શતસાહસ્રિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા · ભાગ 81100

ઉત્તરસ્યાં દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
ઉત્તરપૂર્વસ્યાં દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણિઅચીવરચ્છત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરછત્ત્રધ્વજપતાકભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
દક્ષિણપશ્ચિમાયાં દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરછત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
પશ્ચિમોત્તરસ્યાં દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરછત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પુજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_93 ) દ્રક્ષ્યતિ,
અધસ્તાદ્ દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધૈ માલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરછત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
ઉપરિષ્ટાદ્ દિશિ બહૂનિ બુદ્ધકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ પરિનિર્વાન્તિ દ્રક્ષ્યન્તિ, તેષાં ચ તથાગતાનાં બહૂનિ સપ્તરત્નમયાનિ સ્તૂપકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ દ્રક્ષન્તિ તાંશ્ ચ તથાગતસ્તૂપાન્ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરછત્ત્રધ્વજપતાકાભિઋ બહુવિધાભિશ્ ચ પૂજાભિઃ સત્ક્રિયમાનાન્ ગુરુક્રિયમાનાં માન્યમાનાન્ પૂજ્યમાનાન્ દ્રક્ષ્યતિ,
[ક્. 194બ્2, ન્. 382બ્8, ત્. 306અ9, પ્. 252બ્8, છ્. 695અ25]
સ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાન્ એવ રૂપાન્ ભદ્રકા સ્વપ્નાન્ દ્રક્ષ્યતિ, સ સુખમ્ એવ શય્યાં કલ્પયિષ્યતિ સુખં ચ પ્રતિવિભોત્સ્યતે સ્રોતપ્રક્ષિપ્તશ્ ચાસ્ય કાયો ભ્હવિષ્યતિ, લઘુસંજ્ઞા ચ કાયે સંજ્ઞાસ્યતે ન ગુરુસંજ્ઞા ન ચાસ્ય બલવત્યાહારગૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ ન ચીવરગૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ ન ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારગૃધિર્ ભવિષ્યતિ, મૃદ્ધી ચાસ્યાહારસંજ્ઞા ભવિષ્યતિ મૃદ્ધીચીવરસંજ્ઞા ભવિષ્યતિ મૃદ્ધીગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારં સંજ્ઞા ભવિષ્યતિ.
તદ્ યથાપિ નામ કૌશિક યોગાચારસ્ય ભિક્ષોઃ સમાધવ્યુત્થિતસ્ય મનસિકારપરિષ્યન્દિ તેન ચિત્તેન બલવત્યાહારગૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ મૃદુકા ચાસ્યાહારસંજ્ઞા ભવિષ્યતિ.
એવમ્ એવ કૌશિક તસ્ય કુલપુત્રસ્ય વા કુલદુહિતુર્ વા ન બકવત્યાહારગૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ તસ્યા માનુષ્યાઃ કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યતિ.
યે પૂર્વસ્યાં દિશિ બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધ્હર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
યે ચ દક્ષિણસ્યાં દિશિ બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
યે પશ્ચિમાયાં દિશિ બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
યે ચ ઉત્તરસ્યાં દિશિ બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
યે ઉત્તરપૂર્વસ્યાં દિશિ બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશિ યે બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
દક્ષિણપશ્ચિમાયાં દિશિ યે બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
પશ્ચિમોત્તરસ્યાં દિશિ યે બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
અધસ્તાદ્ દિશિ યે બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ,
ઉપરિષ્ટાદ્ દિશિ યે બુદ્ધા ભગવતો યે ચ બોધિસત્ત્વા યે ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ તે ઽસ્ય કાયે સ્રોત ઉપસંહરિષ્યન્તિ.
ઇમામ્ અપિ કૌશિક દૃષ્ટધાર્મિકાન્ ગુણાન્ પરિગૃહીતુકામેન કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇયમ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રયત્વતઃ સ્રોતવ્યોદ્ગ્રહીતવ્યા ધારયિતવ્યા વાચયિતવ્યા પર્યવાપ્તવ્યા યોનિશશ્ ચ મનસિકર્તવ્યાઃ. સર્વાકારજ્ઞતાચિત્તેન ચાવિરહિતેન ભવિતવ્યાઃ.
અથ ચેત્ સ કૌશિક કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં નોદ્ગૃહીયાન્ ન ધારયેન્ ન વાચયેન્ ન પર્યવાપ્નુયાન્ ન યોનિશશ્ ચ મનસિકુર્યાત્ તેન કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં લિખિતાં પુસ્તકગતાં કૃત્વા સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ ચ્છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ.

એવં સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુજનહિતાય પ્રતિપન્નો ભવિષ્યતિ બહુજનસુખાય પ્રતિપન્નો ભવિષ્યતિ, યો હિ કશ્ચિત્ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પુણ્યં પ્રસવિષ્યતિ ન ત્વે વયઃ સમતાદ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_95 ) દશસુ દિક્ષુ લોકધાતુષુ તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્ષંબુદ્ધાન્ સશ્રાવકસંઘાન્ યાવજ્ જીવં સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેદ્ ચીવરપિણ્ડપાત્રશયનાશનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ પરિનિર્વૃતાન્ તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં સશ્રાવકસંઘાનાં સપ્તરત્નમયાન્ સ્તૂપાકાર્યત્, તાંશ્ ચ યાવજ્ જીવં સત્કુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈશ્ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ.
શતસાહસ્ર્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાય એકવિંશતિતમઃ પરિવર્તઃ
[ક્. 194બ્21, ન્. 383બ્8, ત્. 3ઓ7અ3, પ્. 254બ્3, છ્. 695ચ્6]
અથ ભગવાઞ્ છક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રમ્ આમન્ત્રયત: સચેત્ ત્વં કૌશિકેમં જામ્બૂદ્વીપં પૂર્ણં ચૂડિકાવબદ્ધં તથાગતશરીરાણાં લભેથા યચ્ ચેયં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકં લિખિત્વોપનામ્યેત, કિં ત્વં તત ઉદ્ગૃહીયાઃ?
શક્ર આહ: સચેન્ મે ભગવન્ન્ અયં જામ્બૂદ્વીપઃ પૂર્ણચૂડિકાવબદ્ધસ્ તથાગતશરીરાણાં દીપેત યચ્ ચેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા પુસ્તકં લિખિત્વોપનામ્યેત ઇમામ્ એવાહં ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગૃહ્ણીયામ્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ન મે ભગવન્ તત્ર તથાગતશરીરેષ્વ્ અગૌરવં નાપ્રત્યયં નાબહુમાનતા નાપ્ય્ અહં ભગવંસ્ તથાગતશરીરાણિ, ન સત્કર્તુકામો ન ગુરુકર્તુકામો ન માનયિતુકામો ન પૂજયિતુકામઃ, અપિ તુ ખલુ પુનર્ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતાનિ તાનિ શરીરાણિ તેન તેન તથાગતશરીરાણિ સત્ક્રિયન્તે ગુરુક્રિયન્તે માન્યન્તે પૂજયન્તે પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતાનિ શરીરાણિ તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજા લભન્તે, યદાહં ભગવન્ તથાગતશરીરાણિ સત્કુર્યાં ગુરુકુર્યાં માનયેયં પૂજયેયં દિવ્યૈઃ પુષ્પૈર્ દિવ્યૈર્ માલ્યૈર્ દિવ્યૈર્ ગન્ધૈર્ દિવ્યૈર્ વિલેપનૈર્ દિવ્યૈશ્ ચૂર્ણૈર્ દિવ્યૈશ્ ચીવરૈર્ દિવ્યૈશ્ છત્ત્રૈર્ દિવ્યૈર્ ધ્વજૈર્ દિવ્યાભિઃ પતાકાભિર્ દિવ્યૈશ્ ચ વાદ્યૈસ્ તત્ પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતાનીતિ કૃત્વા યચ્ ચ તથાગતશરીરાણિ સદેવમાનુષાસુરેન લોકેન સત્ક્રીયન્તે ગુરુક્રિયન્તે માન્યન્તે પૂજ્યન્તે તત્ પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતાનીતિ કૃત્વા.
અથ ખલ્વ્ આયુષ્માઞ્ છારદ્વતીપુત્રઃ શક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રમ્ એતદ્ અવોચત્: ઇયં કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા અગ્રાહ્યા અરૂપિણી અનિદર્શના અપ્રતિઘા એકલક્ષણા યદ્ ઉતાલક્ષણા. તત્ કથં ત્વમ્ અગ્રાહ્યા પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અરૂપિણીમ્ અનિદર્શનામ્ અપ્રતિઘા એકલક્ષણા યદ્ ઉતાલક્ષણા ગ્રહીતવ્યાં મંયસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા ગ્રહાય નોત્સર્ગાય પ્રત્યુપસ્થિતા ન હાનયે ન વૃદ્ધયે નાચયાય નોત્ક્ષેપાય ન સંક્લેશાય ન વ્યવદાનાય ન બુદ્ધધર્માણાં દાત્રી ન પૃથગ્જનધર્માણાં છોરયિત્રી ન બોધિસત્ત્વધર્માણાં દાત્રિ ન પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માણાં દાત્રી ન શ્રાવકધર્મણાં દાત્રી ન શૈક્ષાશૈક્ષાધર્માણાં દાત્રી ન પૃથગ્જનધર્માણાં છોરયિત્રી નાસંસ્કૃતધાતોર્ દાત્રી ન સંસ્કૃતધાતોશ્ છોરયિત્રી ન દાનપારમિતાયા દાત્રી ન શીલપારમિતાયા દાત્રી ન ક્ષાન્તિપારમિતાયા દાત્રી ન વીર્યપારમિતાયા દાત્રી ન ધ્યાનપારમિતાયા દાત્રિ ન પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દાત્રી.
નાધ્યાત્મશૂન્યતાયા દાત્રી, ન બહિર્ધાશૂન્યતાયા દાત્રી, નાધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_97 ) દાત્રી, ન શૂન્યતાશૂન્યતાયા દાત્રી, ન મહાશૂન્યતાયા દાત્રી, ન પરમાર્થશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સંસ્કૃતશૂન્યતાયા દાત્રી, નાસંસ્કૃતશૂન્યતાયા દાત્રી, નાત્યન્તશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનવરાગ્રશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનવકારશૂન્યતાયા દાત્રી, ન પ્રકૃતિશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સર્વધર્મશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનુપલમ્ભશૂન્યતાયા દાત્રી, નાભાવશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સ્વભાવશૂન્યતાયા દાત્રી, નાભાવસ્વભાવશૂન્યતાયા દાત્રી.
ન સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં દાત્રી, ન સમ્યક્પ્રહાણાનાં દાત્રી, ન ઋદ્ધિપાદાનાં દાત્રી, નેન્દ્રિયાણાં દાત્રી, ન બલાનાં દાત્રી, ન બોધ્યઙ્ગાનાં દાત્રી, નાર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય દાત્રી, નાર્યસત્યાનાં દાત્રી, ન ધ્યાનાનાં દાત્રી, નાપ્રમાણાનાં દાત્રી, નારૂપ્યસમાપત્તીનાં દાત્રી, ન વિમોક્ષાણાં દાત્રી, નાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં દાત્રી, ન શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં દાત્રી, નાભિજ્ઞાનાં દાત્રી, ન સમાધીનાં દાત્રી, ન ધારણીમુખાનાં દાત્રી, ન તથાગતબલાનાં દાત્રી, ન વૈશારદ્યાનાં દાત્રી, ન પ્રતિસંવિદાં દાત્રી, ન મહાકરુણાયા દાત્રી, નાવેણિકબુદ્ધધર્માણાં દાત્રી, ન સ્રોતઆપત્તિફલસ્ય દાત્રી, ન સકૃદાગામિફલસ્ય દાત્રી, નાનાગામિફલસ્ય દાત્રી, નાર્હત્ત્વસ્ય દાત્રી, ન પ્રત્યેકબોધેર્ દાત્રી, ન માર્ગાકારજ્ઞતાયા દાત્રી, ન સર્વાકારજ્ઞતાયા દાત્રી,
શક્ર આહ: એવમ્ એતદ્ ભદન્ત શારદ્વતીપુત્રૈવમ્ એતદ્ યો ભદન્ત શારદ્વતીપુત્રૈવં જાનાતિ, ન પ્રજ્ઞાપારમિતા બુદ્ધધર્માણાં દાત્રિ ન પૃથગ્જનધર્મણાં છોરયિત્રી ન બોધિસત્ત્વધર્માણાં દાત્રી ન પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માણાં દાત્રી ન શ્રાવકધર્માણાં દાત્રી ન શૈક્ષાશૈક્ષધર્માણાં દાત્રી ન પૃથગ્જનધર્માણાંશ્ છોરયિત્રી નાસંસ્કૃતધાતોર્ દાત્રિ ન સંસ્કૃતધાતોર્ છોરયિત્રી.
ન દાનપારમિતાયા દાત્રી ન શીલપારમિતાયા દાત્રી ન ક્ષાન્તિપારમિતાયા દાત્રી ન વીર્યપારમિતાયા દાત્રી ન ધ્યાનપારમિતાયા દાત્રી ન પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દાત્રી.
નાધ્યાત્મશૂન્યતાયા દાત્રી, ન બહિર્ધાશૂન્યતાયા દાત્રી, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતયા દાત્રી, ન શૂન્યતાશૂન્યતાયા દાત્રી, ન મહાશૂન્યતાયા દાત્રી. ન પરમાર્થશૂન્યતાયા દાત્રિ, ન સંસ્કૃતશૂન્યતાયા દાત્રિ, નાસંસ્કૃતશૂન્યતાયા દાત્રી, નાત્યન્તશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનવરાગ્રશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનવકારશૂન્યતાયા, દાત્રી, ન પ્રકૃતિશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સર્વધર્મશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા દાત્રી, નાનુપલમ્ભશૂન્યતાયા દાત્રી, નાભાવશૂન્યતાયા દાત્રી, ન સ્વભાવશૂન્યતાયા દાત્રી, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_98 ) નાભાવસ્વભાવશૂન્યતાયા દાત્રી.
ન સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં દાત્રિ, સમ્યક્પ્રહાણાનાં દાત્રી, ન ઋદ્ધિપાદાનાં દાત્રી, નેન્દ્રિયાણાં દાત્રી, ન બલાનાં દાત્રી, ન બોધ્યઙ્ગાનાં દાત્રી, નાર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય દાત્રિ, નાર્યસત્યાનાં દાત્રી, ન ધ્યાનાનાં દાત્રી, નાપ્રમાણાનાં દાત્રી, નારૂપ્યસમાપત્તીનાં દાત્રી, ન વિમોક્ષાણાં દાત્રી, નાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં દાત્રી, ન શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં દાત્રી, નાભિજ્ઞાનાં દાત્રી, ન સમાધીનાં દાત્રિ, ન ધારણીમુખાનાં દાત્રી, ન તથાગતબલાનાં દાત્રી, ન વૈશારદ્યાનાં દાત્રી, ન પ્રતિસંવિદાં દાત્રિ, ન મહાકરુણાયા દાત્રિ, નાવેણિકબુદ્ધધર્માણાં દાત્રી, ન સ્રોતઆપત્તિફલસ્ય દાત્રી, ન સકૃદાગામિફલસ્ય દાત્રિ, નાનાગામિફલસ્ય દાત્રી, નાર્હત્ત્વસ્ય દાત્રી, ન પ્રત્યેકબોધેર્ દાત્રિ, ન માર્ગાકારજ્ઞતાયા દાત્રી, ન સર્વાકારજ્ઞતાયા દાત્રી. સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીઃ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયતિ.

