યૌવનં ચ * * ગ્નિરૂપં

કથિતં પ્રશસ્તં બાલાગ્નિરૂપં કથિતં પ્રતથાષ્ટ-
નિત્યાગ્નિ વૃદ્ધા તરુણોત્સવેષુ ॥ ગારુગા-

હવનીયકદક્ષિણાન્ બાલયૌવન વૃદ્ધ સ્વરૂપકાન્ ।
સ્થાપનોત્સવ નિત્યવિધૌ સદાપૂજયેત્ તુ શિવાગ્નિસ્વરૂપકમ્

અથ પૂર્વોક્તસંખ્યાનાં પાવકાનાં વિશેષતઃ ।
નાનારૂપં ચ વૈ તેષાં પ્રયોગસ્થાનમેવ ચ

ક્રમાદ્વક્ષ્યે સમાસેન શૃણુ નિસ્સંશયં પુનઃ ।
પાવકેષુ ચ તેષ્વત્ર શિવાગ્નિ પ્રથમં તથા

દ્વિતીયં ગાર્હપત્યં હિ દક્ષિણાગ્નિસ્તૃતીયકં ।
પશ્ચાદાહવનીયાનિ દિક્પતિસ્તુ તદંતકઃ

નામપઞ્ચકવક્ત્રોક્તં તેષુ વૈ દિક્પતેઃ પુનઃ ।
ત્રિભેદેષુ દ્વયો નામ કેવલં ચ મહાનનં

નામમેવં સમાખ્યાતં શૃણુરૂપમવાપ્નુયાત્ ।
વૃદ્ધાંગં ચ ત્રિણેત્રં ચ ચતુર્દોર્ભિઃ સમન્વિતં

પિંગલાભાષિ સંયુક્તં જ્વલન્મકુટસંયુતં ।
વિદ્વદ્વક્ત્રસમાયુક્તસ્વમયં વરદાન્વિતમ્

પરશું ચ મૃગં વાથ શક્તિવાચાક્ષમાલિકામ્ ।
સવ્યાસવ્યે વહન્ તત્ર વરદો હસ્તદ્વયો ચ યો

સાક્ષાચ્છિવમયં વિપ્ર શિવાગ્ની રૂપમિતિ સ્મૃતં ।
શિવાગ્નિરૂપમાખ્યાતં ગાર્હપત્યં તથોચ્યતે

શિવાગ્નિશ્ચ સહસ્રાંશાન્ ઉદ્ધૃતં વાપિ પાવકં ।
રક્તવર્ણો દ્વિવક્ત્રં ચ ષડ્વક્ત્રૈરુચિરં તનુ

શુક્લવસ્ત્રસમાયુક્તં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
ત્રિપાદયુક્તં ચૈષ્વેકં કુઞ્ચિતોર્ધ્વે વ્યવસ્થિતં

દક્ષાભયકરં વામે વરદેન સમન્વિતમ્ ।
સ્રુક્સ્રુવૌ ધરિતૌ હસ્તૌ વામે વામે પ્રજાપતે

મેષારૂઢોગ્રરૂપં સ્યાત્ સ શક્તિ સહિતસ્તથા ।
એવં ગાર્હપત્યાગ્નિઃ દક્ષિણાગ્નિરથોચ્યતે

પ્. ૫૩)
પૂર્વોક્તસ્ય સહસ્રાંશા દક્ષિણાગ્નિ સમુદ્ભવા ।
દ્વિવક્ત્રં ષડ્ભુજં તત્ર સિતાહસિતવસ્ત્રકમ્

જટામકુટસંયુક્તં ષણ્ણેત્રં પિંગલપ્રભં ।
રૌદ્રદંષ્ટ્રા મહત્કાય કિંચિત્પ્રહસિતાનનં

સવ્યે ભયં સ્રુવં ખડ્ગં ધારિતં ચ ભયંકરમ્ ।
વરદં કૂર્ચકપાલં વા મોશે ધા પુનઃ પુનઃ

ઉષારૂઢસ્ત્રિપાત્રં તુ સ્વાહા સહિત રૂપકં ।
દક્ષિણાગ્નેસ્તુ રૂપં તુ વિસ્પષ્ટં ગદ્યતે મયા

વક્ષ્યે ચાહવનીયાગ્નિ રૂપમુદ્ભવપૂર્વકં ।
દક્ષિણાગ્ને સહસ્રાંશે ઉદ્ભૂતં સ્યાચ્ચતુર્મુખં

મુખદ્વયં ત્રિપાદં ચ નાસિકાદ્વય સંયુતમ્ ।
ત્રિમેખલા સમાયુક્તં ષણ્ણેત્રં પિંગલં પુનઃ

ચતુઃ શૃંગં વૃષારૂઢં બાલાદિત્ય સમપ્રભં ।
સપ્તજિહ્વા સમાયુક્તં તેષુ સ્રીણિ ચ વામકે

સવ્યે વક્ત્રે ચ જિહ્વા ચ તેષાં સ્થાનં બ્રવીમિતે ।
હિરણ્યા કનકા રક્તા કૃષ્ણા ચૈવ તુ સુપ્રભા

અતિરક્તા બહુરૂપા સપ્તજિહ્વા પ્રકીર્તિતાઃ ।
નામાન્યેતાનિ કથ્યન્તે સ્થાનં વક્ષ્યેઽધુના શૃણુ

પાશે મધ્યે ચ સૌમ્યે ચ યામ્યે રૂક્ષ્મા ચ કા ભવેત્ ।
પૂર્વાહ્ને રુદ્રદિગ્ભાગે પુરસ્યાદીન્નિયોજયેત્

પૂર્વવદ્રૂપસંયુક્તં સ્વાહા દેવી ચ ભાવયેત્ ।
એવમાહવનીયં સ્યાત્ પૂર્વવદ્દિગ્પતિર્ભવેત્

દિગ્પતેશ્ચ સહસ્રાંશે કેવલાગ્નિસમુદ્ભવં ।
દ્વિનેત્રાદ્વિભુજાશ્ચણ્ડો વરદાભયસંયુતમ્

શુક્લવસ્ત્રપરીધાન શ્વેતવસ્ત્રસુરદ્વિતિ ।
કેવલાગ્નિરિતિ ખ્યાતો મહાસેનમથોચ્યતે

કેવલાગ્નેર્દશાંશેનમુદ્ભવસ્ય મહાસને ।
એકવક્ત્રો દ્વિબાહુશ્ચ મેષારૂઢો વૃષં તુ વા

રક્તાંબર સમાયુક્તો ત્રિશિખા ચ સમન્વિતં ।
ચતુઃશૃંગં ત્રિણેત્રં ચ સ્રુવસ્યાં દક્ષિણે કરે

પ્. ૫૪)
* * ર્યકરોપેત સિતાંગો વૃષરૂપધૃક્ ।
મહાસનમિતિ ખ્યાતો વહ્નિરૂપં પિતામહમ્

ઇન્દ્રાકૃતિઃ પુરા પ્રોક્તો વહ્ન્યાદીનથ શૃણુ ।
દક્ષિણાગ્નિ સ્વરૂપમ્ * * * * * * * * *

તેષુ વહ્ન્યાકૃતિં વિપ્ર * * * પ્રોચ્યતેઽધુના ।
દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિનેત્રા ચ રત્નકુંચિતમૂર્ધજા

રક્તવર્ણાસ્ત પરીધાન રક્તમાલ્યાનુલેપનમ્ ।
શુક્લયજ્ઞોપવીતં ચ શુક્લવસ્ત્રોત્તરીયકમ્

સ્રુવન્ વસ્યે વહન્ વામે સ્રુવન્ સંધ્યાય વૈ તથા ।
* હરણસંયુક્તો શાંતરૂપે સ્થિતાનનૌ

આહવનીયાગ્નિરૂપં -
એવં વહ્યારીતિ ખ્યાતા યમરૂપમથોચ્યતે

પૂર્વતાં વસતો વહ્નિઃ પૂર્વતસ્તુ દ્વિજસ્થિતઃ ।
અગ્નિમંત્રશતં જપ્ત્વાભિક પ્રત્ય ભવેત્

અગ્ને કર્ણે હુતં કુર્યાદ્વ્યાધિભિઃ પરિભૂયતે ।
નાસિકાયાં હુતં દુઃખં નેત્રે હોતુર્વિનાશનં

શિખાસ્થાને હુતં કુર્યારાજા રાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સાયં હોમં સમાચરેત્

યત્ર કાષ્ટં તતો શ્રોત્રં યત્ર ધૂમ્રં તુ નાસિકા ।
મત્ર પ્રજ્વલનં નેત્રં યત્ર ભસ્મ તુ તચ્છિરઃ

યત્રેવ જ્વલિતો જિહ્વા તત્રૈવં હોમમાચરેત્ ।
રક્તનિભ ષણ્ણયન યુગ્મમુખ જિહ્વા-

* * * * * પાતકર સપ્તકર યુગ્મમમ્ । દક્ષ-
કર શક્તિશ્રુવભ્રૂ અનયનમાલા । તોમરવ્ર-

જનમાજ્ય સ્રુવમન્યે ॥
પઞ્ચવક્ત્રયુતં રક્તં સપ્તજિહ્વા વિરાજિતં

દશહસ્તં ત્રિણેત્રં ચ સર્વાભરણભૂષિતં ।
રક્તવસ્ત્રપરીધાનં પઙ્કજોપરિ સંસ્થિતં

બદ્ધપદ્માસનાસીનં દશાયુધસમન્વિતં ।
કનકા બહુરૂપા ચ અતિરક્તા તતઃ પરમ્

પ્. ૫૫)
સુપ્રભાચૈવ કૃષ્ણા ચ રત્નાવાન્યા હિરણ્મયં ।
ઊર્ધ્વવક્ત્રે સ્થિતાસ્તિસ્રો શેષા પ્રદિશં તથા

શૈવાગમસ્થાનમુદ્દિષ્ટં ત્રિધા શાંતિ પ્રકીર્તિતમ્ ।
અજવાહનરૂઢાયાં સૃષ્ટિ સંહારકારણમ્

પ્રતિષ્ઠા ઉત્સવે કાલે સતિસ્રસ્તથૈવ ચ ।
વૃદ્ધરૂપં પ્રતિષ્ઠાગ્નિ ઉત્સવાગ્નિ સુયૌવનં

દક્ષિણાગ્નિં બલિરૂપાણાં અગ્નિરૂપં પ્રકીર્તિતં ।
-યાગમણ્ડપમ્-
અનલશત સહસ્રં રૂપભૂતં ચ વક્ત્રં સ્રુવ-

મભયપરશુખડ્ગં વજ્રહસ્તાવ સેહે- ।
અનલવરદાંકુશં સર્વખેટાઙ્ગ હસ્તે દયતિ

જનિતરૂપં સવ્યબાહુઃ શિવાગ્નિઃ- ।
સર્વત્રાહવનીયાગ્નિ આવાહ્યાભ્યર્ચ્ય ભૂયતે

યદિ ભેદેન કિં કુર્યાં બ્રૂહિ તત્ર નવાગ્નિન ।
ઈશ્વર ઉવાચ -

આવાહ્ય સસ્ય એવં સ્યાત્ દિગ્ભેદં સ્યાત્ પૃથક્ ફલં ।
તાનિ વક્ષ્યે ક્રમેણૈવ શૃણુ સવ્યં ન * * *

પૂર્વં સ્યાત્સૃષ્ટિ બહુલં કન્યા લાભં તુ પાવકે ।
શત્રુક્ષયં સ્યાન્યામ્યે તુ નૈર્-ઋત્યાં રોગનાશનં

પશ્ચિમે સસ્ય વૃદ્ધિઃ સ્યાત્ દાર્યાવાયુપદં ભવેત્ ।
ઉત્તરે ધનવૃદ્ધિઃ સ્યાત્ ઈશાને ભુક્તિમુક્તિદમ્

ઇન્દ્રમીશાનયોર્મધ્યે સર્વસિદ્ધિપ્રદં ભવેત્ ।
દ્વાર વસુધા તુ રસભૂત કરગેહે - પાદરવિ-

ષોડશનવો નવ પદં સ્યાત્ । મૂલ (મધ્ય) નવવેદિ-
સહ ત્રીણિ પદમધ્યે કુણ્ડનવ પઞ્ચ શિવમણ્ડપ-

વિધાનમ્ ॥ કૃત્વૈકાશાદિ ભાગાન્ નિશિત વિપુલ-
ધી મણ્ડપાભ્યંતરાંતાન્ । મધ્યે વેદી સહ-

ત્રીણિ નવાંશાદ્ભવતિ હિ પરિતઃ ત્રીણિ ભાગાનિ-
મધ્યે । અગ્રં * ગુણભુજમપરં વૈ સુવૃત્તં-

ષડગ્રં પદ્મં વસ્વગ્રકુણ્ડં સુરપતિ ભવનાદિ-
ક્રમેણૈવ કુર્યાત્ । હસ્ર વિસૃત નિઘાતવશ્ય-

પ્. ૫૬)
તુર કોટિકં દિશિ દિશિ સૂત્રકં ।
સત્રિમેખલમથ દ્વિકં તુ વા ધાતુભૂતગુણ-

માતૃ * વ્યાસ મધ્યેપ્યનલ પક્ષ માતૃકૈર્યોનિ-
રૂર્ધ્વતપોષ્ટવત્કુરુ ॥ તારદૈર્યસમુદ્ભવં ચ-

તુષન્ મનાંગુલિભિરગ્નિ સંમુખમ્ ।
નવનવકે નવકે સુવેદી નવમધ્યપદેક-

પદેકમ્ । નવનવ * કયામ્યા નવનવદૈવ-
તુ હોમવિધિસ્સ્યાત્

અજિતે । વહ્નૌ તુ દક્ષિણે પૂર્વેચોત્તરાભિમુખ
સ્તથા । અન્યેષુ પ્રાઙ્મુખો ભૂત્વા હોમં કુર્યાદ્વિ

ચક્ષણઃ । પ્રાક્ સૂત્રં પ્રથમં વિધાય-
વિધિવન્મધ્યે ગીતં બિન્દુના ગત્વા મત્સ્યયુગં તુ-

શામમલિધી કૃશાભિત્તીશયોઃ । તસ્મિન્ સૂત્ર-
મભિપ્રસાર્ય ચતુરઃ કોણાસ્તુ તેલાઞ્ચિ યત્-

ક્ષેત્રં સ્યાત્ । ક્રૂરમાતૃજનની અન્યાગ્નિ કુણ્ડાનિ વૈ ।
અગ્નિ ઉદ્ભૂતં । આદંબમેકમિદં યતીનાં ઇષ્ટં

હિ વિષ્ટરવિકાસનવહ્નિકાર્યં । પિત્રામરાજ-
યજનં ગુરુપૂજનં ચ દાન્વિકેતોય શશિનામક-

સૂત્રયુક્તં પૈશાચ ભૂત વિવિધગ્રહ રક્ષકાસ્તે
પૂજ્યાહિ પૂજકવને ચ ચતુરંશયુક્ત્યા

ક્ષેત્ર પંચમાંશ પુરોનિર્ગમનાત્ કોણવેદાંશ-
ભ્રમણાર્ચ્ચયો ત્રિયસ્યૈત્રિયશ્રમ્ ॥ વૃત્તં

કુણ્ડાધષ્ટિકાં શત્યાગાદ્વૃત્તમ્ ॥ ષષડશ્રમ્ ।
પાર્શ્વયોર્ષડંશ વૃત્યા ષણ્ડસ્ય ષડંશમ્

પક્ષકુણ્ડમ્ । વૃત્તકુણ્ડસ્ય મેખલામાને
ચતુષ્કતે સાર્ધાંશકર્ણિકાયાં - એકા -

ન્યા પતનં ચૈવ યસ્ત્વાકુણ્ડ સદાશિવમ્ ।
સદાશિવસ્ય હૃદયં શક્તિશક્તી હૃદીં શિવં

ઉભયોરંતરન્નાસ્તિ વાયુરંબરમેવગાત્ ।
* * મધ્યમાંસં ચ માતા શક્તિપિતામહ

પ્. ૫૭)
તસ્માત્સર્વ પ્રયત્નેન અગ્નિહૃદ્ભવમુચ્યતે ।
અન્યાલયે સ્થિતં બિંબં અન્યાનામાલયે નયેત્

તત્રોત્સવાદિકં કુર્યાન્નૃપવાન્ પથ ઇત્યથે ।
સૂક્ષ્મતંત્રે - મેખલામાનં

કર્તુર્દક્ષિણ વિસ્રો * * * * ગુલિ મધ્યમે ।
પર્વસ્યાગ્ર વિશાલેન મુષ્ટિ ભાનુદ્વયાંગુલં

પર્વમધ્યે વિશાલેન રત્નિગાયત્રિયાંગુલમ્ ।
પૂર્વમૂલે વિશાલેન હસ્તં ભાનુ દ્વયાંગુલમ્

તત્પૂર્વસ્યાયતેનૈવ તત્સંખ્યા વૈકહસ્તકં ।
તે સૂચિતેન માનેન * * * * * ખાતકમ્

સમમેવમિતિ ખ્યાતં વાસાર્ધં વાતખાતકં ।
કુણ્ડાંતં વા નિખાતં તુ નિખાત રહિતં તુ વા

કાશ્યપે ।
અથવાન્યત્પ્રકારેણ મેખલામાનમુચ્યતે ।
ચતુર્વિંશતિ ભાવે તુ વિભજેત્કુણ્ડમાનકં

તદેકભાગમાત્રં સ્યાત્તનુ દ્વિત્રિ ચતુર્ગુણે ।
વિસ્તારોત્સેધમાનં સ્યાદ્ભવન્તિ ભવમેખલા

ષડંગુલવિશાલોચ્ય મેખલે કા ભવેદ્યદિ ।
કામિકે વિસ્તરં યામોદ્યામ મેખલા

સહિતં ખાતમાનેન સમં સર્વત્ર કુણ્ડકં ।
વિષ્ટરં ચૈવમાખ્યાતં નિમ્નો નિર્મમથ શૃણુ

વ્યાસમાનં ખનેત્તત્ર મેઘચ્છન્ન સમં યુતં ।
યોન્યા યોનિં ન કર્તવ્યં પદ્મેનાભાર્ણકારયેત્

ન્યૂનાધિકં ન કર્તવ્યં ન તચ્ચેત્કર્તૃનાશનં ।
વિદ્યેષે - કુણ્ડલક્ષણે

યામ્યે મયાનિ પૂર્વે ચ ઉત્તરાભિમુખો યજેત્ ।
પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખોવાપિ વારુણ્યા દિશિ હોમયેત્

અન્યેષુ પ્રાઙ્મુખી કૃત્ય હુત્વા હોમં સમાચરેત્ ।
વિદ્યેષમ્ - મેખલા પ્રમાણમ્

અગ્નિકાર્યે । પ્રધાન વાયુ સોમીશકુણ્ડેકામ્યકે અગ્નિકાર્યે -
વષડત્વેવમાખ્યાતં વક્ષ્યેઽહં મેખલાદિકાન્

મેખલાકાર્યેઽત્ર કુણ્ડાકારાનુરૂપતઃ ।
ઊર્ધ્વાદિ મેખલાંગુલ્યં વિસ્તારં સ્યાદ્યુગત્રયં

મુષ્ટિરત્નૈશ્ચ હસ્તસ્ય કારયેદ્દેવમેવતઃ ।
યથા ક્રમેણ કુણ્ડાનાં મેખલાનાં પૃથક્ પૃથક્

એકૈકમાત્ર સંયુક્તં યાવદ્યષ્ટકરાન્તકમ્ ।
મેખલાલક્ષણં ખ્યાતા યોનિલક્ષણમેવ ચ

દીર્ઘં પઞ્ચાંગુલં ચૈવ વિસ્તારં તુ ત્રિરંગુલમ્ ।
એકાંગુલં તદુત્સેધં યોનિરન્વર્થ પત્રવત્

કારયેદ્ એકહસ્તં તત્ અન્યેષાં યોનિરુચ્યતે ।
નાભિલક્ષણમ્ -

દીર્ઘં તુ દ્વ્યંગુલાધિક્યં વ્યોમાંગુલં તુ તારકે ।
તસ્યાર્ધં ઉચ્છ્રયેત્કુર્યાદ્યોનિરેવં પ્રકીર્તિતં

એવં સ્યોદ્યષ્ટહસ્તાંતં નાભિલક્ષણમુચ્યતે ।
પઞ્ચાંગુલં તુ વિસ્તારં તસ્યાર્ધમુચ્છ્રયં ભવેત્

વિસ્તારં પઞ્ચધા ભજ્યં મધ્યાંશં કર્ણિકા ભવેત્ ।
કર્ણિકા પાર્શ્વયોસ્તત્ર પક્ષાંશં તુ દલં ભવેત્

એવં સ્યાદેકહસ્તાં તં અન્યેષાં તુ યથાક્રમં ।
વિસ્તારેદ્યંગુલં દદ્યાત્ ઉત્સેધેકાંગુલં ભવેત્

યાવદ્યષ્ટકરાંતં તુ એવમેવં પ્રયોજયેત્ ।
નાભિલક્ષણમેવં સ્યાત્ જુષ્ટકં વક્ષ્યતેઽધુના

મેખલાભ્યંતરે કુણ્ડે બાહ્યે તુ પરિધિસ્તથા ।
વિષ્ટરંત્વેકહસ્તાં તં એકાંગુલેન કારયેત્

કારયેદ્યષ્ટહસ્તં તત્ હસ્તાંગુલં વિવિદ્ધિ તત્ ।
વિષ્ટરત્વેવમાખ્યાતં તન્નિમ્ને નિમ્નમથ શૃણુ

સ્થાપયિત્વા વિશેષેણ આચાર્ય પ્રીતિમાનસં ।
પઞ્ચાંગભૂષણં દદ્યાત્ દેશિકસ્ય શિવાજ્ઞયા

પ્. ૫૯)
નવવસ્ત્રોત્તરીયૌ ચ ઉષ્ણીષં ચ પ્રદાપયેત્ ।
હોત્રં ચ પૂજયેત્તત્ર વસ્ત્ર હેમાંગુલીયકૈઃ

હોતૄણામપ્યલાભે તુ હુનેત્સર્વેષુ દેશિકઃ ।
અગ્ન્યન્યાધાનાદિકં સર્વં અગ્નિકાર્યોક્તમાચરેત્

દધ્યભાવે પયોગ્રાહ્યં મધ્વભાવે તુ સર્પિષં ।
આજ્યાભાવે મધુગ્રાહ્યં દુગ્ધા ભાવે ગૃહેદ્વધિ

ગન્ધેષ્વભાવે સર્વેષુ ચંદનં ગ્રાહયેત્ પુનઃ ।
યજ્ઞવૃક્ષઃ -
પુષ્પાણામપ્યલાભે તુ શર્કરાકરવીરકં

પત્રાણામપ્યલાભે તુ બિલ્વ પત્રાણિ સંગૃહેત્ ।
ફલાનામપ્યલાભે તુ ગૃહેત્તુ કદલી ફલમ્

સહસ્ર સ્નપને -
યાજ્ઞિકે વૃક્ષમાદાયાસ્ય સારં ગૃહેત્પુનઃ ।
પ્રજાપતિરુવાચ -

ભગવાન્ લોકનાથેશ યજ્ઞવૃક્ષસ્તુ કે વદ ।
ઈશ્વર ઉવાચ-
અશ્વત્થોદુંબરપ્લક્ષ વટં ચૈવ શમી તથા

ખદિરં ચ પલાશં ચ વૈ કંકતસ્તથૈવ ચ ।
બિલ્વો મધૂરકં ચૈવ યજ્ઞવૃક્ષા દશ સ્મૃતાઃ

ત્વં પાર્શ્વં ભિન્નપાર્શ્વં ચ છેદયેત્તુ મનોરમં ।
સ્રુક્ સ્રુવલક્ષણમ્

અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ શૃણુસ્રુક્સ્રુવલક્ષણં ।
વૈકંકતં ચ ખદિરં અશ્વત્થં બિલ્વમેવ વા

ઉદુંબરં વા ન્યગ્રોધં પાલાશં વા શમી તથા ।
તિન્દુકં મધુકં વાપિ પાટલી વકુલં તથા

યથા લાભં તં ગૃહ્ય ભેદયેત્તુ ચ લક્ષણં ।
વેદાષ્ટમાત્રિયાયાં વા ત્ર્યંશંગુલ સુવિસ્તૃતં

તદ્ઘનં ચતુરં ગુલ્યં મધ્યં સૂત્રં પ્રસારયેત્ ।
મુખમધ્યંગુલં વિદ્ધિ આયામં ત્વિતિ પઠ્યતે

તસ્યૈવ તુ ગુણાંશૈકમભ્રમિત્યભિધીયતે ।
દ્વયવદ્વય પ્રમાણેન પટ્ટિકાપાર્શ્વયોસ્તથા

પ્. ૬૦)
મુખમેવં પ્રકર્તવ્યં શૃવં પક્ષાંગુલં ભવેત્ ।
તત્સમં વિસ્તૃતં વિદ્યાત્ વેદિસ્સ્યાત્સપ્તમાતૃકં

ચતુરશ્રં સમં કૃત્વા તન્મધ્યે દ્વ્યંગુલં તથા ।
બિલ્વં સુવૃત્તમાખ્યાતં તદ્વત્ખ્યાત્વાત્પ્રયત્નતઃ

બલાદગ્રાંતકં યાવત્ ખાત્વા ચાર્ધાંગુલેન તુ ।
બિલ્વસ્ય પરિતઃ કૃત્વા પટ્ટિકાદ્વયમાનતઃ

તદ્વન્નિમ્નં સમાખ્યાતં સાષ્ટપત્રં લિખેદ્બુધઃ ।
પરિતો વેદિકાયાં તુ યવત્રા યેન પટ્ટિકા

બિલાદૂર્ધ્વમુખાત્ખાત્વા તામ્રનાલં તુ યોજયેત્ ।
અથવા ખાતમાત્રં વા યુક્ત્યા કુર્યાન્મનોરમં

અશ્વિન્યંગુલમાનેન ગણ્ડિકા કારયેત્પુનઃ ।
કલશાકૃતિવત્કૃત્વા રવ્યંગુલં તુ નાહકં

મૂલેઽપિ ગણ્ડિકાં કુર્યાત્કલશાકૃતિવત્પુનઃ ।
પટ્ટિકાદ્વયં દશાહીનં નાહં કુર્યાત્પ્રયત્નતઃ

અધોભાગે તુ પદ્મસ્સ્યાત્ ગજોષ્ટસદૃશાકૃતિઃ ।
એવં સ્રુલક્ષણં પ્રોક્તં સ્રુવં લક્ષણમુચ્યતે

દ્વાવિંશદંગુલં દીર્ઘં મૂલાનાહં રસાંગુલં ।
મૂલગ્રીવાંતકં યાવત્ ક્રમેણ કૃતતા કુરુ

ઘણ્ડનાહં ગુણાંગુલ્યં ગ્રીવમિત્યભિધીયતે ।
અગ્રં પક્ષાંગુલં દીર્ઘં નાહસ્યાં તુ રસાંગુલં

નાસિકા કૃતિવત્ કુર્યાત્દગ્રથોદ્વયવોન્તકં ।
ગણ્ડિકાકારયેદ્વૃત્તં સ્રુવલક્ષણમુચ્યતે

સ્રુક્ સ્રુવૌ તૌ પુરાણૌ ચેત્ ક્ષાલયેચ્છુદ્ધવારિણા ।
પ્રોક્ષયેદસ્ત્ર મંત્રેણ ક્રિયાર્થં સંગ્રહેદ્બુધઃ

વેદભાગયુગં નાગં તુંગકં મન્યમે ઋષિઃ ।
પુરાતને ગણ્ડગણ્ડ ઉપવેદિકા તથોવેદિકાઃ

ગલગતમુખ ક્રમાત્ । તસ્ય ગણ્ડપરિણાહ- ।
ષં પુનર્ગર્ત ગણ્ડિપરિમિતં સ્રુવં

પ્. ૬૧)
ત્રિહસ્તં તુ સમારભ્ય યાવદુદ્ધૃતકાંતકમ્ ।
તદ્વિસ્તારં દ્વિધાભજ્ય એક ભાગપ્રમાણતઃ

મધ્યં શૂલં પ્રકર્તવ્યં પાદાગ્રેઽપિ તથૈવ ચ ।
તદ્વિસ્તારદ્વયાંગુલ્યં ઘનમેકોંગુલં ભવેત્

રસાંગુલં સમારભ્ય યાવન્મન્વંગુલાંતકં ।
તોરણાંઘ્રિપરિણાહં નવયા કારયેદ્બુધઃ

યાજ્ઞિકૈઃ સંભવૈઃ વૃક્ષૈઃ કારયેત્તોરણં બુધઃ ।
તોરણં ચૈવ માખ્યાતં મષ્ટં મંગલમુચ્યતે

ઉત્સેધં ષોડશાંગુલ્યં વિસ્તારં સ્યાત્તદર્ધકં ।
તદ્વિકાંશં ઘનં પ્રોક્તં ગ્રાહયેત્ફલકાષ્ટકં

એતદન્યત્પ્રકારેણ વિસ્તારોત્સેધમુચ્યતે ।
યસ્યોચ્ચસ્ય ચતુર્થાંશે એકં તત્તારમુચ્યતે

ઉત્તમોત્તમમાખ્યાતં કન્યસસ્યાર્ધમંતકમ્ ।
ઉત્સેધન્ત્વેવમાખ્યાતં વિસ્તારે તદ્વયં ક્ષયેત્

નવધામાનમિત્યુક્તં ફલકાલાનાં પ્રજાપતે ।
અથવાન્યપ્રકારેણ વિસ્તારમધુનોચ્યતે

પઞ્ચભાગેકભાગં વા યુક્તિના કલ્પયેદ્પુનઃ ।
ઉસેધં યુગધા ભજ્ય પકૃ કુર્યાત્તદેકતઃ

દ્વંશેન કલ્પયેન્દૃપ્તિ છત્રમેકાંશકં ભવેત્ ।
શ્રીવત્સં મત્સ્ય યુગ્મં ચ સ્વસ્તિકં દક્ષિણં તથા

માતંગં પૂર્ણકુંભં ચ કુંકકૂશ્માદુપદણ્ડકં ।
અષ્ટમંગુલરૂપાણિ યથાયુક્ત્યા ક્રમાત્ક્રિયા

છત્રહીનં કૃતં ચેત્તુ ન દોષાય પ્રકલ્પયેત્ ।
ધ્વજં ચ વૃષભં ચૈવં દીપં પુલ્લિંગમુચ્યતે

શ્રીવત્સં સ્વસ્તિકૌ દ્વૌ તુ સ્ત્રીલિંગાવધિ કથ્યતે ।
મત્સ્યં ચ દર્પણં કુંભં નપુંસકમિતિ સ્મૃતમ્

અષ્ટમંગલમાખ્યાતં કૂર્ચલક્ષણમુચ્યતે ।
દ્વાદશાંગુલમાયામં વિસ્તારં કૌશિકાંગુલમ્

અગ્ન્યંગુલં ઘનં પ્રોક્તં એવં કુર્યાદષ્ટમંગલં ।
નવસપ્ત પઞ્ચકા શાંતિઃ સ્ત્રિભિરેકેન તે કુરુ

પ્. ૬૨)
દક્ષિણાવર્તરૂપેણ ગ્રંથિરેકાંગુલં ભવેત્ ।
અગ્રં શુભાંગુલં જ્ઞેયં નાલં ભાન્વાંગુલં ભવેત્

કૂર્ચલક્ષણમેવં સ્યાદેકશ્ચેદ્ ગ્રન્થિકં ન્યસેત્ ।
પવિત્રં પ્રોચ્યતે બ્રહ્મા લક્ષણેન સમન્વિતમ્

યુગ્મકાશં તુ સંગ્રાહ્ય ચાગ્રત્વેકસ્ય મૂલકમ્ ।
સંયોજ્ય દક્ષિણાવર્તં તર્જન્યા પરિમુચ્યતે

દેવકાર્યે દ્વિકાંશં સ્યાત્ પિતૃકાર્યે ત્વયુગ્મકં ।
ઋષિ કાર્યે ત્રિકાશાભિઃ પુંલિંગેનૈવ કારયેત્

પવિત્રાણાં લક્ષણં પ્રોક્તં દર્ભમાલાવિધિં શૃણુ ।
સપ્તપઞ્ચાગ્નિ દર્ભાભિઃ વિંશત્યંગુલી વનમ્

રજ્જુદ્વયંગુલં નાહં સવ્યેણાગ્રેણ કારયેત્ ।
એકદ્વિત્ર્યંગુલં ત્યજ્ય ન્યસ્ત્વા સમં કુરુ

દર્ભમાલા ઇમં પ્રોક્તં દર્ભાણાં લક્ષણં કુરુ ।
દર્ભાંસ્તુ ત્રિવિધા જ્ઞેયા તદ્ભેદમધુના શૃણુ