ન પ્રજ્ઞાપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા, ન ધ્યાનપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ ધ્હ્યાનપારમિતા, ન વીર્યપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ વીર્યપારમિતા, ન ક્ષાન્તિપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ ક્ષાન્તિપારમિતા, ન શીલપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ શીલપારમિતા, ન દાનપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, અદ્વયા હિ દાનપારમિતા.
અથ ભગવાઞ્ છક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રાય સાધુકારમ્ અદાત્: સાધુ સાધુ કૌશિકૈવમ્ એતદ્ યથા નિર્દિશસિ,
ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા, ન હિ ધ્યાનપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ ધ્યાનપારમિતા, ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા, ન હિ ધ્યાનપારમિતા દ્વયતોઽનુગન્તવ્યા, તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ ધ્યાનપારમિતા, ન હિ વીર્યપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ વીર્યપારમિતા, ન હિ ક્ષાન્તિપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ ક્ષાન્તિપારમિતા, ન હિ શીલપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ શીલપારમિતા, ન હિ દાનપારમિતા દ્વયતો ઽનુગન્તવ્યા, તત્ કસ્ય હેતોઃ? અદ્વયા હિ દાનપારમિતા.
ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_99 ) યો ધ્યાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ ધ્યાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો વીર્યપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ વીર્યપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ ક્ષાન્તિપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ શીલપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ શીલપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ધર્મધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો દાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ધર્મધાતુશ્ ચ દાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્.
તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો ધ્યાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ ધ્યાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો વીર્યપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ વીર્યપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ ક્ષાન્તિપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ શીલપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ શીલપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, તથતાયાઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો દાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક તથતા ચ દાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્.

ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો ધ્યાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ ધ્યાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો વીર્યપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ વીર્યપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_100 ) દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ ક્ષાન્તિપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ શીલપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ શીલપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, ભૂતકોટેઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો દાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક ભૂતકોટિશ્ ચ દાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્.
અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધાતુશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્, અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો ધ્યાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધાતુશ્ ચ ધ્યાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો વીર્યપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધ્હાતુશ્ ચ વીર્યપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધાતુશ્ ચ ક્ષાન્તિપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યઃ શીલપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધાતુશ્ ચ શીલપારમિત ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારં, અચિન્ત્યધાતોઃ સ કૌશિક દ્વયમ્ ઇચ્છેદ્ યો દાનપારમિતાયા દ્વયમ્ ઇચ્છેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિકાચિન્ત્યધાતુશ્ ચ દાનપારમિતા ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્.
[ક્. 196અ8, ન્. 386અ4, ત્. 3ઓ9અ7, પ્. 259બ્3, છ્. 697ચ્10]
અથ ખલુ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્: નમસ્કરણીયેયં ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા સદેવમાનુષાસુરેણ લોકેણ યત્ર શિક્ષિત્વા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે, અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ, યદાહં ભગવન્ સુધર્માયાં દેવસભાયાં તસ્મિન્ન્ એવેન્દ્રાસને નિષણ્ણો ભવામિ યન્ મે સ્વકમ્ આસનં તત્ર દેવપુત્રા મમોપસ્થાનાયાગચ્છન્તિ, તે માં પૂજયન્તિ યદા તત્ર ન ગચ્છામિ તત્રાસનેન નિષણ્ણો ભવામિ તદા તે દેવપુત્રાસ્ તાં સભામ્ આગત્ય તદ્ આસનં નમસ્કૃત્ય પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પુનર્ એવ પ્રક્રામતિ. ઇહ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો નિષદ્ય દેવેભ્યસ્ ત્રયસ્ત્રિંશેભ્યો ધર્મં દેશયતિ. એવમ્ એતદ્ ભગવન્ યત્રેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા લિખિત્વા ધારયિષ્યતે સ્વાધ્યાયિષ્યતે, પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતે, તત્ર યે તે દશદિગ્લોકધાતુષુ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગાસ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_101 ) તે તાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં વન્દિત્વા નમસ્કૃત્ય પ્રક્રમિષ્યન્તિ, ઇતો નિર્યાતા હિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ઇતો નિર્યાતાશ્ ચ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધા ઇતો નિર્યાતં ચ સત્ત્વાનાં સર્વસુખોપધાનં યદ્ અપિ તથાગતશરીરાણિ પૂજા લભન્તે તદ્ અપિ પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતત્વાત્ પૂજાં પ્રતિલભન્તે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય બોધિસત્ત્વચારિકાં ચરતઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનસ્યાશ્રયભૂતા પ્રત્યયભૂતા કારણભૂતા આહારિકા તસ્માત્ તર્હિ ભગવન્ન્ અનયોર્ દ્વયોઃ પ્રત્યઙ્ગયોર્ ઇમામ્ એવાહં ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગૃહ્ણીયાં યદાહં ભગવન્ન્ ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહીષ્યામ્ય્ ઉદ્ગૃહ્ય સ્વાધ્યાયં કરોમિ ધર્માન્તર્ગતેન માનસેન નિમિત્તં અપ્ય્ અહં ભગવન્ તસ્મિન્ સમયે ન સમનુપશ્યામિ ભયસ્ય વા સ્તમ્ભિતત્વસ્ય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ?
અનિમિત્તા હિ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ ધ્યાનપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ ધ્યાનપારમિતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ વીર્યપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ વીર્યપારમિતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ ક્ષાન્તિપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ ક્ષાન્તિપારમિતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ શીલપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ શીલપારમિતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ દાનપારમિતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ દાનપારમિતા.

અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અધ્યાત્મશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અધ્યાત્મશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ બહિર્ધાશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ બહિર્ધાશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવઞ્ છૂન્યતાશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવઞ્ છૂન્યતાશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ મહાશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ મહાશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ પરમાર્થશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ પરમાર્થશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સંસ્કૃતશૂન્યતા અલિઙ્ગ અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સંસ્કૃતશૂઙ્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અસંસ્કૃતશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહાર હિ ભગવન્ન્ અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અત્યન્તશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અત્યન્તશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અનવરાગ્રશૂન્યતા અલિઙ્ગા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_102 ) અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અનવકારશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અનવકારશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ પ્રકૃતિશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ પ્રકૃતિશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સર્વધર્મશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સર્વધર્મશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સ્વલક્ષણશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અનુપલમ્ભશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અભાવશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અભાવશૂન્યતા, અનિમિત્ત હિ ભગવન્ સ્વભાવસૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સ્વભાવશૂન્યતા, અનિમિત્ત હિ ભગવન્ન્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવન્ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યહારાણિ હિ ભગવન્ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ ઋદ્ધિપદા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ ઋદ્ધિપાદઃ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ન્ ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારણિ હિ ભગવન્ન્ ઇન્દ્રિયાણિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ બલાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવન્ન્ ઇન્દ્રિયાણિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારણિ હિ ભગવન્ બોધ્યઙ્ગાનિ, અનિમિત્તઃ હિ ભગવન્ન્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગો ઽલિઙ્ગો ઽનભિલાપ્યો ઽપ્રવ્યાહારો હિ ભગવન્ન્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ન્ આર્યસત્યાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવન્ન્ આર્યસત્યાનિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ ધ્યાનાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યહારાણિ હિ ભગવન્ન્ ધ્યાનાનિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ન્ અપ્રમાણાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહાઋઆણિ હિ ભગવન્ન્ અપ્રમાણાનિ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ આરૂપ્યસમાપત્તયો ઽલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ આરૂપ્યસમાપત્તયઃ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ વિમોક્ષા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ વિમોક્ષાઃ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ અનુપૂર્વવિહરસમાપત્તયો ઽલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અનુપૂર્વવિહરસમાપત્તયઃ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવઞ્ છૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષસમુખાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવઞ્ છૂન્યતનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ, અનિમિત્તા હિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_103 ) ભગવન્ન્ અભિજ્ઞા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ અભિજ્ઞાઃ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સમાધયો ઽલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સમાધયઃ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ ધારણીમુખન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવન્ ધારણીમુખાનિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવંસ્ તથાગતબલાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવંસ્ તથાગતબલાનિ, અનિમિત્તાનિ હિ ભગવન્ વૈશારદ્યાન્ય્ અલિઙ્ગાન્ય્ અનભિલાપ્યાન્ય્ અપ્રવ્યાહારાણિ હિ ભગવન્ વૈશારદ્યાનિ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ પ્રતિસંવિદો ઽલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ પ્રતિસંવિદઃ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ મહાકરુણાલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ મહાકરુણા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ન્ આવેણિકબુદ્ધધર્મા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ન્ આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સર્વજ્ઞતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સર્વજ્ઞતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ માર્ગાકારજ્ઞતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ માર્ગાકારજ્ઞતા, અનિમિત્તા હિ ભગવન્ સર્વાકારજ્ઞતા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા હિ ભગવન્ સર્વાકારજ્ઞતા.
[ક્. 196બ્21, ન્. 388અ1, ત્. 310બ્5. પ્. 263અ1, છ્. 698બ્24]
સચેદ્ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા નિમિત્તમ્ અભવિષ્યન્ નાનિમિત્તં નૈવ તસ્ય તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ સર્વધર્માન્ નિમિત્તાન્ અલિઙ્ગાન્ અભિલાપ્યાન્ અપ્રવ્યાહારાન્ વિદિત્વા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધ્ય સત્ત્વાનામ્ અનિમિત્તમ્ અલિઙ્ગમ્ અનભિલાપ્યમ્ અપ્રવ્યાહારં ધર્મં દેશયિષ્યતિ, યસ્માત્ તર્હિ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા અનિમિત્તા અલિઙ્ગા અનભિલાપ્યા અપ્રવ્યાહારા તમાત્ તથાગતઃ, સર્વધર્માન્ અલિઙ્ગાન્ અનભિલાપ્યાન્ અપ્રવ્યાહારાન્ વિદિત્વાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્ય સત્ત્વાનામ્ અનિમિત્તમ્ અલિઙ્ગમ્ અનભિલાપ્યમ્ અપ્રવ્યાહારં ધર્મં દેશયિષ્યતિ. તસ્માત્ તર્હિ ભગવન્ન્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતા સદેવમનુષાસુરેણ લોકેન સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ. લિખિત્વા ચ સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ.
યો હિ કશ્ચિદ્ ભગવન્ન્ ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, તાં ચ લિખિત્વા સત્કરિષ્યતિ ગુરુકરિષ્યતિ માનયિષ્યતિ પૂજયિષ્યતિ, પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_104 ) વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ.

તસ્ય નરકગતિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા ન તિર્યગ્યોનિર્ ન યમલોકગતિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા, ન શ્રાવકભૂમિર્ ન પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા, યાવદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યતે. અવિરહિતશ્ ચ ભવિષ્યતિ તથાગતદર્શનેન સત્ત્વપરિપાચકેન ચ બુદ્ધક્ષેત્રાદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં સંક્રમિષ્યતિ, તાંશ્ ચ તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સત્કુર્વન્ ગુરુકુર્વન્ માનયેત્ પૂજયેત્, પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈહ્.
પુનર્ ભગવન્ સચેદ્ અયં ત્રિસાહસ્રો લોકધાતુશ્ ચૂડિકાવબદ્ધઃ સ્યાત્ તથાગતશરીરૈઃ પૂર્ણો યચ્ ચેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા લિખિત્વોપનામ્યતે. અનયોર્ અહં ભગવન્ દ્વયોર્ ભાગયોર્ ઇમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગૃહ્ણીયામ્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ ભગવન્સ્ તથાગતાસ્ તાનિ ચ તથાગતશરીરાણિ તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ સત્ક્રિયન્તે ગુરુક્રિયન્તે માન્યન્તે પૂજ્યન્તે યાનિ કુલપુત્રાશ્ ચ કુલદુહિતરશ્ ચ સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વા ન દુર્ગતિં વિનિપાતં ગચ્છન્તિ. દિવ્યમાનુષીઃ સંપત્તીર્ અનુભૂય યથા પ્રણિધાનં પરિનિર્વાતિ. યદિ વા શ્રાવકયાનેન યદિ વા પ્રત્યેકબુદ્ધયાનેન યદિ વા સમ્યક્સંબુદ્ધયાનેન, અપિ તુ ખલુ પુનર્ ભગવન્ યચ્ ચ તથાગતદર્શનં યચ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા દર્શનં તુલ્યમ્ એતત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા ચ તથાગતશ્ ચાદ્વયમ્ એતદ્ અદ્વૈધીકારમ્.
પુનર્ અપરં ભગવન્ યચ્ ચ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ ત્રિષુ પ્રાતિહાર્યેષુ સ્થિત્વા ધર્મદેશયેત્ સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથોદાનનિદાનેત્યુક્તકજાતકવૈપુલ્યાદ્ભુતધર્માવદાનોપદેશાત્, યચ્ ચ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પર્યવાપ્ય પરસ્મૈ દેશયેત્ તુલ્યમ્ એતત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઇતો નિર્યાતા હિ ભગવન્ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ઇતિ નિર્યાતાનિ ત્રીણિ પ્રાતિહાર્યાણિ. ઇતો નિર્યાતં સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથોદાનનિદાનેત્યુક્તકજાતકવૈપુલ્યદ્ભુતધર્માવદાનોપદેશાઃ.
પુનર્ અપરં ભગવન્ યચ્ ચ પૂર્વસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવલુકોપમાં તથાગતાન્ અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ, દક્સિણસ્યાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, પશ્ચિમાયાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, ઉત્તરસ્યાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, ઉત્તરપૂર્વસ્યાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, દક્ષિણપશ્ચિમાયાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_105 ) દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, પશ્ચિમોત્તરસ્યાં દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, અધસ્તાદ્ દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, ઉપરિષ્ટાદ્ દિશિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ, ત્રિષુ પ્રાતિહાર્યેષુ સ્થિત્વા ધર્મં દેશયતિ, સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથોદાનનિદાનેત્યુક્તકજાતકવૈપુલ્યાદ્ભુતધર્માવદાનોપદેશાન્ યચ્ ચ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહ્ય પર્યવાપ્ય પરસ્મૈ દેશયેત્ તુલ્યમ્ એતત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઇતો નિર્યાતા હિ તે દશસુ દિક્ષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ઇતો નિર્યાતા તાનિ ત્રિણિ પ્રાતિહાર્યાણિ ઇતો નિર્યાતં સૂત્રં ગેયં વ્યાકરણં ગાથોદાનં નિદાનેત્યુક્તકજાતકવૈપુલ્યાદ્ભુતધર્માવદાનોપદેશાઃ.
પુનર્ અપરં ભગવન્ યચ્ ચ તે દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ સત્ક્રિયેરન્ ગુરુક્રિયેરન્ માનયેરન્ પૂજયેરન્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ. યશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા પુસ્તકં લિખિત્વા સત્ક્રિયેત ગુરુક્રિયેત માન્યેત પૂજ્યેત પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈસ્ તુલ્યમ્ એતત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઇતો નિર્યાતા હિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ.
પુનર્ અપરં ભગવન્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ તસ્ય નરકગતિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા ન તિર્યગ્યોનિર્ ન યમલોકગતિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા ન શ્રાવકભૂમિર્ ન પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્થિતો ઽવૈવર્ત્યભૂમૌ વેદિતવ્યઃ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ સ ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં લિખિત્વોદ્ગૃહ્ણાતિ ધારયતિ વાચયતિ પર્યવાપ્નોતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરોતિ તાં ચ લિખિત્વા સત્કરોતિ ગુરુકરોતિ માનયતિ પૂજયતિ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈસ્ તથા હિ ભગવન્ સર્વભયપ્રશમનિ સર્વરોગનિર્ઘાતનીયં પ્રજ્ઞાપારમિતા.
પુનર્ અપરં ભગવન્ યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં લિખિત્વોદ્ગૃહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ તાં ચ સત્કરિષ્યતિ ગુરુકરિષ્યતિ માનયિષ્યતિ પૂજયિષ્યતિ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈસ્ તસ્ય ન કુતશ્ચિદ્ ભયં પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા, તદ્ યથાપિ નામ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_106 ) ભગવન્ ધનિકભયભીતઃ પુરુષો રાજાનં સેવેત રાજાનમ્ ઉપતિષ્ઠેત સ રાજાનં સેવમાનો રાજાનમ્ ઉપતિષ્ઠમાનો યત એવાસ્ય ભયં ભવતિ ત એવૈવં સેવન્તે ન ચ સ તેભ્યો બિભેતિ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? એવમ્ એતદ્ ભગવન્ ભવતિ યો રાજનિઃશ્રિતો ભવતિ બલવતિનિશ્રિતો ભવતિ.

એવમ્ એવ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભતે. યદ્ અપિ ભગવન્ સર્વાકારજ્ઞતાજ્ઞાનં તદ્ અપિ પ્રજ્ઞાપારમિતાપરિભાવિતં દ્રષ્ટવ્યમ્, તસ્માદ્ અહં ભગવન્ન્ અનયોર્ દ્વયોઃ પ્રત્યઙ્ગયોર્ ઇમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગૃહ્ણીયાત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઇતો નિર્યાતાનિ હિ ભગવન્ તથાગતશરીરાણ્ય્ અતો નિર્યાતાનિ દ્વાત્રિંશન્ મહાપુરુષલક્ષણાન્ય્ અતો નિર્યાતાનિ તથાગતસ્ય દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માઃ, અતો નિર્યાતા મહામૈત્રી મહાકરુણા અતો નિર્યાતા ભગવન્ પઞ્ચપારમિતા પારમિતાનામધેયં લભતે, યાવદ્ અતો નિર્યાતા તથાગતસ્ય સર્વાકારજ્ઞતા યત્ર ભગવન્ ગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષુ યત્ર ચ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતાવ્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતોદ્ગ્રહીષ્યતિ ધારયિષ્યતે વાચયિષ્યતે પર્યવાપ્સ્યતે તાં ચ લિખિત્વા સત્કરિષ્યતિ ગુરુકરિષ્યતિ માનયિષ્યતે પૂજયિષ્યતે, તેન તત્ર મનુષ્યો વા અમનુષ્યો વાવતારપ્રેક્ષ્ય્ અવતારગવેષ્ય્ અવતારં લપ્સ્યતે. સર્વે ચ તે અનુપૂર્વેણ પરિનિર્વાનધર્માણો ભવિષ્યન્તિ, ત્રયાણાં યાનાનાં મન્યત્ અમાન્યત્ અનેન યાનેન. એવં મહાર્થિકા ભગવન્ન્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતા, અત્ર હિ નામ ભગવંસ્ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાનાં બુદ્ધસત્યેન પ્રત્યુપસ્થિતા બુદ્ધોત્પાદો ભગવંસ્ તત્ર લોકધાતૌ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યા, યત્ર લોકધાતાવ્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રચરિષ્યતે, તદ્ યથાપિ નામ ભગવન્ન્ અનર્ઘો ઽયં મહામણિરત્નં ભવેત્, તચ્ ચ મહામણિરત્નમ્ એભિર્ એવંરૂપૈર્ ગુણૈઃ સમન્વાગતં ભવેત્,
યત્ર યત્ર તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્યેત્, તત્ર તત્રામનુષ્યા અવતારં ન લભેરન્, યત્રામનુષ્યગૃહીતા સ્ત્રિ વા પુરુષો વા ભવેત્, તત્ર તન્ મહામણિરત્નં પ્રવેશેત્, તતઃ સો ઽમનુષ્યસ્ તસ્ય મહામણિરત્નસ્ય તેજો સહમાનઃ ક્ષિપ્રમ્ એવાપ્રક્રામન્ નાવતિષ્ઠેત પિત્તેન વા દહ્યમાનસ્ય તન્ મહામણિરત્નં શરીરે સ્થાપ્યેત તદ્ અપિ પિત્તમ્ અતિગૃહ્ણીયાત્ પાતાભિભૂતે વા શરીરે તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્યેત્ તદ્ અપિ વા તં અતિગૃહ્ણીયાત્.
શ્લેષ્મણારોપસ્તબ્ધે શરીરે તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્યેત તદ્ અપિ શ્લેષ્માણમ્ ઉપશામયેત્ સાંનિપાતિકો વા વ્યાધિર્ ભવેત્, તચ્ ચ મહામણિરત્નં શરીરે સ્થાપ્યેત તદ્ અપિ સાંનિપાતિકં વ્યાધિમ્ ઉપશમેન્ નાસૌ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_107 ) વિવર્ધેત તદ્ રાત્રૌ ચાવભાસં કુર્યાદ્ ઉષ્મકાલે ચ વર્તમાને યત્ર પ્રદેશે તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્યેત તત્ તં પ્રદેશં શીતલં કુર્યાત્ શીતકાલે ચ વર્તમાને યત્ર પ્રદેશે તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્ય ન તત્ પ્રદેશમ્ ઉષ્મં કુર્યાત્, યત્ર ચ પૃથિવીપ્રદેશે તન્ મહામણિરત્નં સ્ સ્થાપ્યેત તત્ પૃથ્વીપ્રદેશે નાત્યુષ્મં નાતિશીતમૃદુસંપન્નં કુર્યાત્ યત્ર પૃથિવીપ્રદેશે તન્ મહામણિરત્નં સ્થાપ્યેત ન તત્ર પૃથિવીપ્રદેશે આશિવિષપ્રદેશે ઉપચરેત્.
તદ્ અન્યે ઽપિ ચ વૃશ્ચિકાદયઃ સરીસૃપાઃ પ્રાણિનો ન તત્રોપચરેત્. યા કાચિદ્ ભગવન્ સ્ત્રી વા પુરુષો વા આશીવિષેણ દષ્ઠો ભવેત્, તસ્ય તન્ મહામણિરત્નં દર્શેત્ તસ્ય સહદર્શનેન તદ્ વિષં વિગચ્છેત્.
એભિર્ ભગવન્ન્ એવંરૂપૈર્ ગુણૈઃ સમન્વાગતં તન્ મહામણિરત્નં ભવેત્, યાસામ્ અપિ ભગવન્ સ્ત્રીણાં વા પુરુષાણાં વા અર્બુદં વા તિમિરં વા અજકં વા અક્ષિરોગો વા સ્રોતરોગો વા ઘ્રાણરોગો વા જિહ્વારોગો વા કણ્ઠરોગો વા કાયરોગો વા ભવેત્ તેષાં તન્ માહમણિરત્નં કાયે સ્થાપ્યેત્, તેષાં તદ્ અર્બુદં વા વા તિમિરં વા અજકં વા અક્ષિરોગો વા સ્રોત્રરોગો વા ઘ્રાણરોગો વા જિહ્વારોગો વા કણ્ઠરોગો વા કાયરોગો વા ઉપશામ્યેત્.
એભિર્ ભગવન્ન્ એવંરૂપૈર્ ગુણૈઃ સમન્વાગતં તન્ મહામણિરત્નં ભવેત્, યત્રાપિ ભગવન્ન્ ઉદકે તન્ મહામણિરત્નં પ્રક્ષિપેત્, તદ્ એવ તદ્ ઉદકમ્ અષ્ટાઙ્ગોપેતમ્ એકવર્ણં ભવેત્.
સચેત્ ભગવન્ નીલકેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, સચેત્ પીતકેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, સચેત્ લોહિતકેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, સચેદ્ અવદાનકેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, સચેત્ માઞ્જિષ્ઠાવર્ણેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, સચેત્ સ્ફટિકવર્ણેન ચીવરેણ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત્, તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, એભિશ્ ચ નાનાપ્રકારૈશ્ ચીવરૈસ્ તન્ મહામણિરત્નં બદ્ધ્વોદકે પ્રક્ષિપ્યેત તત્ સ્વભાવમ્ એવ તદ્ ઉદકં ભવેત્, યદ્ અપિ ભગવંસ્ તત્રોદકે કાલુષ્યન્તે તન્ મહામણિરત્નં પ્રસાદયેત્, એભિર્ ભગવન્ન્ એવંરૂપૈર્ ગુણૈઃ સમન્વાગતં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_108 ) તન્ મહામણિરત્નં ભવેત્, અન્યૈશ્ ચ એવમ્ એવ ભગવન્ન્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતા દિવ્યમણિરત્નપ્રખ્યા સર્વગુણાકરભૂતા સર્વપાપમોચની.
[ક્. 198અ11, ન્. 391અ1, ત્. 313અ1, પ્. 267બ્1, છ્. 700બ્8]
અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ આનન્દઃ શક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રમ્ એતદ્ અવોચત્: તત્ કિં મન્યસે? કૌશિક દિવ્યમ્ એતન્ મણિરત્નમ્ ઉતાહો સ્વિજ્ જાંબુદ્વીપકનાં મનુષ્યાણાં મણિરત્નમ્ અસ્તિ.
શક્ર આહ: દિવ્યમ્ એતદ્ ભદન્ત મણિરત્નમ્.
અપિ તુ ખલુ પુનર્ ભદન્તાનન્દ યાનિ જાંબૂદ્વીપકાનાં માનુષ્યાણાં મહામણિરત્નાન્ય્ અસ્તિ તાનિ પરીત્તાનિ ગુરૂણિ ચ, યાનિ દિવ્યાનિ તાનિ મહાન્તિ લઘૂનિ ચ તૈર્ અઙ્ગૈસ્ તાવત્ સુપરિપૂર્ણાનિ જાંબૂદ્વીપકાનાં મનુષ્યાણાં મણિરત્નાનિ યથા દિવ્યાનિ તાનિ પુનર્ જાંબૂદ્વીપકાનિ રત્નાનિ તેષાં દિવ્યાનાં મણિરત્નાનાં સંખ્યાં વા કલાં વા ગણનાં વા ઉપમાં વા ઉપનિશાં વા નોપયાન્તિ.
પુનર્ અપિ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્: તત્ ખલુ પુનર્ ભગવન્ મહામણિરત્નં યસ્મિન્ કરણ્ડકે પ્રક્ષિપ્તં ભવેત્ યદા ક્ષિપ્તં ભવેત્ યદા ક્ષિપતં ચ તતઃ કરણ્ડકાત્ સ્પૃહણીયમ્ એવ તત્ કરણ્ડકં ભવેત્ તૈર્ મણિરત્નગુણૈઃ પરો ઽપિ તત્ર કરણ્ડકે સ્પૃહોમ્ ઉત્પાદયેત્, એવમ્ એવ ભગવન્ યત્રેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રચરિષ્યતિ, તત્ર તેષાં કુલપુત્રાણાં વા કુલદુહિતૄણાં વા કાયિકાશ્ ચેતસિકા વા દુઃખોપદ્રવા મનુષ્યકૃતા વા અમનુષ્યકૃતા વા ન ભવિષ્યતિ, મહામણિરત્નમ્ ઇતિ ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ એતદ્ અધિવચનં સર્વાકારજ્ઞતાજ્ઞાનસ્યૈતદ્ અધિવચનમ્.

કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં પ્રજ્ઞાપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયા ગુણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધ્યાનપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધ્યાનપારમિતાયા ગુણા ધ્યાનપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં વીર્યપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ વીર્યપારમિતાયા ગુણા વીર્યપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ક્ષાન્તિપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ક્ષાન્તિપારમિતાયા ગુણાઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં શીલપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ શીલપારમિતાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_109 ) ગુણાઃ શીલપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં દાનપારમિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ દાનપારમિતાયા ગુણા દાનપારમિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્.
કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અધ્યાત્મશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અધ્યાત્મશૂન્યતાયા ગુણા અધ્યાત્મશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં બહિર્ધાશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતું અપ્રમેયા હિ બહિર્ધાશૂન્યતાયા ગુણા બહિર્ધાશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયા ગુણા અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં શૂન્યતાશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ શૂન્યતાશૂન્યતાયા ગુણાઃ શૂન્યતાશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં મહાશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ મહાશૂન્યતાયા ગુણા મહાશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં પરમાર્થશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ પરમાર્થશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરમાર્થશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સંસ્કૃતશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સંસ્કૃતશૂન્યતાયા ગુણાઃ સંસ્કૃતશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અસંસ્કૃતશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અસંસ્કૃતશૂન્યતાયા ગુણા અસંસ્કૃતશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અત્યન્તશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અત્યન્તશૂન્યતાયા ગુણા અત્યન્તશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અનવરાગ્રશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અનવરાગ્રશૂન્યતાયા ગુણા અનવરાગ્રશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્છક્યમ્ અનવકારશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અનવકારશૂન્યતાયા ગુણા અનવકારશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં પ્રકૃતિશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ પ્રકૃતિશૂન્યતાયા ગુણાઃ પ્રકૃતિશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સર્વધર્મશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સર્વધર્મશૂન્યતાયા ગુણાઃ સર્વધર્મશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_110 ) સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા ગુણાઃ સ્વલક્ષણશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અનુપલમ્ભશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અનુપલમ્ભશૂન્યતાયા ગુણા અનુપલમ્ભશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અભાવશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અભાવશૂન્યતાયા ગુણા અભાવશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સ્વભાવશૂન્યતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સ્વભાવશૂન્યતાયા ગુણાઃ સ્વભાવશૂન્યતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયા ગુણા અભાવસ્વભાવશૂન્યતયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્.

કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણાં સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં ગુણાઃ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણાં સમ્યક્પ્રહાણાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સમ્યક્પ્રહાણાનાં ગુણા સમ્યક્પ્રહાણાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણામ્ ઋદ્ધિપાદાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ ઋદ્ધિપાદાનાં ગુણા ઋદ્ધિપાદાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં પઞ્ચાનામ્ ઇન્દ્રિયાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ ઇન્દ્રિયાનાં ગુણા ઇન્દ્રિયાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં પઞ્ચાનં બલાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ બલાનાં ગુણા બલાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સપ્તાનાં બોધ્યઙ્ગાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ બોધ્યઙ્ગાનાં ગુણા બોધ્યઙ્ગાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગસ્ય ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ આર્યાષ્તાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય ગુણા આર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણમ્ આર્યસત્યાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ આર્યસત્યાનાં ગુણા અર્યસત્યાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણાં ધ્યાનાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધ્યાનાનાં ગુણા ધ્યાનાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણામ્ અપ્રમાણાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અપ્રમાણાનાં ગુણા અપ્રમાણાનાં ચ તાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_111 ) તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતસૃણામ્ આરૂપ્યસમાપત્તીનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ આરૂપ્યસમાપત્તીનાં ગુણા આરૂપ્યસમાપત્તીનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અષ્ટાનાં વિમોક્ષાણાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ વિમોક્ષાણાં ગુણા વિમોક્ષાણાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં ગુણા અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેય હિ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં ગુણાઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અભિજ્ઞાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયાહ્ય્ અભિજ્ઞાનાં ગુણા અભિજ્ઞાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સમાધીનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સમાધીનાં ગુણાઃ સમાધીનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધારણીમુખાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધારણીમુખાનાં ગુણા ધારણીમુખાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં દશાનાં તથાગતબલાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ તથાગતબલાનાં ગુણાઃ તથાગતબલાનાં ચ ઇ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણાં વૈશારદ્યાનાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ વૈશારદ્યાનાં ગુણા વૈશારદ્યાનાં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ચતુર્ણાં પ્રતિસંવિદાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ પ્રતિસંવિદાં ગુણાઃ પ્રતિસંવિદં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં મહામૈત્ર્યા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ મહામૈત્ર્યા ગુણાઃ મહામૈત્ર્યાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં મહાકરુણાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ મહાકરુણાયા ગુણા મહાકરુણાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ બ્બાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માણાં ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માણાં ગુણા આવેણિકબુદ્ધધર્માં ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સર્વજ્ઞતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સર્વજ્ઞતાયા ગુણા સર્વજ્ઞતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં માર્ગાકારજ્ઞતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ માર્ગાકારજ્ઞતાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_112 ) ગુણા માર્ગાકારજ્ઞતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સર્વાકારજ્ઞતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સર્વાકારજ્ઞતાયા ગુણાઃ સર્વાકારજ્ઞતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં તથતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ તથતાયા ગુણાસ્ તથતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અવિતથતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અવિતથતાયા ગુણા અવિતથતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અનન્યતથતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અનન્યતથતાયા ગુણા અનન્યતથતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધર્મતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધર્મતાયા ગુણા ધર્મતાયશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધર્મધાતોર્ ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધર્મધાતોર્ ગુણા ધર્મધાતોશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધર્મસ્થિતિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધર્મસ્થિતિતાયા ગુણા ધર્મસ્થિતિતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ધર્મનિયામતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ધર્મનિયામતાયા ગુણાઃ ધર્મનિયામતાયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં ભૂતકોટેર્ ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ ભૂતકોટેર્ ગુણા ભૂતકોટેશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અચિન્ત્યધાતોર્ ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અચિન્ત્યધાતોર્ ગુણા અચિન્ત્યધાતોશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સર્વવાસનાનુસંધિક્લેશપ્રહાણસ્ય ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સર્વવાસનાનુસંધિક્લેશપ્રહાણસ્ય ગુણાઃ સર્વવસનાનુસંધિક્લેશપ્રહાણસ્ય ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યં સદોપેક્ષાવિહારિતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હિ સદોપેક્ષાવિહારિતાયા ગુણાઃ સદોપેક્ષાવિહારિતયાશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, કિયન્તો ભગવઞ્ છક્યમ્ અસંપ્રમોસધર્મતાયા ગુણાઃ પરિકીર્તયિતુમ્ અપ્રમેયા હ્ય્ અસંપ્રમોષધર્મતાયા ગુણા અસંપ્રમોષધર્મતાયશ્ ચ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનમ્.

તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, રત્નપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, અસંક્લેશાવ્યવદાનપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, અનુત્પાદાનિરોધપારમિતાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_113 ) ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, અનાયૂહાનિયૂહપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, અનુત્ક્ષેપાપ્રક્ષેપપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, અનાગત્યગત્યસ્થિતિપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તેન તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે, ધર્મતાપારમિતાયા ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ ભાજનં, તયા ચ ધર્મતાપારમિતયા પરિભાવિતાનિ તાનિ તથાગતશરીરાણિ તેન પરિનિર્વૃતસ્યાપિ તસ્ય તથાગતસ્ય તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે.
[ક્. 199બ્7, ન્. 392અ8, ત્. 315બ્1, પ્. 272અ8, છ્. 703બ્6]
પુનર્ અપરં ભગવન્ તિષ્ઠન્તુ ત્રિસાહસ્રમહાસાઃસ્રો લોકધાતુસ્ તથાગતશરીરાણાં પૂર્ણચૂડિકાવબદ્ધાઃ, સચેત્ ભગવન્ દશસુ દિક્ષુઃ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમા લોકધાતવસ્ તથાગતશરીરાણાં પૂર્ણચૂડિકાવબદ્ધા ભવેયુર્ યચ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતાપુસ્તકં લિખિત્વોપનામ્યેતઃ, અનયોર્ અહં ભગવન્ દ્વયોઃ પ્રત્યઙ્ગયોર્ ઇમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ગૃહીયામ્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતાનિ હિ ભગવન્ તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજ્યંતે પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિભાવિતનિ ભગવંસ્ તાનિ તથાગતશરીરાણિ પૂજાં લભન્તે.
યઃ પુનર્ ભગવન્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તથાગતશરીરાણિ સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ સ તસ્ય કુશલમૂલસ્ય પર્યન્તમ્ અધિગમ્ય દેવમનુષ્યસંપત્તીર્ અનુભૂય ક્ષત્રિયમહાશાલકુલેષુ બ્રાહ્મણમહાશાલકુલેષુ ગૃહપતિમહાશાલકુલેષુ ચાતુર્મહારાજકાયિકેષુ દેવેષુ ત્રાયસ્ત્રિંશેષુ દેવેષુ યામેષુ દેવેષુ તુષિતેષુ દેવેષુ નિર્માણરતિષુ દેવેષુ પરનિર્મિતવશવર્તિષુ દેવેષુ સુખમ્ અનુભૂય તેનૈવ કુશલમૂલેન દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ, એતાવત્ તથાગતશરીરપૂજાયાઃ ફલમ્ ઇમાં પુનઃ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહન્ ધારયન્ વાચયન્ પર્યવાપ્નુવન્ યોનિશશ્ ચ મનસિકુર્વન્ સમાધિપારમિતાં ચ પરિપૂરયિષ્યન્તિ, વીર્યપારમિતાં ચ પરિપૂરયિષ્યન્તિ, ક્ષાન્તિપારમિતાં ચ પરિપૂરયિષ્યન્તિ, શીલપારમિતાં ચ પરિપૂરયિષ્યન્તિ, દાનપારમિતાં ચ પરિપૂરયિષ્યન્તિ.
અધ્યાત્મશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, બહિર્ધાશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, શૂન્યતાશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, મહાશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, પરમાર્થશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, સંસ્કૃતશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_114 ) અત્યન્તશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અનવરાગ્રશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અનવકારશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, પ્રકૃતિશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, સર્વધર્મશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અભાવશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, સ્વભાવશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાં પરિપૂરયિષ્યતિ.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચતુર ઋદ્ધિપાદાન્ પરિપૂરયિષ્યતિ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ પરિપૂરયિષ્યતિ, પઞ્ચ બલાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગં પરિપૂરયિષ્યતિ. ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચત્વારિ ધ્યાનાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચતસ્ર આરૂપ્યસમાપત્તિઃ પરિપૂરયિષ્યતિ, અષ્ટૌ વિમોક્ષાન્ પરિપૂરયિષ્યતિ, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીઃ પરિપૂરયિષ્યતિ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ પરિપૂરયિષ્યતિ, સમાધીન્ પરિપૂરયિષ્યતિ, ધારણીમુખાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, દશ તથાગતબલાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ પરિપૂરયિષ્યતિ, ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદઃ પરિપૂરયિષ્યતિ, મહામૈત્રીં પરિપૂરયિષ્યતિ, મહાકરુણાં પરિપૂરયિષ્યતિ, અષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માન્ પરિપૂરયિષ્યતિ.
શ્રાવકભૂમિં ચ પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિં ચાતિક્રમ્ય બોધિસત્ત્વનિયામમ્ અવક્રમિષ્યતિ, બોધિસત્ત્વનિયામમ્ અવક્રમ્ય બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાઃ પ્રતિલપ્સ્યતે, બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞા પ્રતિલભ્ય બુદ્ધક્ષેત્રાદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં સંક્રમિષ્યતિ, સ સંચિન્ત્યાત્મભાવં પરિગૃહીષ્યતિ, યૈર્ આત્મભાવઃ સત્ત્વપરિપાકો ભવિષ્યતિ, યદિ વા ચક્રવર્તાશ્રયં યદિ વા ક્ષત્રિયમહાશાલકુલેષુ યદિ વા બ્રાહ્મણમહાશાલકુલેષુ યદિ વા ગૃહપતિમહાશાલકુલેષુ યદિ વા શક્રરૂપેણ યદિ વા બ્રાહ્મણરૂપેણ યદિ વા વૈશ્રમણરૂપેણ સ તૈર્ આત્મભાવૈઃ સત્ત્વાન્ પરિપાચયિષ્યતિ, તસ્માત્ તર્હિ ભગવન્ ન મમ તથાગતશરીરેષ્વ્ અગૌરવં નાપ્ય્ અપ્રત્યયા નાપ્ય્ અપૂજયિતુકામતા નાપ્ય્ અગ્રહીતુકામતા.
અપિ તુ ખલુ પુનર્ ભગવન્ કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સત્કુર્વતા ગુરુકુર્વતા માનયતા પૂજયત સર્વબુદ્ધધર્માણાં હેતુર્ ઉપચિતો ભવતિ સર્વસંપત્તયશ્ ચ પરિગૃહીતા ભવન્તિ, તથાગતશરીરાણિ સત્કૃતા ભવન્તિ ગુરુકૃતાનિ ભવન્તિ યાનિ તાનિ ભવન્તિ પૂજિતાનિ ભવન્તિ.

પુનર્ અપરં ભગવન્ યે દશસુ દિક્ષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_115 ) અપ્રમેયાસંખ્યેયેષુ લોકધાતુષુ તિષ્ઠન્તિ ધ્રિયતે યાપયન્તિ ધર્મં દેશયન્તિ તાન્ ધ્હર્મકાયેન ચ જ્ઞાનકાયેન ચ દ્રષ્ટુકામેન પૂજયિતુકામેન ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતોદ્ગ્રહીતવ્યા ધારયિતવ્યા વાચયિતવ્યા પર્યવાપ્તવ્યા પૂજયિતવ્યા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિતવ્યા યોનિશશ્ ચ મનસિકર્તવ્યા, સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ દિક્ષ્વ્ અપ્રમેયાસખ્યેયેષુ લોકધાતુષુ તાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાં દ્રક્ષ્યતિ. એવં ખલુ તેન કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચ તાં બુદ્ધાન્ અનુસ્મૃતિભાવયિતવ્યા ધર્મતયા.
પુનર્ અપરં ભગવંસ્ તાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સંદ્રષ્ટુકામેન, કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતોદ્ગ્રહીતવ્યા ધારયિતવ્યા વાચયિતવ્યા પર્યવાપ્તવ્યા પ્રવર્તયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પરેભ્યશ્ ચ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિતવ્યા યોનિશશ્ ચ મનસિકર્તવ્યા, ધર્મતાયા દ્વે ઇમે ભગવન્ ધર્મતા.
કતમે દ્વે સંસ્કૃતા ચ ધર્માણાં ધર્મતા અસંસ્કૃતા ચ ધર્માણાં ધર્મતા અસંસ્કૃતા ચ ધર્માણાં ધર્મતા?
તત્ર ભગવન્ કતમા સંસ્કૃતાનાં ધર્મતા? યદ્ અધ્યાત્મશૂન્યતાયં જ્ઞાનં યદ્ બહિર્ધાશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતયાં જ્ઞાનં યદ્ શૂન્યતાશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ મહાશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ પરમાર્થશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ સંસ્કૃતશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અસંસ્કૃતશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અત્યન્તશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અનવરાગ્રશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અનવકારશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ પ્રકૃતિશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ સર્વધર્મશૂન્યતયાં જ્ઞાનં યદ્ સ્વલક્ષણશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અનુપલમ્ભશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અભાવશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ સ્વભાવશૂન્યતાયાં જ્ઞાનં યદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયાં જ્ઞાનમ્.
યચ્ ચતુર્ષુ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતુર્ષુ સમ્યક્પ્રહાણાનેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતુર્ષ્વ્ ઋદ્ધિપાદેષુ જ્ઞાનં, યત્ પઞ્ચસ્વ્ ઇન્દ્રિયેષુ જ્ઞાનં, યત્ પઞ્ચસુ બલેષુ જ્ઞાનં, યત્ સપ્તસુ બોધ્યઙ્ગેષુ જ્ઞાનં, યદ્ આર્યાષ્ટાઙ્ગે મર્ગે જ્ઞાનં, યચ્ ચતુર્ષ્વ્ આર્યસત્યેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ જ્ઞાનં, યદ્ અષ્ટાસુ વિમોક્ષેષુ જ્ઞાનં, યન્ નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિષુ જ્ઞાનં, યઞ્ છૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતેષુ વિમોક્ષમુખેષુ જ્ઞાનં, યત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ જ્ઞાનં, યત્ સર્વસમાધિષુ જ્ઞાનં, યત્ સર્વધારણીમુખેષુ જ્ઞાનં, યદ્ દશસુ તથાગતબલેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_116 ) ચતુર્ષુ વૈશારદ્યેષુ જ્ઞાનં, યચ્ ચતસૃષુ પ્રતિસંવિત્સુ જ્ઞાનં, યન્ મહામૈત્ર્યાં જ્ઞાનં, યન્ મહાકરુણાયાં જ્ઞાનં, યદ્ અષ્ટાદશસ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ જ્ઞાનં, યત્ કુશલેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, યદ્ અકુશલેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, યત્ સાશ્રવેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, યદ્ અનાશ્રવેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, યલ્ લૌકિકેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, યલ્ લોકોત્તરેષુ ધર્મેષુ જ્ઞાનં, ઇયમ્ ઉચ્યતે સંસ્કૃતાનાં ધર્માણાં ધર્મતા.
તત્ર કતમા અસંસ્કૃતાનાં ધર્માણાં ધર્મતા? યસ્યા નોત્પાદો ન નિરોધો ન સ્થાનં ન સ્થિતો નાન્યથાત્વં ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનં ન હાનિર્ ન વૃદ્ધિર્ યા સર્વધર્માણાં સ્વભાવતા,
કતમા ચ સર્વધર્માણાં સ્વભાવતા? અભાવસ્વભાવા હિ સર્વધર્મા ઇયમ્ ઉચ્યતે, અસંસ્કૃતાનાં ધર્માણાં ધર્મતા.
ભગવાન્ આહ: એવમ્ એતત્ કૌશિકૈવમ્ એતત્, યે ઽપિ તે ઽભૂવન્ન્ અતીતે ઽધ્વનિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તે ઽપીમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાં આગમ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધાઃ, યે ઽપિ તે ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ તથાગતાર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તે ઽપીમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ આગમ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યન્તે, યે ઽપિ તે એતર્હિ દશદિગ્ લોકધાતુષ્વ્ અપ્રમેયેષ્વ્ અસંખ્યેયેષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તિષ્ઠન્તિ ધ્હ્રિયન્તે યાપયન્તિ ધર્મં દેશયન્તિ, તે ઽપીમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ આગમ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યન્તે, યે ઽપિ તે ઽભૂવન્ન્ અતીતાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં શ્રાવકાઃ, યે ઽપિ તે ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં શ્રાવકાઃ, યે ઽપ્ય્ એતર્હિ પ્રત્યુત્પન્નાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં શ્રાવકાઃ, તે ઽપીમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ આગમ્ય સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ, યે ઽપિ તે ઽભૂવન્ન્ અતિતે ઽધ્વનિ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ, યે ઽપિ તે ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ પ્રત્યેકબુદ્ધા, યે ઽપિ તે એતર્હિ અપ્રમેયાસંખ્યેયેષુ લોકધાતુષુ પ્રત્યેકબુદ્ધાસ્ તિષ્ઠન્તિ ધ્રિયન્તે યાપયન્તિ તૈર્ અપીમામ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ આગમ્ય પ્રત્યેકબોધિઃ પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્સ્યતે પ્રાપ્યતે ચ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયા સર્વાણિ ત્રીણિ યાનાનિ વિસ્તરેણોપદિષ્ટાનિ, તાનિ પુનર્ અનિમિત્તયોગેનાનુપલમ્ભયોગેનાનુત્પાદયોગેનાનિરોધયોગેનાસસંક્લેશયોગેનાવ્યવદાનયોગેનાનભિસંસ્કારયોગેનાનાયૂહયોગેનાનિર્યુહયોગેનાનુક્ષેપયોગેનાપ્રક્ષેપયોગેનાનુગ્રહયોગેનાનુત્સર્ગયોગેન ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_117 ) તત્ પુનર્ લોકવ્યવહારેણ ન પરમાર્થેન. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા આરમિતા ન પારમિતા ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતા અપારો ન પારઃ, ન સ્થલં ન નિમ્નં ન સમં ન વિષમં ન નિમિત્તં નાનિમિત્તં ન લૌકિકી ન લોકોત્તરા ન સંસ્કૃતા નાસંસ્કૃતા ન કુશલા નાકુશલા નાતીતા નાનાગતા ન પ્રત્યુત્પન્ના, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા બુદ્ધધર્માનાં દાત્રી, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા સ્રોતઆપત્તિધર્માણાં દાત્રી, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા સકૃદાગામિધર્માણાં દાત્રી, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા અનાગામિધર્માણાં દાત્રી, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા અર્હદ્ધર્માણાં દાત્રી ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માણાં દાત્રી, ન હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા પૃથગ્જનધર્માણાં દાત્રી.
[ક્. 200બ્10, ન્. 395અ1, ત્. 317અ9, પ્. 276અ7, છ્. 706અ10]
શક્ર આહ: મહાપારમિતેયં ભગવન્ યદ્ ઉત પ્રજ્ઞાપારમિતા, અત્ર ભગવન્ બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્તઃ સર્વસત્ત્વાનાં ચિત્તચરિતાનિ પ્રજાનન્તિ ન સત્ત્વમ્ ઉપલભતે ન સત્ત્વપ્રજ્ઞપ્તિમ્ ઉપલભતે નાત્મનમ્ ઉપલભતે ન સત્ત્વમ્ ઉપલભતે ન જીવમ્ ઉપલભતે ન જન્તુમ્ ઉપલભતે ન પોષમ્ ઉપલભતે ન પુરુષમ્ ઉપલભતે ન પુદ્ગલમ્ ઉપલભતે ન મનુજમ્ ઉપલભતે ન માનવમ્ ઉપલભતે ન કારકમ્ ઉપલભતે ન વેદકમ્ ઉપલભતે ન જાનકમ્ ઉપલભતે ન પશ્યકમ્ ઉપલભતે.
ન રૂપમ્ ઉપલભતે, ન વેદનામ્ ઉપલભતે, ન સંજ્ઞામ્ ઉપલભતે, ન સંસ્કારામ્ ઉપલભતે, ન વિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે.