સ્ત્રીપું નપુંસકાચૈવ ત્રિવિધા ચ મુદાહૃતં ।
તાલકં પત્રમધ્યે તુ પત્રવત્પાર્શ્વસંયુતમ્

છિન્નભિન્નાગ્રકં ચૈવ નપુંસકમિતિ સ્મૃતં ।
પુંસ્ક્રિયાં તુ પુંદર્ભૈ સ્ત્રીક્રિયાયાં સ્ત્રિયં ગૃહેત્

નપુંસકં વર્જયેત્તત્રાભિચારાય કલ્પયેત્ ।
દર્ભાણાં લક્ષણં પ્રોક્તં સમિધાં લક્ષણં શૃણુ

દ્વાવિંશદંગુલાયામં કનિષ્ઠાંગુલનાહકમ્ ।
ઉત્તર પ્રક્ષે સંગ્રાહ્યા ચર્મહીનં ત્યજેદ્બુધઃ

વકઞ્ચ સ્થાનશુષ્કં તુ વર્જયેત્તુ પ્રયત્નતઃ ।
સમિલ્લક્ષણમાખ્યાતં આહુતી માનમુચ્યતે

શ્લોકં દધિ ક્ષીર સર્પિષં પુષ્પસારં શુક્તિં શુક્તિં ।
શક્તિં સક્તુકં લાજકં ચ । મુષ્ટિં મુષ્ટિં ગૃહ્ય-

કંદં ગુઞ્ચ પક્વં ચેત્રિતે નિષ્કં નિષ્કં ચ ભૂયાત્ ।
તિલં માષં સર્ષપઞ્ચૈવ મુદ્ગં વેણું શાલીં ચાર્થ-

કિં વૈ કલન્તા । વાંશિંન્યાં ચ પ્રિયં ગુપ્તલાંતં ।
શંત્રયામો નર્ધમં તતો વા । સમિદારુણ-

પ્. ૬૩)
સંગૃહ્યવેદાંગુલદીર્ઘકં । મધ્યમાદિકનિષ્ટાંતં-
પરિણાહયુતાંશ્ચ વૈ । અવકાનિ વૃણાસ્તત્ર-

મેખલા મૃધુ મે ન્યસેત્ કુશદર્ભં તુ ગૃન્ધિં
સાવેન ચાંગુલમ્ । કૃત્વાગ્રં ચતુરંગુલ્યં-

* * તુ કદીર્ઘકં । તદ્વં દુર્ધાદિ જાન્વંતં-
કારયેલ્લંબ કૂર્ચકં । કુલિશં પ્રથમં વિદ્યાત્-

દ્વિતીયં શક્તિરુચ્યતે । તૃતીયં * * તુ ચતુર્થં-
ખડ્ગમેવ ચ । પઞ્ચમં પાશસજ્જં તુ ષષ્ટમં-

કુશમેવ ચ । ગદા તુ સપ્તયા વિદ્યાત્-
ત્રિશૂલં ચાષ્ટમં સ્મૃતમ્ । ચક્રં તુ નવમં-

પ્રોક્તં દશમં પદ્મમુચ્યતે । દશાયુધ-
મિતિ ખ્યાતં સર્વશત્રુનિવારણમ્

હેમેનેવાથ તામ્રેણ વાથ કારયેત્ । અથ- ।
મા યજ્ઞ વૃક્ષાણાં મધ્યસારેણ કારયેત્

પ્રથમં કુલાંગુલં કુર્યાત્ ધર્માંગુલં દ્વિતીયકં ।
પઞ્ચાંગુલં તૃતીયં તુ ચતુર્થં તુ ત્રિયંગુલમ્

માત્રાંગુલેન કર્તવ્યં મન્યમાને કીર્તયેત્ ।
પાશં ચૈવાંબુજં ચૈવ શક્તિમંકુશમેવ ચ

ચતસૃણાંતા સ્ત્રીલિંગશેષાં ચ કવિવર્જિતા ।
પુલ્લિંગન્વિતિ વિખ્યાતા ચુબુકં તુ નપુંસકં

દશાયુધ સમાયુક્તં પઞ્ચાયુધમથ શૃણુ ।
ટંકં નાગં ચ વહ્નિં ચ ઘંટાં ચક્ષુરિમા ક્રમાત્

પઞ્ચાયુધસમાખ્યાતા તેષાં લક્ષણમુચ્યતે ।
ઉચ્છ્રયં પૂર્વત્વદ્ગ્રાહ્યં ભજિત્વા પૂર્વવત્પુનઃ

તારં તુ પૂર્વવત્કુર્યાત્ ઘનં પૂર્વવદાચરેત્ ।
પ્રાસાદસ્ય વૃષાણીનાં ગોશૃંગં મણ્ડપાલયેત્

પ્રાકારનંદિને ચૈવ શુભાનિ વૃષભાલયં ।
વૃત્તમેવ સુખાસીને ચતુરશ્રં સ્તિતલિંગકં

પ્. ૬૪)
શેષલક્ષણમેવોક્તં શયનલિંગં પ્રકીર્તિતં ।
પૂર્વે તુ શત્રુ વિન્યસ્ય રેવતી વહ્નિગોચરે

ભૂતાનાં દક્ષિણે ભાગે નૈર્-ઋત્યાં મમ પૂતના ।
પશ્ચિમે વક્રમુણ્ડી તુ વાયવ્યાં નિચરં તથા

ઉત્તરે મેષદેવં તુ શાંકરે શંકરં તથા ।
સ્કન્દરૂપવાન્ સર્વે વિશેષં કિંચિદસ્તિ હિ

કારણે ભીમસહિતા ।
લિંગસ્ય તુંગં ત્રિવિધેન ભજ્યા મૂલેન-

વસ્ત્રાભરણસ્ય મધ્યે । ઊર્ધ્વે તદંશા
વિવિધૈશ્ચ પુષ્પં દેવસ્ય પૂજાય વિચક્ષણાનિ

પાર્થિવં ગન્ધપુષ્પાઢ્યં સ્કંદમૂલફલાદિભિઃ ।
આપ્યં વારિ રસં ક્ષીરં દધિગોમૂત્ર ગાદિભિઃ

આગ્નેયં હેમરક્તાદિ દિવામાભરણાદિકં ।
વાયવ્યામરં છત્રં યજનં વાતકારણમ્

નાહસંગેય વાદ્યં તુ ઘણ્ટાવેદં તુ નાદિકં ।
એતે પઞ્ચોપચારૈસ્તુ કથિતા શાસ્ત્રવેદિતા-

આવાહનં પુરાપ્રોક્તં સ્થાપનાચારં કીર્તિતં ।
પઞ્ચોપચારમ્ । દશોપચારં

પ્રથમં આવાહનં ચૈવ સ્થાનં તુ દ્વિતીયકં ।
તૃતીયં પાદ્યતો દદ્યાત્ ચતુર્થં આચમનીયકં

પઞ્ચમમર્ઘ્ય વિન્યાસં ષષ્ટં ચાભિષેચનં ।
સપ્તમં વસ્ત્રગંધં ચ અષ્ટમં પુષ્પ પૂજયેત્

નવમં ધૂપદીપં ચ દશમં તુ નિવેદયેત્ ।
એકાદશે બલિં કુર્યાદ્વાદશે હોમકર્મણિ

ત્રયોદશે શ્રીબલિં કુર્યાત્ ગેયવાયં ચતુર્દશં ।
નૃત્તં પઞ્ચાદશં ચૈવ ઉદ્વાહનં તુ ષોડશં

ઇત્યેતે કર્મસંયુક્તં ઉદ્વાહનં તુ ષોડશ ।
આ * * દક્ષિણં હસ્તં કુઞ્ચિતં ચતુરંગુલં

પુષ્પવારી ગૃહીત્વા તુ ચુલુકીદં તતઃ શૃણુ ।
પઞ્ચશુદ્ધિઃ

પ્. ૬૫)
આત્મશુદ્ધિસ્તુ પૂર્વં સ્યાત્ સ્થાનશુદ્ધિર્દ્વિતીયકં ।
તૃતીયં દ્રવ્યશુદ્ધિસ્સ્યાત્ ચતુર્થં લિંગશોધનમ્

પઞ્ચમં મંત્રશુદ્ધિસ્સ્યાત્ ઉચ્યતે પઞ્ચશુદ્ધયઃ ।
કૃત્વા તુ વિધિના સ્નાનં દેહશુદ્ધિસ્તતઃ પરં

પાદપ્રક્ષાલનં કૃત્વા હસ્તમાત્રપ્રદેશકમ્ ।
આવાહયેત્તતો ભૂમિં સ્નાનશુદ્ધિસ્તતઃ પરં

અસ્ત્રેણ ક્ષાલયેદ્ધીમાન્ નિરીક્ષ્ય હૃદયેન તુ ।
કવચે નૈવ કુણ્ઠ્યાથ તેનૈવોન્મીલનં કુરુ

ગર્ભગેહં તતઃ પ્રાપ્ય લિંગશુદ્ધિં સમાચરેત્ ।
પૂર્વવદ્વયર્ચિતં પુષ્પં ઈશે નૈવ વિવર્જયેત્

ઓંકારાદિ નમોન્તશ્ચ મંત્રાસ્સર્વે વિશેષતઃ ।
યજનેષુ પ્રયોક્તવ્યં મંત્રશુદ્ધિરુદાહૃદમ્

યો વેત્તિ પઞ્ચશુદ્ધિં ચ સ પૂજાંકર્તુમર્હસિ ।
દન્તતાલોષ્ટ સંચારે મંત્રસ્યાશૌ ચ નિર્હણાત્

નારદાન્તોચ્ચારણે નૈવ મંત્રશુદ્ધિસ્સમીરણં ।
કર્ણિકાયાં તથૈશાનં પૂજયેત્તુ વિશેષતઃ

પૂર્વે તત્પુરુષં ચૈવ અઘોરં દક્ષિણે યજેત્ ।
પશ્ચિમે તુ યજેત્સદ્યઃ વામદેવં તુ સૌમ્યકે

હૃદયં પાવકે પૂજ્યં નિર્-ઋતિં તુ શિખા યજેત્ ।
કવચં વાયુ દેશે તુ શિરોવૈશાન ગોચરે

અસ્ત્રં તુ દક્ષિણે પૂજ્ય ઈશાનેન ધનં યજેત્ ।
પ્રથમાવરણં પ્રોક્તં દ્વિતીયાવરણં શૃણુ

અનંતાદિ શિખણ્ડાંતં પ્રાક્દલાદિષુ પૂજયેત્ ।
દ્વિતીયાવરણં પ્રોક્તં તૃતીયાવરણં શૃણુ

ઉત્તરેષુ યજેદ્ગૌરીં પૂર્વેષુ વૃષભં યજેત્ ।
ગણેશં યામ્યે તુ સંપૂજ્ય ગુહં વૈ વરુણે યજેત્

નંદીશં ચ મહાકાલં ભૃંગીશં ચાથમૂર્તિનઃ ।
આગ્નેયાદિષુ કોણેષુ પૂજયિત્વા યથા વિધિ

તૃતીયાવરણં પ્રોક્તં ચતુર્થાવરણં શૃણુ ।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ ઐન્દ્રાદિષુ પ્રકલ્પયેત્

પ્. ૬૬)
બ્રહ્માણં નિર્-ઋતૌ પૂજ્ય અનંતમીશાનગોચરે ।
ચતુર્થાવરણં હ્યેવં પઞ્ચમાવરણં શૃણુ

વજ્રાદિપકપર્યન્તં પૂર્વાદિષુ દલાગ્રતઃ ।
સપ્તમાત્ર ન્યસેન્મધ્યે આશાધિપ ગણેશયોઃ

બ્રાહ્મી માહેશ્વરી ચૈવ કૌમારી વૈષ્ણવી તથા ।
વારાહી ચ તથેન્દ્રાણી ચામુણ્ડી સપ્તમાતરઃ

દક્ષિણે દક્ષિણે ચૈવ વીરભદ્રવિનાયકૌ ।
ગન્ધપુષ્પાદિના ચૈવ સ્વનામા દેશિકોત્તમઃ

પઞ્ચાવરણમાખ્યાતં પૂજયેત્સર્વદેવતાન્ ।
ઇતિ કારણે-
પૂજ્યાપૂજક પૂજ્યપૂજન ફલાન્ આધારમૂર્ત્યા-

મનો વ્યાપ્ત્યૈ વ્યાપક ભાવકોર્ધ્વનિમનૄન્-
પ્રત્યક્ સમાત્રાલયા * મુદર્ચ્ચાંગમુખહસ્ત-

ભૂષણ વપું વર્ણાશ્ચ શક્તિ સતતોપાયોપે-
ન સમુન્નયઞ્ચન સુધી સંસ્કૃત્ય શંભું યજેત્

કુંકુમં ચંદનં દૂર્વા ઉશીરં સિદ્ધાર્થકં તથા ।
જલેનૈવ સમાયુક્તં પાદ્યમુત્તમમુચ્યતે

ઉશીરં ચંદનં ચૈવ દૂર્વાસિદ્ધાર્થકેન તુ ।
ઉદકેન સમાયુક્તં મધ્યમં પાદ્યમુચ્યતે

ચંદનોશીર યુક્તાંભઃ કન્યસં પાદ્યમુચ્યતે ।
પ્રત્યેકં ધનરણં શ્રેષ્ઠં તસ્યાર્ધં મધ્યમં ભવેત્

તસ્યાર્ધં કન્યસં જ્ઞેયં પાદ્યં દ્રવ્યં ત્રયોદિદં ।
ઉશીરજાતિ કર્પૂર તુદીતી પૂલવંગકમ્

મુરણૈવોદકોપેતમ્ શ્રેષ્ઠમાચમનીયકં ।
એલાલવંક કર્પૂરં મુરજાતિસમન્વિતં

જલેનૈવ સમાયુક્તં મધ્યમાચમનીયકં ।
એલાલંવક કર્પૂરં જલૈસ્સાર્ધં તુ કન્યસં

એતેષાં તુ પ્રમાણં ચ પૂર્વવત્સમુદાહૃતમ્ ।

?
અષ્ટદ્રોણૈરથાભિસ્તુ સ્નાનં કન્યસમુચ્યતે ।
દ્વિગુણં મધ્યમં જ્ઞેયં ઉત્તમં ત્રિગુણં ભવેત્

આપક્ષીર કુશાગ્રાણિ અક્ષતૈર્યવતણ્ડુલૈઃ ।
તિલૈઃ સિદ્ધાર્થકૈશ્ચૈવ અર્ઘ્યમુત્તમમુચ્યતે

પ્. ૬૭)
યવસર્ષપ શાલ્યાભિઃ તણ્ડુલૈર્મધ્યમાર્ધ્યકમ્ ।
ઉદકં તણ્ડુલં શાલિં ભવેદર્ધ્યં તુ કન્યસમ્

એતેષાં તુ પ્રમાણં તુ પૂર્વવત્ પરિકીર્તિતં ।
કર્પૂરં કુંકુમં પત્રં ખડ્ગં ચૈવ ફલત્રયમ્ ॥ ૯૨૫ ।
ચંદનોશીરલોહૈશ્ચ ગંધમુત્તમમુચ્યતે ।
ઉશીરં ચંદનં ચૈવ કર્પૂરં ચ ફલત્રયમ્

ખનં ખડ્ગસમાયુક્તં મધ્યમં ગંધમુચ્યતે ।
હિમંઘનં ચ કર્પૂરં કન્યસં ગંધમુચ્યતે

અર્ઘ્યદ્રવ્યં -
જાત્યારશ્વત કર્ણિકાર તુલસીકેરણસં-
ભકોરર્થકો ધત્તુરોદયમારૂપકં બ્રહ્મ-

શમ્યકૈઃ । * * * * લોત્પલમ્ । શસ્તં મલ્લિકાયા-
ચ બિલ્વબૃહતી પિણ્ડીતકી માતકી । નન્દા-

વર્તપલાશપાટલયુતં પુન્નાગમભ્યર્ચ્યતે ।
વર્ણમ્ ॥ શ્વેતં રક્તં તથા પીતં કૃષ્ણં ચેતિ ચતુર્વિધં

શ્વેતં શ્વેતપુષ્પં ચ પુન્નાગં શંખપત્રં ચ મલ્લિકા ।
નંદ્યાવર્તં શ્રિયાવર્તં મંદારં બહુકર્ણિકા

દ્વિકર્ણીકરણં જાતિ લક્ષ્મી ચ વકુલં તથા ।
શ્વેતાર્કં માલતી દ્રોણમસતી શ્વેતલોધ્રકં

પિષ્ટકાસી સકુસુમં ભદ્રં ચૈવ મહાં તથા ।
એતાનિ શ્વેતપુષ્પાણિ સાત્વિકાનિ વિનિર્દ્દિશેત્

રક્તપદ્મં પલાશં ચ રક્તોત્પલં ચ પાટલી ।
મૌસલીં ચૈવ ધુત્તૂરં બૃહતીકરવીરકમ્

વ્યાઘ્રી ચ રક્તમંદારં પટ્ટિકા વેદિકા તથા ।
રક્તાન્યેતાનિ પુષ્પાણિ રાજસાનિ વિનિર્દ્દિશેત્

શૌનક્યં કર્ણિકારં ચ ચંપકં હેમ ધત્તુરમ્ ।
આરગ્વધં ચ કોરણ્ડં સૈરિકં ગિરિકર્ણિકાં

એતાનિ મિશ્રપુષ્પાણિ કૃષ્ણાનિ તામસાનિ વૈ ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
મોક્ષદં સાત્વિકં પ્રોક્તં વૃદ્ધસ્સ્યાદ્રાજસં તથા ।
મિશ્રકદ્વય સિધ્યર્થં પત્રં પુષ્પસમૃદ્ધિદં

પ્. ૬૮)
બ્રહ્મપત્રં તપસ્વી ચ સહાદેવી ય ધાતકી ।
અપામાર્ગં કુશાદૂર્વા પઞ્ચબિલ્વં શમી તથા

તુલસી ચ નૃપં ચૈવ જંબુકો નાગનંદિકા ।
એકપત્રારવિંદં ચ વિષ્ણુક્રાંતિં તથૈવ ચ

તતો નીલોત્પલાદન્યત્તામસાનિ વિનિર્દ્દિશેત્ ।
નીલોત્પલસમં પુષ્પં ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ

નંદ્યાવર્તં શ્રિયાવર્તં શ્વેતાર્કં શ્વેતપદ્મકમ્ ।
પુન્નાગં પટ્ટિકાષાઢં માલતીમુદયે દદેત્

પઙ્કજં બૃહતી વ્યાઘ્રી વ્યાઘાતં કરવીરકમ્ ।
ઉત્પલી પાટલીદ્રોણં મધ્યાહે તુ પ્રજાપતે

ચંપકં વૈજિકા પત્રી ધુત્તૂરં બહુકર્ણિકા ।
માલતી મલ્લિકા ચૈવ દાપયેત્તુ પ્રદોષકે

અર્ધયામ
જાતિનીલોત્પલં ચૈવ બિલ્વપત્રં કદંબકં

દ્વિકર્ણી ચૈવ ભદ્રં ચ અર્ધયામે પ્રદાપયેત્ ।
અન્યપુષ્પાણિ સર્વાણિ અન્યસંધ્યાસુ દાપયેત્

* * * * * * * * * * * * * * * ।?
અતિપક્વમપક્વં ચ મુકુલં ચ વિવર્જયેત્

કેશકીટોપવિદ્ધં ચ લૂતસૂત્રાવૃતાનિ ચ ।
સ્વયં પતિત પુષ્પાણિ સઞ્ચિતાન્યવિસસ્રકે

એકાહોષિત પુષ્પાણિ વર્જયેત્તુ વિશેષતઃ ।
પુષ્પલક્ષણમાખ્યાતં શૃણુ ધૂપસ્ય લક્ષણં

કારણે-
ચંદનં ચૈવ નિર્યાસં કુન્દૂનુલ્કં ચ કુંકુમં ।
મેધં ચ કૃષ્ણલોહં ચ કર્પૂરં ચ ક્રમેણ તુ

સ પૂષટ્ ભૂતવેદાશ્ચ અગ્નિશૂન્યંબરાંશકં ।
આહૃત્ય ચૂર્ણયિત્વા તુ મધુના ચ પરિપ્લુતં

વ્યોમ પક્ષણિ ઋગ્બાણાં ઈષં કર્પૂરમિશ્રિતં ।
ઉત્તમં ધૂપમાખ્યાતં મધુના ચ પરિપ્લુતમ્

ચંદનોશીરસંયુક્તં લઘુયુક્તમધુપ્લુતમ્ ।
ભાગં તુ પૂર્વવત્પ્રોક્તં મધ્યમં ધૂપમુચ્યતે

પ્. ૬૯)
ગુદ્ગુલું ઘૃતસંયુક્તં અધમં ધૂપમુચ્યતે ।
ધૂપપાત્રં સમાદાય દાપયેદ્વિધિવદ્બુધઃ

દીપ્તાંગારકસંયુક્તં ઘણ્ટાયાં વામકરેણ તુ ।
કારણે - દીપલક્ષણમ્

કપિલાઘૃતેન દીપં સ્યાત્સિતરક્તાસિતેષુ ચ ।
અધાઘૃતેઽલાભે તુ શુદ્ધતૈલેન વા પુનઃ ।

કપિલાયા ઘૃતં શ્રેષ્ઠં અન્યેષાં મધ્યમં સ્મૃતં ।
અધમં સ્યાત્ અજાસર્પિ શુદ્ધતૈલં તથૈવ ચ

સાત્વિકં રાજસં ચૈવ તામસં ચ ક્રમેણ તુ ।
કર્પૂરં વર્તિતં દીપં દાપયેત્સર્વસિદ્ધિદમ્

શ્રેષ્ઠં યુગાંગુલં જ્વાલા મધ્યમં તુ ગણાંગુલં ।
અધમં દ્વ્યંગુલં જ્વાલા એવં દીપં પ્રકીર્તિતં

વૃક્ષ બીજોદ્ભવેદ્દેહં શિવદીપં ન કારયેત્ ।
હીને વિત્તે તદચ્છેદ્ય નિર્ગન્ધં વા સુગંધયુક્

દેવસ્ય નયનોચ્ચિષ્ટં નિવૃત્યર્થં પ્રદોષકે ।
કર્તવ્યં સાયરક્ષાં તુ ધૂપદીપાવધારકૌ

મણિનામ વાસુદૈવક્યં સૂચિ સોમમયં ભવેત્ ।
જિહ્વા સરસ્વતી ચૈવ નાલ ઇન્દ્રં ચ દેવતા

ત્રિશૂલં ત્રિમૂર્તિ દૈવત્યં અસુરાણાં વિનાશનં ।
ગચ્છન્તિ ઘણ્ટઘોષાયાં દેવસાન્નિધ્યમુચ્યતે

ધૂપપાત્રસ્ય તન્મધ્યે * * * * * * * * ।
દણ્ડં ઈશ્વરં પ્રોક્તં પાદૌ પ્રજાપતિસ્તથા

નવશક્તિર્નવ દીપં સ્યાત્ સપ્તદીપસ્ય માતરઃ ।
પઞ્ચદીપે નિવૃત્યાદિ એકદીપે સરસ્વતી

શંખં ચંદ્રાદિ દૈવત્યં કુક્ષિર્વરુણ દેવતા ।
પૃષ્ટે ચ પાર્વતી ચૈવ અશ્વિન્યૌ પાર્શ્વયોસ્તથા

શંખાગ્રે સર્વતીર્થાનિ ઇત્યેતેઽધિદૈવતાઃ ।
દિવારાત્રં પરિત્યજ્ય કથં પૂજે ન દેશિકઃ

સર્વભૂતમનશ્ચક્ષૂ વૃતિસ્થૌ શશિ ભાસ્કરૌ ।
મનસાનંદ્ય મનસા દૃષ્ટિભ્યાં ભિજ્યતે મનઃ

પ્. ૭૦)
અક્ષિભ્યાં વીક્ષણે નૈવ મન્યત્રૈવ પ્રજાપતે ।
યાવત્પૂજા સમારભ્ય તાવચ્ચક્ષુર્મનોગતિઃ

નાન્યક્ષણાન્યતો ભૂત્વા યે નાક્ષા પરં તથા ।
તેનાર્ચનેન દેવેશં અર્ચનં ત્યમનં તથા

મનચ્ચક્ષુદ્વયો વૃત્તિ યસ્મિન્ કાલે દ્વિજોત્તમઃ ।
એકચિત્તે મનુપ્રાપ્તે તસ્મિન્ કાલે સમર્ચયેત્

ચંદ્રાર્કનાશનાકાલે તત્કાલે મિતિ મુચ્યતે ।
સંક્રાંતે વિષુવે પૂજા ન કર્તવ્યં કદાચન

પુટાત્ પુટાન્તરં વા * તેન સંક્રાંતિરુચ્યતે ।
પટદ્વયે દ્વિપાર્શ્વે તુ વિષુવત્સંપ્રકીર્તિતં

ઊર્ધ્વવાયુરપિ પ્રોક્તં અપાનં ચંદ્ર ઉચ્યતે ।
તયોર્નિરોધનં કૃત્વા નષ્ટચંદ્રાર્કનાશનનં

મન્ત્રપુષ્પ સમોપેતં અભિષેકં સદા ક્રિયાં ।
પુષ્પાણિ ચૈવ સર્વાણિ મંત્રેણ પ્રતિ દીયતે

મંત્રપુષ્પં વિશેષેણ જાયતે ત્રિપુરાંતકમ્ ।
પ્રોક્ષાત્કૃષ્ટશુદ્ધિસ્સ્યાત્ ણકારં નયનં ભવેત્

પ્રોત્કૃષ્ટ શુદ્ધિનયાત્ પ્રોક્ષણંત્વિતિ શબ્દ્યતે ।
નાટારંભાય રુદ્રાય જગતે જાયતે નમઃ

સોમસૂર્યાગ્નિ નેત્રાય સર્વવ્યાપિ યતે નમઃ ।
મ મંત્રં રુદ્રબીજં સ્યાત્ હું પૂજાયાં પૂજિતે હરિઃ

આદાનદાય મૂર્તિશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ હરી હરઃ ।
શિવાય પૂજ્યતે મૌનં સ્નાનં તુ જપ ઉચ્યતે

ધ્યાનસ્ય પૂજિતે લિંગં મૂકપાપહરં પરમ્ ।
વારણવાસી મણિકર્ણી ભાગીરથી જટાધરાઃ

બ્રહ્મકપાલભિક્ષાયાં વીરભદ્રાયતે નમઃ ।
યસ્ત્વેકયેક ધરણી હૃદયં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં

પદં । એકમૂર્તિત્રયો ભાગ બ્રહ્મવિષ્ણુ મહેશ્વરઃ ।
બ્રહ્માવિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ

યાન્તં ભાંતં વાન્તં ચ તૃતીયસ્વરસંયુતમ્ ।
લાન્તઃ પક્ષસ્વરોપેતં માંતં પઞ્ચાક્ષરં સ્મૃતં

પ્. ૭૧)
ભુક્તિમુક્તિદમાગ્નેયં વિશુદ્ધે નૈવ ભસ્મના ।
જ્વરાપસ્મારપૈશાચ બ્રહ્મરાક્ષસ વિસ્થિતા

ભસ્મા લેપનમાત્રેણ સ્વસ્થમત્યા ભવામિ ચ ।
ભસ્મસ્નાનં જલસ્નાનં પુણ્યકોટિગુણં ભવેત્

ભસ્મં દેવાકૃતિર્વક્ષ્યે વિશેષેણ મહેશ્વરઃ ।
ત્રિણેત્રં શિખરં રૌદ્રં ત્રિહસ્તં ગુણવર્ધકમ્

ત્રિપાદં વહ્નિનયનં ભસ્મકુણ્ડિતવિગ્રહમ્ ।
તાણ્ડવાડંબરં ભીમં રક્તપુષ્પોપશોભિતમ્

રક્તામંત્રેણશ્વરં દેવં ધ્યાત્વા શાંતિં લભેન્નરઃ ।
શ્રીકરં ચ પવિત્રં ચ હારમાભરણં તથા

લોકેવશ્યકરં પ્રોક્તં ભસ્મસ્નાનં દિને દિને ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
ષડંગુલ પ્રમાણેન બ્રાહ્મણાનાં ત્રિપુણ્ડ્રકં ।
નૃપાણાં ચતુરંગુલ્યં વૈશ્યાનાં તુ ત્રયંગુલમ્

શૂદ્રાણાં દ્વ્યંગુલં ચૈવ સ્ત્રીણામેકાંગુલં તથા ।
યથા ગંગાજલં શુદ્ધં તથા ભસ્મવિલેપનમ્

ભાસયત્યેવ વક્ત્રે તુ ભસ્મં નિત્યં ભાસયતે ચયત્ ।
દક્ષાણાં સર્વપાપાનાં ભસ્મેતિ પરિકીર્તિતં

આગ્નેયં ભસ્મનાકાય ભુક્તિદં મુક્તિદં નૃણામ્ ।
ગૃહિણો વા ઋણં સ્નાનં આગ્નેયં બ્રહ્મચારિણાં

મધ્યમાનામિકાંગુષ્ટ લલાટે ભસ્મનાકૃતિઃ ।
તત્રિપુણ્ડ્રં ભવેત્તત્તુ સર્વપાપવિનાશનમ્

ભસ્મસ્નાનં વિશુદ્ધં તુ શુચિકરં મતં ।
વ્યાધિનાશં સુમોક્ષં ગંગાતીર્થેન તુલ્યં-

સકલવિષહરં ક્રોધનાશં સુશાંતઃ રક્ષઃ ।
પૈશાચરક્ષઃ તદ્ગૃહ ઋણં તુષ્ટિઃ પુષ્ટિસ્સુવશ્યં-

પૂજ્યં લોકે નરાણાં સકલજનસુખં પાર્વતી-
ચૈવ રક્ષઃ ॥ એતાનિ તાનિ શિવમેત્ર પવિત્રિતાનિ-

ભસ્માનિ કામદહનાનિ વિભૂષણાનિ । ત્રૈયંત-
વેશ્મમહિમાનિ લલાટપટ્ટે લુંપન્તિ દેવલિખિ-

પ્. ૭૨)
તાનિ દુરુક્ષણાનિ । કૃપાદદં ગુણં વાપ્યં ।
વાપ્યાદ્દશગુણાન્નદી । તસ્માદ્દશગુણં-

સિદ્ધિ દ્વિનદ્યૈશ્ચૈવ સમુદ્રકે ॥ પઞ્ચમુખ- ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
વૃત્તં ચ ઊર્ધ્વવક્ત્રં ચ પૂર્વે ચૈવ ત્રિપુણ્ડ્રકં ।
ત્રિશૂલં દક્ષિણે દેશે પશ્ચિમે ચતુરશ્રકં

ઉત્તરે વદને પ્રોક્તં દીપાકારં ષડાનનમ્ ।
કેકી સ્થિતં દશહસ્તયુક્ત ષડ્વક્ત્રયુક્તં પ્રતિ-

પક્ષનેત્રં ષટ્કણ્ડકે દ્વાદશકણ્ડયુક્તં ષડ્ભિઃ ।
તુ માલાભિરલં ક્રમેણ । શક્તિં ચ વારામુસ-

લં ચ ખડ્ગં વજ્રં ચ શૂલા અભયાન્વહઞ્ચ ।
અદક્ષિણે વજ્રવનં ચ ખેટં માયૂરકં ચાધ્વ-

જ મે વરઞ્ચ । સુબ્રહ્મણ્યન્ ।
અભયવરદકટકં પૂર્વહસ્તે કુમારમ્

અપરકરતલં સ્યાદ્વજ્ર શસ્ત્રી ધરે ચ ।
કિરીટમકુટયુક્તં પદ્મપત્રોદ્વિકર્ણ પ્રથમ-

વરુણવાયુ સ્થાપિતં તત્કુમારં । ચંદનં ચ-
પકં બિલ્વં માધૂકં પનસં તથા । વૈણવં દેવ-

દારૂશ્ચ યજ્ઞવૃક્ષશ્ચતુરંગણમ્ ॥ જાતી ચ
ક્રમુકં ચૈવ મુનિવૃક્ષમથાપિ વા

દણ્ડં ચૈવ પક્ષં ચ દણ્ડાન્યસ્યૈવ સંગૃહેત્ ।
ત્રિતાલં નાગમૂલં સ્યાત્ક્રમશોગ્રાન્થિકં કૃશં

પીઠં તુ પાર્વતી દેવી દણ્ડસ્ય રુદ્રદેવતા ।
યષ્ટિં સ્કન્દ સમાયુક્તં ઉપદણ્ડં વિનાયકં

માલા બ્રહ્મસમાયુક્તં પીઠં વૈ વાયુ દૈવતમ્ ।
વાસુકી રજ્જુદેવાનાં ઋષભં તુ જનાર્દનં

ચામરે ચંદ્રસૂર્યેણ છત્રં સરસ્વતી ભવેત્ ।
દીપં તુ લક્ષ્મી ચૈવ ઘણ્ટાનાં તુ ષડાનનં

વેણુજાતિ પલાશચંદનતરું બિલ્વં તથા ખાદિરં ।
ન્યગ્રોધં નૃપનાલિકેર ક્રમુકં તાલં શમી ચેણાકં

પ્. ૭૩)
માધૂકં વકુલં ચ યત્સુતતમં એતેષુ યત્સંભવં ।
દેવેશસ્ય વૃષધ્વજસ્ય વરણે દણ્ડાયુતં કલ્પિતં

અશ્વત્થ ચૂત પ્રભવં તુ તસ્ય સ્કંધત્રયં ચાપિ મધૂકજંબૂ ।
દણ્ડોપદણ્ડં પ્રતિબંધનાયા ન્યગ્રોધજં વા પનસોદ્ભવં વા

રંધ્રાષ્ટાબ્ધિ કરાણિ દીર્ઘમખિલ ભૂતાંશકેકાશકં ।
તસ્યાર્ધં શિખરસ્ય વિસ્તરસમં પુચ્છદ્વયં તત્પરમ્

પઞ્ચાશસ્ય પરસ્ય મધ્યવિધિના વૃષભં વિધેયં-
લક્ષણં યત્ર ચામરમબ્જપીઠલિખિતં દીપદ્વયં પાર્શ્વયોઃ

પરસ્ય વિસ્તારં અથાષ્ટાકૃતિ ભાગૈગહીનમ્ ।
વૃષભસ્યમાનં । તદ્દેવ ભાગત્રયમેવ તારમ્

ગલાદિ પુચ્છાંતમિદં પ્રશસ્તમ્ ॥ તસ્ય ॥
ભૂતલક્ષણમ્ । અષ્ટબંધનમ્ । ત્રિબંધનમ્-

દ્વાર તારગુણધાતુભાજિતે એકભાગ ગુણ-
ભાગભાજિતે । વામમેકદ્વય ભાગ દક્ષિણે

સ્થાપયેત્તુ શિવસૂત્રમધ્યમે । યામાયાં પિતૃ
પત્નીભ્યાં દીક્ષાયામધિકારણાત્ । દીક્ષાકર્તા-

શિવે યસ્માત્ તસ્માદેષાં ન પુત્રકાન્ ।
અન્યં તુ સરુચે દેહે રાજચોર ભયાદિષુ

ગુરુદેવાગ્નિકાર્યં ચ નિત્યકર્મવિરોધકૃત્ ।
નૈમિત્તિકન્તુ નિત્યાંતે કર્તવ્યમવિરોધતઃ

નિત્યેન સહિતં વાપિ યદિ કાલે ન વિદ્યતે ।
અર્ચનત્વાગ્નિકાર્યં ચ નિત્યોત્સવ નવોત્સવં

સ્નપને બલિદાનં ચ નૈષ્ઠિકે બ્રહ્મચારિણં ।
તૈલં તુ પ્રથમં વિદ્યાત્ દ્વિતીયં ગુલમુચ્યતે

તૃતીયં ભૈરિકં વિદ્યાત્ ચતુર્થં ગુગ્ગુલું સ્મૃતમ્ ।
પઞ્ચમંસીસકં સિદ્ધિ ષષ્ટમં સીનમુચ્યતે

સપ્તમં સર્જસારં હિ લાક્ષારં ચાષ્ટમં સ્મૃતં ।
ત્રિબંધં કેન સંયુક્તૌ । * * * * * * * *

દ્વિબંધનમિતિ ખ્યાતં પ્રયોગમધુના શૃણુ ।
વામહસ્તકપદ્દીપ કણ્ડોદરમહોદરં

કર્મજં વેદશાસ્ત્રવેદાશ્ચ વિષ્ટઘ્નો બ્રહ્મવિત્તથા ।
અષ્ટભૂદાસમાખ્યાત દ્વિનેત્રાદ્વિભુજાન્વિતા

પ્. ૭૪)
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશા કર્તકેશાશ્ચ દંષ્ટ્રિણા ।
પીતાંબરસમાયુક્તા શૂલહસ્તાભયંકરા

ભૂતાદિવાસ્તુ મે પ્રોક્તા મહાબલપરાક્રમા ।
દ્વિભુજં ચ ત્રિણેત્રં ચ શ્યામવર્ણસુયૌવનમ્

સર્વહસ્તે વહં વજ્ર વામહસ્તેઽભયં તથા ।
શક્તાંબરસમાયુક્તા સરક્તમકુટાન્વિતમ્

સર્વાભરણસંયુક્તં કિંચિત્પ્રહસિતાનનમ્ ।
પીનોકૃપીન જઘનં સર્વાવયવ શોભિતમ્

શુક્લ યજ્ઞોપવીતં ચ મુક્તાભરણભૂષિતમ્ ।
પ્રસુગ્રીવસુપાશૈશ્ચ અતિસુંદરરૂપવાન્

ઇન્દ્રરૂપમિતિ ખ્યાતા અગ્નિરૂપમિદં પરં ।
યક્ષે શોધનદેજં ભોલે માલિરૂપકમ્

પૂર્ણભદ્રં ચ વેતાલં કણ્ડુકુણ્ડલિરેવ ચ ।
નરેન્દ્રશ્ચેતિ વિખ્યાતં યક્ષાશ્ચેકદશાસ્મૃતાઃ

દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિનેત્રાશ્ચ સરત્નમકુટાન્વિતાઃ ।
નાનાવર્ણસમાયુક્તા રક્તમાલા સમાયુતા

વ્યાલ યજ્ઞોપવીતાશ્ચ કુઞ્ચિતબ્રૂ વિવિદ્રુતા ।
દુકૂલવાસસંયુક્તં શોભનાવયવૈર્યુતમ્

શુક્લવસ્ત્રોત્તરીયાશ્ચ કિંચિત્પ્રહસિતાનનં ।
યક્ષાણામપિ સર્વેષામાકૃતિઃ કથ્યતે મયા

નવતાલં મધ્યમં ખ્યાતં નવતાલં તતઃ શૃણુ ।
ચિત્રસેન મહાસેન સમિત્ર સુમુખં તથા

સુખં ચ સર્વનાગં ચ સુરજં પઞ્ચગીતકં ।
ગંધર્વાસ્ત્વિતિ વિખ્યાતા દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિનેત્રકં

પીતશુક્લં ચ કૃષ્ણં ચ ધૂમ્રકુંકુમ સંનિભં ।
શ્યામરક્તં ચ કલ્માષં ક્રમાદ્ગન્ધર્વવર્ણકાઃ

સરલમકુટોપેતા રત્નકુણ્ડલમણ્ડિતાઃ ।
સર્વાભરણસંયુક્તા રક્તવસ્ત્રોત્તરીયકાઃ

પીતવસ્ત્ર સમાયુક્તં સુનેત્રં તુંગનાસિકા ।
તાલં વીણાં ચ વંશં ચ વાદ્યકર્મ તથૈવ ચ

પ્. ૭૫)
દ્વૌ દ્વે સ કુંકુમં કુર્યાત્સર્વે તાલયુતાચ્છિવા ।
કૃતાઞ્જલિ પુટોવાપિ ઇતિ વાદન તત્પરા

ગંધર્વન્ત્વિતિ વિખ્યાતા યાતુ યાન તતઃ શૃણુ ।
ભયગ્રીવોક્ત યત્સર્વં કાલનેત્ર મહાબલ

સુગ્રીવોક્તમુદકં ચૈવ વિશિખો દેવમર્દક ।
યાતુધાનાસ્તુતિ ખ્યાતા રક્તં કૃષ્ણં ચ વર્ણકં

શ્વેતાભં કુંકુમાપ્રખ્યં શ્યામં પિંગલવર્ણકમ્ ।
પિંગસિન્ધૂરકઞ્ચૈવ ધૂમ્રવર્ણં તથૈવ ચ

ક્રમાદ્વર્ણસમાયુક્તં દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિનેત્રકા ।
રક્તકુંદુલકાશ્ચૈવ કિંચિદ્દંષ્ટ્રા સમાયુતા

દણ્ડમૂલસમાયુક્તં સર્વાભરણ ભૂષિતમ્ ।
રક્તપીતાંબરધરં દર્શને તુ ભયંકરા

કૃષ્ણકંચુકસંયુક્તં સ્ફુરદ્દર્શનસંયુતમ્ ।
યાતુધાનાસ્ત્વિતિ પ્રોક્તા ચારણાકૃતિ રુચ્યતે

ખડ્ગચારસ્વચારઞ્ચ બ્રહ્મવિત્તં ચ શાશ્વતં ।
અતિશાલી સુપુષ્પં ચ તુષ્ટઃ કષ્ટવિહીનકમ્

ચારણાષ્ટાકૃતિઃ ખ્યાતા દ્વિભુજા ચ દ્વિલોચના ।
નીલં રક્તં તથાપીતં ગૌરં ધૂસરવર્ણકમ્

કલ્મષં પિંગલં ચૈવ કૃષ્ણવર્ણં તથૈવ ચ ।
વર્ણાસ્તુ ચારણાનાં તુ પીનોદરસમન્વિતમ્

શુક્લકંચુકસંયુક્તં શ્યામોષ્ણીષધરાશુભા ।
વેત્રહસ્ત સમાયુક્તા સદાગમન તત્પરા

ચારણાંતેવમાખ્યાતં રાક્ષસાકૃતિરુચ્યતે ।
ક્રવ્યાદા શ્રોણતાક્ષશ્ચ કઞ્ચુકો યજ્ઞશત્રુકા

બ્રહ્મવિત્વાલહસ્તાશ્ચ વિલાલાશ્ચ વીરહા ।
ભિન્નાઞ્જનનિભાશ્ચૈવ દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિલોચના

અતિ રૌદ્રા તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા ઊર્ધ્વકેશા મહોદરા ।
અતિરક્તા સ્ફુરસંયુક્તા આસનાસનસંયુતા

અતિરક્તકેશસંયુક્તા કુઞ્ચિત ભ્રૂસુવિભ્રમઃ ।
દણ્ડહસ્તાશ્ચ ભીમાશ્ચ આયાસત્પ્રિયાસ્તદા ॥ ૧૦૫૯ ।
પ્. ૭૬)
બૃહદ્ભુજા મહાકાયઃ મહાબલ પરાક્રમઃ ।
રાક્ષસા રૂપમાખ્યાતા પવિત્રામાકૃતિં શૃણુ

વૃદ્ધરૂપં ત્રિપાદં ચ વલીપલિત સંયુતા ।
દ્વિહસ્તં ચ દ્વિનેત્રં ચ દીપમાત્રસમાયુતં

શુક્લયજ્ઞોત્તરીયં ચ શુક્લવસ્ત્ર પરિસ્તતથા ।
બંધકેશયુગચ્છત્ર દણ્ડં સવ્યેતરોદ્ધૃતં

સપવિત્રકરં શાંતં તત્તદ્ધ્યાનપરાયણમ્ ।
પિતૄણાં રૂપમાખ્યાતં સર્વલક્ષણસંયુતં

શ્વેતવક્ત્રોપરિસ્થિતં શ્વેતવક્ત્રમેકવક્ત્ર-
મંસાસક્ત નાલકુમુદપાણિ યુગલજોસ્મા-

મણદલમન્ય સ્થિતં બિતમાલ્યાંબલ ભૂષણ-
દ્વિનેત્રં સર્વલક્ષણમિતિ

દ્વિભુજં ચ દ્વિનેત્રં ચ સુકેશમકુટં તુ વા ।
સરત્નમકુટોવાપિ કિરીટમકુટં તુ વા

પ્રભામણ્ડલસંયુક્તો વિલસત્કુમુદો વહન્ ।
કુંદપુષ્પપ્રભં ચૈવ પીતદૃક્ શાંતલોચના

આસીનો વાસ્તિકો વાપિ શક્તીનાં સહવામકે ।
ચંદ્રરૂપમિતિ ખ્યાતં ઋષીણાં લક્ષણં શૃણુ

અગસ્ત્યશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચ વિશ્વામિત્રપરાશરાઃ ।
વાલ્મીકો જમદગ્નિશ્ચ સનત્કુમારં તથૈવ ચ

ઋષયસ્ત્વેતે સમાખ્યાતા તેષાં રૂપમથ શૃણુ ।
દ્વિજસ્સુકેશમકુટોપેત દ્વિભુજા ચ દ્વિનેત્રકા

રક્તવર્ણ સમાયુક્તં શુક્લ યજ્ઞોપવીતિનં ।
લંબવસ્ત્ર ધરાસ્સર્વે ઊર્ધ્વે વત્સલ સંયુતં

કેચિદ્વલ્કલસંવિના કુક્ષોવસ્ત્રસુબંધકાઃ ।
કેચિજ્જટાન્વિતાસ્તત્ર કેશસર્વાનશાપરે

ત્રિપુણ્ડ્રસહિતાસ્સર્વે ભસ્મોદ્ધૂલિત વિગ્રહં ।
દીર્ઘશ્મશ્રુયુતાસ્સર્વે સિતદીર્ઘાનખાસ્તુ વા

કેચિત્પુસ્તકસંયુક્તા શાંતરૂપસ્મિતાનના ।
ભિક્ષૂણામાકૃતિં ખ્યાતા અશ્વિન્યારાકૃતિઃ શૃણુ

પ્. ૭૭)
ફુલ્લરક્તોત્પલાક્ષૌ ચ ચૂડામકુડધારિણૌ ।
સિતં ચ કૌપીનવસ્ત્રૌ રક્તવર્ણધરૌશુભૌ

અતિયૌવન સંપન્નૌ સવ્યાસવ્યોપસવ્યકૌ ।
નાસત્યદાસ્યાનામાગ્નૌ પ્રોક્તૌ દેવતાદિ દિક્પતૌ

અશ્વિન્યોરા કૃતિઃ ખ્યાતા ધ્યાને રોગં વિનશ્યતિ ।
કાલાંજનનિભાકારા વિદ્યુત્સદૃશદંષ્ટ્રકં

દ્વિભુજો રક્તકેશઞ્ચ કુઞ્ચિતભ્રૂસુવિભ્રમં ।
કુઞ્જાસદૃશ નેત્રં ચ રક્તવસ્ત્ર પરિચ્છદા

રક્તયજ્ઞોપવીતં ચ કિંકિણીમાલયાન્વિતં ।
વિદ્વત્સદૃશશૂલં ચ સવ્યહસ્તે વહન્ પુનઃ

નાગપાશં વહન્ વામે જિહ્વોર્ધ્વે વક્રસંયુતં ।
અભિષસ્તા શિરોર્ધ્વસ્ત સર્વેષાં ચ ભયંકરં

યમરૂપમિતિ ખ્યાતં રક્ષોરૂપમથ શૃણુ ।
દ્વિભુજં ચ દ્વિનેત્રં ચ કૃષ્ણવસ્ત્રવિમિશ્રકં

હેમવસ્ત્ર પરીધાનં ખડ્ગખેટકસંયુતં ।
શુક્લયજ્ઞોપવીતં ચ શુક્લવસ્ત્રોત્તરીયકમ્

કિંચિદ્દષ્ટ્રસમાયુક્તં પ્રેતકાસનસંયુતમ્ ।
નિર્-ઋતે રૂપમાખ્યાતં વરુણસ્યાકૃતિં શૃણુ

શંખકુંદેન્દુધવલો દ્વિભુજં ચ દ્વિનેત્રકમ્ ।
સર્વાભરણસંપન્ન કુણ્ડલાભ્યાં વિરાજિતં

સવ્યેપાશં વહન્ વામે દણ્ડસ્ય તદર્ધકે વહન્ ।
આસીનો વાસ્તિતો વાપિ મેઘવાહન કોસલ

વરુનસ્ય રૂપમેવં સ્યાત્ વાયુરૂપં અથ શૃણુ ।
કૃષ્ણવર્ણો દ્વિનેત્રં ચ કુઞ્ચિત ભ્રૂસવિભ્રમં

શુક્લયજ્ઞોપવીતં ચ શુક્લમાલ્યાનુલેપનમ્ ।
સવ્યેકુશં વહન્ વામે પ્રલંબ કટકં વહન્

મિશ્રવર્ણાંબસંયુક્તો મૃગારૂઢં સુયૌવનં ।
દિવ્યાભરણસંયુક્તો ગમનોન્મુખવક્ત્રકં

વાયુરૂપં સમાખ્યાતં કુબેરસ્યાકૃતિં શૃણુ ।
સપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભો દ્વિભું ચ દ્વિનેત્રકમ્

પ્. ૭૮)
શુક્લવસ્ત્ર પરીધાનં સરત્નમકુટાન્વિતં ।
શંખં સવ્યેવહન્ વામે વિલસન્નલિનં વહન્

સિહ્માસન સમાસીનો નરવાહન કોઽપિ વા ।
શુક્લયજ્ઞોપવીતં ચ વૃષારૂઢં સુશાંતકમ્

કપર્દી ભસ્મદણ્ડાંગં તરુણેન્દુવિભૂષણં ।
શૂલં ચાભય હસ્તં ચ મૃગટંકં તથૈવ ચ

દક્ષિણે દક્ષિણે ધાર્યં વ્યાઘ્રચર્માંબરાન્વિતં ।
ઈશાનરૂપમાખ્યાતં દ્વિભુજં વાપિ કારયેત્

દિક્પાલાકૃતિરૂપં સ્યાત્ સર્વલક્ષણમેવ ચ ।
વક્ષ્યેઽહં તુ સમાસેન સમાહિતમનાઃ શૃણુ

નાનાવર્ણમુદુદ્વર્ણ નીલવર્ણં તથૈવ ચ ।
જીમૂતઞ્ચૈવ નીલં ચ અગ્નિવર્ણં તથૈવ ચ

પદ્મનાભનિભં ચૈવ પીતવર્ણં ચ નીરકમ્ ।
અઞ્જનાભં ચ રક્તં ચ વર્ણં તેષાં પ્રકીર્તિતમ્

દ્વિનેત્રા દ્વિભુજાશાંતા રક્તવર્ણસમાયુતં ।
શુક્લયજ્ઞોપવીતં ચ સર્વાભરણ ભૂષિતમ્

કરણ્ડમકુટોપેતાં મુક્તકેશાન્વિતા શુભા ।
કૃતાંજલિ પુટાસ્સર્વે શિરસ્વાયુધધારિણીં

આયુરાધારવેદાનાં રૂપમેવ પ્રકીર્તિતં ।
ભયવાદનો પ્રિયશ્ચૈવ ભયનાશકરાઃ સ્મૃતાઃ

ખડ્ગાયુધોજ્વલશ્ચૈવ કપિલા મહલોચન ।
ભીમરૂપો પ્રજ્વલિતો દેહજોપિહિતાશન

પિતામહાનુજા સંજ્ઞાશ્ચ પૃથિવીધરસંયુતં ।
ઇન્દ્રસંમાનમંત્રાશ્ચ ચિત્તદયાપરસંજ્ઞકં

ચેતોપશાલસંજ્ઞશ્ચ સારસંતુષ્ટમેવ ચ ।
ક્રવ્યાદાં શ્રોણિતાંશ્ચૈવ કર્ણકો યજ્ઞશત્રુભિઃ

વસ્ત્રવિપુલાંસકશ્ચૈવ પ્રેતાપિતૃગણાઃ સ્મૃતાઃ ।
વિશાલાક્ષં ચ વીરં ચ સદ્ભષ્ટરણપ્રિયા

એતાષ્ટાદશકઞ્ચૈવ દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિલોચનઃ ।
અતિરૌદ્રીસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રા ઊર્ધ્વકેશા મહોદરાઃ

પ્. ૭૯)
અતિરક્તાકેશસંયુક્તા કુંચિત ભ્રૂસવિભ્રમં ।
દણ્ડહસ્તાશ્ચ ભીમાશ્ચ આસામાસુ પ્રિયા સ્મૃતાઃ

બૃહદ્ભુજા મહાકાયા મહાબલ પરાક્રમઃ ।
અષ્ટાદશગણાનાં ચ રૂપમેવ પ્રકીર્તિતં

સકલં નિષ્કલં ચૈવ સાદાખ્યમિતિ ચોચ્યતે ।
મહેશં સકલં વિદ્યાત્રિવિધં તેષાં ભવંતિ વૈ

શિવમેવં વિજાનીયાત્ સાધાખ્યં પંચધા ભવેત્ ।
પ્રથમં શિવસાદાખ્યં અમૂર્તીંશ્ચ દ્વિતીયકં

દ્વિતીયં મૂર્તિસાદાખ્યં ચતુર્થં કર્તૃમેવ ચ ।
પઞ્ચમં કર્મસાદાખ્યં પઞ્ચસાદાખ્યમેવ ચ

મહેશં તુ મહાસેન પઞ્ચવિંશતિ ભેદતઃ ।
એતૈસ્તુ તત્વસંયુક્તં એકત્રિંશતિ નિસૃતં

શિવસ્ય લક્ષણં વક્ષ્યે સમાસાચ્છ્રુણુ ષણ્મુખ ।
પઞ્ચસાખ્યં મહેશં શિવલક્ષણમ્

શિવં પરાત્પરં સૂક્ષ્મં નિત્યસ્સર્વગતાવ્યયં ।
અનિન્દિતમનૌપમ્યં અપ્રમેયમનામયમ્

શુદ્ધત્વાચ્છિવમુદ્દિષ્ટં પરાદૂર્ધ્વં પરાત્પરં ।
વ્યોમગ્નિનાં તુ સૂક્ષ્માભિ નિત્યં કારકશૂન્યકં

વ્યાપ્તે સર્વગતં પ્રોક્તં અક્ષુણાં અવ્યય ભવેત્ ।
અમલાનિન્દિતં જ્ઞેયં અન્યદ્રવ્યમનૌપમં

પ્રમાણવિધિરિત્યુક્તા અપ્રમેયમિતિ સ્મૃતમ્ ।
ઇત્યેતૈર્લક્ષણૈર્યુક્તં શિવરૂપમિહોચ્યતે

સૃષ્ટ્યર્થં સર્વતત્વાનાં લોકસ્સ્યોત્પત્તિકારણં ।
યોગીનામુપકારાય સ્વેચ્છયાચિંત્યતે શિવં

તચ્છિવે તુ પરાશક્તિ સહસ્રાંશેન જાયતે ।
તચ્છક્તેસ્તુ સહસ્રાંશેઽદિ શક્તિસમુદ્ભવં

તચ્છક્તેસ્તુ સહસ્રાંશે જ્ઞાનશક્તિસમુદ્ભવં ।
અસ્યાઃ શક્તેસ્સહસ્રાંશે ક્રિયાશક્તિ સમુદ્ભવાઃ

એતે વૈ શક્તયઃ પઞ્ચ નિષ્કલં ચેતિ કીર્તિતં ।
શિવસૃષ્ટિરિદં પ્રોક્તં શક્તીનાં સૃષ્ટિરુચ્યતે

યોગીનાં ચ યદૂનાં ચ મંત્રિણાં મંત્રણં તથા ।
ધ્યાનપૂજા નિમિત્તાય સકલં નિષ્કલં ભવેત્

પ્. ૮૦)
તદ્રૂપં હિ સમાસેન સાદાખ્યમિતિ કીર્તિતમ્ ।
સાધાખ્યં પઞ્ચધાપ્રોક્તં તેષાં લક્ષણમુચ્યતે

પરાશક્ત્યા શક્ત્યાસુ સાદાખ્યસ્તુ સમુદ્ભવં ।
સદાશિવસ્તથૈવશ્ચ રુદ્રોવિષ્ણુશ્ચ દૈવતા

બ્રહ્માણં ચૈવ પઞ્ચૈતે તત્વભેદાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
શિવસ્સદા શિવશ્ચૈવ મૂર્તીનાં શિવમુચ્યતે

મૂર્તિં ચ બ્રહ્મમિત્યુક્તં કર્ત્રિતશ્ચેશ્વરં સ્મૃતં ।
કર્મમીશાનમિત્યુક્તં ઇત્યેકં હિ દ્વિધા સ્મૃતાઃ

પરાત્પરઃ પરં ચૈવ સૂક્ષ્મં દ્વિસૂક્ષ્મમેવ ચ ।
સ્થૂલં ચૈવ ક્રમેણૈવ શિવાદિ પરિલક્ષ્યતે

એતેષુ પઞ્ચતત્વેષુ વિશેષમધુનોચ્યતે ।
તત્વમૂર્તિપ્રભાવં ચ ત્રિભેદં વિદ્યતે ક્રમાત્

શિવસ્ય સ્થૂલસૂક્ષ્મમ્ ॥
શિવાદિ તત્વમિત્યુક્તં મૂર્તિં સદાશિવાદયઃ ।
તયોર્યોગેન યદ્રૂપં તદ્રૂપમંગમુચ્યતે

ભાવં સદાખ્યમિત્યુક્તં ઇત્યેવ પરિલક્ષ્યતે ।
સન્તતં શિવભાવત્વાત્સાદાખ્યમિતિ કીર્તિતં

* * * * * * * * * * * * * * * ।?
નિષ્કલં તત્વમિત્યુક્તં સકલં મૂર્તિરુચ્યતે

સકલં નિષ્કલોપેતં પ્રતાપમિતિ કીર્તિતમ્ ।
-દેહિ દેહમ્-
નિષ્કલં દેહિરિત્યુક્તં સકલં દેહમુચ્યતે

દેહિ દેહસ્ય સંબન્ધં ભાવરૂપમિતિ સ્મૃતં ।
સર્વેષાં ધ્યાનપૂજાર્થં સકલં નિષ્કલં ભવેત્

એવં જ્ઞાત્વા વિશેષં હિ સર્વકર્મ સમાચરેત્ ।
પઞ્ચસાદાખ્ય તત્વાનાં ઉદ્ભવં હિ પૃથક્ પૃથક્

શિવ સાદાખ્યમુદ્ભવિ -
શાન્ત્યતીત પરાશક્તિ તસ્ય પરિયાય વાચકા

પરાશક્તિર્દશાંશેન શિવસાદાખ્યમુદ્ભવમ્ ।
પરાગમ્યોદ્ભવા ચ શુધ્યત્વાચ્છિવમુચ્યતે

પ્. ૮૧)
યદ્રૂપં સૂક્ષ્મરૂપં ચ જ્યોતિરૂપમિતિ સ્મૃતમ્ ।
બિન્દુરૂપમિવાકાશં પ્રત્યક્ષં સર્વતોમુખં

શિવતત્વમિદં પ્રોક્તં તત્વાનામખિલાલયં ।
આદિશક્તિશ્ચ શાંતિશ્ચ તસ્ય પર્યાય વાચકાઃ

આદિશક્તિર્દશાંશેન આદિમૂર્તિસમુદ્ભવા ।
આદિશક્તિશ્ચ મૂર્તિત્વાત્ દમૂલં ચેતિ કીર્તિતં

અમૂર્તિત્વાત્કલાહીનં તદ્રૂપંલિંગવદ્ભવેત્ ।
સૂર્યકોટિ પ્રતીકાશં જ્યોતિસંપાકૃતિઃ સ્મૃતિઃ

તસ્યામંતર્ગતો મૂર્તિઃ અમૂર્તાદીનિચોચ્યતે ।
એતે વૈ દિવ્યલિંગં તુ મૂલસ્તંભમિહોચ્યતે

લિંગે સર્વે સમુત્પન્નં લયં તત્રૈવ ચોચ્યતે ।
ઇચ્છાશક્તિશ્ચ વિદ્યા ચ તસ્ય પર્યાયવાચકાઃ

શક્તિરસ્તુ દશાંશેન જ્યોતિમૂર્તિરિહોચ્યતે ।
ઇચ્છામૂર્તિગુણત્વાચ્ચ તસ્ય મૂર્તિમુદાહૃદં

મૂર્તિતત્વાત્કલાયુક્તં રૂપઞ્ચેતિ પ્રકીર્તિતં ।
જ્વાલાગ્નિ સદૃશપ્રખ્યં * * * * * * * *

ઇચ્છામૂર્તિગુણત્વાચ્ચ તસ્ય મૂર્તિરુદાહૃતં ।
મૂર્તિતત્વાત્કલાયુક્તં રૂપં ચેતિ પ્રકીર્તિતં

જ્વાલાગ્નિ સદૃશપ્રખ્યં દિવ્યલિંગાકૃતિર્ભવેત્ ।
તસ્યોર્ધ્વાંશૈક ભાવે તુ એકવક્ત્રેણ સંયુતમ્

ઇચ્છામૂર્તિ-
ત્રિણેત્રં ચારુવદનં સર્વાવયવસુંદરમ્ ।
સાચામિકાનનોપેતં લિંગમૂર્તિરુદાહતં

મૂર્તિસાદાખ્યમેવોક્તં કર્તૃસાદાખ્યમુચ્યતે ।
જ્ઞાનં હિ શુદ્ધરૂપત્વાત્ સ્ફટિકાભં તદુચ્યતે

દિવ્યલિંગમહાદૈર્ઘં મહાસ્ત્રલતયાન્વિતં ।
તસ્ય મધ્યે સ્થિતો મૂર્તિં ઈશ્વરઃ સર્વકારણં

ચતુર્મુખાશ્ચતુર્વક્ત્ર નેત્રદ્વાદશભિર્યુતમ્ ।
ચતુરાસ્ય ચતુર્નાસિ વસુશ્રોત્રસમન્વિતં

અષ્ટહસ્તદ્વિપાદઞ્ચ સર્વલક્ષણસંયુતમ્ ।
શૂલં પરશુખડ્ગં ચ અભયં દક્ષિણે કરે

પ્. ૮૨)
પાશં નાગં ચ ઘણ્ડાં ચ વરદં વામહસ્તકે ।
સર્વાલંકાર સંયુક્તં સર્વાભરણભૂષિતં

એવં તમીશ્વરં વેતં લિંગકર્તારમુચ્યતે ।
કર્તૃસાદાખ્યમેવોક્તં કર્મસાદાખ્યમુચ્યતે

નિવૃત્તિશ્ચ ક્રિયાશક્તિ તસ્ય પર્યાય વાચકાઃ ।
ક્રિયાશક્તિર્દશાંસેન કર્મ સાદાખ્યદ્ભવમ્

ક્રિયા કર્મમિતિ જ્ઞેયં તસ્માત્કર્મેતિ નામતઃ ।
લિંગપીઠે પ્રકારેણ કર્મસાદાખ્યમુદ્ભવં

નાદંલિંગમિતિ જ્ઞેયં બિન્દુપીઠમિતિ સ્મૃતં ।
નાદં બિન્દુયુતં રૂપં કર્મસાદાખ્યમુચ્યતે

ચત્વારિ કર્તૃરૂપાદિ કેવલં નાદમુચ્યતે ।
લિંગશંબુરિતિ જ્ઞેયં પીઠશક્તિરુદાહૃતં

યોનિલિંગ પ્રકારેણ જગત્સૃષ્ટ્યન્તકારણં ।
તદા સંયોગ ભાવત્વાત્ કર્મભાવમુદાહૃતમ્

બિન્દુમધ્યે ગતોનાદં નાદમધ્યે તુ મૂર્તિનઃ ।
મૂર્તિમધ્યે ગતં તત્વં તત્વમધ્યે ગતં શિવમ્

એતચ્છિવમયં લિંગં સર્વતત્વાલયં સ્મૃતં ।
લિંગેન જાયતે તત્ર જગત્સ્થાવરજંગમમ્

તસ્માલ્લિંગવિશેષેણ કર્મરૂપમુદાહૃતં ।
કર્મોદયેન સૃષ્ટિસ્સ્યાત્કર્માન્તે સંહૃતિર્ભવેત્

એતત્કર્મેશ રૂપં તુ સૃષ્ટિસ્થિતિલયાવહમ્ ।
પઞ્ચસાદાખ્ય યોનેન કર્મસાદાખ્યમુચ્યતે

શિવસાદાખ્ય વિશેષેણ શિવરૂપસમાશ્રિતં ।
અમૂર્તં હિ મહાસેન શિવસાદાખ્યમાશ્રિતઃ

મૂર્તરૂપાવિશેષેણ ન મૂર્તાદીન્ સમાશ્રિતં ।
તસ્માત્કર્મેશરૂપં તુ પઞ્ચમૂર્ત્યાશ્રયં વિદુઃ

સર્વતત્વાત્મકં જ્ઞેયં સર્વાધારમિતિ સ્મૃતં ।
એતદ્વૈ મૂર્તિપિણ્ડિત્વા પિણ્ડિકાર્યમિતિ સ્મૃતં

પિણ્ડિસ્થં પિણ્ડમધ્યસ્થં પિણ્ડેન તુ પુટીકૃતં ।
પિણ્ડેન પિણ્ડિતં પિણ્ડં પિણ્ડરૂપમુદાહૃતમ્

એતન્ શિવમયં પિણ્ડં સર્વતત્વમયં વિદુઃ ।
પઞ્ચમૂર્તિમયં દેવં પઞ્ચતત્વાત્મકં ભવેત્

પ્. ૮૩)
મૂર્તાનાં દેહભેદૈસ્તુ ગુણૈઃ પઞ્ચાનનૈર્યુતમ્ ।
તદ્ભેદ કૃત્તુ મહેશાદિ સર્વતત્વાદિસંભવા