ન ચક્ષુર્ ઉપલભતે, ન શ્રોત્રમ્ ઉપલભતે, ન ઘ્રાણમ્ ઉપલભતે, ન જિહ્વામ્ ઉપલભતે, ન કાયમ્ ઉપલભતે, ન મનસમ્ ઉપલભતે.
ન રૂપમ્ ઉપલભતે, ન શબ્દમ્ ઉપલભતે, ન ગન્ધમ્ ઉપલભતે, ન રસમ્ ઉપલભતે, ન સ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન ધર્માન્ ઉપલભતે.
ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન કાયવિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન મનોવિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે.
ન ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન કાયસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન મનઃસંસ્પર્શમ્ ઉપલભતે.
ન ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે, ન શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે, ન ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_118 ) ન જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે, ન કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે, ન મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ ઉપલભતે.
ન પૃથિવીધાતુમ્ ઉપલભતે, નાબ્ધાતુમ્ ઉપલભતે, ન તેજોધાતુમ્ ઉપલભતે, ન વાયુધાતુમ્ ઉપલભતે, નાકાશધાતુમ્ ઉપલભતે, ન વિજ્ઞાનધાતુમ્ ઉપલભતે.
નાવિદ્યામ્ ઉપલભતે, ન સંસ્કારામ્ ઉપલભતે, ન વિજ્ઞાનમ્ ઉપલભતે, ન નામરૂપમ્ ઉપલભતે, ન ષડાયતનમ્ ઉપલભતે, ન સ્પર્શમ્ ઉપલભતે, ન વેદનામ્ ઉપલભતે, ન તૃષ્ણામ્ ઉપલભતે, નોપાદાનમ્ ઉપલભતે, ન ભવમ્ ઉપલભતે, ન જાતિમ્ ઉપલભતે, ન જરામરણમ્ ઉપલભતે.
ન દાનપારમિતામ્ ઉપલભતે, ન શીલપારમિતામ્ ઉપલભતે, ન ક્ષાન્તિપારમિતામ્ ઉપલભતે, ન વીર્યપારમિતામ્ ઉપલભતે, ન ધ્યાનપારમિતામ્ ઉપલભતે, ન પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપલભતે.
નાધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન બહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન શૂન્યતાશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન મહાશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન પરમાર્થશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાત્યન્તશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાનવરાગ્રશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાનવકારશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન સર્વધર્મશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાભાવશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, ન સ્વભાવશૂન્યતામ્ ઉપલભતે, નાભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ ઉપલભતે.
ન સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન ર્દ્ધિપાદાન્ ઉપલભન્તે, નેન્દ્રિયાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન બલાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન બોધ્યઙ્ગાન્ય્ ઉપલભન્તે, નાર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગમ્ ઉપલભન્તે, નાર્યસત્યાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન ધ્યાનાન્ય્ ઉપલભન્તે, નાપ્રમાણાન્ય્ ઉપલભન્તે, નારૂપ્યસમાપત્તીર્ ઉપલભન્તે, નાષ્ટૌ વિમોક્ષામ્ ઉપલભન્તે, ન નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ ઉપલભન્તે, ન શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ ઉપલભન્તે, નાભિજ્ઞા ઉપલભન્તે, ન સમાધીન્ ઉપલભન્તે, ન ધારણીમુખાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન દશતથાગતબલાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન વૈશારદ્યાન્ય્ ઉપલભન્તે, ન પ્રતિસંવિદ ઉપલભન્તે, ન મહામૈત્રીમ્ ઉપલભન્તે, ન મહાકરુણામ્ ઉપલભન્તે, નાવેણિકબુદ્ધધર્માન્ ઉપલભન્તે, ન સ્રોતઆપત્તિફલમ્ ઉપલભન્તે, ન સકૃદાગામિફલમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_119 ) ઉપલભન્તે, નાનાગામિફલમ્ ઉપલભન્તે, નાર્હત્ત્વમ્ ઉપલભન્તે, ન પ્રત્યેકબોધિમ્ ઉપલભન્તે, ન માર્ગાકારજ્ઞતામ્ ઉપલભન્તે, ન સર્વાકારજ્ઞતામ્ ઉપલભન્તે, ન બોધિસત્ત્વમ્ ઉપલભન્તે, ન બુદ્ધમ્ ઉપલભન્તે, ન બુદ્ધધર્માન્ ઉપલભન્તે.
ન હિ પ્રજ્ઞાપારમિતોપલમ્ભયોગેન પ્રત્યુપસ્થિતા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ તસ્યાઃ સ્વભાવો ન સંવિદ્યતે યેનોપલભેત્ યદ્ વોપપલભેત્ યત્ર વોપલભેત્.
[ક્. 201અ8, ન્. 396અ2, ત્. 318અ3, પ્. 278અ6, છ્. 706ચ્7]
ભગવાન્ આહ: એવમ્ એતત્ કૌશિકૈવમ્ એતત્, યથા હિ તદ્ દીર્ઘરાત્રૌ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽનુપલમ્ભયોગેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતઃ સ બોધિમ્ અપિ નોપલભ્હતે પ્રાગ્ એવ બુદ્ધં પ્રાગ્ એવ બુદ્ધધર્માન્.
શક્ર આહ: પુનર્ ભગવન્ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતિ ન તદન્યાસુ પારમિતાસુ.
ભગવાન્ આહ: સર્વાસુ કૌશિક ષડ્પારમિતાસુ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વશ્ ચરતિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન. સ દાનમ્ અપિ નોપલભતે દાયકમ્ અપિ નોપલભતે પ્રતિગ્રાહકમ્ અપિ નોપલભતે, શીલમ્ અપિ નોપલભતે શીલવન્તમ્ અપિ નોપલભતે દૌઃશીલમ્ અપિ નોપલભતે, ક્ષાન્તિમ્ અપિ નોપલભતે ક્ષમીનમ્ અપિ નોપલભતે વ્યાપાદમ્ અપિ નોપલભતે, વીર્યમ્ અપિ નોપલભતે વીર્યવન્તમ્ અપિ નોપલભતે કૌશીદ્યમ્ અપિ નોપલભતે, ધ્યાનમ્ અપિ નોપલભતે ધ્યાયિનમ્ અપિ નોપલભતે વિક્ષેપમ્ અપિ નોપલભતે, પ્રજ્ઞામ્ અપિ નોપલભતે પ્રજ્ઞાવન્તમ્ અપિ નોપલભતે દૌષ્પ્રજ્ઞમ્ અપિ નોપલભતે.
અપિ તુ ખલુ પુનઃ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતા પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય દાનં દદતો દાનપારમિતાપરિપૂરયે, પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય શીલં રક્ષતઃ શીલપારમિતાપરિપૂરયે, પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ક્ષાન્ત્યા સંપાદાય ક્ષાન્તિપારમિતાપરિપૂરયે, પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય વીર્યમ્ આલમ્ભમાનસ્ય વીર્યપારમિતાપરિપૂરયે, પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ધ્યાનાનિ સમાપદ્યમાનસ્ય ધ્યાનપારમિતાપરિપૂરયે, પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ પૂર્વઙ્ગમા બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ધર્માન્ વિવિક્તતઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપરિપૂરયે સર્વધર્માનુપલમ્ભયોગેન.
રૂપસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, વેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સંજ્ઞાયા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_120 ) અનુપલમ્ભયોગેન, સંસ્કારાણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, વિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન.
ચક્ષુષો ઽનુપલમ્ભયોગેન, શ્રોત્રસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ઘ્રાણસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, જિહ્વાયા અનુપલમ્ભયોગેન, કાયસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, મનસો ઽનુપલમ્ભયોગેન.
રૂપસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, શબ્દસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ગન્ધસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, રસસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, સ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ધર્માણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન.
ચક્ષુર્વિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, શ્રોત્રવિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ઘ્રાણવિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, જિહ્વાવિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, કાયવિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, મનોવિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન.
ચક્ષુઃસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, શ્રોત્રસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ઘ્રાણસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, જિહ્વાસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, કાયસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, મનઃસંસ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન.

ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, કાયસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન.
પૃથિવીધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન, અબ્ધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન, તેજોધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન, વાયુધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન, આકાશધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન, વિજ્ઞાનધાતોર્ અનુપલમ્ભયોગેન.
અવિદ્યાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સંસ્કારાણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, વિજ્ઞાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, નામરૂપસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ષડાયતનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, સ્પર્શસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, વેદનાયા અનુપલમ્ભયોગેન, તૃષ્ણાયા અનુપલમ્ભયોગેન, ઉપાદાનસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ભવસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, જાતેર્ અનુપલમ્ભયોગેન, જરામરણસ્યાનુપલમ્ભયોગેન.
દાનપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, શીલપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, ક્ષાન્તિપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, વીર્યપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, ધ્યાનપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનુપલમ્ભયોગેન.
અધ્યાત્મશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, બહિર્ધાશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, શૂન્યતાશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, મહાશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, પરમાર્થશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સંસ્કૃતશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અસંસ્કૃતશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અત્યન્તશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અનવરાગ્રશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અનવકારશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, પ્રકૃતિશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સર્વધર્મશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અનુપલમ્ભશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અભાવશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સ્વભાવશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયા અનુપલમ્ભયોગેન.
ચતુર્ણાં સ્મૃત્યુપસ્થાનાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણાં સમ્યક્પ્રહાણાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણામ્ ઋદ્ધિપાદાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, પઞ્ચાનામ્ ઇન્દ્રિયાણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, પઞ્ચાનાં બલાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, સપ્તાનં બોધ્યઙ્ગાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, આર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણામ્ આર્યસત્યાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણાં ધ્યાનાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણામ્ અપ્રમાણાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતસૃણામ્ આરૂપ્યસમાપત્તીનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, અષ્ટાનાં વિમોક્ષાણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, નવાનામ્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન. શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, પઞ્ચાનામ્ અભિજ્ઞાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, સર્વસમાધીનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, સર્વધારણીમુખાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, દશાનાં તથાગતબલાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતુર્ણાં વૈશારદ્યાનામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, ચતસૃણાં પ્રતિસંવિદામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, મહામૈત્ર્યા અનુપલમ્ભયોગેન, મહાકરુણાયામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, અષ્ટાદશાનામ્ આવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણામ્ અનુપલમ્ભયોગેન, સ્રોતઆપત્તિફલસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, સકૃદાગામિફલસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, અનાગામિફલસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, અર્હત્ત્વસ્યાનુપલમ્ભયોગેન, પ્રત્યેકબોધેર્ અનુપલમ્ભયોગેન, માર્ગાકારજ્ઞતાયા અનુપલમ્ભયોગેન, સર્વાકારજ્ઞતાતાયા અનુપલમ્ભયોગેન.
તદ્ યથાપિ નામ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાનાં વૃક્ષાણાં નાનાપત્રાણાં નાનાપુષ્પાણાં નાનાફલાનાં નાનાસંખ્યાનાં નાનારોહપરિણાહાનાં તેષાં છાયાયા વિશેષો વા નાનાકરણં વા નોપલભ્યતે, અન્યત્ર ચ્છાયા ચ્છાયેત્ય્ એવં સંખ્યાં ગચ્છન્તિ. એવમ્ એવ કૌશિક પઞ્ચાનાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_122 ) પારમિતાનાં પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિગૃહીતાનાં સર્વજ્ઞજ્ઞાનપરિણામિતાનાં ચ વિશેષો નાનાક્રણં વોપલભ્યતે.
શક્ર આહ: મહાગુણસમન્વાગતા ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા, સર્વગુણપરિપૂરિકા, અપ્રમેયગુણસમન્વાગતા ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા અપ્રમાણગુણસમન્વાગતા અપર્યન્તગુણસમન્વગતા ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા અપર્યવસાનગુણસમન્વાગતયા તયા હિ કશ્ચિદ્ ભગવન્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં લિખિત્વા પુસ્તકગતાં કૃત્વા ધારયેત્ તાશ્ ચ સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ ઉત્તરે ચ યથોપદિષ્ટાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં યોનિશો મનસિકુર્યાદ્ યો ઽપિ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકગતાં કૃત્વા પરસ્મૈ દદ્યાત્ કતરસ્ તયોર્ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્?