તસ્ય વસ્ત્રૈસ્તુ સંભૂતા સિદ્ધાદીનિ તંત્રકૈઃ ।
દેવસ્યોત્ત કલોપેતો તં ધાતુપિણ્ડમિતિ સ્મૃતં

ષટ્કલાનિ ચ પાત્રં ચ ષડંગૈસ્તુ પ્રકલ્પયેત્ ।
સર્વાંગાનિ ચ સંપૂર્ણં સર્વાવયવસુન્દરમ્

એવં તુ સ્મૃતિ માત્રેણ મૂર્તિંસકલરૂપધૃત્ ।
નિષ્કલં તદપાયે તુ તસ્માત્સકલાનિષ્કલં

સૌવીર્યં નાસ્થિતં દેહં માંસાદ્રુધિરમુચ્યતે ।
ચંદ્રચાપમિવાકાશે દર્પણં પ્રતિ બિંબવત્

ઇત્યેવં મનસા કલ્પ્ય નિષ્કલં સકલોદ્ભવં ।
ધ્યાનલક્ષણમેવોક્તં અંગભાવમથોચ્યતે

મૂર્તાનાં ગુણરૂપં તુ સાંગં ચેતિ પ્રકીર્તિતમ્ ।
અશ્માનોનમવોહસ્ય કૂલમેકં દ્વિધાકૃતિઃ

ચલં ચ શક્તિમેવોક્તં તતઃ સંબન્ધમેવ ચ ।
નિષ્કલશ્શૈલજા કર્તૃ સકલં ભાવ્યરૂપકં

ભાવ્યરૂપં તુ સંબંધં નિષ્કલં શૈલજં ન્યસેત્ ।
કલાતત્વાનિ વર્ણાનિ મંત્રાણિ ભુવનાનિ હિ

પદાનિ ષડધ્વાનિ ક્રમેણૈવ વિશેષતઃ ।
નિવૃત્તિં ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યા શાંતિસ્તથૈવ ચ

શાંત્યાદિ પરાશક્તિ પઞ્ચૈતે પઞ્ચપક્ષકે ।
.
સડધ્વા -
મન્ત્રાધ્વા ચ પદાધ્વા ચ વર્ણાર્ધ્વા રૂપનામકં

તત્વાધ્વા ચ કલાધ્વા ચ વિંશત્યેવં પદં શિવં ।
તસ્ય ક્રમેણ નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ટાજલમેવ ચ

અગ્નિરૂપે ચ વિદ્યા ચ શાન્ત્યાયાચમનુદ્ગતે ।
આકાશે શાન્ત્યાતીતાશ્ચ ભૂતવ્યાપ્તે સુપઞ્ચ ચ

ભુવનાનાદ્વિશંચાપિ ચતુવિંશતિમેવ વા ।
તત્વાદ્વા સંખ્ય ષડ્ત્રિંશત્કલાધ્વા ષોડશા કલા

મંત્રાધ્વા ચ સહસ્રાંશો પદાધ્વા એકશીતિકા ।
વર્ણાધ્વા એકપઞ્ચાશ ષડધ્વાસંખ્યમેવ વા

પ્. ૮૪)
આચાર્ય સંકરં । આચાર્યલક્ષણમ્ - આચાર્યદોષં ।
આચાર્યલક્ષણં વક્ષ્યે શૃણુષ્વેકાગ્રમાનસઃ

શિવદ્વિજકુલોદ્ભૂતં દૃઢચિત્ત વિલક્ષણઃ ।
શિવસિદ્ધાંત શાસ્ત્રજ્ઞઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ

અરોગી ચ પ્રમાદી ચ કુલં પ્રાયદર્શનઃ ।
નૃણાં પત્નિ સંયુક્તિ શિવભક્તિ સમન્વિતમ્

સમયાચારવર્તેન તત્વજ્ઞેન જિતેન્દ્રિયઃ ।
સર્વલક્ષણસંપન્ન શૈવાચાર્યસ્સ ઉચ્યતે

અત્ર કિંચિદ્વિશોષોઽસ્તિ તદ્વિશેષં શૃણુષ્વજઃ ।
પત્નિહીનેન પ્રાપ્તેણ અર્ચિરાદિ યથા તલમ્

કૃતઞ્ચેત્તેન કર્માણિ રાજા રાષ્ટ્ર. વિનશ્યતિ ।
તદ્ગ્રામવાસિનાં મર્ત્યા ક્ષુત્પિપાસાદિ પીડિતાઃ

તેન કૃત્વા * * * * * યશ્ચિત્તં તુ કારયેત્ ।
તત્કર્મન્તુ પુનઃ કૃત્વા પ્રાયશ્ચિત્તપુરસ્સરં

વિઘ્નાવામન દહરો ચ બન્ધ ચિરં ખઞ્ચોબલા- ।
* * ચ * * મુકજલોદ્વ બુદ્ધિખનખો-

ખાણાં ખલૌ વર્જ્યકઃ । જાતોદ્ભૂ અભિદૂષ્યતઃ ।
કુસુમદૃક્ મિથ્યાવરાકી બકબેકાપ્યેષુ શિવા-

ર્ચનં ન કુર્યાત્ । દોષં તુ સંજાયતે । યાવત્તેનોક્ત- ।
તન્ત્રેણ દીક્ષાં કૃત્વા તુ વઃ શિવઃ -

તત્તત્તંત્રોક્તમાર્ગેણ કર્ષણાદિ ક્રિયાં ચરેત્ ।
કામિકાદ્યેક ભાગં તુ ન દોષાય તુ સંકરઃ

આદ્યંતમાચરેદ્વિદ્વાન્ એકતંત્રેણ સર્વથા ।
અનુક્તં ચેત્તથાન્યેન સંગ્રહં સર્વમાચરેત્

ઉત્તમર્કઞ્ચેદન્યતંત્રેણ સંકરં તત્ર સંકરં ।
તેન દોષેણ યદ્વસ્તુ રાષ્ટ્રનાશં ભવિષ્યતિ

લક્ષણં ચેત્તસ્ય તંત્રેણ કારયેત્સર્વકર્મસુ ।
યદિમો ન કુવન્દિસ્થ નાનાબંધનક્ષયમ્

કર્ષણાદિ પ્રતિષ્ઠાં તં એક તંત્રેણ કારયેત્ ।
યસ્મિન્ તંત્રે પ્રકર્તવ્યં અન્ય તંત્રેણ કારયેત્

કારયેદન્ય તંત્રેણ નોક્તં તસ્મિન્વિશેષતઃ ।
કર્મણાદિ પ્રતિષ્ટાં તં એકતંત્રેણ કારયેત્

પ્. ૮૫)
મુક્તિદં મુક્તિદં ચૈવ સર્વસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્ ।
પૂર્વમેકેન કૃત્વા તુ પશ્ચાદન્યેન વૈ કૃતઃ

એતત્તુ સંકરં તેન રાજા રાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ ।
તચ્છિષ્યેણા વશિષ્ટં તત્ કર્તવ્યં હિ ષડાનન

અન્યથા યદિ ના કુર્યાદસ્માદાચાર્ય સંકરમ્ ।
સંકરેતિ સતિ રાષ્ટ્રં નાશનં ચ ન સંશયઃ

ઉત્તમં કર્મશાસ્ત્રં સ્યાન્મધ્યમં કર્મવિત્તમઃ ।
અધમં શાસ્ત્રં વિજ્ઞેયં ત્રિવિધં શિલ્પલક્ષણં

યથા યજ્ઞો ન હસ્તેન ગર્ભન્યાસં તથૈવ ચ ।
તથાપિ દેવતા ગર્ભં આચાર્ય હસ્તમેવ ચ

નિરીક્ષણ ધ્યાનસંસ્પર્શાન્મર્ત્યસ્ય કર્મ વિહંગમા ।
પોષયન્તિ સ્વગાત્પુત્રાત્તત્તત્પિણ્ડિત વૃત્તતઃ

દૃષ્ટ્વા મૃગપતિચ્છાયાં યથા ભીતો વને ગજઃ ।
અમંત્રમર્ચનં દૃષ્ટ્વા તદ્દેહં ભયમાપ્નુયાત્

અમંત્રેણ વ્રતા પૂજા પૈશાચ સુરવર્ધનમ્ ।
તદ્ગ્રામં યજમાનં ચ રાજા રાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ

પ્રથમં કૃતવાન્ વિધિં યથાવત્કૃતવને તુ કરોતિ ।
નિષિત્તાન્તં અથવા વિધિરન્યથા ભવેત્ ચેચ્છુભં

સ્વામિનમન્યથા કરોતિ ॥
તન્ત્રસાદાખ્યદેવન્ -

કામિકં પાદયુગ્મં સ્યાત્ યોગજં ગુલ્ફમેવ ચ ।
ચિન્ત્યં પાદાંગુલં પ્રોક્તં કારણં જંઘકા ભવેત્

અજિતં જાનુદેશં સ્યાત્ દીપ્તં ઊરુપ્રદેશકે ।
સૂક્ષ્મં તુ ગુહ્યદેશં સ્યાત્ સહસ્રં * * * * *

વીરં કર્ણદેશે તુ રૌરવં મુખમેવ ચ ।
મકુટં માકુટં તત્ર અંગપ્રત્યંગમેવ ચ

બાહુ તુ વિમલં પ્રોક્તં ચંદ્ર જાનમુરસ્તલં ।
બિંબં ચ * * * * પ્રાંગીતં જિહ્વા વ્યઞ્જનકં

લલિતં સ્યાત્ કપોલં હિ સિદ્ધં ચૈવ લલાટકે ।
સન્તાન ન કુલં વિદ્યાત્ શિવોક્તં ઉપવીતકમ્

પારમેશ્વરં તુ હારં સ્યાત્ કિરણં રત્નભૂષણં ।
વાતુલં વસ્ત્રમિત્યાહુઃ શિવમર્માનુલેપનમ્

પ્. ૮૬)
બલિપુષ્પેવ માલ્યં ચ સિદ્ધાંતે ન નિવેદનમ્ ।
તન્ત્રાર્કશરીરેણ મન્ત્રમૂર્તિમયેન ચ

વિપુલાર્થન્તુ નોદિત્વા તત્વમંત્રાર્થદર્શનાત્ ।
તન્ત્રાંતેન સમાખ્યાતં તન્ત્ર સંજ્ઞાશ્ચ સંહિતા

ચતુર્થે દશરાત્રં તુ ષણ્ણાશા પુંસિ પઞ્ચમે ।
ષષ્ટે ચતુર્હાત્ શુદ્ધિ સપ્તમે તુ દિનત્રયમ્

નવાજ્ઞાનંતવૈશ્વર્યં નવવિત્તં ચ યૌવનં ।
તત્રૈવ સૂપરં શૈવં સૌમ્યન્યાદિ રૌદ્રકં

સૌભ્યં ચત્વારિ ભેદેન પ્રોક્તં દક્ષિણવામકં ।
પણ્ડિતાનપિ બાધન્તે કિં પુનસ્તાનપણ્ડિતાન્

બુભઞ્ચ ન વાપાનાન્ શાસ્તા વૈવસ્વતો યમઃ ।
દૈવમેવ પરં મન્યે પૌરુષં તુ નિરર્થકમ્

દેવતાદ્ગમ્યતે સર્વં દૈવં હિ પરમાગતિઃ ।
યથા સર્પમુખાદ્ગ્રસ્તં મણ્ડૂકમિતિ સ્વયં

તથા સંસારસંદષ્ટં નરમાંક્ષિતિ સદ્ગુરુઃ ।
કીશા શરીરમિત્યુક્તં મન્ત્રજીવ ઇતિ સ્મૃતં

આત્મમંત્ર પ્રસિદ્ધાંતં યોગં શિવસાન્નિધ્યકારણં ।
ગર્ભિણીં પ્રસવેદન્તુ પરિભાગમિદં સ્મૃતં

પરિભાગમિદં ષષ્ટ્યોમાસપક્ષાદિભિર્વિના ।
સર્વમાસેષુ ઇત્યેવ કર્તવ્યં આચાર્યશ્ચ યતે દિને

મનસા કર્મણાવાચા ગુરુક્રોધન્નકારયેત્ ।
તસ્ય ક્રોધેન ગમ્યન્તે આયુશ્રી જ્ઞાન સત્ક્રિયા

ચતુઃ શ્રોત્રિયાર્થગતિં કુર્વન્ અજ્ઞાનં સાફલં વયેત્ ।
ગુર્વાજ્ઞા પાલકો યસ્માત્ જ્ઞાનસંપત્તિમશ્નુતે

વામદક્ષિણ સિદ્ધાંતં ભેદેન દ્વિવિધં મતં ।
વામં પરશવાહસ્સ્યાત્ દક્ષિણં ભૈરવાર્હકં

સિદ્ધાંતં યામલં સર્વં આદિ શૈવોક્તમાર્ગકં ।
શૈવં પાશુપદં સોમં લાકુલં તુ ચતુર્વિધમ્

મંત્ર સિદ્ધાંતકં શ્રેષ્ટં મષ્ઠાવિંશતિ સંહિતા ।
યસ્મિન્ તંત્રે સમારંભં કર્ષણાદ્યર્ચનાન્તકં

પ્. ૮૭)
તસ્મિન્ તંત્રે પ્રકર્તવ્યં અન્યતંત્રેણ કારયેત્ ।
સૌમ્યમાર્હતં ચૈવ શૈવં પાશુપતં તથા

કાપાલં પાઞ્ચરાત્રં ચ ષડેતે સમાયા સ્મૃતાઃ ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
સૌમ્યાર્હતમિદા * * ભાકર વેદાન્ત નૈયા-
યિક વૈશેષશૈવાસ્સર્વે પ્રકુર્વીતીતિ ગૃહસ્થા-

દ્વિજોત્તમી । યામલા માતૃતંત્રે ચ કાપાલે પઞ્ચ- ।
રાત્રિકે । બૌદ્ધે ચાર્હતે ચૈવ * * * * પિ ચ

અન્યેષ્વવિષુ માર્ગેણ તત્તચ્છાસ્ત્રૈઃ સ્વશાસ્ત્રકઃ ।
શૈવા કુર્વન્તિ દીક્ષાશ્ચ તલ્લિંગ સ્થાપનાદિકં

મુખ્યત્વાદહ શૈવસ્ય મુખમાસ્ય મનોઽપિ ચ ।
અધિકારોસ્તિ સર્વસ્ય નાન્યેષાં શિવદર્શને

તસ્માત્પરાર્થમાત્રાર્થં સ્થાપનં યજનં તથા ।
શિવવિપ્રેણ કર્તવ્યં અન્યેષાં સ્વાર્થમેવ હિ

પરાર્થમપિ કુર્યાદ્વે લોપં તન્ત્રપતેસ્તથા ।
તદ્રાષ્ટ્રસ્ય વિનાશસ્તુ અચિરેણ ન સંશયઃ

વસ્તુપરાઙ્મુખ વસ્તુનિકૃત્યં વસ્તુમુખં ભવ-
રીશનિરીક્ષણાત્ । યત્કૃતમણ્ડપ ગોપુર-

પીઠં વસ્તુમુખાનિ મુખાનિ ન ભવન્તિ ।
અથ તત્વાનિ ષડ્ત્રિંશન્ પૃથિવ્યપ્-

તેજો મરુદ્વિયત્ । ગંધોરૂપરસસ્પર્શ શબ્દો-
પસ્થૌ ચ પાયુ ચ । પાદૌ પાણિ ચ વાઙ્નાસા જિહ્વા-

ચક્ષુસ્ત્વચઃ શૃતી । મનોઽહંકારબુદ્ધિશ્ચ પ્રકૃતિ-
વજ્ઞયસ્ત્વયા । રાગોનિયતિ વિદ્યાં ચ કલાકાલં-

ચ મોહિની । વિદ્યાશ્ચેશ્વર સાદાખ્યં શક્તિશ્શિવ-
ઇતિ સ્મૃતં । તત્વ તત્વેશ્વરં ન્યાસં મૂર્તિમૂર્તીશ્વરા-

ન્વિતં । તત્વત્રયાધિપઃ । આત્મવિદ્યા શિવા-
ખ્યં તુ તત્વત્રયમિતિ સ્મૃતં । ક્ષ્માવહ્નિયજમાનાર્ક-

જલવાયુ નિશાકર । શર્વઃ પશુપતિશ્ચોગ્રો
રુદ્રાખ્યો ભવ એવ ચ । ઈશાનં ચ મહાદેવો-

પ્. ૮૮)
ભીમલશ્ચ વૃષમૂર્તયઃ । પઞ્ચમૂર્તિ આત્મા ।
પઞ્ચમૂર્ત્યાત્મકો ન્યાસો કષ્ટા વારિ દહનાનિલાઃ

ખઞ્ચેતિ મૂર્તયે લિંગે બ્રહ્માદ્યાઃ પઞ્ચમૂર્તયઃ ।
ઇન્દ્રાશ્યાગ્નિ યમશ્ચૈવ નિર્-ઋતિર્વરુણસ્તથા

વાયુ સોમસ્તથેશાન બ્રહ્મ વિષ્ણુશ્ચ લોકયાઃ ।
દશાયુધ-
અનંતેશસ્તથા સૂક્ષ્મ શિવોક્તં ચેકનેત્રકમ્

એકરુદ્રસ્ત્રિનેત્રશ્ચ શિખં ચ શિખણ્ડિનં ।
અષ્ટવિદ્યેશ્વરાશ્ચેતે ત્રિણેત્રાશ્ચ ચતુર્ભુજાઃ

દર્પણં પૂર્ણકુંભં ચ ષષ્ટભં યુગ્મચામરમ્ ।
શ્રીવત્સં સ્વસ્તિકં શંખં દીપો દેવાષ્ટમંગલં

કુંભકર્ણો નિકુંભશ્ચ સિહ્મસ્યો ગજવક્રકં ।
જ્વાલાઘં જાલજંઘં ચ લોહજં તૃવિધા ભવેત્

મૃગાસ્યુષ્ટમિદં પ્રોક્તં પીઠે ઉપરિ પૂજયેત્ ।
ધરો ધૃ સોમનીલં ચ પ્રમુખં ચ પ્રભાવકમ્

કલૌ ભીમં તથા નષ્ટૌ વસૂનાં પરિકીર્તિતં ।
પૈશાચં રાક્ષસં યક્ષં ગન્ધર્વં ઐન્દ્રમેવ ચ

સૌમ્યં પ્રજેશ્વરં બ્રહ્મં અષ્ટમં પરિકીર્તિતં ।
વામા જ્યેષ્ઠા રૌદ્રી ચ કાલી કલવિકરણીં તથા

બલવિકરણી બલપ્રમથિની સર્વભૂતમનોન્મની ।
ચણ્ડરુદ્રો મહામોડી વિબુધો વિહલોત્તમઃ

વિશ્વરૂપો વિશાલાક્ષી ભૂધરો મેઘવાહનઃ ।
એતાન્ વિમાનપાલાશ્ચ પૂર્વાદીનિ ક્રમાન્ન્યસેત્

અચ્યુતાનંદ મૂર્તિસ્તુ ચક્રપાણિર્જનાર્દનઃ ।
પુરુષં પ્રક્ષુતં ચૈવ ગોવિન્દો મત્તનાયકં

પ્રજાપતિશ્ચ ધાતારં વિધાતારં ચ પિતામહં ।
અજં વૈ સૃષ્ટિ મૂર્તિશ્ચ હિરણ્યગર્ભશ્ચતુર્મુખં

અષ્ટ સ્કન્દ
સ્કન્દસ્યૈવ કુમારશ્ચેત્ સુબ્રહ્મણ્યં તથૈવ ચ ।
કાર્તિકેયશ્ચ સેનં ચ ષણ્મુખો શિખિવાહનઃ

પ્. ૮૯)
સેનાપતિં ચ ઇત્યેતે પૂર્વાદીનિ ક્રમાન્ન્યસેત્ ।
માણિક્કં પુષ્પરાગં તુ સ્ફટિકાભં તુ * * *

પ્રવાલકં ચૈ વૈડૂર્યં ઇન્દ્રનીલં તુ સપ્તધા ।
રત્નં ચૈવ માખ્યાતં લબ્ધમાનેન કારયેત્

અષ્ટમૃતુ ।
કુલિકા વટકો શૃંગગજદંતમૃગં તથા ।
નન્દદ્યબ્ધિ હૃદયવલ્લિકે પ્રણજામપિ મૃતુકા

ઉર્વશી મેનકા ચૈવ લક્ષ્મી ચૈવ તિલોત્તમઃ ।
સુમુખી સુમના ચૈવ કુમુખી કામવર્ધની

એતાશ્ચાપ્સરસા પ્રોક્તા અષ્ટમંગલધારિકા ।
પરસ્સિદ્ધં પદ્મક્તિકં ચૈવ મંત્રજ્ઞો મંત્રવિત્તમઃ

પ્રાઙ્જ્ઞશ્વરંબરાં ચૈવ * * વત્સિદ્ધપૂજિતા ।
સિદ્ધાસ્વેતાઃ સમાખ્યાતા તેષાં વર્ણાનિ કા શૃણુ

અનંતો વાસુકિશ્ચૈવ તક્ષકઃ કાર્કોટકં તથા ।
શંખપાલશ્ચ ગુલિકઃ પદ્મકો વાસુકી તથા

નાગાસ્વષ્ટ ઇતિ ખ્યાતા દ્વિભુજાશ્ચ દ્વિલોચના ।
ઉત્તમં પૂર્વદિગ્ભાગે ચતુર્વક્ત્રં ચાગ્નિગોચરે

કુણ્ડોદરં દક્ષિણે ચૈવ નૈર્-ઋત્યાસુ પ્રબોધકૈઃ ।
વારુણ્યા સિહ્મમુખી ચૈવ વાયવ્યાં તુ અધોમુખં

સોમે ચ એકપાદઃ સ્યાદૈશાન્યામષ્ટપાદકમ્ ।
ઇત્યેતે ચાષ્ટભૂતાનાં પરિવારાગ્રે બલિં ક્ષિપેત્

અર્કપઙ્કજ બિલ્વં ચ નંદ્યાવર્તં ચ પાટલી ।
કરવીરં ચંપકશ્ચૈવ નીલોત્પલમથાષ્ટકમ્

અષ્ટપૂજા-
દ્વારોર્ધ્વે દક્ષિણે પાર્શ્વે વિઘ્નેશં સંપ્રપૂજયેત્ ।
દ્વારોર્ધ્વે વામપાર્શ્વે સરસ્વતીં સંપ્રપૂજયેત્

દ્વારોર્ધ્વે મધ્યમે ચૈવ શ્રીદેવીં સંપ્રપૂજયેત્ ।
દ્વારસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે ગંગા નંદીશ્વરં યજેત્

દ્વારસ્ય વામપાર્શ્વે તુ મહાકાલીં યમુનાં બુધઃ ।
ભુવંગં ચ પતઙ્ગં ચ ઊર્ધ્વાન્તં સંપ્રપૂજયેત્

પ્. ૯૦)
વિમલં ચ સુબાહું ચ ગુહો નિત્યોપદાનનમ્ ।
ગંગાં ચૈવ મહાનંદી મહાકાલં યમુનાં તથા

સ્તાનકં ઇતિ વિખ્યાતં વિઘ્નેશં ચૈવ પદ્મજા ।
વાગીશં ચ વિશેષેણ આસનં ત્વિતિ પઠ્યતે

ભુવંગં ચ પતંગં ચ શયનં વિધિ પદ્મજઃ ।
દ્વારેષુ દેવતાસ્સર્વે પરસ્પરનિરીક્ષણમ્

દેવ દેવં નમસ્કૃત્વા દ્વારદેવાન્ પ્રપૂજયેત્ ।
પતંગસ્યોર્ધ્વે ગણેશં તુ તસ્ય વામે સરસ્વતી

દક્ષિણે ચ ભુવંગસ્ય ગંગા નંદી ચ મેવ ચ ।
યમુનાં ચ મહાકાલં તસ્ય વામે તુ પૂજયેત્

વિમલં ચ સુબાહું ચ પૂજયેદ્વૈ કવાટયોઃ ।
ઋષભં પૂજયેદગ્રે ગંધપુષ્પાદિભિર્બુધઃ

દ્વારમંતર્મુખં વાપિ દ્વારપાલબહિર્મુખમ્ ।
કારણે ।
દ્વારાર્ચનાયાં સ્નાનકાલે તદંતે ધૂપદીપ-

નૈવેદ્યપ્રદાને । તદંતે શ્રીબલ્યાદૌ તત્ ।
સમાપ્તૌ નટાદ્યે તદન્તે તત્તાડયેદ્વારઘંટાં-

યસ્મિન્ કાલે ધૂપદીપાન્ તદાદીન્ । તસ્મિન્
કાલે ઘોષયેદ્ધૂપઘણ્ટામ્ । ઘોષણાદ્રા-

ક્ષસાદ્યાગશ્ચા ગચ્છન્તિ તદ્દ્રવ્ય તદ્દેવતા ।
ઇન્દુનિભપઞ્ચમુખ હસ્તદશયુક્તં શૂલકર-

ટંકમસિ વજ્રમભયં સ્યાત્ । પાશવરદાંકુશ-
મણિદહનવામે રક્તકમલાસન સદાશિવ-

સ્વરૂપં । દેવિશિરદક્ષિણમથોત્તરસુપાદં
ગોમુખાંત ઘૃતવારિ ભુજયુક્તમ્ । યોનિગત-

મધ્ય સંસ્થિત સુલિંગસ્થાપિત સદાશિવમનો-
ન્મનિ સ્વરૂપમ્ । એકમુખ વેદકર વિદ્રુમ-

સ્વરૂપં । કૃષ્ણમૃગ ટંકવરદાભય ચતુષ્કમ્ ।
લોચન તૃતીયસિત વસ્ત્ર પરિધાનં ચંદ્રયુત-

પ્. ૯૧)
મૌલિ ગતગૌરિ સહસ્રસૂનું । કુંદનિભ-
વેદકરવહ્નિ નયનં સ્યાત્ પંકજપતાગ-

વરદોત્પલ ચતુષ્કમ્ । લોચન તૃતીયસિત-
વજ્રપરિધાનં ચંદ્રયુત મૌલિગત ગૌરિ-

સહસ્રસૂનુમ્ । અંગભિમ ભૂષણ વિચિત્ર-
નયનં સ્યાત્ તુંગમકુટોજ્વલ મનોન્માનિ-

સ્વરૂપં । સદાશિવ ધ્યાનમ્ ।
આદૌ પઞ્ચમુખં પ્રકલ્પ્યવિધિના તદ્વારવ-

ક્ત્રાદિકં । સદ્યં વામમઘોર તત્ પુરાદિષુ- ।
શાન્યસેદિ ક્રમાત્ । મૂર્ધાનં વદનં તદૈવ હૃદયં-

ગુહ્યં ચ પાદદ્વયં । ઈશાનં પુરુષં ચ ઘોરમથવા- ।
વામઞ્ચ સદ્યં ન્યસેત્ । તસ્ય વર્ણમ્ ।
ગોક્ષુરધવલાકારં સદ્યો જાતસ્ય વર્ણકમ્

જપાકુસુમસંકાશં વામદેવસ્ય વૈ ગુહ ।
અઘોરં મંજનપ્રખ્યં પુરુષં કુંકુમપ્રભં

શુદ્ધસ્ફટિકમીશાનં પઞ્ચવક્ત્રં ષડાનનં ।
પઞ્ચવક્ત્ર * * * * * * * * * * * *

પાયસં પૂર્વદિગ્ભાગે કૃસરાન્નં દક્ષિણે તથા ।
મુદ્ગાન્વં પશ્ચિમે ભાગે ગુલાન્નં ઉત્તરે ન્યસેત્

શુદ્ધાન્નં ઊર્ધ્વવક્ત્રં ચ પઞ્ચવક્ત્રે પ્રદાપયેત્ ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
કપિત્થસ્ય ફલં સારં યાવત્કુંજરભાક્ષિતં ।
તથા સર્વનિવેદ્યાનિ ભુંજીયાત્પરમેશ્વરમ્

પેયં શોષ્યં ચ લેહ્યં ચ ચોષ્યં ચ ભક્ષ્યં કરતલે ન્યસેત્ ।
અન્નાદ્યપૂપતોયાદિ દર્શનાદ્ગૃહ્યતે મયા

રસાદિ ભક્ત જિહ્વાયા અનામિ કમલોદ્ભવા ।
સ્વમૂર્ધાન્તુ ઉભયૌ તુ પાર્શ્વે ત્રયસ્ત્રિંશન્મૂર્તિઃ

પ્રતિમા હૃદિસ્હિત શક્ત્યાકૃતિ શૈલજલોહ-
મેવ સ્તન્નાવસન્તિ સતતં સ જીવઃ । શૂલસ્ય-

મધ્યે વૃષણશૃંગમધ્યે પદ્મસ્ય મધ્યે શિખ-
રસ્ય કુક્ષૌ । સૃષ્ટિલિંગસ્ય લિંગાર્થં વ્યાખ્યા-

સંખ્યેયમૂર્તિનઃ ।
પ્. ૯૨)
શશ્વદ્ધિશેખરં શ્યામ નિગ્રહં કાલનિગ્રહમ્ ।
ગૌરીશ્વરં ચ વૈ વાહ્યં ઉમાયાનુગ્રહં પરમ્

ઉમયા સહિતં ગૌરી સંવાદં ચ સુખાવહમ્ ।
ગુહોમા સહિતં સાર્ધં નન્દ્યારૂઢં પુરાંતકમ્

કિરાતાર્જુનકં કાલં ઉમાર્ધ હરિરર્ધકમ્ ।
નૃત્તમૂર્ત્તિત્રયં પશ્ચાદ્દહનં જાહ્નવીધરમ્

ચણ્ડેશાનુગ્રહં પશ્ચાત્ મુખલિંગમતઃ પરમ્ ।
વિઘ્નં કન્દસ્ય ચણ્ડેશં ક્ષેત્રેશં કમલોદ્ભવં

ચક્રપાણિશ્ચ માર્તાણ્ડં નાગેશં વીરભદ્રકં ।
ગૌરી દુર્ગં તથા શ્રેષ્ઠં મહામોદિ સરસ્વતિ

જાહ્નવી ભદ્રકાલી ચ લક્ષ્મી પૃથિવી માતરં ।
એતચ્છાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ પૂજયેદાદિ શૈવકં

સોમાસ્કંદેશ્વરં ચૈવ ઇન્દુશેખરમેવ ચ ।
ઋષભં વાહનં ચૈવ નટેશ્વરં તથૈવ ચ

તથા વૈ કેશવાસં ચ ભિક્ષાટનમતઃ પરં ।
ચણ્ડેશાનુગ્રહં પશ્ચાત્ દક્ષિણે કાલનાશનં

લિંગોદ્ભવાનાં ચ મૂર્તીનાં ભેદાષ્ષોડશધા ભવેત્ ।
શાંતં પદ્માસનસ્થં શશિધરમકુટં પઞ્ચવક્ત્રં-

ત્રિણેત્રં । શૂલં વક્ત્રં ચ ખડ્ગં પરશુમ-
ભયદં સવ્ય ભાગે વહન્તં । નાગં પાશં ચ ઘંટા-

પ્યનલકરયુતં સાંકુશં વામભાગે નાનાલંકાર-
યુક્તં સ્ફટિકમણિનિભં નૌમિ સાદાખ્ય તત્વમ્

શ્યામાં ત્રિનેત્રા દ્વિભુજા ત્રિભંગી સવ્યાપસવ્ય-
સ્થિત કુઞ્ચિતાંઘ્રી । સવ્યોત્પલા કટકાસ્તનો-

ચ્ચાહસ્તાન્યલંબા પરમેશ્વરી સા । કુંદેન્દુસ્ફટિ-
કાભા સા જટામકુટમણ્ડિતા । પઞ્ચાચનસમા-

યુક્તં પઞ્ચવક્ત્રસમન્વિતં । વક્ત્રં પ્રતિવિશેષેણ-
ત્રિલોચન સમન્વિતં । દશભુજં- તુ રેકન્તુ દ્વિપાદં-

પદ્મસંસ્થિતં । શૂલં પરશુખડ્ગં ચ વજ્રાભયં ચ
દક્ષિણે । નાગં પાશાંકુશં ચૈવ ઘંટાં વહ્નિં ચ વામકે

પ્. ૯૩)
સર્વલક્ષણસંયુક્તં સર્વાભરણભૂષિતમ્ ।
દિવ્યાંબરધરદેવં દીર્ઘબાહું નખોજ્વલં

દિવ્યગંધાનુલિપ્તાંગં દિવ્યમાલાવિભૂષિતં ।
શાંતરૂપમિદં પ્રોક્તં કિઞ્ચિત્પ્રહસિતાનનં

એતદ્રૂપં સ્મરેન્નિત્યં ધર્મકામાર્થમોક્ષદં ।
ધ્યાનરૂપમિદં પ્રોક્તં વિશેષમધુનોચ્યતે

વૈ કર્તનો વિવસ્વાંશ્ચ માર્તાણ્ડો ભાસ્કરો રવિઃ ।
લોકપ્રકાશકશ્ચૈવ લોકસાક્ષિત્રિવિક્રમઃ

આદિત્યઃ સૂર્યદેવાંશ્ચ અંશુમાનો દિવાકરઃ ।
એતે વૈ દ્વાદશા દિવ્યાઃ સર્વલક્ષણસંયુતાઃ

કર્મેશં પૂર્વવક્ત્રં સ્યાત્કર્તૃસવ્યાનનં ભવેત્ ।
અપરં ઊર્ધ્વવક્ત્રં સ્યાદમૂર્તાશ્ચોત્તરાનનં

ઊર્ધ્વં તુ શિવસાદાખ્યં એવં પઞ્ચાનનં વિદુઃ ।
ઈશાનમૂર્ધ્વવક્ત્રંચાદિ તથા કર્માણિ વદ્ભવેત્

પ્રાગ્વક્ત્રં ઉદ્દિષ્ટં દક્ષિણાષ્ટમુખં યથા । પૂર્વોર્ધ્વં- ।
દક્ષિણં સ્યૈવ ઇતરં પશ્ચિમોત્તરમ્ । કિંચિ-

દસ્તિ વિશેષોઽસ્તિ ઊર્ધ્વાનસ્યધોમુખમ્ ।
મૂલં સઞ્ચિત્ય તદ્વક્ત્રં પરાઙ્મખમિતિ સ્મૃતં

પૂજાકાલે તુ તાં ધ્યાત્વા અર્ચિતં કર્મવક્ત્રવત્ ।
એવં સઙ્કલ્પ્ય વિધિવત્પૂજાંતે પૂર્વવદ્ભવેત્

એતત્પઞ્ચાત્મકત્વાચ્ચ સર્વકારણકારણં ।
સદાશિવ ઇતિ પ્રોક્તં ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયં

એતદ્વૈ કર્મરૂપત્વાત્ કર્મં કર્મન્તુ કારયેત્ ।
યોગિનાં મંત્રિણાં ચૈવ સ્મૃતિમાત્રે ભવેદ્ગુરુ

ઇત્યેતૈર્લક્ષણૈર્યુક્તં કર્મસાદાખ્યમુચ્યતે ।
શિવાદિ કર્મપર્યન્તં ક્રમેણ પરિકીર્તિતમ્

સાદાખ્યલક્ષણં પ્રોક્તં મહેશં શૃણ ષણ્મુખ ।
કર્મેશસ્ય સહસ્રાંશે મહેશસ્ય સમુદ્ભવમ્

પ્. ૯૪)
મહેશં સકલં વિદ્યાત્ સૃષ્ટિસ્થિતિલયાત્મકં ।
પઞ્ચવિંશતિભેદેન અમૂર્તં પઞ્ચવિંશતિઃ

નાનારૂપધરો દેવો નાનાભેદ સમન્વિતં ।
નાનાછિન્ન સમોપેતો નાનાલીલાપરો હરઃ

સ્થાનં યાનં સમાસીનં નૃત્તં કોપં ચ સૌમ્યકં ।
અનેકાકારસંયુક્તો દેવ દેવો મહેશ્વરઃ

જટામકુટસંયુક્તે મેકવક્ત્રં ત્રિણેત્રકં ।
સર્વાભરણસંયુક્તં એકપદ્માસનસ્થિતં

એવં મહેશમેવોક્તં રૂપભેદમથા શૃણુ ।
પ્રથમં સોમધારી ચ દ્વિતીયમુમયા સહ

તૃતીયં તુ વૃષારૂઢં ચતુર્થં નૃત્તકોદ્ભવં ।
વૈ વાહ્યં પઞ્ચમં વિદ્યાષષ્ઠમં ભિક્ષાટનં ભવેત્

કલારીં સપ્તમં વિદ્યાત્કાલાભા ચાષ્ટમં ભવેત્ ।
નવમં ત્રિપુરારી સ્યાત્જલં ધરાપરો દશ

એકાદશે ગજાહારીં સ્યાદ્વાદશં વીરભદ્રકં ।
ત્રયોદશં હરેરર્ધં તદર્ધનારિમતઃ પરં

પઞ્ચાદશં કિરાતં સ્યાત્ કંકાલં ષોડશં ભવેત્ ।
ચણ્ડભાનુગ્રહં ચૈવ તતઃ સપ્તદશો ભવેત્

વિષાપહરણં ચૈવ અષ્ટાદશમિતિ સ્મૃતં ।
ચક્રદાર સ્વરૂપં ચ એકોનવિંશતિ સ્મૃતં

વિઘ્નપ્રાસાદવિંશં ચ ઉમાસ્કંદં તતઃ પરમ્ ।
દ્વાવિંશદેકપાદં સ્યાત્ ત્રયોવિંશત્સુખાવહં

દક્ષિણામૂર્તિરૂપં તુ ચતુર્વિંશતિ પ્રકીર્તિતં ।
ઇન્દુધારાદિ ષટ્કન્તુ ધર્માત્માખ્ય સમુદ્ભવા

વિષાપહરણાદીનિ કુક્ષે પઞ્ચાનં વિદુઃ ।
સુવાસનાદિ લિંગાંતં શિવાખ્યે તુ ત્રયોદ્ભવા

એતે મહેશ રૂપાંશ્ચ કર્માદિષુ સમુદ્ભવા ।
પઞ્ચવિંશત્પ્રકારેણ રૂપં ચેતિ પૃથક્ પૃથક્

પ્. ૯૫)
એતે મહેશ કોટ્યંશા વિષ્ણુબ્રહ્માસમુદ્ભવા ।
નેત્રેષુ સવ્યવામોર્ધ્વો સૂર્યસોમા શિવોદ્ભવં

આસ્યે જ્ઞાન સમુત્પન્નં ગલેશે તુ સમુદ્ભવમ્ ।
ષણ્મુખં હૃદયેજ્જાતં નાભેર્દેવા સમુદ્ભવાઃ

પઞ્ચાશત્કોટિ દેવાશ્ચ મહાંશે તુ સમુદ્ભવઃ ।
ઋષયશ્ચ તથા કોટ્યઃ રોમાચ્ચૈવ સમુદ્ભવાઃ

તત્વાનામુદ્ભવં પ્રોક્તં યતીનામુદ્ભવં શૃણુ ।
એકૈકેન દશાંસેન જાયતે ક્રમશસ્તથા

એતે વૈ પઞ્ચશક્ત્યાશ્ચ શિવાદીનાં તુ શક્તયઃ ।
મનોન્મન્યા સહસ્રાંશો ગૌરીષ્વથ સમુદ્ભવઃ

શ્રીદેવ્યા સરસ્વતી દુર્ગાદુમા ચૈવ પ્રભા તથા ।
વામા જ્યેષ્ઠા ચ લક્ષ્મી ચ તથા વૈશ્યાનુ શક્તયઃ

એતે વૈ કોટિ શક્તિશ્ચ ગૌરી દેવસમુદ્ભવઃ ।
શક્તિભેદં વિશેષેણ સમાસાત્પરિકીર્તિતમ્

સૂત્રાગ્રંમુખમિત્યુક્તં સૂત્રાધઃ પાદમુચ્યતે ।
સૂતસંધિસ્તુ પૃષ્ટં સ્યાત્સૂત્ર પાર્શ્વૌ તુ બાહુકૌ

વ પ્રક્રમેવા સુખાસીને ચતુરશ્રં તિષ્ટ લિંગકં ।
શેષલક્ષણમેવોક્તં શયનં લિંગં પ્રકીર્તિતં

લિંગવચનમ્-
પૃથિવ્યા યાનિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યતનાનિ ચ ।
લીયંતે તાનિ લિંગે તુ તસ્માલ્લિંગં પ્રકીર્તિતમ્

ભદ્રદલ ।
પ્રાચ્યામગ્રતઃ શંભુ નોત્તરે યોષિતાશ્રયે

ન પ્રતીચ્યાં તુ યત્પૃષ્ટં તદ્દક્ષે સંસ્થિતોર્ચયેત્ ।
યોગજે - અર્ચના પ્રકરણે

પ્રતીચ્યાં તુ યથા દ્વારં તત્રેશં પુરુષં સ્મરેત્ ।
સદ્યો જાતં ભવેત્પ્રાચ્યાં ઘોરં વામં ચ પૂર્વવત્

પ્. ૯૬)
ભોગાંગાનિ યથા પૂર્વં સાધકં ચોત્તરાનના ।
પ્રથમં શિવસાદાખ્યં મૂર્તિ દ્વિતીયકમ્

તૃતીયં મૂર્તિસાદાખ્યં ચતુર્થં કર્તૃનામતઃ ।
પઞ્ચમં કર્મસાદાખ્યં પઞ્ચસાદાખ્યમુચ્યતે

બ્રહ્માણં યાગમૂર્તિં ચ વિષ્ણુમૂર્તિં બલિસ્તથા ।
ઈશ્વરં કુંભ મૂર્તિં ચ અગ્નિમૂર્તિં ચ રુદ્રકા

સદાશિવં મૂલબેરં પઞ્ચમૂર્તિરિતિ સ્મૃતં ।
લિંગાત્તદ્રૂપકં જ્ઞાત્વા કલ્પયેત્સાદનં તતઃ

સ્વયંભુર્દૈવિકં બાણે કલ્પયેદેકમાનસં ।
આર્ષેગાણવે વત્સ કલ્પયેદાસનત્રયમ્

માનુષં ચૈવ વૈ વત્સ પઞ્ચાસનં પ્રકલ્પયેત્ ।
કુન્દેન્દુવર્ણાં વરદાં ત્રિણેત્રાં કોટીર-

ભારાં અભયાં ભયસ્નાં । પાશાં કુશાં પઙ્કજ-
મધ્ય સંસ્થાં આધારશક્તિમિતિ ચિન્ત્યમૂલે

એકાશીતિ પદં સુવૃત્તમખિલં પાતાલ-
ભાગ સ્થિત નાગૈરષ્ટભિરષ્ટદિક્ષુનિહિતૈ-

શંખાદ્યપુષ્પપ્રભમ્ । સંયુક્તં અસુકૃષ્ણરક્ત-
સદૃશં રાધૂ-મત્ર ધૂમત્રાન્વિતમ્ । શંખાભસ્ફ-

ટિક * * * * * * * * * * ષ્ટત્વર્ણૈ
રનંતાસનમ્ । યોગસ્યોત્પરિ સંહ્ય * * * *

* * દકં દણ્ડમાદિભિઃ કલ્પિતં । પ્રાણાદ્યૈ-
ર્દશ વાયુભિશ્ચ સહિતં યુક્તં દશાત્માક્ષરૈઃ

ભૂમિસ્થં સ્થિતિ સંભવં ચ નિયતશ્ચોર્ધ્વં ચ-
દાતં ચ વં ઓંકારેણ તુ ચિત્ર કદલનિભં-

નાઢ્યં ચ તદ્દેવતા । પૂર્ણચંદ્ર સદૃશં સુવર્તુલં-
કર્ણિકોપરિ નિધાય તત્સમમ્ । અંબિકાદિ-

સહિતં શિવાસ્પદં વાદિ શક્તિસહિતાય જામિદં ।
આધારબીજાંકુર નાલકં ચ સુખા સુખસનેષુ-

ત્રિષુ મણ્ડલેષુ । ગુણયેષ્વત્ર ત્રિષુ ક્રમેણ પ્રક-
લ્પના સંપ્રહિરાર્દ્રપુષ્પૈઃ । ન્યવેદનં તાડન-

પ્. ૯૭)
યોગસિંહં પદ્માસનં તદ્વિમલં ક્રમેણ ।
પીઠસ્ય પઞ્ચાંગ ષડંગ નામ્ના ત્રિમણ્ડલાનિ-

ત્રિગુણાત્મકં ચ । આવાહનાસનં પદ્મં અનંતા-
સનાનિ કર્મણિ । વિમલાસનં અર્ચનૈર્યુક્તં-

ભોગ્યં યોગાસનં ભવેત્ । નૃત્તયોગાદિ સંયુક્તં-
સિહ્માસનમતઃ પરં । હૈમનિ ભવેદકર શ્યામ-

કરયુક્તં । કુણ્ડિક પતાક વરદા યનનમાલા ।
વિચિત્ર વસનાંબરં જટામકુટયુક્તમક્ષયુત-

લોચનં । પિતામહ કિરીટ મકુટાન્વિતસુ-
કેશવસ્વરૂપં । શિવરૂપમ્

રક્તનિભવેદકર વ્યોમમુખયુક્તં શૂલવર-
દાંકુશ પતાકયુત હસ્તં । કૃષ્ણવરદાંબર-

શશાંક સુતમૌગ્રી વેદગુણ નેત્રયુત રૌદ્ર- ।
શિવરૂપમ્ । એકમુખવેદકર વિદ્રુમનિભં-

સ્યાત્ । કર્ણમુખ ટંક અભયં વર ચતુષ્કમ્ ।
અંબરતૃતીયસિત વસ્ત્ર પરિધાનં ચંદ્રયુત-

મૌલિ હરમીશ્વરસ્વરૂપં । પરમેશ્વરિરૂપમ્ ।
વિદ્યુદ્પ્રભાસ્સકલ ચન્દ્રમુખાદ્યુજિહ્વા નેત્ર-

દ્વયા સકલયોનિષુ મધ્ય સંસ્થા બાહુદ્વયા-
પ્રસૃતકોત્પલહસ્તયુક્તા પ્રાણાદિચાર્ણનવ-

કેષુ સંસ્મિતાસ્તે વહ્નિમણ્ડલમેવોક્તં રવિ-
મણ્ડલમેવોચ્યતે । વીત પ્રભાસારસિજાનન-

યુગ્મનેત્રા ॥ બાહુદ્વયા પ્રસૃત પઙ્કજ ચર્યમાણા ।
પીનસ્તના કનકકુણ્ડલ કર્ણયુક્તા- સૂર્યપ્રભા-

રવિકલોપરિ સંસ્થિતાસ્થા । રવિમણ્ડલ-
મેવોક્તં ચન્દ્રમણ્ડલમુચ્યતે । શ્વેતપ્રભા-

કનકકુલમણ્ડિતાન્યે બાહુદ્વયાકુમુદધૃક્કર-
તલંબહસ્તા । નેત્રદ્વયા રુચિર કુણ્ડલવક્ત્ર-

યુક્તા । પૂર્વાદિષુ ષોડશકલે પરિસંસ્થિતાસ્થા-
એવમાવાહનં પ્રોક્તં પ્રતિસંધ્યાસુ કારયેત્

પ્. ૯૮)
પ્રજાપતિરુવાચઃ
પ્રતિષ્ઠાકાલમારભ્ય સ્થિતે લિંગસ્થિતશ્શિવઃ ।
કસ્માદાવાહિતં કસ્મિન્ કો બ્રૂહિ મમ શંકર

ઈશ્વર ઉવાચ-
ત્વયા પ્રોક્તં તુ તત્સત્યં કિંચિત્પ્રહસિતાનન ।
સ્થિતસ્સ્યાદાવાહના નાસ્તિ દેશાદ્દેવાંતરેવ ચ

મંત્રેણ સ્વાભિમુખ્યં ચ ક્રિયાંતે તસ્થિવં શિવમ્ ।
ઉદ્વાસનં ચૈવ મુખ્યં ચ ન ચ દેશાંતરે ગતિઃ

યથા કાષ્ટસ્સ વહ્નિસ્તુ મથનાત્તત્પ્રકાશતે ।
યથા જ્વલિત વહ્નિસ્તુ ભસ્મનાચ્છાદ્યતે સતિ

ભસ્મં વ્યપોહ્ય વાતેન જ્વલનં ક્રિયતે યથા ।
તદ્વહ્નિવત્સ્થિરેશં તુ તન્મંત્રેણૈવ દીપ્યતે

આવાહનોદ્વાસનં નાસ્તિ શિષ્ટલિંગે વિશેષતઃ ।
પ્રજાપતિ સમાપ્તે તુ દ્વિમુખં તદ્વિસર્જનમ્

યથા કુણ્ડગતસ્યાગ્નેઃ વાયુનાજ્વલનં ભવેત્ ।
તથા ચ લિંગમાત્રેણ જાયતે ભગવાન્ શિવઃ

દેવૈશ્ચ મુનિભિશ્ચૈવ યલ્લિંગં તુ પ્રતિષ્ઠિતં ।
તચ્છિષ્ટં લિંગમિત્યુક્તં શિવસાન્નિધ્યકારણં

તસ્માદાવાહનં નાસ્તિ ન ચૈવોદ્વાસન ક્રિયા ।
કુત આવાહનં દેવં કુત્રોદ્વાસનં તથા

સ્મરણાદેવ આવાહનં વિસ્મરંતિ વિસર્જનં ।
લિંગમાવાહનં ચૈવ લિંગમૂર્તિરિતિ સ્મૃતં

આચાર્ય સન્નિધૌ કૃત્વા દર્પણં વા યજેત્ક્રમાત્ ।
દીપાન્ દીપ સહસ્રાણિ મૂલદીપં ન લિપ્યતે

યસ્ય દેવાર્ચનં લિંગં મૂલલિંગં ન લેપકં ।
ગોલત્વે નેકવર્ણાનિ ક્ષીરમેકં સમુદ્ભવં

મંત્રમેકં સમુત્પન્નં તન્ત્રં ચ બહુરૂપકં ।
કુલાલ ચક્રમૃદ્ભિસ્તુ નાનારૂપેણ દૃશ્યતે

આચાર્ય મનસાધ્યાત્વા દુશ્ચયા પરમેશ્વરા ।
અનેકદીપાવલિ ભાસ્સમૂહ સન્તિષ્ટમસ્યાનન-

બાધમાન એવં ગુણારૂપિષુ વિદ્યતે ચેત્ ।
અરૂપિણા તત્ર કિમસ્તિ વાચ્યમ્

પ્. ૯૯)
શિલામૃદ્દારુચિત્રેષુ દેવતા યત્ર કલ્પિતા ।
અકલ્પિત સ્વયં જ્યોતિ આત્મનો દેવતાનિકં

કાષ્ટાદગ્નિ ઘટે ચંદ્રે સ્વીશમાવાહયેત્તતઃ ।
યદ્દેવમર્ચયિત્વા તુ તદ્દેવં આત્મ ભાવયેત્

લિંગં ચ પીઠં પરિમૃજ્ય દર્ભૈઃ પ્રક્ષાલ્ય પઞ્ચાંગ-
ષડંગમંત્રૈઃ । પ્રાસાદમંત્રેણ હૃદા તુ લિંગં-

સ્પૃશશ્ચ હસ્તદ્વય સંપુટાભ્યાં ॥ લિંગમા-
વાહનં ચૈવ લિંગમૂર્તિરિતિ સ્મૃતં । યથાનલ-

તરસ્યાદ્વા કૃત્વા યોગ્યં વ્યપોહ્ય ચ । કૃત્વા-
હૃદ્ગામંજલિં ચ કુસુમં પ્રાસાદમંત્રં પઠન્-

ભક્ત્યાનિષ્કલ ગોચરં સહ રસીભાવં ગતઃ
સાધકઃ । ધ્યાયેદ્વિક્રમતા સ્વશક્તિભવને-

નાદે તથા બિન્દુકે । નિષ્ક્રાંતં ક્રમશસ્સ્વ-
શક્તિ ભવને સ્યાદેવમાવાહનમ્ । ભૂતાનાં-

ચૈવ ભૂતાન્તાંભાગ તાંત મેવ ચ । શિવવિષ્ણુ-
સમારૂઢ શિવમંત્રમિહોચ્યતે । પ્રસ્તારમ્

આકાશાત્સંભવા રેખા દ્વિતીયં અર્ધચંદ્રકમ્ ।
તૃતીયં કુટિલાકારં ચતુર્થં વહ્નિસંયુતમ્

પઞ્ચમં ચ ધ્વજાકારં અષ્ટમં ચાધો મુખમ્ ।
સપ્તમં બિન્દુસંયુક્તં અષ્ટમં નાદમુચ્યતે

અષ્ટરેખા સમાયુક્તં પ્રાસાદમિતિ કથ્યતે ।
તસ્ય પ્રસ્તરમ્ ॥
પઞ્ચાક્ષરાત્મકો દેહો યસ્ય પ્રાસાદયાત્મકઃ

યો વિજાનાતિ સતતં સ એવ ગુરુરીશ્વરઃ ।
પઞ્ચવિંશચ્ચતુર્થસ્ય પઞ્ચમં પંચવિંશકં

અષ્ટકાન્ પઞ્ચમં યુગ્મં અગ્નિબીજ સમન્વિતં ।
મેધો દ્વિતીયબીજસ્થં ધાતુપૂર્વં યથાક્રમં

મંત્રં સમુદિતો વાપિ લાંચકં સ્યાચ્છિવસ્ય તુ ।
નાદં નાદાદિકં કૂટં કાલાર્ણં પાર્થિવાન્વિતં

વારુણં વહ્નિસંયુક્તં મરુતુ ષષ્ટં સ્વરાન્વિતં ।
સ્વરાંતે બિન્દુનાદાઢ્યં નવાર્ણાત્મા શિવં વિદુઃ

પ્. ૧૦૦)
મન્ત્રં પ્રોક્તં શિવસ્યાહ જગત્સૃષ્ટિલયાત્મકઃ ।
નાદાર્ણં તુ સમુદ્ધૃત્ય દિચ્ચતુર્દશસંયુતમ્

બિન્દુનાદસમાયુક્તં નાદાદ્યં પ્રથમાન્વિતં ।
અષ્ટવર્ગાદિમં ચૈવ તૃતીયસ્વરસંયુતં

તદ્વર્ગાદિ સમુદ્ધૃત્ય પ્રથમસ્વરસંયુતં ।
પઞ્ચાક્ષરમયાહ્યેતત્ મંત્રં સદાશિવસ્ય તુ

કૌષષ્ટીવિષુ બિન્દુ ચંદ્રશકલ ત્ર્યક્ષાશ્ચાક્ષ
ભાસ્વધ્વનિમ્ । સીતે બિન્દુ યુતેનુજાસન-

યનાં સર્ગજા કુબ્જોદરમ્ । એકીકૃત્ય યથા-
કર્મ (ક્રમ) મનન્વિતો ભિત્વા કલાસંચયમ્

નિત્યે નિર્મલ વિક્રયાખ્ય સહજામિશ્રત્વ-
(જ્ય) વર્તામહે ॥ તસ્ય । અન્તર્નાડીનિયમિત-

મરુલ્લંબિતં બ્રહ્મરંધ્રં સ્વાંતેશાંતિ પ્રણયન-
સમુન્મીલમાદંત સાન્દ્રમ્ । પ્રત્યક્ જ્યોતિ-

ર્જયતિ નિમિય સ્પષ્ટલાલાટ નેત્રૈઃ । વ્યાજી-
વ્યાપ્તિ કૃતમપિ જગત્ વ્યાપિ ચંદ્રાખ્યમૌલે

પ્રસ્તારે પરમાક્ષરસ્ય નિપુણો નિસ્તારલબ્ધો-
દયે । વિસ્તારે નિયતપ્રપઞ્ચતનયે નિસ્તંત્રયોગ-

શ્રમઃ । તૈર્નિત્યે કૃતવિશ્રમ સહજયાદૃષ્ટ્વા
શિવં સંપદં । અત્રાસ્તે સુખમસ્તુ મોહમ-

હિમા પ્રાસાદસિન્ધૌ ગુરુઃ ॥ મૂલારબિંધ્વા
દ્વાદશપર્યન્તં માનસા પુંસાદમુચ્ચાર્ય-

શિવસમરસોરશ્ચંદં સ્વરાઘીષ બિષ-
બિન્દું અર્ધચંદ્રત્રિકોણબિંદુ નિયમધ્ય-

ગત સ્વનિહતવનાહલમિત્રંગિત ત્રિશૂલ-
કુબ્જકયુગલ ગર્ભસર્ગચૂલિકાકર-

પ્રસ્તારપૂર્વકમ્ । નિસ્તાયક ચ નિસ્તીર્ય-
નિષ્કલમિદમહંભાવનાનિ નિસ્સંગનિરુ-

પતિકમલ લાલેપમુપાશાંત શકલશક્તિ-
કલ્લોલ કોલાહલ સુખકરસન્નિભૃત નિક-

સંભસંતારં ભચિતમહાનદીં ચાતનિશાશ-
શાંક શતસહસ્રસંકાશ પરંશિવમ્-

પ્. ૧૦૧)
અનુપ્રવિશ્ય પુનરાવૃત્તિ ભાવાનિ અસ્તમય-
નિર્વિષ્ટ્ય અનુસંધતીદં ॥ મૂલાધારે સ્મરે ર-

ગ્નિચન્દ્રસૂર્યસમન્વિતં । કુણ્ડલ્યાં તુ વિધાતારં
નાભૌ વિષ્ણુમુદાહૃતં । હૃદરે (યે) કેવલં રુદ્રં-

કર્ણમૂલે મહેશ્વરમ્ । જિહ્વામૂલે તુ નાદાખ્યં-
નાસાગ્રે બિંદુરેવ ચ । નાદાખ્યં ભ્રુવમધ્યે તુ-

લલાટે શક્તિસંજ્ઞિકમ્ । બ્રહ્મરંધ્રે શિવં
વિદ્યાદૂર્ધ્વનૃત્તં વિચિન્તયેત્

શુક્લશોણિતયોર્મધ્યે બિન્દુરૂપં પરાત્પરં ।
શિવમધ્યગતો શાંતં શાન્ત્યાતીતં પરાત્પરં

પરાત્પરતરં દેવં ઇત્યેતે શિવ ભાવયેત્ ।
આદિ ચંદ્રં મૃત્યુ ભૂષણ ચંદ્રખણ્ડ ગુણાગ્ર-

ઉદ્ભાનુ ગંધમનિ સીર ભાસ્કરસ્યેન્દુવક્ત્ર-
હલાકૃતિ સાં શુગ્મં ત્રિશિખ દ્વિબિંબો-

ક્ત દ્વિકુબ્જકલંમત પાતુ વઃ । સકલો પર-
સ્સકલો શિવઃ । પ્રાસાદમારુહ્ય કલાધ્વનીયં-

પશ્યન્નધસ્તાત્ સકલં પ્રપઞ્ચમ્-
પરામૃતે તત્ર સુકેશિ સધ્ય આનંદસાંદ્રં રસયં પ્રકાશે

વેદોઽહનિ સ્મરહરેશ સદાશિવાખ્યં સોપાનપ-
ર્ભક્ષમતિ લંઘપરૈરલંઘ્યમ્ । પ્રાસાદશૃંગ-

મસુદુસ્સુખગાવશેષ અધ્યાસ્મહૈ શિવ-
મનંગમુપાંગયંતિ । પ્રાસાદમાત્રસ્ય ભજંતિ-

કેચિત્ તત્વેન સોપાય વશેન ધન્યા । જ્યોત્સ્નાં-
શિવેત્તોરણ પાયનીત્વાં સંવિંવયયિંજિંમન-

મોહતંત્રી । અભાવે ભાવં કુર્યાન્નિરાશ્રયા ।
અમનસ્કો નમસ્કૃત્વા ન કિંચિદપિ ચિંતયેત્

પૂર્વં હંસિતસ્સોઽહં પશ્ચાદ્દોમિતિ યદ્યપિ ।
અહમેવેદ્યલં વેદ્મિ ત્વમાલ શિવમેવ ચ

આકૂતં ચેદમૂર્તાખ્યં સમૂર્તં ચેત્સમૂર્તકં ।
વહ્નેર્વૃષદ્વયં શક્તિ રવિનાય વિભાવિભૌ

પ્. ૧૦૨)
પ્રાકાશ જલયોર્મધ્યે પ્રાસાદમનુસંદધે ।
યદષ્ષડધ્વ લહરીં કાલુષ્યમુપશામ્યતિ

વિમસ્તમસ્તમશ્ચેતિ પ્રાસાદસ્ય પરસ્ય ચ ।
તયોરાસ્વાદનાર્થસ્ય શિવશક્તિમયો હિ સઃ

સોઽહં પૂર્ણાનિ મામરિશો દેહં શ્રીવિદ્યયા વહન્ ।
પ્રાસાદહૃદયેચ્છા સનિશ્વાસ પરમશ્શિવઃ

પ્રાસાદગિરિસંરૂઢં પ્રાસાદાખ્યં મહૌષધં ।
સંસારસર્પદષ્ટાનાં એતદસ્તિ મહૌષધમ્

અલમલ નિયતી નિયતિઃ પરમાર્થરૂપિણે ભાવં ।
લબ્ધે દક્ષિણ ભવવે કિં યસ્તાલવૃન્તે નઃ

પૂજ્યાપૂજ્ય પૂજનફલાન્ આધારમૂર્ત્યામનો-
વ્યાપ્યૈર્વ્યાપક ભાવકો ધ્વનિમનાન્ પ્રત્યર્થ-

માત્રાલયાન્ । મુદ્રાષ્વાંગમુખાસ્ત ભૂષણ-
વપુર્વર્ણાંગ શક્તિસ્તમોપાયોપેય સમુન્ન-

યનં ચ ન સુધી સંસ્મૃત્ય શંભું યજેત્ ।
અલિપિશિત પુરંધરભોગ પૂજ્યાવરોહં બહુ-

વિધગુલયોગારંભ સંભાવિતોઽયં । પશુજન-
વિખ્યાતં ભૈરવી સંશ્રિતોહં ભૈરવોયઃ શિવોઽહમ્

અનકૃતામીશકૃતામીશગતાભ્યાન્નાડીં
સુષુમ્નામિવ પશ્ય વિધિં । આનન્દ પુષ્પોઽમિતઃ-

વારિસિક્તાં શ્રાંતદિવ્યોત્સવ તૂર્યઘોષૈઃ ।
ન મે પ્રિયં ચતુર્વેદીમુદ્ભક્તશ્ચ પ્રચોદિતાં

તસ્મૈ દેહહતો ગ્રાહ્યં સ ચ પૂજ્યો યથાહ્યયં ।
નાભેદં તુ ચરંગુલ્યં અધસ્તાદગ્નિમણ્ડલં

કદંબ પુષ્પવદ્વર્ણં અષ્ટપત્રં ત્રિકોણકમ્ ।
કુલાધારમયં પ્રોક્તં દ્વિતીયં નાભિમૂલકે

ભુજંગવલયાકારં અષ્ટવર્તુલમેવ ચ ।
કુણ્ડલાખ્યા મહાનાડી ભાનુમણ્ડલમુચ્યતે

શિખાગ્રે દ્વાદશાંગુલ્યં વીણાદણ્ડસ્ય પાર્શ્વયોઃ ।
સુષુમ્ના મધ્યગપ્રાણમધ્યે તુ સુષિરં તથા

પ્. ૧૦૩)
જીવપ્રાણસમાયુક્તં તેષુ મધ્યેષુ સંચરેત્ ।
સઞ્ચાર તિ હિ તત્કાલે આધારેષુ ચ સંસ્થિતઃ

આધેયં યત્પ્રયુક્તં ચ સમાધિત્યેવમાશ્રિતં ।
ઇડા ચ પિંગલા ચૈવ વીણાદણ્ડસ્ય પાર્શ્વયોઃ

ઉપાનં પાદુકં ચૈવ જગતીં જંઘનં તથા ।
કુક્ષરં તત્ કુમુદં ચૈવ બાહુલાંકમેવ ચ

કણ્ડમ્ કર્ણમિતિ જ્ઞેયં અધરેઽધરં ભવેત્ ।
મહાપટ્ટિલલાટં સ્યાત્ કેશાંતઘૃતવારિણી

સર્વાંગં શોધયેત્ વસ્સ પીઠં પાશુપતે ન ચ ।
પીઠશુદ્ધિરિતિ ખ્યાતં સ્થલં ચૈવાસ્ત્રમંત્રતઃ

પત્રં બ્રહ્મા ફલં વિષ્ણુ પુષ્પમીશ્વરમેવ ચ ।
ત્રીણિ દેવ શિરચ્છેદ્યમર્ચ્ચનાદિ પ્રયોજનમ્

મત્સ્યોચ્છિષ્ટ જલં પ્રોક્તં જિહ્વોચ્ચિષ્ટં તુ મંત્રકં ।
વત્સ્યોચ્છિષ્ટં તુ ક્ષરાભં ભૃંગોચ્છિષ્ટં તુ પૂર્વકમ્

દ્રવ્યમુચ્છિષ્ટમન્નાનામર્ચનાર્થં પ્રયોજનમ્ ।
ઉચ્ચિષ્ટં શિવનિર્માલ્યં ઇદમ્ પ્રેતજીવકમ્

કાકપિષ્ટસમુત્પન્નં પઞ્ચૈતાનિ પવિત્રકં ।
અંગુષ્ટા બ્રહ્મદૈવત્યા તર્જની કેશવસ્તથા

મધ્યમં બ્રહ્મદેવત્યં અનામિકામીશ્વરં તથા ।
કનિષ્ટાં સદાશિવં ચૈવ અંગુલી અધિદૈવતાઃ

સ્ત્રીપુમાન્નપુંસકમ્ ।
અંગુષ્ટં તર્જની નારી મધ્યમં તુ નપુંસકમ્

અનામિકાયાં કનિષ્ટં ચ પુરુષાણાં તથૈવ ચ ।
ભૂમિદેવી ।
દ્વિભુજા ચ દ્વિનેત્રા ચ કરણ્ડમકુટાન્વિતં