ભગવાન્ આહ: તેન હિ કૌશિક ત્વામ્ એવાત્ર પરિપક્ષ્યામિ, યથા તે ક્ષમતે તથા વ્યાકુરુ. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિક યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તથાગતશરીરાણિ સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વદ્યૈઃ, યશ્ ચ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સર્ષપફલમાત્રં તથાગતશરીરં પરસ્મૈ દદ્યાત્ સંવિભાગં કુર્યાત્ સો ઽપિ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા, તત્ સર્ષપફલમાત્રં તથાગતશરીરં ગૃહીત્વા સત્કુયાદ્ ગુરુક્રુયાત્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ, કતરસ્ તયોર્ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
શક્ર આહ: યથાહં ભગવન્ ભગવતા ભાષિતસ્વાર્થમ્ આજાનામિ, યો યં કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તથાગતશરીરાણિ સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધવજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ, યો ઽપિ પરસ્મૈ સર્ષપફલમાત્રં તથાગતશરીરં દદ્યાદ્ અયં તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ઇમમ્ એવ ભગવન્ન્ અર્થવશં સંપશ્યત્, તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સંબુદ્ધેન વજ્રોપમં સમાધિઃ સમાપદ્યઃ વજ્રોપમમ્ આત્મભાવં ભિત્ત્વા તથાગતશરીરાણ્ય્ અધિષ્ઠિતાનિ મહાકરુણાં સંજનય્ય સત્ત્વકાયે તથાગતધાતુવૈનયિકાનાં સત્ત્વાનામ્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? યે હિ કેચિદ્ ભગવન્ તથગતસ્યાન્તસઃ સર્ષપફલમાત્રં ધાતું પૂજયિષ્યન્તિ વિવિધાભિઃ પૂજાભિઃ સર્વે તે તસ્ય કુશલમૂલસ્ય પર્યન્તમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_123 ) અધિગમ્ય દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યન્તિ.
ભગવાન્ આહ: એવમ્ એતત્ કૌશિકૈવમ્ એતત્, યો હિ કશ્ચિત્ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકગતાં કૃત્વા સત્કુર્યાદ્ ગુરુક્રુયાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પરસ્મૈ લિખિત્વા દદ્યાદ્ ધર્મપ્રીત્યા અયં સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
[ક્. 202અ11, ન્. 398બ્2, ત્. 319બ્11, પ્. 281બ્6, છ્. 709અ18]
પુનર્ અપરં કૌશિક યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં યથોપદિષ્ટા પરેભ્યો ગત્વા આચક્ષીત્ દેશયેત્ સંપ્રકાશયેત્ વિચરેત્ વિભજેત્ ઉત્તાનીકુર્યાદ્ અયં સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તેષાં પૂર્વકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાઞ્ ચાન્તિકાદ્ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, શાસ્તૈવ સંપ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યાન્યતરાન્યતરીયા ગુરુસ્થાનીયા વિજ્ઞાઃ સબ્રહ્મચારી. તત્ કસ્ય હેતોઃ? એષ એવાત્ર કૌશિક શાસ્તા યદ્ ઉત પ્રજ્ઞાપારમિતા ન હ્ય્ અન્યઃ શાસ્તાન્યા પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ શાસ્તા શાસ્તૈઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષમાણૈર્ અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યતે ચ, યે ઽપિ તે વિજ્ઞાઃ સબ્રહ્મચારિણસ્ તે ઽપિ નાન્યે અન્યત્રાવૈવર્તિકબોધિસત્ત્વેભ્યો યત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યતે ચ. અત્ર હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શ્રાવકયાનિકા અપિ શિક્ષિત્વા સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકા અપિ શિક્ષિત્વા પ્રત્યેકબોધિન્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંવુદ્ધ્યતે અભિસંભોત્સ્યતે ચ, બોધિસત્ત્વા અપિ મહાસત્ત્વાઃ શિક્ષિત્વા બોધિસત્ત્વનિયમમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્તિ અવક્રામિષ્યન્તિ ચ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધાન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
તસ્માત્ તર્હિ કૌશિક કુલપુત્રૈર્ વા કુલદુહિતૃભિર્ વા તથાગતાન્ અર્હતઃ સયક્ષંબુદ્ધાનાં મુખં સત્કર્તુકામૈર્ ગુરુકર્તુકામૈર્ માનયિતુકામૈઃ પૂજયિતુકામૈઃ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ ઇયમ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતા સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યાઃ પુષ્પૈર્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_124 ) માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ ઇમં ચાર્થવશં સંપશ્યતો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધસ્યૈતદ્ અભૂત્, કતમદ્ અહં સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વોપનિશ્રાય વિહરેયં સો ઽહં કૌશિક સદેવકે લોકે સમારકે સબ્રહ્મકે સશ્રવણબ્રાહ્મણિકાયાં પ્રજાયાં સદેવમાનુષાસુરાયામ્ આત્મનઃ સદૃશં ચાધિકં વા ન સમનુપશ્યામિ, તસ્ય મમૈતદ્ અભૂદ્, ય ન્વ્ એવ મયા ધર્માભિસંબુદ્ધઃ શાન્તઃ પ્રણીતસ્ તમ્ એવ ધર્મં સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વોપનિશ્રાય વિહરેયં કતમશ્ ચાસૌ કૌશિક ધર્મા યદ્ ઉત સૈવ પ્રજ્ઞાપારમિતા અહમ્ એવ તાવત્ કૌશિકેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સત્કરોમિ ગુરુકરોમિ માનયામિ પૂજયામિ સત્કૃત્ય ગુરુકૃત્ય માનયિત્વા પૂજયિત્વોપનિશ્રાય વિહરામિ, કિમ્ અઙ્ગ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબોધુકામેનેયં પ્રજ્ઞાપારમિતા ન સત્કર્તવ્યા ન ગુરુકર્તવ્યા ન માનયિતવ્યા ન પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈઅર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ, શ્રાવકયાનિકૈર્ વા કૌશિક કુલપુત્રૈર્ વા કુલદુહિતૃભિર્ વા પ્રત્યેકબુધયાનિકૈર્ અપિ કુલપુત્રૈર્ વા કુલદુહિતૃભિર્ વા ઇયમ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતા સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધવજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વનિર્યાતાશ્ ચ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તથાગતનિર્યાતાઃ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાસ્ તસ્માત્ તર્હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વયાનિકૈઃ કુલપુત્રૈઃ કુલદુહિતૃભિર્ વા શ્રાવકયાનિકૈશ્ ચ પ્રત્યેકબુદ્ધયનિકૈશ્ ચ કુલપુત્રૈઃ કુલદુહિતૃભિર્ વા ઇયમ્ એવ પ્રજ્ઞાપારમિતા સત્કર્તવ્યા ગુરુકર્તવ્યા માનયિતવ્યા પૂજયિતવ્યા પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધવજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ. યત્ર શિક્ષિત્વા કુલપુત્રા કુલદુહિતરશ્ ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યન્તે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ શ્રાવકયાનિકાશ્ ચાર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ પ્રત્યેકબુદ્ધયાનીકાશ્ ચ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ.
શતસાહસ્ર્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતયા દ્વાવિંશતિતમઃ પરિવર્તઃ
[ક્. 2ઓ2બ્11, ન્. 399બ્3, ત્. 32ઓબ્6, પ્. 283બ્4, છ્. 709ચ્23]

અથ ભગવાઞ્ છક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રમ્ આમન્ત્રયેત: સચેત્ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાન્ સત્ત્વાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનાં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
શક્ર આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુપુણ્યં પ્રસવેત્ યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્ પઠનાય વા લિખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર શિક્ષિત્વા કુલપુત્રા કુલદુહિતરશ્ ચ સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તાશ્ ચાવક્રમન્તિ ચ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાશ્ ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાશ્ ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનગામિફલં પ્રાપ્તાશ્ ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાશ્ ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાશ્ ચ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિં સંપ્રસ્થિતા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તાશ્ ચાવક્રમન્તિ ચાવક્રમિષ્યન્તિ ચ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે.
કતમે ચ તે કૌશિક સાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ? યદ્ ઉત ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ પઞ્ચ બલાનિ સપ્ત બોધ્યઙ્ગાનિ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાનિ.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયો દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો મહાકરુણા અષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્મઃ,
ઇમે તે કૌશિક અનાસ્રવા ધર્મા યે પ્રજ્ઞાપારમિતયા નિર્દિષ્ટા યત્ર શિક્ષિત્વા કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધાશ્ ચાભિસંબુધ્યન્તે ચાભિસંભોત્સ્યન્તે ચ, એવં કૌશિકૈકં સત્ત્વં સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપ્ય કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_126 ) બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ન ત્વ્ એવ જામ્બૂદ્વીપકાન્ સત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? દશસુ કૌશિક કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ સત્ત્વા અપરિમુક્તા એવં નરકતિર્યગ્યોનેર્ યમલોકાન્ સ્રોતઆપત્તિફલે કૌશિક સત્ત્વઃ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ પરિમુક્તો નરકતિર્યગ્યોનેર્ યમલોકાન્, કઃ પુનર્ વાદઃ સકૃદાગામિફલે અનાગામિફલે ઽર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્, યશ્ ચ પુનઃ કૌશિક સર્વજામ્બૂદ્વીપકાન્ સત્ત્વાન્ સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્, યશ્ ચૈકં સત્ત્વં પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ અયમ્ એવ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો વા કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સર્વજામ્બૂદ્વીપકાન્ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ યશ્ ચ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા એકમ્ અપિ સત્ત્વમ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેદ્ અયમ્ એવ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? બુદ્ધનેત્ર્યાઃ સો વ્યવચ્છેદાય પ્રતિપન્નો ભવતિ, ય એકસત્ત્વમ્ અપ્ય્ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે પ્રતિષ્ઠાપયતિ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? બોધિસત્ત્વનિર્જાતા હિ કૌશિક સ્રોતઆપન્નાઃ સકૃદાગામિનો ઽનાગામિનો ઽર્હન્તઃ પ્રત્યેકબુદ્ધા બોધિસત્ત્વનિર્યાતા હિ કૌશિક તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તદ્ અનેન કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યમ્. બોધિસત્ત્વો ઽપિ પૂજયિતવ્યો માનયિતવ્યઃ સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યઃ પુષ્પૈર્ ધૂપૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ, સ દેવકેન લોકેન સમારકેન સશ્રવણબ્રાહ્મણિકાયાઃ પ્રજ્ઞાયાઃ, યો હિ કશ્ચિત્ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલધિતા વા જામ્બૂદ્વીપકાન્ સત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લિખનાય વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વ સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઅપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_127 ) પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વનિયામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રમન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિત ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ અર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્મા મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા ઉપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે,

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_128 ) દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 203બ્15, ન્. 402અ5, ત્. 322બ્1, પ્. 287બ્1, છ્. 711બ્1]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાઃ યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્મહાદ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_129 ) વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા ઇએખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચશિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તો અવક્રમન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યતે અભિસંભોત્સ્યતે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_130 ) વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે,

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_131 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 204બ્1, ન્. 403બ્5, ત્. 323બ્3, પ્. 289બ્4, છ્. 715ચ્3]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો યા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યતે અભિસંભોત્સ્યતે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિત પ્રજ્ઞાપારમિતા.

અધ્યત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_132 ) અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાબ્બા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. પેયાલં
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_133 ) પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 1 - -, ન્. 405અ6, ત્. 324બ્4, પ્. 291બ્7, છ્. 717અ8]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સહસ્રચૂડિકા લોકધાતુઃ યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
શક્ર આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો સ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_134 ) કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ,
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવ ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.

ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહરસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સન્તધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રિ મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા, અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્. પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_135 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્સાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_136 ) અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. - - , ન્. 406બ્7, ત્. 325બ્6, પ્. 294અ1, છ્. 718બ્13]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ,
સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ,
કતમે તે કૌશિકાનસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.

ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_137 ) દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_138 ) પ્રાજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞત પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. - -, ન્. 408અ9, ત્. 326બ્10, પ્. 296અ1, છ્. 720અ5]
યાવન્તઃ કૌશિક દશષુ દિક્ષુ એકૈકસ્યાં દિશે ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાન્સ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્યેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહુતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_139 ) અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માઃતદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા. અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.

ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_140 ) દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, દશતથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસમ્વિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞયતે, સ્રોતઆપન્નઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.