પદ્મમષ્ટદલંશ્વેતં કર્ણિકાકેસરે સ્થિતં ।
પદ્મમધ્યે સ્થિતાં દેવીં હેમવર્ણૈરલંકૃતાં

સદ્યમંત્રં સમાવાહ્ય તસ્માદ્દેવીં પ્રપૂજયેત્ ।
અંગવૈકલ્ય દોષાદ્યૈરાચાર્યઃ સઙ્ગહીનકં

સ્વયંભુલિંગવિચ્છિન્નેનાંગહીનેન દોષભાક્ ।
એકચક્રસમાયુક્તા સારથી તુ મહારથમ્

પ્. ૧૦૪)
સપ્તાશ્વસહિતં કૃત્વા સૂર્યં પુરુષરૂપિણમ્ ।
ઈષદંકિતકેશં વા કેશકેનષ્ટકં તુ વા

સંરક્તમકુટં વાપિ પ્રભામણ્ડલસંયુતં ।
રક્તવસ્ત્રોત્તરીયં ચ રક્તવર્ણસુયૌવનમ્

સર્વાભરણસંયુક્તં શુક્લયજ્ઞોપવીતકં ।
અંબુજાસન મધ્યસ્થં પ્રભામણ્ડલમધ્યમે

દ્વિભુજં ચ દ્વિનેત્રં ચ હસ્તયોઃ પદ્મકે દધન્ ।
રથે સમવસ્થિતો હ્યેવં સૂર્યસ્યાકૃતિરુચ્યતે

રૂપં વૈ કર્તનાદીનાં સૂર્યાકૃતિ પદોચ્યતે ।
શાસ્તા દેહં સમાસેન સમાહિતમના શૃણુ

દ્વિભુજં ચ દ્વેનેત્રં ચ શ્યામવર્ણં સમાહિતં ।
કઞ્ચુકં ચિહ્નરૂપં ચ શુક્લયજ્ઞોપવીતકં

શૃત્યોર્વલયસંયુક્તો હારકેયૂરસંયુતં ।
કિરીટમકુટં વાપિ સુકેશમકુટં તુ વા

સરત્નમકુટં વાપિ અંગુલીયકસંયુતં ।
કુમુદં સવ્યહસ્તે તુ અભયં વામહસ્તકે

અથવા વિપરીતં વા વક્રદણ્ડં તુ સવ્યકે ।
કરકં વામહસ્તં વા સવ્યહસ્ત પ્રસારિતં

અંકુશં વામહસ્તે તુ અક્ષમાલાયુતં તુ વા ।
શાંતૌ વીરાપિનોવેદા વેદાધ્યાયી પવિત્રકઃ

શયનં વામપાદં તુ દક્ષપાદં તુ કુઞ્ચિતં ।
તજ્જાનુપરિતંત્રૈવ વિલાસહસ્તસંયુતં

ચતુર્ભુજયુતં ચેત્તુ પરેસવ્યે તુ વજ્રકં ।
વામે દણ્ડયુતો વિદ્યા મોહિની તનયશ્શુચિઃ

શાસ્તા દેહસ્સમાખ્યાતં સ્કન્દરૂપમથ શૃણુ ।
ગુરુપુસ્તક નાગાનાં ભક્તાનાંગિ ગણસ્ય ચ

પાર્વતી યક્ષમાત્રાણાં ન નિર્માલ્યં શિવે ય ચ ।
ગોભૂ હિરણ્ય વસ્માદિ મણિ હેમાદિ ભૂષણં

વિહાય શેષનિર્માલ્યં ચણ્ડેશાય નિવેદયેત્ ।
તૈલચૂર્ણં ચ ભસ્મં ચ તાંબૂલસ્થાનમેવ ચ

પ્. ૧૦૫)
એવં વર્ણવિધિં પ્રોક્તં નિર્માલ્યં તુ વિસર્જયેત્ ।
સ્થૂલલિંગં વિમાનં ચ સૂક્ષ્મલિંગં સદાશિવં

બલિપીઠં ભદ્રલિંગં લિંગત્રયમુદાહૃતમ્ ।
લિંગચ્છાયાં તુ લિંગં તુ પ્રાસાદં યસ્તુ છાયયા

બલિપીઠમિદં પ્રોક્તં પઞ્ચલિંગમિતિ સ્મૃતં ।
લિંગં સૂક્ષ્મતંત્રે અથ પઞ્ચગવ્યમ્

નવ પદઘૃતમધ્યે દુગ્ધમૈન્દ્રે દધિસ્સ્યાત્ ।
યમદિશિ ઘૃતમિન્દ્રો વારુણે ગોમયો દ્વૌ

અનલ નિર્-ઋતિવાયુવીશકોણેષુ પિષ્ટામલક-
રજનિતીયં સ્થાપયેત્પઞ્ચગવ્યમ્

ગોમૂત્રં ગોમયં દુગ્ધં દધિ સર્પ્યં ચ પઞ્ચધા ।
પ્રત્યેકં સ્થાપયેત્ પૂર્વે પ્રત્યેકં કેવલં સ્મૃતં

એતેષામેકપાત્રં તુ ગૃહ્યસ્નાત્વા તુ મિશ્રકં ।
વિશેષં ॥ ગોમૂત્રં સ્થાપયેત્પૂર્વે ગોમયં દક્ષિણે તથા

ક્ષીરં તુ પાશભૃદ્દેશે સૌમ્યાયાં દધિ વિન્યસેત્ ।
મધ્યમે સ્થાપયેત્સર્વં તત્તન્મન્ત્રેણ દેશિકઃ

ક્ષીર કુંભં તુ મધ્યે તુ દધિપૂર્વન્તુ વિન્યસેત્ ।
દક્ષિણે ઘૃતં વિન્યસ્ય ગોમૂત્રં ઉત્તરે ન્યસેત્

પશ્ચિમે ગોમયે ચૈવ આગ્નેયયાં પિષ્ટસંયુતં ।
નૈર્-ઋત્યાં રજની સ્થાપ્ય વાયવ્યામલકં ન્યસેત્

ઐશાન્યાં પુષ્પસંયુક્તં કુર્યાત્તત્પઞ્ચગવ્યગૈઃ ।
ગોમૂત્રં વૃષભં દૈવં ગોમયં વિષ્ણુદૈવતમ્

ક્ષીરં શુક્રં ચ દૈવત્યં દધિર્ગણપતિં તથા ।
ધૃતં ચ રુદ્રદૈવત્યં પઞ્ચગવ્યાધિ દેવતાઃ

સદ્યોજાતાદિભિર્મન્ત્રૈઃ પઞ્ચગવ્યાભિમંત્રયેત્ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરશ્ચ સદાશિવઃ

સદ્યાદીશાનપર્યન્તં ગોમયાદિષુ વિન્યસેત્ ।
પ્રસ્થપાદઘૃતં ચૈવ દ્વિપાદં દધિરુચ્યતે

દ્વિપાદં ક્ષીરમિત્યુક્તં ચતુર્થં ગોમયોદકં ।
ષડ્ગુણં ચૈવ ગોમૂત્રં પઞ્ચગવ્યાઢકં ભવેત્

પ્. ૧૦૬)
ઉત્તમં પ્રસ્થસંયુક્તં મધ્યમં કુડવદ્વયમ્ ।
અધમં કુડુવમિત્યુક્તં ઇત્યેતે દ્રવ્યમુચ્યતે

સ્વર્ણો વા રજતો વાપિ તામ્રમૃણ્વ સુપાત્રયોઃ ।
અન્યે તુ કંસપાત્રં સ્યાત્ અયોપાત્રસ્ય મૃણ્મયં

વર્ણમ્-
કપિલાયાં તુ ગોમૂત્રં રક્તાયાં ગોમયં ભવેત્ ।
કૃષ્ણાયાં ક્ષીરમિત્યુક્તં સિતાયાં દધિરુચ્યતે

ધૂમ્રાયાં તુ દધિ ગ્રાહ્યં પઞ્ચગવ્યમુપાસને ।
સર્વં વા કપિલાયાં તુ નાનાવર્ણે પુનઃ પુનઃ

ફલમ્
કલ્પકોટિસહસ્રેષુ શિવલોકં મહીયતે ।
તથાવદ્દેવદેવેશં પઞ્ચગવ્યાભિષેચનમ્

દશાપરાર્ધતોયેન ક્ષીરેણ શતં ક્ષિપેત્ ।
ગવ્યં ચ પાપનાશં સ્યાત્ સર્વારિષ્ટ વિનાશનં

પ્રાયશ્ચિત્તે અશુભે શુદ્ધં પઞ્ચગવ્યં વિશિષ્યતે ।
ઘૃતં વૈ પ્રસ્થમેવં તુ દધિદ્વિ પ્રસ્થમેવ ચ

ત્રિપ્રસ્થં ચૈવ ગોક્ષીરં ચતુઃ પ્રસ્થં ગોમયં તથા ।
ષટ્પ્રસ્થં ચૈવ ગોમૂત્રં ઉત્તમં તુ પ્રજાપતે

પ્રસ્થાર્દ્ધન્તુ ઘૃતં ચૈવ પ્રસ્થં દધિરુચ્યતે ।
પ્રસ્થાર્ધં ક્ષીરમિત્યુક્તં દ્વિપ્રસ્થં ગોમયં તથા

ત્રિપ્રસ્થં ચૈવ ગોમૂત્રં મધ્યમં તુ પ્રજાપતે ।
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પઞ્ચગવ્ય વિધિક્રમં

સર્વપાપવિનાશાર્થં સર્વસિધ્યર્થમુચ્યતે ।
ઉત્તમં દ્રોણમેવન્તુ મધ્યમં તુ કૂર્ચકમ્

તદર્ધમધમં જ્ઞેયં ત્રિવિધં પરિકીર્તિતમ્ ।
કપિલાઘૃતેન ગોમાદા સિતગોદધિરુચ્યતે

પીતવર્ણં તુ ક્ષીરં સ્યાત્ રક્તવર્ણં તુ ગોમયં ।
કૃષ્ણવર્ણં તુ ગોમૂત્રં સંગ્રહેત્તુ વિચક્ષણઃ

ઘૃતં વૈ રુદ્રદૈવત્યં અર્ધં વૈ સોમદેવતં ।
ક્ષીરં તુ શુક્ર દૈવત્યં ગોમયં ચાર્કદેવતા

ગોમૂત્રાનલદૈવત્યા પઞ્ચગવ્યાધિદૈવતા ।
કાશ્યપં ઘૃતમેવં તુ કૌશિકં દધિરુચ્યતે

પ્. ૧૦૭)
ક્ષીરસ્ય ભારદ્વાજં ચ ગૌતમં ગોઘૃતં તથા ।
આત્રેયં ચ ગોમૂત્રં ઋષયશ્ચ પ્રકીર્તિતાઃ

સાવિત્ર્યં ગૃહ્યગોમૂત્રં ગન્ધદ્વારેતિ ગોમયં ।
આપ્યાય સ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિક્રાવિણ્ણૈતિ વૈ દધિ

શુક્રમસિજ્યોતિરસિ વાજ્યં દેવસ્યત્વેતિ-
કુશોદકમ્ ॥ ગોમૂત્રં તત્સવિતુઃ દયાત્

ગોમય ગંધંદ્વારાં દુરાધર્ષાં શ્રિયમ્ ।
*? આપ્યાયસ્વ સમે સંગથે

દધિક્રાવિણ્ણો તારિષત્ ॥ આજ્યં શુક્રમસિ-
કુશોદકમ્ । દેવસ્યત્વા સવિતુઃ । ગોમૂત્રમ્ । મધ્યમે-

સ્થાપ્ય ગોમયં પૂર્વ વિન્યસેત્ । ક્ષીરં તુ દક્ષિણે-
સ્થાપ્ય પશ્ચિમે દધિરુચ્યતે । ઉત્તરેષુ ઘૃતં-

સ્થાપ્ય સ્થાપયેત્તુ ક્રમેણ તુ । શિવાગ્રે મણ્ડપં-
કૃત્વા સ્થણ્ડિલં પઞ્ચકોષ્ટકં । કોષ્ટં વાસ્ત્રાણિ

મંત્રાણિ પૂર્વવત્પૂજયેદ્વિબુધઃ । મધ્યે ક્ષીરં તથા-
સ્થાપ્ય પૂર્વે દધિરુચ્યતે । દક્ષિણે ઘૃતમેવં તુ

પશ્ચિમે મધુવિન્યસેત્ । ઉત્તરે શર્કરાન્યાસં
પઞ્ચામૃતમિહોચ્યતે । ત્રિદભૈર્દેવં કાર્યં ચ-

પિત્ર્યં ચેક તતો ભવેત્ । દ્વિદભૈશ્ચ ગૃહસ્થાનાં-
પવિત્રં સમ્યગાચરેત્ ॥ મહાવસ્ય વર્ષસ્ય-

ચોરસ્ય કલહસ્ય ચ । નિત્યોત્સવેન કાલે-
તુ કુર્યાલ્લિંગ પ્રદક્ષિણં । ગુરુસ્વામિકલં

આચાર્યં ચ ગુરુસ્વામિ ત્રિવિધં તુ યથા ક્રમં ।
આચાર્યં બાલશિક્ષા ચ યજ્ઞસૂત્રધરં ગુરુઃ

ઉપદેશક્રમં હ્યેવં તત્સ્વામિન્તુ વિધીયતે ।
ગોત્ર ગોચરવૃક્ષાણાં મઠાંગમ સમન્વિતં

ગુરુસ્થાનં ચ વૃક્ષં ચ તદ્ભેદં વા શિવદ્વિજઃ ।
પાપં ક્ષીરપરિભ્રષ્ટૌ નાસ્તિકં શૃતિદૂષકૈઃ

કુષ્ટૈવ્યાધી ચ સંયુક્તં શિવદ્રવ્યાપહારિણે ।
ગુરુદ્રવ્યાપહારી ચ ગુરુદ્રોહી ચ પાતકૈઃ

પ્. ૧૦૮)
બહુબીજેન તત્ક્લેશી નિર્બીજો ચક્ષુહીનકઃ ।
અદૃષ્ટાર્થં પ્રકર્તવ્યં દૃષ્ટા પૂજા ચ નિષ્ફલં

તદ્ગ્રામ વા વિને મત્યા સસ્ય ધનક્ષયમ્ ।
મનનં સર્વદિક્ તત્વ ત્રાણસંસાર્યનુગ્રહમ્

મનનત્રાણ ધર્મિત્વાન્મંત્રશબ્દમિહોચ્યતે ।
મન્ત્રો દ્વિરૂપો વિજ્ઞેયો વાચ્યવાચકભેદકઃ

વાગ્રૂપો વાચકઃ પ્રોક્તો વાચ્યસ્ત્વર્થાત્મકો મતં ।
વાચ્યવાચકયોશ્ચૈવ નાદાર્થં ક્વચિદિષ્યતે

નાદો મંત્ર ઇતિ પ્રોક્તો સ નાદો જાયતે પરા ।
નાદાત્ બિન્દુસમુદ્ભૂતો સિન્ધોરસ્ય સ્વરો ભવેત્

તસ્માત્સ્વરદ્વયા વહ્ને તેષાં ભેદો ત્રયોદશ ।
સ્વરાત્ષોડશ જીવાખ્યા કાદયો દેહપદ્મજા

સંખ્યયા તે ચતુસ્ત્રિંશત્ તયોર્વૈ વ્યંજનાનિ તુ ।
પાણો પાયિ વિભેદેન વ્યાપ્તં તેનૈવ સર્વતઃ

તૈરેવ વિરચિતં શાસ્ત્રં પરાવર વિભેદિતં ।
નવખણ્ડં તુ નાદાખ્યં પઞ્ચાશદ્વર્ણભેદતઃ

વિકાર ભૂત ભૂતાખ્યં દેવદેવેન્દ્રસંખ્યયા ।
ખણ્ડાયા વર્ણયો વર્ણૈઃ એવમેષ નવાત્મકાઃ

સ નાદઃ કથ્યતે વિપ્ર પરિપાયૈશ મનાદિભિઃ ।
સ્થૂલસૂક્ષ્મ પરં ચૈવ ત્રિવિધં પરિપઠ્યતે

શબ્દબોધાનુવૃત્યાત્મા સર્વપ્રાણિ હૃદિસ્થિતા ।
પઞ્ચાશદ્રુદ્રદેવેન પઞ્ચાશચ્છક્તિ ભેદિતં

સસ્મિન્સ્તામાતૃકા જ્ઞેયા સંધકૈસ્તત્વદર્શિભિઃ ।
તદ્વાસો ચક્ષ્યતે વિપ્ર પશ્ચાદ્વર્ણાધ્વ વર્ણનેઃ

ભગવન્ પ્રાણિનો લોકે ક્ષીણ ચત્વાશતાયુષઃ ।
લો?હ મોહમાગમાનાં રાગદ્વેષાદિભિર્યુતાઃ

તેષાં યોગ્યમશક્તાનાં શક્તાનાં ચ યથાક્રર્મ ।
બહુધામંત્રસદ્ભાવો વક્તવ્યં કરુણાનિધે

યેન યેન પ્રકારેણ સુખાવાયો ભવેન્નૃણામ્ ।
તેન તેન પ્રકારેણ કથયામિ સમાસતઃ

જીવાદ્યં પઞ્ચમે વાયુ પૂર્વકારણકર્યયુક્ ।
ચિન્તામણિરિતિ ખ્યાતો મન્ત્રોઽયં શિવવાચકા

પ્. ૧૦૯)
ભૂશિરશૂલિકા વર્મ હેતયો મુનિપુંગવાઃ ।
સદ્યોજાતો દયાવાપિ તત્સ્થાનપ્યુભયં તુ વા

તદા તદ્વર્ણભેદેન કુર્યુર્મન્ત્રાગકલ્પનામ્ ।
અથવાન્ય પ્રકારેણ મન્ત્રલક્ષણમુચ્યતે

સાન્તાર્કં બીજસંયોગાત્ પદહૃદ્ગુહ્યમસ્તકે ।
હૃચ્છિખાસ્ય તનુત્રાણમૂર્ધ્વમૂલદૃગસ્ત્રકાન્

ઉદ્ધરેત્ક્રમશો મંત્રી સજ્વાલાસ્તિષ્ટિરસ્ત્રકં ।
યદ્વા નલાસનારૂઢ વર્ણાવ્યોમેન્દુ ભાસ્વરે

યષ્ટ્ર ભૂજલવહ્ન્યાદિ વ્યોમબીજામસંગમાત્ ।
મન્ત્રોઽયં મૂલભેદં તુ પ્રાયશ્વદસ્યાંગ કલ્પનામ્

તત્વપાદાર્થયોર્વાપિ સમાયોગસ્ય કારણમ્ ।
ખબીજં મૂલબીજસ્થં કારણે તં સિતાણકમ્

સ સૃષ્ટિ રુચ્યતે દ્ઘ્ર?સ્વ તદ્વા શિવપદાન્વિતં ।
તારમાદ્યં તુ તન્વંગં બીજં ખવ્યાપિનેઽપિ ચ

શુદ્ધરેદ્ધપકમ્ પ્રાય મૂલ મંત્રોઽયમીરિતમ્ ।
તત્ર બ્રહ્માંગસંકૢપ્તિરનુલોમવિલોમતઃ

અથ કાલાત્મનશ્ચેહ વક્ષ્યેઽહં મંત્રલક્ષણં ।
ઇતિ કામિકે ।
શિવતત્વે પરે સૂક્ષ્મે બિન્દુરુત્પદ્યતે તથા

બિન્દોન્નાદસમુત્પન્નં નાદાચ્છક્તિરજાયત ।
શક્તેસ્તુ વાગ્ભવં જાતં વાગ્ભવાત્ષોડશાકલા

કલાદ્યૈર્વ્યઞ્જનં જાતં વ્યઞ્જનાત્સર્વશાસ્ત્રકં ।
શિવશક્તિપ્રકારેણ બિન્દુનાદસમુદ્ભવમ્

અંગુરાન્નાદમિત્યુક્તં બિન્દુબીજમિતિ સ્મૃતં ।
તદ્બીજં કન્દમિત્યુક્તં સર્વશક્તિમયં પરં

તદ્બીજાંકુરકાલે તુ અકારમાલ્યસંભવમ્ ।
અકારાદિ ક્ષકારાંતં આસ્ય બીજેનવોદ્ભવં

અવર્ગં ચ કવર્ગં ચ ચવર્ગઞ્ચ ટવર્ગકમ્ ।
તવર્ગં ચ પવર્ગં ચ યવર્ગં ચ ષવર્ગકમ્

અષ્ટવર્ગમિદં પ્રોક્તં વર્ગભેદમિહોચ્યતે ।
અવર્ગં શિવવર્ગન્તુ કવર્ગં બ્રહ્મવર્ગકમ્

પ્. ૧૧૦)
ચવર્ગં વિષ્ણુવર્ગન્તુ ટવર્ગં રુદ્રવર્ગકમ્ ।
યવર્ગં વ્યોમવર્ગન્તુ શવર્ગં શક્તિવર્ગકમ્

વર્ગનામમિદં પ્રોક્તં પુનર્ભેદં તથાશૃણુ ।
અવર્ગમિન્દ્રવર્ગન્તુ અગ્નિવર્ગં કવર્ગકં

ચવર્ગં યમવર્ગં તુ ટવર્ગં નૃતિવર્ગકમ્ ।
તવર્ગં વરુણવર્ગં તુ પવર્ગં વાયુવર્ગકં

યવર્ગં સોમવર્ગં તુ શવર્ગં ઈશવર્ગકં ।
વર્ગભેદમિદં પ્રોક્તં કીલભેદમિહોચ્યતે

આદ્યં મધ્યં મારવૈ જ્યમય વૈ મધ્યે ગતં યોજયેત્-
સોઽયં કીલમિતિ સ્મૃતૌ ચ પરતૌ યદ્યત્સ્વરૂપં-

લભેત્ । મંત્રસ્યોચ્ચરણેખિલસ્ય ચ લિપે સંયો-
ગતો યુક્તિત કીલ મંત્રસુસિદ્ધયો જપતુ-

તત્સંયોજ્ય સર્વોપ્ય ચ । એતત્કીલપ્રયો-
ગેન જ્ઞાત્વા સર્વં સમાચરેત્ ॥ કિરણે-

પ્રણવહીનમ્ ।
યં મંત્રં પ્રણવં હીનં તન્મંત્રં પ્રાણહારકં ।
સર્વેષાં ચૈવ મન્ત્રાણાં પ્રાણં પ્રણવમુચ્યતે

પ્રણવસ્યાગ્નિ દૈવત્યં પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણં ।
છંદસ્યં દેવિ ગાયત્રી ઋષિર્બ્રહ્મેતિ કીર્તિતં

પ્રણવં સંપ્રવક્ષ્યામિ સંક્ષેપાન્ ન તુ વિસ્તરાન્ ।
અકારં ચ ઉકારં ચ મકારો બિન્દુનાદકમ્

અકારં બ્રહ્મદૈવત્યં ઉકારં વિષ્ણુરુચ્યતે ।
મકારં રુદ્રદૈવત્યમ્ બિન્દોરીશ્વરમેવ ચ

નાદં સદાશિવં પ્રોક્તં પઞ્ચભેદાત્મકં સ્મૃતં ।
અકારસ્ય હૃદિ સ્થિતં ઉકારસ્ય કર્ણકમ્

તાલુમધ્યે મકારસ્ય બિન્દોશ્ચૈવ લલાટકં ।
તસ્માદુપરિ નાદસ્ય સ્થાનં હ્યેવં પ્રકીર્તિતં

પ્રણવં સર્વવર્ણાખ્યં સર્વદેવમયં વિદુઃ ।
ઋષિ સનત્કુમારસ્તુ ઓંકારં સુક્લવર્ણકં

ગાયત્રી છંદ ઇત્યુક્તં તસ્ય વૈ શિવતત્વતઃ ।
ઓમિત્યેકાક્ષરં બ્રહ્મ વદન્તે સર્વયોગિનઃ

બિન્દુનાદ પ્રકારેણ પ્રનવાકૃતિ રૂપકમ્ ।
પ્રણવાકૃતિ રૂપં તુ પ્રણવોત્પત્તિરુચ્યતે

શ્લોક નુમ્બ્રે મિસ્સિન્ગ્ fરોમ્ હેરે
પ્. ૧૧૧)
પ્રથમં નાદમુત્પન્નં દ્વિતીયં ગલિકોદ્ભવમ્ ।
તૃતીયં વલયોત્પન્નં ચતુર્થં ચુલિકોદ્ભવં

નાદં નાદમિતિ પ્રોક્તં પઞ્ચભેદાત્મકં સ્મૃતં ।
ઉકારં વલયં જ્ઞેયં ચુલિકં બિન્દુરૂપકં

અનુસ્વારં મકારં ચ પઞ્ચવર્ણાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
સૃષ્ટિ સ્થિતિ નિમિત્તાય અધોમુખોચ્ચારણે સુધીઃ

પ્રાણીનાં વક્ત્રસંજ્ઞાતં પ્રણવો નામ કીર્તિતં ।
આદ્યમુચ્ચાર્યતો મંત્રી મંત્રશુધ્યર્થકારણાત્

સંસારોચ્છેદમંત્રં સકલશિવમયં સારસિદ્ધાંત-
મંત્રં મંત્રાણાં મંત્રરાજં મનસિ* * * * * *

તીતમંત્રં । અણિમાદ્યાદ્યૈશ્વર્યમંત્રં અમૃત-
શિવમયં મૃત્યુનાશાર્થમંત્રં ઓમિત્યેકાર્થ-

મંત્રં ઉપનિષધરં નમશ્શિવાય મંત્રમ્ ।
પઞ્ચાક્ષરં પરં બ્રહ્મ પવિત્રં પાપનાશનમ્

ચિન્તયેન્મનસા નિત્યં શિવલોકે મહીયતે ।
નમસ્કારં પીતવર્ણો સ્યસ્થાનં પૂર્વમુખં સ્મૃતં

ઇન્દ્રાદિ દૈવતચ્છંદો ગાયત્રીં ગૌતમઃ સ્મૃતં ।
મકારં કૃષ્ણવર્ણાસ્ય સ્થાનં વૈ દક્ષિણામુખં

છંદોઽનુષ્ટુપ્ ઋષિશ્ચાત્રી રુદ્રો દૈવત ઉચ્યતે ।
શિકારં ધૂમ્રવર્ણોઽસ્ય સ્થાનં વૈ પશ્ચિમં મુખં

વિશ્વામિત્ર ઋષિશ્ચંદો * * વિષ્ણુશ્ચ દૈવતં ।
વકારો હેમવર્ણોસ્ય સ્થાનં મેવોત્તરં મુખં

બ્રહ્માદિ દૈવતચ્છંદો બૃહતી ચાંગિરા ઋષિઃ ।
યકારં રક્તવર્ણોસ્ય સ્થાનમૂર્ધ્વમુખં વિરાટ્

છંદ સ વૃષિર્ભારદ્વાજો સ્કન્દો દેવતોચ્યતે ।
ઇતિ ઉદાતાનુદાત્ત સ્વરિત

ઉદાત્ત પ્રથમસ્તદ્વચ્ચતુર્થસ્ય દ્વિતીયકં ।
પઞ્ચમં સ્વરિતં ચૈવ મધ્યમો નિષધ સ્મૃતં

નાકારં સ્ત્રી સમાખ્યાતં પુંલિંગં ચાક્ષરત્રયં ।
નપુંસકો યકારસ્તુ પઞ્ચાક્ષરમિહોચ્યતે

અજાદિ હૃદયં વામં શિખાઘોરં શિખાસ્તથા ।
પુરુષં કવમીશાનં શિવં નેત્રાસ્ત્રકં ક્રમાત્

પ્. ૧૧૨)
તસ્ય । હૃદયં ચ શિરશ્ચૈવ શિખાકવચમેવ ચ ।
નેત્રમસ્ત્રષડંગાનિ કીર્તિતાનિ ક્રમેણ તુ

હૃદાદિ નેત્રપર્યન્તા બિન્દુયુક્તાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
અસ્ત્રં વિસર્ગસંયુક્તં જ્ઞાતિષટ્કસમન્વિતં

ઓંકારં પ્રથમં બીજં મકારં તુ દ્વિતીયકં ।
તૃતીયં બીજમીકારં સર્વકારણકારણમ્

ચતુર્થં બીજમૂકારં વ્યોકારં પઞ્ચમં ભવેત્ ।
મકારં ષષ્ટમં સ સ્યાત્ વ્યાકારં સપ્તમં તથા

વિકારં અષ્ટમં બીજં નેકારં નવમસ્ત્રકં ।
ઓંકારં દશમં બીજં શિવમંત્રમિહોચ્યતે

સાંતમૌકાર સંયુક્તં ષષ્ટસ્વર સમન્વિતં ।
બિન્દુનાદસમાયુક્તં આદૌ પ્રણવસંયુતં

લિંગસ્થાપનકાલે તુ મંત્રમેવં ન્યસેત્ક્રમાત્ ।
અર્ચનં જપકાલે તુ શિવાય સહયોજયેત્

પંચાક્ષર સ્ત્રીપું નપુંસકમ્
નાદં ગગનમિત્યુક્તં બિન્દુરસ્ય શિવો ભવેત્

હકારં હૃદયં પ્રોક્તં મૌકારં બાહુકદ્વયમ્ ।
ઓંકારં પાદમિત્યુક્તં પ્રાસાદસ્યાસનાય નમઃ

ભીમસંહિતાયાં-
અકારં મૂર્ધ્નિ વિન્યસ્યાકારં તુ લલાટકે ।
લકારં દક્ષિણે નેત્રે ઈકારં વામલોચને

ઉકારં દક્ષિણે નાસે ઊકારં વ્યોમનાસિકે ।
ઋકારં દક્ષિણે શ્રોત્રે ૠકારં વામ શ્રોત્રકે

ઌકારં દક્ષિણે ગણ્ડે ૡકારં વામગણ્ડકે ।
એકારં ઐકારં ન્યસ્ય ઓ ઔ ચ તાલુમધ્યકે

અં તાલુમૂલે વિન્યસ્ય અઃ તાલુમૂલે વિન્યસેત્ ।
કવર્ગં દક્ષિણે હસ્તે ચ વર્ગં વામહસ્તકે

ટવર્ગં દક્ષિણે પાર્શ્વે તવર્ગં વામપાર્શ્વકે ।
પ ફ દક્ષિપાર્શ્વે તુ બ ભ વામપાર્શ્વકે

મકારં નાભિદેશે તુ વકારાદિ હકારકં ।
અષ્ટાક્ષરં સમુદ્ધૃત્ય હૃદસ્થં વૈ વિજૃંભિતં

લકારં ગુદદેશે તુ ક્ષકારં ગુહ્યવિન્યસેત્ ।
પઞ્ચ પઞ્ચ ચતુર્થં ચ પઞ્ચમં પઞ્ચપઞ્ચકમ્

પ્. ૧૧૩)
ષષ્ટમં પઞ્ચપઞ્ચાનાં માયાબીજમતઃ પરમ્ ।
સપ્તમં ચ ચતુર્થં ચ દ્વિતીયસ્વરસંયુતમ્

મરુદ્બીજ સમાયુક્તં શિવમંત્રમિહોચ્યતે ।
યાન્તં માન્તં વાન્તાંતં તૃતીયસ્વરસંયુતમ્

લાંતં પક્ષસ્વરોપેતં માંતં પઞ્ચાક્ષરં સ્મૃતં ।
પઞ્ચાક્ષરાત્મકો દેહો યસ્ય પ્રાણા ઋચાત્મકં

યો વિજાનાતિ સતતં સ એવ ગુરુદીશ્વરં ।
અકારં પૃથિવી જ્ઞેય ખકારમાપ ઉચ્યતે

ગકારં તેજ ઇત્યુક્તં ઘકારં વાયુરુચ્યતે ।
ઙકારં ગગનં પ્રોક્તં ચકારં વાયુરુચ્યતે

છકારં પ્રણિરિત્યુક્તં જકારં પાદમુચ્યતે ।
ઝકારં વાયુરિત્યુક્તં ઞકારમુપસ્થમેવ ચ

દકારં શ્રોત્રમિત્યુક્તં ઠકારં ચ કકુરુચ્યતે ।
ડકારં ચક્ષુરિત્યુક્તં ઢકારં જિહ્વસંજ્ઞિતં

એજ?ણકારં ઘ્રાણમિત્યુક્તં તકારં શબ્દમેવ ચ ।
થકારં સ્પર્શનં પ્રોક્તં દકારં રૂપમુચ્યતે

ધકારં રસમિત્યુક્તં નકારં ગંધમુચ્યતે ।
પકારં વચનમિત્યુક્તં ફકારં ગગનમુચ્યતે

સકારં દાનમિત્યુક્તં ભકારં વિસર્ગમુચ્યતે ।
મકારાનંદમિત્યુક્તં તત્વાનાં અક્ષરં ન્યસેત્

યકારમનુદિત્યુક્તં રકારં વહ્નિરુચ્યતે ।
લકારં પાર્થિવં જ્ઞેયં વકારં વરુણં ભવેત્

શકારં કન્દમિત્યુક્તં ષકારં સમમિચ્યુતે ।
સકારં શક્તિરિત્યુક્તં હકારં પુરુષકં સ્મૃતં

લકારં કુર્મિ બીજસ્ય ક્ષકારં કર્મમુચ્યતે ।
અકારાદીનિ વર્ણાનાં સમાસાત્પરિકીર્તિતાઃ

મન્ત્રાણામુદ્ભવાર્થાય વર્ણાનાં ચ સમુદ્ભવં ।
અકારાદિ ક્ષકારાંતાઃ એકપઞ્ચાશદુક્ષરાઃ

એતે વર્ણા પ્રશસ્યંતે કામિકાર્થ પ્રદાયિકા ।
સ્ત્રીરૂપં ચૈવ પુંરૂપં તથા ચોદ્ભવરૂપકા

સર્વે ચ દેવતારૂપધૃક્ ॥
વર્ણબીજં ચ વર્ણં ચ લિંગબીજાકર્ષમંત્રકં

એતે વૈષાં સુનામાનિ વર્ણપર્યાય વાચકાઃ ।
તેષાં હિ ચોદ્ભવાનાં ચ રૂપભેદં તથાંશકમ્

પ્. ૧૧૪)
તત્વમંત્રાદિ ભેદૈશ્ચ અધિદેવં ફલં તથા ।
સ્થૂલસૂક્ષ્માકૃતિશ્ચૈવ જીવોદ્ભાદિ વિશેષતઃ

એતદ્ભેદં સમાસેન સંક્ષેપાઃ શૃણુ ષણ્મુખ ।
શિવતત્વે પરે સૂક્ષ્મે બિંદુરૂપં સુજાયતે

બિન્દોન્નાદસમુત્પન્ન નાદશક્તિરજાયત ।
શક્તેસ્તુ જાયતે શબ્દં શબ્દો જાતસ્તુ ચોદ્ભવં

વાગ્ભવે તુ કલાજાતં કલાભ્યો વિકલાસ્તથા ।
તસ્ય વાચક મંત્રાશ્ચ મંત્રાસ્તે નૈવ ભિદ્યતે

એતે સૃષ્ટિક્રમં પ્રોક્તં તેષાં લક્ષણમુચ્યતે ।
સૃષ્ટિકર્મમ્-
બિન્દુરૂપં પરાશક્તિ નાદં સ્યાદતિરિચ્યતે ।
શક્તિરિચ્છાહુતિર્જ્ઞેયા શબ્દજ્ઞાનમિહોચ્યતે

વાક્ ભવં સ્યાત્ક્રિયાશક્તિ કલા ચૈવ ષોડશસ્વરાઃ ।
તેષાં રૂપં તથા પ્રોક્તા પ્રકૃતિં વિકૃતિં તથા

પ્રકૃતિં સપ્તવર્ણાનિ વિકૃતિન્તુ નવાર્ણકં ।
અકારં ચ હકારં ચ ઉકારં ચ ષકારકમ્

ઉકારં ચૈવ ઊકારં ષકારં સ્યાત્ ષ્ટ્રકારકં ।
ઌકારં ચૈવ ૡકારં એકારં ઐકાર સંભવં

ઓકારૌ કારૌ તથા જ્ઞેયૌ ક્રમેણૈવ સમુદ્ભવા ।
એતે વૈ પ્રકૃતી પ્રોક્તા અકારાદીનિ વર્ણકં

અકારાદીનિ વર્ણાન્તા એતે વૈ ષોડશસ્વરા ।
કલામાત્રા સ્વરા જીવા પ્રકૃતિં વિકૃતિસ્તથા

પ્રાણાત્માનં ચ દેહં ચ તથા પર્યાયવાચકા ।
કલા ભેદમિદં પ્રોક્તં વિકલા ભેદમથ શૃણુ

અકારાદિ ક્ષકારાંતા વર્ણાન્તાશ્ચ વિકલા સ્મૃતાઃ ।
અકારાદીનિ પઞ્ચાર્ણામકારે તુ સમુદ્ભવા

ચવર્ગેણ તુ પઞ્ચાર્ણામિકારે તુ સમુદ્ભવા ।
ઉકારે તુ સમુત્પન્નં દકારાદીનિ પઞ્ચકં

તકારાદીનિ પઞ્ચાર્ણં મકારે તુ સમુદ્ભવં ।
પકારાદીનિ પઞ્ચાર્ણા કકારે તુ સમુદ્ભવા

ઓંકારે તુ સમુત્પન્નં યકારાદીનિ શાસ્ત્રતઃ ।
એતે વૈ પઞ્ચપંચાશત્પઞ્ચ પંચાક્ષરાઃ સ્મૃતાઃ

પ્. ૧૧૫)
પુંલિંગમ્-
દેહોપાધિ શરીરં ચ ક્ષેત્રાધારે તનુસ્તથા ।
વ્યઞ્જનં વિકલાશક્તિ બિન્દુપર્યાય વાચકા

કલા ચ વિકલાનાં તુ ત્રયોપક્ષાણિ વક્ષ્યતે ।
શિવાગ્નિ ભૂતરુદ્રં ચ ત્રયોદશ તિથિસ્તથા

એતે વૈ રસવર્ણાનિ પુંલિંગં ચૈવ કીર્તિતાઃ ।
એક્ષવેદ રસો ભાનુ મનુબીજાદિ કારકમ્

એતે વૈ ષટ્સુ બીજાનિ સ્ત્રીલિંગં ચૈવ ચોચ્યતે ।
ઋ ૠ ઌ ૡ ચત્વારિ નપુંસકમિતિ સ્મૃતમ્

કકારં ચ ગકારં ચ ચકારં ચ જકારકમ્ ।
ટકારં ચ ડકારં ચ ણકારં ચ દકારકમ્

પકારં ચ મકારં ચ યકારં ચ ષકારકમ્ ।
એતે દ્વાદશવર્ણાનાં પુલ્લિંગં ચેતિ કીર્તિતં

ખકારં ચ ઘકારં ચ છકારં ચ ઝકારકં ।
ટકારં ચ ડકારં ચ ણકારં ચ દકારકં

પકારં ચ મકારં ચ * * * * * * * * ।
ઠકારં ચ ઢકારં ચ થકારં ચ ઘકારકમ્

એતે વૈ ભાનુબીજાંશ્ચ સ્ત્રીલિંગાનિ વિનિર્દ્દિશેત્ ।
શેષં નપુંસકં વિદ્યાત્ ત્રયોભેદમિતિ સ્મૃતમ્

અકારાદિ સ્ત્રયો વ્યોમ ઈકારાદિ ત્રયોઽનિલં ।
દકારાદીનિ વર્ણાનિ તેજોબીજાનિ નિર્દ્દિશેત્

એકારાદિ ત્રયોપ્યાયાં ઔકારાદિ ત્રયો મહિ ।
પ્રકૃતિ સ્તુતિબીજં સ્યાત્ વિકૃતિર્મૂર્તિરુચ્યતે

પ્રભાવં વિકલાઃ પ્રોક્તાઃ ઇત્યેતે ત્રિવિધા ભવેત્ ।
પ્રકૃતિર્ભાસ્વમિત્યુક્તં વિકૃતિર્મૂર્તિરુચ્યતે

અકારમેકં માત્રં તુ ઐકારં તુ દ્વિમાત્રકં ।
ઓકારમેકમાત્રં તુ ઔકારં તુ દ્વિમાત્રકં

અનુસ્વાર વિસર્ગં ચ એકમાત્ર સમન્વિતં ।
અકારાદિ નકારાંતં લકારં ચ લકારકં

પૃથિવ્યાં શાનિતિ જ્ઞેયા ચકારાદીનિ પંચકં ।
વકારં ચ સકારં ચ જલાંશકમિતિ સ્મૃતં

ણકારાદિ નકારાંતં તકારાદિ પ્રયાર્ણકં ।
અકારં સર્વદેવત્યં રક્તં સર્વવશીકરં

પ્. ૧૧૬)
આકારસ્યાપરા શક્તિઃ શ્વેતમાકર્ષણં ભવેત્ ।
લકારં વિષ્ણુદેવત્યં શ્યામં રક્ષકરં ભવેત્

મયા શક્તીનિ રીકારં પીતં સ્ત્રીણાં વશીકરં ।
ઉકારં વસુદેવત્યં કૃષ્ણં રાજવશીકરમ્

ઉકારં ભૂમિ દેવી ચ શ્યામં લોકવશીકરં ।
ઋકારં બ્રહ્મણોજ્ઞેયં પીતમુગ્રી વિનાશનં

શ્રીકણ્ઠરૂપં * કારં મઞ્ચરજ્વરનાશનમ્ ।
અશ્વિનીભ્યાં તુ ઌ ૡ ચ સિતરક્ત જ્વરાપહં

એકારં વીરભદ્રં સ્યાત્ પીતં સર્વાર્થસિદ્ધિદં ।
ઐકારં આદિ શક્તિસ્યાત્ સ્ફટિકં જાહ્નવીધરં

ઓંકારં ઈશ્વરં વિદ્યાત્ જ્યોતિસ્સર્વ ફલપ્રદમ્ ।
ઔકારં આદિશક્તિસ્સ્યાત્ શુક્લાહં સર્વસિદ્ધિદં

અંકારં તુ મહેશં સ્યાદ્રક્તસ્સર્વસુખપ્રદમ્ ।
અઃકારં કાલરુદ્રશ્ચ મુક્તઃ કાલનિકૃન્તનં

પ્રાજાપત્યં કકારસ્સ્યાત્ પીતં દૃષ્ટિકરં ભવેત્ ।
ખકારં જાહ્નવી જ્ઞેયં ક્ષુરાભં પાપનાશનમ્

ગકારં ગણરૂપં સ્યાત્ રક્તાભં વિઘ્નનાશનં ।
ધકારં ભૈરવી જ્ઞેયા રક્તદં જયાવહમ્

દકારં કાલવિજ્ઞેયા કાલં સર્વજયાવહં ।
ચકારં ચણ્ડરૂપં સ્યાદજ્ઞાનં રિપુનાશનં

છકારં ભદ્રકં કાલી સ્યાદ્રાજાયાર્ત જયપ્રદં ।
જકારે જંભલા જ્ઞેયા રક્તાભં તુ જયાવહમ્

ઝકારં અર્ધનારીસ્સ્યાત્ પીતરક્તં જયાવહં ।
જ્ઞકારં કોટરી જ્ઞેયા પીતં રોગવિનાશનં

ભૃંગીશં સ્યાદૃકારં તુ રક્તં સર્વસુખાવહં ।
ઠકારં ચંદ્રરૂપં સ્યાત્સિતં મૃત્યુવિનાશનં

ડકારં ચેકનેત્રં સ્યાત્ પીતં કાલાજયાપહં ।
ઢકારં યમબીજં સ્યાન્નીલં મૃત્યુજયાવહમ્

ણકારે નન્દબીજં સ્યાદ્રક્તાભં ચાર્થસિદ્ધિદં ।
તકારં વસુદેવત્યં શ્વેતં સર્વજયા ભવેત્

થકારાથર્વણો જ્ઞેયો કુન્દાભં સ્યાજ્જયપ્રદં ।
દુર્ગાબીજં દકાર સ્યાત્ શ્યામમ્ સર્વાર્થસિદ્ધિદં

ધકારં ધનદં વિદ્યાત્ પીતાભં ચાર્થ સિદ્ધિદં ।
* * * * * * * * * * * * * * *

૧૧૭)
સ્વયંભુ દૈવિકં ચૈવ દેવ્યા આકર્ષમાનુષં ।
રાક્ષસા બાણલિંગ સપ્તધા લિંગમુચ્યતે

પતાકા ઝર્ઝરાકારા રુદ્રક્ષા કૃતિરેવ ચ ।
આજ્યં વા મધુગંધં વા પાતાલા પર્વતા કૃતિઃ

એતેષાં લક્ષણં પ્રોક્તં લિંગં સ્વયંભુરુચ્યતે ।
દીર્ઘાકારં શિરોભિન્નં નિમ્નોન્નતસમપ્રભં

રેખાકોટરસંયુક્તં મુખે ધારા યવોન્નતં ।
કરાભ્યાં સંપુટાકારં બ્રહ્મસૂત્રવિવર્જિતં

એતેષાં લક્ષણં પ્રોક્તં લિંગં દૈવિકમુચ્યતે ।
કૂશ્માણ્ડસ્ય ફલાકારં માતુલુંગફલાકૃતિઃ

ઉર્વારુક ફલાકારં કપિત્થસ્ય ફલાકૃતિઃ ।
તાલં ફલવતાકારં ગાણવં લિંગમુચ્યતે

સ્થૂલં મૂલલિંગં યવમધ્યમ વૈ પિપીલિકાં ।
મધ્યમં લિંગં તુ શિરસ્થૂલમાર્ષમુદિત ચતુર્ભેદં

દ્વારં વા ગર્ભમાનં વા લિંગમાનમથાપિ વા ।
શિલ્પ શાસ્ત્રોક્તમાનં વા હસ્તમાનમથાપિ વા

શિલ્પિશાસ્ત્રોક્તમાનં વા છત્રાકારં શિરોદયં ।
નિજવિપુલેષ્ટાંશઘ્નમૂલે તદા તદગ્રે ચ

વિષ્ણુદ્ભાગેન સમ્યગ્ ચતુરશ્રા વાર્ષગે લિંગકે ।
માણિકં પદ્મરાગં ચ વૈડૂર્યં પુષ્યરાગકં

નીલં વજ્રં પ્રવાલં ચ સ્ફટિકં મરકતં તથા ।
નવરત્ના ઇતિ ખ્યાતા એહિ સંકલ્પ લિંગકૈઃ

માણિકં કીર્તિદં વિદ્યાત્ શ્રીપ્રદં પદ્મરાગકં ।
આયુઃ પદઞ્ચ વૈડૂર્યં જયદં પુષ્યરાગકમ્

પુષ્ટાર્થમિન્દ્રનીલં સ્યાત્ વશ્યં સ્યાત્તુ પ્રવાલકં ।
સ્ફટિકં પુત્રવૃદ્ધિંસ્યા સર્વં મરકતપ્રદમ્

ઇહ લોકે પિલાસ્વેહે દેહાન્મુક્તિમવાપ્નુયાત્ ।
પક્વજં સૂફલાકારં લિંગં પીઠં સુવર્ણકમ્

લિંગાધિક્યે ભવેન્મૃત્યુઃ યોન્યાધિક્યે ધનક્ષયં ।
લિંગયોનિસમં કુર્યાત્સર્વસંપત્સુખાવહમ્

પ્. ૧૧૮)
વર્જ્યમર્કશરૂક્ષણિત કૃશસ્થૂલાદિ દીર્ઘા-
કૃતિશ્વેતં ચેત્કપિલંક્ષતં ચ વિવિધં ચંદ્રા-

ન્વિતં ચ સ્ફુટમ્ । રેખાબિન્દુ કલંગયુક્ત-
મધિકં શક્ત્યા ચ લિંગેન વા શૂલાગ્રસ્ફટિતં-

નરેણ ગૃહિણા સર્વમ્ મમક્ષો શુભમ્ ।
દિનમુદ્દિશ્ય યાગાયોગ્યાનિ ચાન્યાનિ-

બહિર્ઘનાનિ સર્વાણિ દણ્ડાનિ ચ તત્ક્રિયાંતં ।
અન્તસ્સારાણિ દારિ રૂપં પુમાન્ વિદુઃ

બહિસ્સારાણિ સર્વાણિ નારિરૂપમિહોચ્યતે ।
યાગાંતે વર્જયેન્નારી તલ્લયાંતં પુમાન્ વિદુઃ

એવં દણ્ડક્રમં કુર્યાદ્વિશેષં કિંચિદસ્તિભિઃ ।
ઉત્શબ્દં ઉગતં વિદ્યાત્સ્વયં મઘમિતિ સ્મૃતં

ઉદ્ગતં તુ સ્વયં યસ્સ્યાત્ તસ્માદુત્સવમુચ્યતે ।
પૂજ્યતે સર્વગાત્રાય જાયતે જ્ઞાનમાત્મનિ

પુરાણાજ્જાયતે યસ્માત્ તસ્માત્ પૂજેતિ કથ્યતે ।
શંખં ચંદ્રાધિદૈવત્યં કુક્ષિં ગંગાધિ દૈવતા

પૃષ્ટે પ્રજાપતિશ્ચૈવ અગ્રે બ્રહ્માધિદૈવતા ।
દિનસ્ય ગણસુપ્રિયં । સર્વદેવાન્ સગચ્છદ્વિઃ

ધ્વજમારોપયેદ્બુધઃ । અન્તસ્થ સારા.ઇ
માણિ શંભોર્ધ્વજસ્ય દણ્ડાનિ ચ તલ્લયાનિ

તૃતીયોક્તં વામમસ્ત્રમિતિ સ્મૃતમ્
કાષાદિ વિદ્યાંતકં ઘોરં બિંબં તત્પુરુષં તથા

ભૂમ્યાદિ નાદપર્યન્તમીશાનાદિ કથ્યતે ।
કાષ્ટાદિ વરધૂશક્તિ તત્વતત્વાંતર સ્થિતં

અત્રિર્વસિષ્ટ ભૃંગિં ચ ગૌતમં કાશ્યપં તથા ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશસ્સાદાખ્યમેવ ચ

ઈશાનાદિક્રમેણૈવ પ્રોક્તં પઙ્કજલોચને ।
ઋષિચ્છંદસ્ય દેવસ્ય ક્રમાદ્વિદ્યુક્તવર્ત્મના

દેવાનાં સ્વપદસ્થાને દત્વાચમ્ય વિચક્ષણઃ ।
દ્રવ્યં નિરીક્ષમાત્રેણ તન્મંત્રેણ સ્મરેત્ક્રમાત્

પ્. ૧૧૯)
તદ્રવ્યં રક્ષયેત્કૃત્વા પાત્રાણામધિ દૈવતાઃ ।
દીપ્તતંત્રે-
આસનમ્મૂર્તિમાવાહ્ય એતત્રિતયમૂર્ધનિ

વ્યાપ્તિ વ્યાપક ભાવેન જ્ઞાત્વા યજનમારભેત્ ।
આસીનં શુદ્ધં વિદ્યાન્તં મૂર્તિશક્ત્યંત ગોચરે

આવાહ્ય શિવો મૂર્તિઃ * * માનુ પરિયન્તતઃ ।
સુપ્રભેદે-
દ્વિનેત્રં દ્વિભુજં ચણ્ડકરણ્ડમકુટં તુ વા

કિરીટમકુટો વાપિ કેશબન્ધયુતોઽપિ વા ।
સર્વાભરણસંયુક્તા પાદજ્વલ સમન્વિતા

દુકૂલપદદેવાંગૈઃ ચિત્રવસ્ત્રૈશ્ચ વેષ્ટિતા ।
સર્વાવયવ સંપૂર્ણા સર્વલક્ષણ સંયુતા

દક્ષિણે કટકં વાપિ વામહસ્તં પ્રલંબિતં ।
વામં તુ કટકં વાપિ દક્ષહસ્તં પ્રલંબિતમ્

ની ભંગસ્ય વશાત્તત્ર લં ભયેત્સૂત્રમાદરાત્ ।
ગૌર્યાકૃતિ રૂપં તુ ભવાન્યાકૃતિરુચ્યતે

દ્વિનેત્રા દ્વિભુજા શ્યામા પીનોન્નત પયોધરા ।
શ્યામા ચ પીનગણ્ડા ચ પીનોર.ક્ષ દલેક્ષણા

કરવિન્યાસમસ્યાશ્ચ કારયેત્પૂર્વવત્પુનઃ ।
ભવાન્યાકૃતિરાખ્યાતં ગૌરીરૂપં તુ પૂર્વવત્

મન્ત્રાદૌ સૂતકં પ્રોક્તં મન્ત્રાંતે પ્રેતકં ભવેત્ ।
પ્રેતકં પિતૃ તૃપ્તસ્સ્યાત્ સૂતકં રાક્ષસં ભવેત્

મધ્યમં મૃત્યુનાશં સ્યાત્રિકાલં શૈવ વર્જયેત્ ।
દાંતં પયઃ પક્વફલં પવિત્રં તિલં ચ પુષ્પાન્ન-

સદુપજાલમ્ ॥
કરવીરં અહોરાત્રં પઙ્કજં તુ ષણ્માસયોઃ

દ્વિષાણ્માસં ચ તુલસી બિલ્વપત્રં પ્રપૂજયેત્ ।
પુષ્પજાતિષુ સર્વેષુ કરવીરં વિશેષતઃ

પત્રેણ ક્ષાલનં પ્રોક્તં પુષ્પેણ પ્રોક્ષણં તથા ।
ઇક્ષુદણ્ડફલં મૂલં ક્ષાલનં છેદનં તથા

શૈવોદ્ભવં તુલિંગાનાં કુણ્ડગોલમિતિ સ્મૃતં ।
આદિ શૈવો શિવો રુદ્ર શુદ્ધશૈવ શિવાત્મકં

તસ્માચ્છૈવં પ્રકર્તવ્યં પ્રતિષ્ટા ચોત્સવાંતકં ।
આદિ શૈવેન કર્તવ્યં આત્માર્થં ચ પરાત્મકં

પ્. ૧૨૦)
આદિશૈવ ઇતિ પ્રોક્તં સ શિવઃ બ્રાહ્મણો ગુરુઃ ।
જન્માશૌચં મૃતાશૌચં પૂજાકાલે મૃતં યથા

આશૌચં નાચરેત્તત્ર પૂજાશેષં સમાચરેત્ ।
બ્રહ્મચારી ગૃહસ્થાનાં યતીનાં દેશિકસ્તથા

આશૌચં તુ ન કર્તવ્યં પદ્મપત્રમિવાંભસા ।
સૂતકે મૃતકે ચૈવ ક્રિયાલોપં ન કારયેત્

જલબુદ્બુધવજ્જીવઃ તસ્માલ્લિંગં સમર્ચયેત્ ।
લિંગાર્ચનરતા નારી પ્રસૂતેન રજસ્વલા

રવિરગ્નિરથા વાયુ કોટિ કોટિ ગુણશ્શુચિં ।
શિવદ્વિજદશાહન્તુ દ્વિજાનાં તુ તથૈવ ચ

દ્વાદશાહં નૃપસ્યૈવ વૈશ્યઃ પઞ્ચદશા ભવેત્ ।
માસમેકં ભવેચ્છૂદ્રો ચાતુર્વર્ણસ્સમાસતઃ

દીક્ષોત્સવ પ્રતિષ્ટા ચ કુર્વન્યસ્તુ શિવદ્વિજઃ ।
અન્તરાલે શૃતં ચેત્સદાશૌચે મૃતં જન્મજૌ ચ

સ પુત્રશિષ્યમાહૂય તત્ક્રિયાં તત્ સમારભેત્ ।
લિંગં વા કૌતુકં વાપિ નિત્ય પૂજા શિવદ્વિજઃ

સૂતકં પ્રેતકાદ્યં તુ એકાહેન તુ શુધ્યતિ ।
દશાહે શુદ્ધિર્વિપ્રાણાં દ્વાદશાહે નૃપસ્ય તુ

વૈશ્ય પક્ષે તથા શુદ્ધિ શૂદ્રશ્ચ માસમાચરેત્ ।
યાગાદિ સર્વકાર્યેષુ યાગાર્થં ચ વ્રતં ચરેત્

દ્વયાશૌચં ન કર્તવ્યં પદ્મપત્રમિવાંભસા ।
દ્વિજાનાં દીક્ષિતાનાં ચ યતીનાં બ્રહ્મચારિણાં

આશૌચં ભવેત્કિં ચ સ્નાન માત્રેણ શુધ્યતિ ।
વિદ્યાપુરાણે-
માતામહિપિતામહ્યો માતુલાગ્રકયોર્મૃતૌ

સ્વગુરોરાચાર્યયોરેષાં માતાનાં ચ પિતૃષ્વસુઃ ।
માતૃષ્વસુ ભગિન્યાશ્ચ ગર્ભવાનપિ સ્નાપયેત્

સ્મૃતિવચને-
યામ્નૌ દ્વાદશદણ્ડાંતૌ ભૃત્યા * * મૃતં યદિ ।
પરિત્યજ્ય શિવં કુર્યાત્ નિત્યનૈમિત્તિકાચરેત્

મહામુખે-
જીવશ્શિવશ્શિવો જીવઃ જીવઃ શિવેન ઉચ્યતે ।
પશુપાશ શબ્દતો જીવં પાશમુક્તઃ પરશ્શિવઃ

ચતુષ્પાદં વેદરૂપં તુ અગ્નિરૂપં તુ શૃંગકમ્ ।
આદિત્યશ્ચ પ ગોપાલખગં રુદ્રં તથૈવ ચ

પ્. ૧૨૧)
બ્રહ્માવિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ વૃષરૂપં વૃષમુચ્યતે ।
પ્રાપ્તે કલિયુગે ઘોરે નષ્ટે દગ્ધે ચ વા પુનઃ

વૃષરૂપેણ શમ્મિત્વા શૃતિશ્ચાનન વાહનમ્ ।
આઘ્રારવિંદન્તુ વેદશ્વાનશ્શનૈશ્શનૈઃ

યત્પાદાનિ મહન્તવ્યં તં વન્દે પરમેશ્વરં ।
શુભં ચ અશુભં ચાવ અશુભં શુભવાહનમ્

ઋગ્યજુસ્સામ વેદાશ્ચ અંગપ્રત્યંગમેવ ચ ।
ચંદ્રાર્કવચ્છિન્નૌ ચૈવ સર્વદેવાશ્ચ મેવ ચ

તસ્માત્તદ્વાહનં ચૈવ શ્વાન વાહન મુચ્યતે ।
કામિકે-
ત્રયોદશીમમાવાસ્યાયાં માઘમાસે ચતુર્દશી

ચતુર્દશ્યાધિકારાત્રી શિવરાત્રિસ્તુ પૂજયેત્ ।
ચતુર્દશી શિવાં પ્રોક્તા અમાવાસ્યા સ્વયં શિવઃ

એતયોસ્સંગમં કુર્યાચ્છિવ રાત્રિપ્રદં બુધઃ ।
જપેન દેવતા નિત્યં પૂર્યમાનં પ્રસીદતિ

પ્રસન્નાભિ વિધાનાભૌ ઇત્યામુક્તં ચ શાશ્વતં ।
યક્ષરાક્ષસ પૈશાચ ગ્રહસ્સર્પાદિ ભીષણા

જાપિતેઽન્તૌષ સર્વસ્મિન્ ભયભીત સમન્વિતં ।
વક્ષ્યામિ શિવરાત્રિં સ્યાત્પૂજયેન્મુનિ સત્તમ

કૃતત્રેધા યુગે ચૈવ દ્વાપરૌ ચ કલૌ યુગે ।
યુગે યુગે તુ સંપૂજ્ય ત્રેતાયાં તુ ગુહં યજેત્

ત્રેતાયામપિ વિઘ્નેશં ચ પરેત્યચ્યુતં યજેત્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રે ઋષિભિશ્ચૈવ કલિયુગે તુ સમર્ચયેત્

માઘે કૃષ્ણ ચતુર્દ્દશ્યાં પૂર્વાષાઢે તુ પંચમી ।
તુરગે સપ્તમી ચૈવ કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં તુ કૃત્તિકા

આર્દ્રમાસે તુ દ્વાદશ્યાં પુષ્યમાસે તથાષ્ટમી ।
એવં સંવત્સરે પૂજ્ય શિવરાત્રિમુપાસને

માઘમાસે ચતુર્દ્દશ્યાં સત્ફલં શિવરાત્રિકં ।
એકમાસે દ્વિપક્ષે તુ રાત્રાવધિકપક્ષકમ્

તદ્રાત્રૌ શિવપૂજાંતં તત્ફલં હન મે નિશિ ।
પક્ષકં સમમેકં સ્યાત્ પૂર્વરાત્રૌ શિવં યજેત્

પુમાં * * વ પક્ષે તુ રાજા રાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ ।
પૂર્વરાત્રે ચ કર્તવ્યં અન્યરાત્રૌ ન કારયેત્

પ્. ૧૨૨)
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પૂર્વરાત્રૌ વિશેષતઃ ।
રાત્રાધિકે તુ પક્ષે તુ શિવપૂજાવિધાય ચ

તદ્રાત્રિઃ શિવપૂજાસ્સ્યાત્ દેવ સાન્નિધ્યમેવ ચ ।
શર્વરી પક્ષહીને તુ સર્વદોષકરં તથા

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સર્વમાસ ક્રમેણ તુ ।
નિત્ય સંધ્યાવસાને તુ શિવરાત્રિં સમાચરેત્

યામં પ્રતિ વિશેષેણ શિવપૂજાં વિશેષતઃ ।
નવાહેઽથ સપ્તાહે પઞ્ચાહે વાંકુરાર્પણં

અંકુરાણ્યર્પયેત્ પશ્ચાત્ પૂર્વોક્ત વિધિના સહ ।
તદ્દિનસ્ય તુ પૂર્વે તુ મણ્ડપં શોધયેત્તતઃ

પઞ્ચગવ્યેન સંપૂજ્ય કૌતુકં બંધયેત્તતઃ ।
બિલ્વપત્રં તુ સંપૂજ્ય સર્વગંધં સમાશ્રિતં

વસ્ત્રેણ વેષ્ટયેદ્ધીમાન્ બિલ્વં ચૈવાધિવાસનં ।
પ્રભાતે વિમલે ધીમાન્ દેશિકઃ સ્નાનમાચરેત્

પૂર્વાહ્ને તર્પણં ચૈવ મધ્યાહ્ને તુ પ્રદક્ષિણં ।
સાયાહ્ને પૂજનં દૃષ્ટ્વા જનાનાં તુ વ્રતં યજેત્

બ્રહ્મ ક્ષત્રિયશૂદ્રાસ્તુ ઉપવાસં પ્રકલ્પયેત્ ।
દ્વિજાનાં શિવ ભક્તાનાં સર્વપ્રાણી તથૈવ ચ

સર્વપ્રાણી તુ નારીણાં ઉપવાસં તથૈવ ચ ।
નિદ્રાહીનઃ સમાખ્યાતં સર્વકાર્યાણિ સાધયેત્

આયુષ્કરં ચ સિદ્ધિં ચ સર્વમોક્ષસ્તથૈવ ચ ।
અમંગલ્યોપવાસાનાં પુંસાં જન્મ તુ મંગલં

અપત્નીકશ્ચ યત્નેન ઉપવાસમનિદ્રકમ્ ।
ઋગ્યજુસ્સામવેદાનાં ચતુસ્સંધિ પ્રપૂજયેત્

બ્રહ્મેન્દ્ર ઋષિહીનાં તુ દેશિકો ભાવયેત્તતઃ ।
વિઘ્નેશં પૂજયેત્પૂર્વં સૌરપૂજાં અતઃ પરમ્

શાલિભિસ્તણ્ડુલં કૃત્વા પુણ્યાહં વાચયેત્તતઃ ।
પૂર્વં તુ પઞ્ચગવ્યં સ્યાત્ દ્વયે પઞ્ચામૃતં ભવેત્

તૃતીયે મધુનાસ્નાનં ઇક્ષુસારં ચતુર્થકમ્ ।
યામં પ્રતિ વિશેષેણ પૂજયેદ્દેશિકોત્તમઃ

પૂર્વે તુ સ્નપનં પ્રોક્તં અષ્ટોત્તરશતં ભવેત્ ।
દ્વિતીયે સ્નપનં ચૈવ પઞ્ચવિંશતિ સંખ્યયા ન્યૂનમેકં

તૃતીયે સ્નપનં ચૈવ નવકુંભાન્ પ્રપૂરયેત્ ।
યામં પ્રતિવિશેષેણ સ્નપનં કારયેદ્વધઃ

પ્. ૧૨૩)
પૂર્વયામં તુ સંપૂજ્ય બિલ્વપત્રં સમર્ચયેત્ ।
દ્વિતીયે પદ્મપુષ્પં ચ તૃતીયે જાતિપુષ્પકં

નન્દ્યાવર્તન્તુ સંપૂજ્ય ચતુર્યામે તુ પૂજયેત્ ।
ચતુસ્સંધ્યાર્ચનં કુર્યાદ્બિલ્વપત્રં મહત્ફલં

મુદ્ગાન્નં પ્રથમં ચૈવ દ્વિતીયં પાયસાન્નકં ।
તૃતીયં કૃસરાન્નં સ્યાત્ શુદ્ધાન્નં તુ ચતુર્થકં

યામં પ્રતિવિશેષેણ ક્ષેત્રપાલં સમર્ચયેત્ ।
યામં પ્રતિવિશેષેણ મહાપૂજાં સમાચરેત્

દેશિકઃ પૂજયેત્તત્ર વસ્ત્રહેમાંગુલીયકૈઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ પૂજયેત્તત્ર માહેશ્વરાન્ સૂપૂજયેત્

પૂજયેત્પરિચારાણાં વસ્ત્ર હેમાંગુલીયકૈઃ ।
શ્રીકરં વિજયં પુણ્યં આયુરારોગ્યવર્ધનમ્

એવં વિધિવત્સંપૂજ્ય શિવલોકે મહીયતે ।
તચ્ચિષ્ટે શિવરાત્રિઃ સ્યાત્ માઘમાસે ચતુર્દ્દશી

માઘાત્ફલ્ગુનયોર્મધ્યે કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દ્દશી ।
પક્ષકં સમમેવં સ્યાત્ પઞ્ચદુશ્યાં વિધિં યજેત્

ભાસ્કરાસ્તમનાત્પૂર્વં ચતુર્દ્દીશ યુતે યજેત્ ।
ચન્દ્રક્ષયેણ કર્તવ્યં ચતુર્દશ્યાંતમેવ ચ

માઘમાસાંત સંયુક્તં શિવરાત્રિં સુપૂજયેત્ ।
સા તિથિઃ સકલા જ્ઞેયા યસ્યામસ્તમિતો રવિઃ

તન્નક્ષત્રમહોરાત્રં યસ્યામભ્યુદિતો રવિઃ ।
ઇતિ વિજયાખ્ય મહાતંત્રે શિવરાત્રિ વિધિઃ

અમા ચતુર્દશીમિત્યા રુદ્રમિથ્યા ચ સપ્તમી ।
દશમ્યેકાદશી મિશ્રાં હન્તિ પુણ્યં પુરાકૃતં

ચતુર્દશ્યામધિકારાત્રિ સા શિવારાત્રિરિષ્યતે ।
પૂર્વાત્રિયોદશી રાત્રૌ યામમેકં ચતુર્દશી

ઇષ્ટા ત્રયોદશી મિશ્રા નેષ્ટામાવાસ્યયા યુતા ।
પોષણં તુ ચતુર્દશ્યાં પારણં તુ ચતુર્દશી

યસ્યાં ત્રયોદશી પૂર્ણા યામમેકં ચતુર્દશી ।
સા રાત્રિઃ ભુક્તિમુક્તિ પ્રસાદ દર્શયુક્તમથા ભવેત્

ત્રયોદશી ભગાકારા લિંગાકારા ચતુર્દશી ।
વિધાતવ્યં ગૃહસ્થેન દર્શયુક્તં તપસ્વિની

પ્. ૧૨૪)
શિવાશં ચતુર્વિંશદંશકૃત લિંગતુંગમથો-
બ્રહ્મ ભાગે ભવેત્તાતુરંશં । પુનર્મધ્યમે વિષ્ણુ-

ભાગં વસુશ્ચ નવાંશં શિવાંશં ભજેદ્વર્ધમાનમ્ ॥
ધારાલિંગે સર્વલિંગેઽન્તર્મૂલેઽષ્ટાગ્રંકા

યુગાગ્રં ॥ તસ્માદૂર્ધ્વે જિદ્વિગુણ્યં સુધારં-
ધારાલિંગે સદ્રાદ્રૌ સર્વવર્ણેષુ શસ્તમ્

અસ્ત્રેણ હું ફડન્તેન પૂર્ણાયામેકં ત્રયોદશી ।
વદ્ઘટિકૈકા ચતુર્દશી કરન્યાસં સમાચરેત્

કરન્યાસં સમસ્તં કૃત્વા સુષિરં દેહં મધ્યમે ।
ધ્યાત્વા જલન્તં હુંકારં પ્રાણં સંયમ્ય નિશ્ચયં

હુંકારં તેન તે નૈવ રેચકેણ સમન્વિતં ।
ગ્રન્થિ

પઞ્ચગ્રંથિં તતઃ કૃત્વા તસ્માત્પ્રકૃતિ નિશ્ચયં ।
મુક્તિમંત્રેણ સંગ્રાહ્ય જીવં હુંકારમૂર્ધનિ

કુંભકેન સમોપેતં વાયુમૂર્ધ્વં ગતં નયેત્ ।
તે નૈવ દ્વારદાંતસ્થે શિવેન સહયોજયેત્

આત્મયોજન મેતત્સ્યાત્ તતો ભૂતાનિ શોધયેત્ ।
પૃથ્વિ વાતોપયો વહ્નિ દ્વૌ દ્વૌ શોધ્યૌ પરસ્પરૌ

આકાશ્ચ વિરોધેન યથા શોધ્યં તથોચ્યતે ।
સૂક્ષ્મતંત્રે-
નિવૃત્યાદીનિ ભૂતાનિ નાન્યદ્વાનં સમસ્તકં

વ્યાપ્યવસ્થિતાનિ મત્વાતાનિ વિશોધયેત્ ।
દહનં વાથ ભૂતાનાં પરસ્પર વિશોધનમ્

મણ્ડલાદિ સમાધ્યક્ષં ભૂતશુદ્ધિરિહોદિતા ।
શોધ્યાપરાગરહિતં કલામાત્ર વ્યવસ્થિતં

વિચિન્ત્ય દિવ્યદેહાર્થં અમૃત પ્લવનં નયેત્ ।
ધ્યાત્વા કુણ્ડિલિનીં શક્તિં અમૃતૈક સ્વરૂપિણીં

તદુદ્ભૂતામૃતસ્રાવે સિક્તાં દેવકલાં સ્મરેત્ ।
કૃત્વા હૃદ્યાસનં તસ્મિન્ મૂર્ત્યાત્માનં સમાનયેત્

પુનરાપ્યાયનં કૃત્વા કરન્યાસં સમાચરેત્ ।
મૂલાં દશાંશતોંગાનાં જપકાર્યોત્રયી મતઃ

અંગુષ્ટેન વિના કર્મ કૃતં તત્ફલદં યદા ।
શિરસાધારણં કોટિ કર્ણં ચ દશકોટિતં

પ્. ૧૨૫)
શતકોટિગલે બદ્ધં સહસ્રમાસબંધનમ્ ।
પાર્વતી વયસો હુત્વા જ્ઞાનલબ્ધેન ગાનવાન્

જ્ઞાનસંબન્ધમાનં સ્યાદુત્તમં અષ્ટતાલકં ।
મુહુર્મુહુઃ કુઞ્ચિત પાદયુક્તં ચોર્દ્દણ્ડિતં વામ-

કરઞ્ચ વામમ્ । વિવર્તિતં યત્કરણં વિધિજ્ઞૈઃ
નિયોજયેત્તન્નવનીતવૃત્તે । (સૂક્ષ્મે)

નાનાવિધં તથાખ્યાતં અન્તર્બાહ્ય વિશેષતઃ ।
લિંગપ્રાસાદયોર્મધ્યે શ્રેષ્ઠં શ્રેષ્ઠં પ્રકીર્તિતમ્

ગર્ભે પ્રદક્ષિણં કૃત્વા ન તુ શક્યં બહુદોષકં ।
ગર્ભે ગેહે ભવેલ્લિંગચ્છાયા નિર્માલ્ય સંકરમ્

સોમસૂત્રં ચ મૂલઞ્ચ દેવસામીપ્યમેવ ચ ।
પરિહૃત્ય તુ તત્સર્વં યદિ સર્વ ફલાવહમ્

અન્તર્મણ્ડલદેશેઽપિ સોમસૂત્રં ચ વિદ્યતે ।
પ્રાસાદસ્ય પ્રમાણં વા પ્રાસાદ સમમેવ વા

નિર્માલ્ય સંકરેપિ સ્યાદ્ધામચ્છાયા ચ વિદ્યતે ।
પરિહૃત્ય તત્તત્સર્વં પ્રદક્ષિણમથાચરેત્

સવ્યાપસવ્યમાર્ગેણ મુદગત્યા સમાચરેત્ ।
સવ્યાપસવ્યમાર્ગેણ કર્તવ્યં વા પ્રદક્ષિણમ્

સવ્ય ચણ્ડેશ પ્રદેશં સ્યાદપરં સોમસૂત્રકં ।
સવ્યાપસવ્યમાર્ગેણ કર્તવ્યં વા પ્રદક્ષિણં

સવ્યચણ્ડ પ્રદેશં સ્યાદપરં સોમસૂત્રકમ્ ।
સવ્યાપસવ્યમાર્ગેણ મૃદુગત્યા સમાચરેત્

સવ્યાપસવ્યમેવં સ્યાત્ અન્તર્નિત્યોત્સવાય ચ ।
અંગપ્રદક્ષિણં ચાન્યદુદયાસ્તમનંતકમ્

અનયોઃ પુણ્યમાભાત્યન્ન શક્યં બહુદોષતઃ ।
ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય તદ્વેદ દેવાનાં તત્ ફલં ભવેત્

ધામ?સ્વવિસ્તાર સમાનસૂત્રં સોમસ્ય સોમે-
દિશિ સંસ્થિતસ્સ્યાત્ । સૂત્રાદ્બહિર્લંઘન-

યાંતં ન દોષં સ દોષ મત્યન્તરલંઘનીયમ્ ।
શિવસ્ય મંદિરચ્છાયા પાદો ગ્રામો નયેન્નરઃ

સદારસ્ય સ પુત્રસ્ય નરકીસ્સ્યાન્ન સંશયઃ ।
લિંગચ્છાયાં તુ લિંગં ચ પ્રાસાદં યસ્તુ છાયયા

પ્. ૧૨૬)
બલિપીઠમિદં પ્રોક્તં પઞ્ચલિંગમિહોચ્યતે ।
સ્ત્રીણાં ચૈવ નરાણાં ચ શિવ ભક્તાસ્વમાનતઃ

તત્તત્સ્વનામ મંત્રેણ પ્રણવાદિ નમોઽન્તકં ।
શિવમંત્રં ન દાદૌ તુ સ્વનામં મધ્યમે ન્યસેત્

શિવશબ્દં તૃતીયં તુ ભક્તાના મંત્રમુચ્ચરન્ ।
શાન્તિકં પ્રાતઃ કાલે તુ સાયં કાલે તુ પૌષ્ટિકં

કામ્યમાંધ્યન્દિને કુર્યાધામચ્છાયાં ન લંઘયેત્ ।
પ્રદક્ષિણં સ્વમાર્ગેણ કુર્યાત્કામ્ય પ્રદક્ષિણે

ષણ્માસાત્સિદ્ધિદં વિપ્ર શાંતિકેન મહત્ફલમ્ ।
પૌષ્ટિકં ચાષ્ટમાસે તુ ફલદં પરિકીર્તિતમ્

સંવત્સરમુપાસિત્વા કામ્યં સર્વાર્થસિદ્ધિદં ।
* * * * * * * * * * * * * * *

?
શેષં તુ ગણાધિમધ્યે મેષાદિકન્યાન્તવધા- ।
ક્રમેણ । વિંશત્યષ્ટાધિકં મંત્રં માલામંત્ર ઇતિ સ્મૃતાઃ

સિદ્ધંવાર્ધક્યે સિદ્ધિદા મન્ત્રમાલા મન્ત્રાસ્તુ યૌવને ।
પઞ્ચાક્ષરાધિકા બાલ્યે સિદ્ધિદા સર્વદાપરે

સ્ત્રી * * * * * ન્ત્રા વહ્નિજાન્તા નમોઽન્તા ચ- ।
નપુંસકા । શેષાઃ પુમાંસ ઇત્યુક્તાઃ સ્ત્રીવિધા-

મંત્ર જાતયઃ । સાધ્યં । જપાદિષુ પ્રસિધ્યર્થાસ્ત્રધ્ય-
ર્ચ્ચા જાતતર્પણે । સુસિદ્ધા પાઠમંત્રેણ સાધકારિ-

ષ્ટતે રિપુઃ । પ્રત્યુરશ્શત્રિવર્ણૈસ્તુ મન્ત્રાનાશકરા-
સ્મૃતિઃ । સુસિદ્ધમ્ । જપાર્ચાદિ ક્રિયાસ્સિદ્ધં મંત્રો-

યં સાધકોત્તમઃ । તસ્યાર્ધસાધનાસ્સર્વે મંત્રાઃ
સર્વત્ર સિદ્ધિદઃ । એકાર્ણસિદ્ધિતો મંત્રો જપલક્ષં-

જપાદિકં । વર્ણાધિક્યં જપં ત્રાક્ષં કર્તવ્યો-
યુક્તિતઃ ક્રમાત્ । એવં બીજં જપં કુર્યાતદ્વદ્વિગુણ-

સંખ્યયા । સ્વાહા નમો વિશેષાંતા સ્ત્રી ક્લીવ પુરુષાઃ
સ્મૃતઃ । વશ્યોચ્ચાટન વિદ્વેષા પુમાંસા ક્ષુદ્રકર્મણિ

રોગાપહારેવતીતા ક્લીબાશ્ચાન્યત્ર કર્ણિકા ।
ગૃહે જપં સમં વિદ્યાત્ કોષ્ટે શતગુણ ભવેત્

પુણ્યારણ્યે તથારામે સહસ્રં ગુણમુચ્યતે ।
અયુતં પર્વતે પુણ્યં નદ્યાલક્ષમુદાહૃતમ્

પ્. ૧૨૭)
કોટિદેવાલયે પ્રોક્તં અનંતં મમ સન્નિધૌ ।
સૂર્યસ્યાગ્રે ગુરોમિન્દ્રો દીપસ્ય ચ જલસ્ય ચ

વિપ્રાણાં ચ ગવાઞ્ચૈવ સન્નિધૌ તસ્ય તેજસા ।
તત્ પૂર્વાભિમુખં વન્દ્યં દક્ષિણં ચાષ્ટચારકં

પશ્ચિમં ધનયં વિદ્યાદુત્તરં શાંતિકં ભવેત્ ।
ઉષ્ણીષણી કંચુલિકી મુક્તકેશગલાવૃતા

અપવિત્ર કરો શુદ્ધો વિલેપન્ન જપેત્ક્વચિત્ ।
ક્ષાભં મર્દં ક્ષુધંતી ચ નિષ્ટ વનપ્રજમ ભીષણં

દર્શનં ચ શરીરાણાં વર્જયેજ્જપકર્મણિ ।
અચમે સંભવેત્તેષાં સ્મરેદ્વિમમાન્વિત

અંગુષ્ટેન તુ મોક્ષાર્થી તર્જનીમભિચારકે ।
પુષ્ટયે મધ્યમે ન્યસ્ય શાંતિકર્મણ્યનામિકે

કનિષ્ટાકર્ષણં પ્રોક્તં અનામિકા વાપિ સર્વતઃ ।
ક્રૂરકર્માણિ સર્વાણિ વૃષ્ટિકાલે પ્રયોજયેત્

ગ્રીષ્મે વિદ્વેષણં કુર્યાત્ પ્રાવૃડ્યુચ્ચારણં ભવેત્ ।
શૈશિરો મારણં કુર્યાત્ તથા કન્યાભિવસંતકે

જપાંશુમુચ્ચાર્ય તેજ પૈશાચિકં હોમકર્મણિ ।
મૈસા મન્ત્રજપ્તે તુ સર્વમંત્રમુદાહૃતમ્

જપં ચતુર્વિધં પ્રોક્તં સર્વેષાં જપકાંક્ષિણાં ।
માનસં ચૈવ કર્ણોષ્ટમુપાંશુર્વ્યક્તમેવ ચ

વ્યક્તા દશગુણોપાંશુ તસ્માત્કષ્ટોષ્ટકં શતં ।
સહસ્રં માનસં તસ્માત્ અંગુલ્યાદિ જપં શૃણુ

સંપ્રભેદે ।
અંગુલ્યા જપસંખ્યા કુશાગ્રન્થિ પુટયા
એકતુલ્યા ફલાતદા ॥ જપેન દેવતા નિત્યં-

અકુર્યાત્માનં પ્રસીદતિ । અંગુષ્ઠાત્ ષટ્ગુણં પ્રોક્તં-
દભૈર્દશગુણાધિકં । શતસંખ્યા કુશાગ્રન્ધિ-

પ્રવાલેશ્ચ સહસ્રકમ્ । મણિર્દશ સાહસ્ત્રૈઃ
મૌક્તિકં લક્ષમુચ્યતે । પદ્માક્ષૈઃ કોટિગુણિતં-

રુદ્રાક્ષૈસ્તુ ન વિદ્યતે । રુદ્રાક્ષસ્ય તતોત્પત્તિઃ
શૃણુધ્વં વક્ષ્યતેઽધુના । દિવ્યં વર્ષસહસ્ત્રેષુ-

ચક્ષુરુન્મીલિતં મયા । મુઞ્ચમુઞ્ચતિ નેત્રેષુ-
તેન રુદ્રાક્ષમુચ્યતે । એકવજ્રં શિવં સાક્ષાત્-

પ્. ૧૨૮)
અનંતં ધારણાત્ ફલં । સ ધ્યાયત્રિયતે યત્ર-
સ યાતિ પરમાં ગતિં । દ્વિવક્ત્રં શક્તિરિત્યુક્તં-

ત્રિવક્ત્રં નાદ એવ ચ । ચતુર્વક્ત્રં તુ બિન્દુસ્સ્યાત્- ।
પઞ્ચવક્ત્રં સદાશિવં ।
ષડ્વક્ત્રમીશ્વરં પ્રોક્તં રુદ્રસ્સપ્તમુખં સ્મૃતં

અષ્ટપદ્મં તથા વિષ્ણુ નવપદ્મં ચતુર્મુખં ।
નવવક્ત્રૈક વક્ત્રાંતં ફલં શતગુણોત્તરં

હસ્તકણ્ઠ શિરૌ કણ્ઠ સંધાર્યાલય ભસ્મના ।
પૂર્વપાપાત્પ્રમુચ્યંતે શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

દર્શનં પાપનાશં તુ સ્પર્શનં સર્વસિદ્ધિદમ્ ।
પ્રાગુપ્તં ધારણાત્પુણ્યં રુદ્રાક્ષં ધારયેત્સદા

પ્રયાણ કાલે રુદ્રાક્ષ ભક્ષયિત્વા ત્રિસંધિકે ।
તે રુદ્રપદમાપ્નોતિ પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

ઇતિ વિજયતંત્રે ।
પઞ્ચવિંશતિ મોક્ષાર્થં અષ્ટાવિંશતિ પૌષ્ટિકં

ત્રિંશચ્ચ ધનસંપત્તિ પઞ્ચાશત્સ્યાભિચારકં ।
જપમાલા પ્રકર્તવ્યા સંસ્કર્તા સર્વશંબરૈઃ

મધ્યમાનામિકાંગુષ્ટા કર્ષણાત્સિદ્ધિરુત્તમાઃ ।
અંગુષ્ટં તર્જની યોગા મધ્યમા સિદ્ધિરિષ્યતે

કનિષ્ટાંગુષ્ટ સંયોગાત્ સિદ્ધિરુક્તા કનીયસી ।
મૂલાદ્દશાંશતોંગાનાં જપઃ કાર્યો ત્રયી મતઃ

અંગુષ્ટેન વિના કર્મ કૃતં તત્ફલદં યદા ।
શિરસાધારણં કોટિ કર્ણયોર્દશકોટિકં

શતકોટિ ગલેબદ્ધં સહસ્ત્રં બંધબંધનં ।
-તત્ર ફલમ્ -

રેખામષ્ટગુણં વિદ્યાત્ પુત્રદીપૈઃ ફલૈર્દશ ।
શતં વૈ શંખમણિભિઃ પ્રવાલૈશ્ચ સહસ્રકૈઃ

મૌક્તિકૈર્લક્ષ સાહસ્ત્રં પદ્માક્ષં કોટિરુચ્યતે ।
રુદ્રાક્ષં જપમેવં તુ અનન્તફલદં ભવેત્

જપેન દેવતા નિત્યં શતમાનં પ્રસીદતિ ।
પ્રસન્નાદિ વિધાનાદૌ ઉદ્યામુક્તં ચ શાશ્વતં

યક્ષરાક્ષસ પૈશાચ ગૃહસર્પાદિ ભીષણં ।
યા પિતં તિષ સર્વસ્મિન્ ભયાદ્વીત સમન્વિતં

પ્. ૧૨૯)
જપેન પાપક્ષતયે વિશેષં યત્તત્કૃતં જન્મ- ।
પરંપરાસુ । જપેન રોગાન્ જયતેય મુક્તિં-

જપેન સિદ્ધિં લભતે ચ મુક્તિમ્ ।
પ્રોક્તં ચ ક મનુગ્રહાત્મકમિદંગેહે સરાગો-

ત્સલમ્ । ગોષ્ટે ગોગણમર્પણે સદનથાગ્રાહ્યેઽપિ-
શિષ્ટાગ્રહં ભાણ્ડોત્પત્તિ કરઞ્ચ શૌણ્ડિકગૃહે-

મૈત્રઃ પરસ્ત્રીગૃહે । ક્ષેત્રેશસ્ય સુખા યદિ પ્રકુ-
રુતે ધ્વસ્તં સદા નિશ્ચલં । મધ્યે સમેક કટિકા-

હયને લિખિત્વા સંપૂજયેત્પરમનુગ્રહ ચક્રમેતત્ ।
સર્વોત્તરો ભવતિ તત્ર કુસુંભ યત્ની સર્વાત્મના-

વશમુપૈતિ મનુષ્ય લોકે । કામેન્દ્રોર્ધતલે-
ત્રિમૂર્તિમહિતત્ પાર્શ્વયોર્વિન્યસેત્

બાણાન્યાનિ તદંતરે બહિરતિ શ્રીતારતી
બીજકમ્ । આકોન્તત્પરિતસ્તતોષ્ટદલ-

કૃત્પદ્મન્દલેષૂત્ક્રમાત્ શ્રીં હ્રીં તદ્દલકોટિ-
રગ્રનિહિતં ઓં યૂં બહિ શ્રી ત્રિધામ્

હ્રીંકારં ચંદ્રમધ્યે ઉપરિસવલયે ષોડશા-
વર્ણપૂર્ણે બાહ્યે પદ્માકૃતિસ્સ્યાત્ દિનકર-

સહિતં સાંત યાંતાદિ યુક્તં ॥ તદ્બાહ્યે ભાનુ-
વેષ્ટયા હરિહર સહિતં મૂલમંત્રેણ યુક્તં-

સાક્ષાત્ત્રૈલોક્યવશ્યં સકલવિષહરં યંત્રરાજં
નમામિ ॥ શતાંશ વિંશત્યનવાષ્ટપત્રં-

મધ્યેન્દ્રબીજં તદનંતરઞ્ચ । સ્વરાન્વિ-
તાનાં ચ જડં સહસ્રં હ્રીં મધ્યે ન્યસેદિન્દુ-

મતીન્દુ ચક્રમ્ । અચ્છસ્વચ્છારવિન્દ-
સ્થિતિરુભયકરાકસ્થિતં । પૂર્ણકુંભાભ્યાં-

વેદાક્ષમાલે નિજકરકમલાભ્યાં ઘટો-
નિલપૂર્ણૌ । ધૃત્યાન્તૌ ચ શૃવન્તૌ શિરસિ-

શશિકલા બન્ધુતેઽપ્યાયન્તાં દેહન્દેવૌ-
દધાનાં પ્રવિશતિ વિશતા કલ્પજાતં શ્રિયંવઃ

સ્વતલવિભૂત્યવાપ્તિ હેતુ સ્થિતિર્યબિન્દુમુ-
ખોદ્ગતાભિલક્ષ્મી । અનુદિનમિહ પદ્યતે-

પ્. ૧૩૦)
નૃભિર્યજંડુદિનેષુ કદાચિદપ્યલક્ષમ્
વિજ્ઞાપિ ચિત્રીતમુદારત્રિકોણ શક્યદ્રમ-

ષ્ઠદશયુગ્મ ચતુર્દશારં । અષ્ટાષ્ટયુગ્મદ-
લપદ્મ મહિત્રયાંગં મધ્યે ત્રિકોણમતિલૈ

પ્રણમામિ ચક્રં । શ્રીદેવી તત્પરં શ્લોકં-
લિખેદેકં યથા પુરા । બાહ્યાદ્દિક્ષુ દિક્ષુ-

લિખેત્ પૃથક્ । વષડન્તં તતો મોદો માત્રાં ચ ।
ઘટમધ્યગં । પુનઃ પદ્મપુટાન્તસ્થં યોજ-

યેત્સર્વશાંતિકે । અનુગ્રહાત્મકં ચક્રં-
એતચ્ચક્રોત્તમોત્તમં । શ્વેતાંશુકે વા ભૂર્જે-

વા પટેવાથ મનોરમે । શુભવારર્ક્ષ સંયોગે-
લાજેન કુંકુમેન વા । લિખેચ્ચક્રં શિવો-

ભૂત્વા દૃઢી દેવેન્દ્રદિઙ્મુખં । રુદ્રડં ચ-
ગુલી કૃત્વા લાક્ષાંગુલ પરિસ્તુતમ્-

યેનેદં ધ્યાયતે નિત્યં મૃત્યુર્નોપૈતિ તન્નરં ।
વિષમજ્વર હાં હ્રીં કૃત્વા પુષ્ટિમદં સદા

પૂર્વાદ્યેશાનપર્યન્તં વિન્યસેત્તુ વિશેષતઃ ।
પ્રણવાદિ નમોઽન્તં તુ પૂજયેત્ તુ વિધીયતે

કપાલશૂલસહિતા અભયવરદાન્વિતા ।
નીલમેઘનિભાકારા ત્ર્યક્ષાશ્ચંદ્રશેખરાઃ

સર્વવિઘ્નહરા દેવી કથિતાન્યષ્ટ ભૈરવાઃ ।
ગ્રામેષુ નગરેષ્વેષુ પત્તનેષુ ગૃહેષુ ચ

ચંત્વરેષુ શ્મશાનેષુ શાલાસુ ગજવાહનં ।
ત્ર્યક્ષમષ્ટભુજારૌદ્રમૂર્ધ્વકેશં સુદષ્ટ્રકં

રૌદ્રં તુષ્ટિં તુ કૃષ્ણાભં બાલેન્દુ કૃતશેખરમ્ ।
નરશિરઞ્ચ ધત્તૂરં નાગયજ્ઞોપવીતકમ્

સંયુક્તં * * યોઃ પત્રં વિત્તતોમરકુણ્ડલં ।
શૂલં ડમરુકં ખડ્ગં પિનાગં દક્ષિણે કરે

કપાલં ચ ધનુશ્ચૈવ ઘણ્ટા પાશમતઃ કરે ।
સર્વાભરણસંયુક્તં ધીરં વૈ કેતુ માલયા

નાગનાગાંબરૈર્યુક્તં પક્વપીઠોપરિ સ્થિતં ।
એવં વૈ ક્ષેત્રપાલં તુ સ્વરૂપાણાં પ્રવક્ષ્યતે

પદ્મં શૂલં ચ મુકુલં નિષ્ષ્ટૂરં યોનિશંખકં ।
મન્ત્રાંત મુદ્રયા કાર્યં વિનિયોગં પ્રપૂજયેત્

પ્. ૧૩૧)
માતંગિ ધ્યાનમ્ ।
તાન્ત્રી તાણ્ડવિતાંગુલી કિસલયા તાપિઞ્ચિ-
પ્રભા માતરનાથ વલાવતંસકલિતાં તારુણ્ય-

સર્વશ્રિયં । હંસાલિંબિક્રદંબ ગર્ભકબરી-
ભારાં ભવધ્વંસની । માતસ્વાશમતંગ તનયે-

પશ્યન્તિ પશ્યે શ્રિયા । વારાહી મંત્રમ્ ।
નેત્રત્રયં સ્ફટિકકુણ્ડિકયાક્ષસૂત્રામ્

વ્યાખ્યાન પુસ્તકરવિલાસિત દોશ્ચતુષ્કાં ।
શ્વેતાસિતાંશુકધરાં સિતગંધપુષ્પામ્-

શ્વેતાંબુજાસન રતાં પ્રણમામિ વાણીમ્ ।
શાતામિતિ શૃતમંભંકુરમાયત શ્રી-

સંભાવના સદસિ મૂર્તિ નરાર્તિવેશમ્ ।
વાચ્ય પ્રસન્ન મધુરાભવતી પ્રસન્ના-

છિન્નોવિ પ્રકટકં તુ ગિરીન્દ્રકન્યે- ।
અષ્ટમસ્ય તૃતીયં યત્ ચતુર્દશસમન્વિતં

દણ્ડકુણ્ડલમેતદ્ધિ સારસ્વત મુદાહૃતં ।
દેવ્યા ધ્યાનં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વકાર્યાર્થ સાધનં

હૃત્પદ્મ કર્ણિકામધ્યે સુખાસીનાં શુચિસ્મિતાં ।
રક્તવર્ણાં સુપ્રસન્નાં સર્વાભરણભૂષિતાં

ત્રિણેત્રાં ચારુમકુટાં ચંદ્રરેખાવતંસકામ્ ।
હારનૂપુરકેયુર તુંગબંધ વિરાજિતાં

મુક્તામાણિક્કવૈડૂર્ય દ્વિપેન કલકાન્વિતાં ।
રત્નબંધ સૃજં ચૈવ રત્નકુણ્ડલમણ્ડિતામ્

વિચિત્રરત્નવલયાં વિચિત્રવલયાં શુભામ્ ।
પાશકુંશધરાં ચૈવ વરદાભય તત્પરામ્

દધતીમક્ષમાલાં ચ સા ભયેન ચ પ્રાણિનાં- ।
ચામરાભ્યાં વીજ્યમાનાં ચ ચણ્ડિકા છત્રશોભિતાં

શંખ પદ્મનિધિભ્યાં ચ સેવિતા પાદમૂલતઃ ।
મહાઘોષં સમાદાય વહ્નિવર્ણમતઃ પરં

વાગ્પ્રવૃત્તિપ્રદઞ્ચૈવ સર્વકામાર્થસાધનં ।
મન્ત્રોત્તમમિદું પ્રોક્તં કથિતં શંભુના પુરા

ઋષિર્બ્રહ્માસ્ય મંત્રસ્ય છંદો ગાયત્રમુચ્યતે ।
અંબિકા દેવતા પ્રોક્તા મહાદેવોધિ દૈવતા

બ્રહ્માણ માહુઃ પ્રથમં વિષ્ણુશ્ચ તદનંતરં ।
તતઃ પરં મહાદેવં વદન્તિ કિલ દૈવતાં

પ્. ૧૩૨)
દુર્ગાઞ્ચ દેવતાં કેચિત્યથાન્યે માતૃદેવતાઃ ।
વાગ્દેવીમાહુરપરે લક્ષ્મીમન્યે તથા વિદુઃ

આદિત્યમાહુરપરે જ્યેષ્ટાં શંસન્ત્યપરે ।
કિમત્ર બહુનોક્તેન સર્વદેવમયશ્શિવઃ

એકહસ્તાં ચતુર્હસ્તાં સર્વાભરણ ભૂષિતાં ।
નિતંબતટવિસ્તીર્ણાં મધ્યક્ષામસ્તનોન્નતાં

વામાદિશક્તિ રુપેતાં મનોન્મનીં સુલક્ષણાં ।
ધ્યાત્વા સંપૂજયેદ્ધીમાન્ જગત્પ્રીતિ કરાર્થવૈ

શ્યામનિભપક્ષ સ્વમ્ન? નયનં સ્યાત્ પઙ્કજ- ।
પ્રસાર્યકરતુંગ- * * * * * * * * *

* * * * * * * * * * * * * * * ।
શાન્તિકન્વિતિ વિખ્યાતં શૈવિકં શૃણુસત્તમ

દેવસ્ય વામહસ્તં તુ દેવ્યાઃ કટ્યાઃ સમાયુતં ।
ગૌર્યાશ્ચ સ્વવ્યહસ્તં તુ પઙ્કજં ધારયેત્પુનઃ

વામહસ્તં તુ લંબં તુ વિશેષમિતિ નિશ્ચયં ।
ઉમામહેશ્વરં ખ્યાતં ગૌરી સંવાદમુચ્યતે

પૂર્વવત્કારયેત્સર્વં વિશેષમધુનોચ્યતે ।
દેવસ્ય દક્ષહસ્તેન દેવ્યાઃસ્તનં પ્રવિશ્યતિ

અન્તસ્સંગમસંયુક્તં તયોર્મધ્યાન્તરં યમં ।
ઉમાસંવાદમેવોક્તં શૃણુમાનુગ્રહં દ્વિજઃ

ઉમામહેશવત્સર્વં વિશેષં કિંચિદસ્તિ હિ ।
દેવસ્ય દક્ષહસ્તં તત્ ભવાન્યાં ઇન્દુકે સ્થિતં

ઉમાનુગ્રહમેવાસ્મિન્ સર્વસ્પષ્ટસમીરિતં ।
એવં ચન્દ્રધરસ્યૈવં ચતુર્ભેદં પ્રકીર્તિતં