[ક્. - -, ન્. 410અ1, ત્. 328અ1, પ્. 298અ3, છ્. 722ચ્19]
પુનર્ અપરં કૌશિક યે કેચિજ્ જામ્બૂદ્વીપકા મનુષ્યાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલધિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_141 ) પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ટ્છાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વનિયામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રમન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્મા મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા નોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_142 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે,
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેયાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_143 ) તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. - -, ન્. 411બ્1, ત્. 329અ3, પ્. 300અ5, છ્. 724બ્5]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જાંબૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાઃ યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપ્ત્તિષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તો અવક્રમન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યતે અભિસંભોત્સ્યતે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_144 ) સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે,
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_145 ) પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. - -, ન્. 413અ3, ત્. 330અ7, પ્. 302અ7, છ્. 725ચ્15]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્મહાદ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો યા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપ્ત્તિષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_146 ) પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા, યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રમન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રંઇષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યતે અભિસંભોત્સ્યતે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વદ્ધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્દ્બધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે. ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે,
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યમા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_147 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_148 ) અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. - -, ન્. 414બ્4, ત્. 331અ10, પ્. 304બ્3, છ્. 730અ22]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદ્તિહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ઃવ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપ્ત્તિષુ પ્રતિષ્ઠપયેત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં લિખિત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ, યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપદઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_149 ) શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મ વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_150 ) પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે,
સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 205અ6, ન્. 416અ6, ત્. 332અ12, પ્. 306બ્6, છ્. 731બ્28]
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપ્ત્તિષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ, યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ. સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_151 ) અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકબુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષાઃ, અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યમ્. યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં લિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભ દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_152 ) અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂયતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 205બ્11, ન્. 417બ્7, ત્. 333બ્2, પ્. 309અ1, છ્. 734બ્30]
યાવન્તઃ કૌશિક પૂર્વસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપ્ત્તિષુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં લિખિતાં કૃત્વા પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પઋયાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_154 ) વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાઙિ પ્રજ્ઞાયન્તે.

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_155 ) ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે. અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 206અ18, ન્. 419અ7, ત્. 334બ્4, પ્. 311અ4, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક દક્ષિણસ્યાં દિશિ ગઙ્ગનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ,
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અર્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ?
તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.

ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિક દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભ દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_157 ) પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 207અ3, ન્. 420બ્9, ત્. 335બ્6, પ્. 313અ4, છ્. * *]

યાવન્તઃ કૌશિક પશ્ચિમાયાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_158 ) પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિત.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભાશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ શર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ. અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિક દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રયસ્ત્રિંશ દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_159 ) દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_160 ) પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 207બ્10, ન્. 422અ9, ત્. 336બ્9, પ્. 315અ5, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક ઉત્તરસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
અહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલંપ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_161 ) ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રિ મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શન દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_162 ) પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂઙ્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 208અ15, ન્. 423બ્9, ત્. 337બ્10. પ્. 317બ્1, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક ઉત્તરપૂર્વસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_163 ) પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ઃઅ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવ ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રિ મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_164 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 208બ્19, ન્. 425બ્1, ત્. 338બ્13, પ્. 319બ્5, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશિ ગઙ્ગનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_165 ) ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે. કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_166 ) ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.

દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_167 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 209બ્4, ન્. 427અ1, ત્. 340અ2, પ્. 321બ્7, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક દક્ષિણપશ્ચિમાયાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_168 ) સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાણિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામ દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિમિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકશનન્ત્યયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞયતન દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિત પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_169 ) પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.

સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ wપ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 210અ7, ન્. 428બ્2, ત્. 341અ5, પ્. 324અ1, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક પશ્ચિમોત્તરસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_170 ) કુલદુહિતરસ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધા અઊન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુકાનિ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_171 ) આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.

સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_172 ) બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 210બ્11, ન્. 430અ1, ત્. 342અ6, પ્. 326અ3, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિકાધસ્તાદ્ દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
કતમે તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા.
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_173 ) મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંસા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.

સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_174 ) પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયહ્ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 211અ15, ન્. 431બ્3, ત્. 343અ7, પ્. 32સ6, છ્. * *]
યાવન્તઃ કૌશિક ઉપરિષ્ટાદ્ દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેચ્ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. યો ઽસ્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પુસ્તકં પરસ્મૈ દદ્યાત્, પઠનાય વા લેખનાય વા વાચનાય વા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનાસ્રવા ધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટા યત્ર કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ શિક્ષિત્વા સમ્યક્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા, અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ ચ, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અનાગામિફલં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, અર્હત્ત્વં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, પ્રત્યેકબુદ્ધયાનિકાઃ પ્રત્યેકબોધિં પ્રાપ્તાઃ પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રાપ્સ્યન્તિ ચ, બોધિસત્ત્વાશ્ ચ મહાસત્ત્વા બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રાન્તા અવક્રામન્ત્ય્ અવક્રમિષ્યન્તિ, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુધ્યન્તે અભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.

કતમે ચ તે કૌશિકાનાસ્રવા ધર્માસ્ તદ્ યથા દાનપારમિતા, શીલપારમિતા ક્ષાન્તિપારમિતા વીર્યપારમિતા ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાપારમિતા.
અધ્યાત્મશૂન્યતા, બહિર્ધાશૂન્યતા, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા, શૂન્યતાશૂન્યતા, મહાશૂન્યતા, પરમાર્થશૂન્યતા, સંસ્કૃતશૂન્યતા, અસંસ્કૃતશૂન્યતા, અત્યન્તશૂન્યતા, અનવરાગ્રશૂન્યતા, અનવકારશૂન્યતા, પ્રકૃતિશૂન્યતા, સર્વધર્મશૂન્યતા, સ્વલક્ષણશૂન્યતા, અનુપલમ્ભશૂન્યતા, અભાવશૂન્યતા, સ્વભાવશૂન્યતા, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા,
ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ, ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ, ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ, પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ, પઞ્ચ બલાનિ, સપ્ત બોધ્યઙ્ગાન્ય્ આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાન્ય્ અષ્ટૌ વિમોક્ષા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ ષડ્ અભિજ્ઞાઃ સર્વસમાધયઃ સર્વધારણીમુખાનિ દશતથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ, મહામૈત્રી મહાકરુણા મહામુદિતા મહોપેક્ષા અન્યે ચાપરિમાણા બુદ્ધધર્મા વિસ્તરેણોપદિષ્ટાઃ. તદ્ અનેનાપિ તે કૌશિક પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યં, યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતાં પુસ્તકલિખિતાં કૃત્વા પરેભ્યો દદ્યાત્ પઠનાયાપિ લેખનાયાપિ વાચનાયાપિ, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હ્ય્ અત્ર કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં વિસ્તરેણ સર્વધર્મા ઉપદિષ્ટા યૈઃ ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે.
ચાતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ત્રાયસ્ત્રિંશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, યામા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તુષિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નિર્માણરતયો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરનિર્મિતવશવર્તિનો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મકાયિકા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપુરોહિતા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બ્રહ્મપાર્ષદ્યા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહાબ્રહ્મણો દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આભાસ્વરા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણશુભા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શુભકૃત્સ્ના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પરીત્તબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, બૃહત્ફલા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અબૃહા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અતપા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદૃશા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સુદર્શના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અકનિષ્ઠા દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. આકાશાનન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, વિજ્ઞાનાન્ત્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, આકિઞ્ચન્યાયતના દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતના ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_176 ) દેવાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
દાનપારન્ઞ્તા પ્રજ્ઞાયતે, શીલપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ક્ષાન્તિપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, વીર્યપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, ધ્યાનપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રજ્ઞાયતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, બહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, શૂન્યતાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, મહાશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પરમાર્થશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અત્યન્તશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવરાગ્રશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનવકારશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, પ્રકૃતિશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વધર્મશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતા પ્રજ્ઞાયતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ પ્રજ્ઞાયતે, આર્યસત્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધ્યાનાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અપ્રમાણાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, અભિજ્ઞાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સમાધયઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, ધારણીમુખાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતબલાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, વૈશારદ્યાનિ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રતિસંવિદઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, મહામૈત્રી પ્રજ્ઞાયતે, મહાકરુણા પ્રજ્ઞાયતે, આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં પ્રજ્ઞાયતે, સકૃદાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અનાગામિફલં પ્રજ્ઞાયતે, અર્હત્ત્વં પ્રજ્ઞાયતે, પ્રત્યેકબોધિં પ્રજ્ઞાયતે, માર્ગાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સર્વાકારજ્ઞતા પ્રજ્ઞાયતે, સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, સકૃદાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અનાગામિનઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, અર્હન્તઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે. બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે, તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ પ્રજ્ઞાયન્તે.
[ક્. 211બ્19, ન્. 433અ5, ત્. 344અ10, પ્. [32] 1.2, છ્. 736અ8]
પુનર્ અપરં કૌશિક યો હિ કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ, યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, અયમ્ એવ બહુતરં પુણ્યં પ્રસવિષ્યતિ.
ન ત્વ્ એવ જામ્બૂદ્વીપકાન્ મનુષ્યાન્ દશકુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_177 ) પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ન ત્વ્ એવ ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સર્વસત્ત્વાન્ દશકુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ઃવ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ન ત્વ્ એવ સાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વસત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ન ત્વ્ એવ દ્વિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વસત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ન ત્વ્ એવ ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સર્વસત્ત્વાન્ દશસુ કુશલેષુ કર્મપથેષુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, ચતુર્ષુ ધ્યાનેષુ ચતુર્ષ્વ્ અપ્રમાણેષુ ચતસૃષ્વ્ આરૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસ્વ્ અભિજ્ઞાસુ પ્રતિષ્ઠાપ્ય, તત્રાયં યોનિશો મનસ્કારઃ.

યન્ ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વ્યચરિતયા ધ્યાનપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા વીર્યપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ આધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વ્યચરિતયા ક્ષાન્તિપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ આધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા શીલપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ આધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વ્યચરિતયા દાનપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ.
ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અધ્યાત્મશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા બહિર્ધાશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા શૂન્યતાશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા મહાશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા પરમાર્થશૂન્યતાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_178 ) યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સંસ્કૃતશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અસંસ્કૃતશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અત્યન્તસુન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અનવરાગ્રશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અનવકારશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા પ્રકૃતિશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સર્વધર્મશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સ્વલક્ષણશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અનુપલમ્ભશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અભાવશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સ્વભાવશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અભાવસ્વભાવશૂન્યતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ.
ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સ્મૃત્યુપસ્થાનનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સમ્યક્પ્રહાણાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા ઋદ્ધિપાદાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા ઇન્દ્રિયાણિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા બલાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા બોધ્યઙ્ગાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા આર્યાષ્તાઙ્ગં માર્ગં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા આર્યસત્યાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા ધ્યાનાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અપ્રમાણાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા આરૂપ્યસમાપત્તીર્ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અષ્ટૌ વિમોક્ષાન્ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા અભિજ્ઞાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સમાધીન્ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા ધારણીમુખાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_179 ) યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા તથાગતબલાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા વૈશારદ્યાનિ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા પ્રતિસંવિદો યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા મહાકરુણાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સર્વજ્ઞતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા માર્ગાકારજ્ઞતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ, ન દ્વયચરિતયા બુદ્ધ્યા નાદ્વયચરિતયા સર્વાકારજ્ઞતાં યોનિશો મનસિકરિષ્યતિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક યો હિ કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનેન પર્યાયેણ પ્રજ્ઞાપારમિતાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાખ્યાસ્યતિ દેશયિષ્યતિ પ્રકાશયિષ્યતિ પ્રભાવયિષ્યતિ વિવરિષ્યતિ વિભજિષ્યત્ય્ ઉત્તરીકરિષ્યતિ, સંપ્રકાશયિષ્યત્ય્ અર્થં ચાસ્ય ઉપદેક્ષ્યતિ, તત્રાયં કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્થઃ, ન પ્રજ્ઞાપારમિતાદ્વયેણ દ્રષ્ટવ્યા ન દ્વયેન ન નિમિત્તતો નાયુહતો નાનિર્યૂહતઃ, નોત્ક્ષેપતો ન પ્રક્ષેપતઃ, ન સંક્રેશતો ન વ્યવદાનતો નોત્પાદતો ન નિરોધતઃ, ન ગ્રહતો નાગ્રહતો નોદ્ગ્રહતો નોત્સર્ગતો ન સ્થાનતો નાસ્થાનતો ન ભૂતતો નાભૂતતઃ, ન યોગતો નાયોગતો ન શ્લેષ્મતો નાશ્લેષ્મતો ન પ્રત્યયતો નાપ્રત્યયતો ન ધર્મતો નાધર્મતઃ, ન તથાગતતો નાતથાગતતો ન ભૂતકોટીતો નાભૂતકોટીતઃ. અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાખ્યાસ્યતિ દેશયિષ્યતિ પ્રકાશયિષ્યતિ વિચરિષ્યતિ ભજિષ્યતિ, ઉત્ત્તાનીકરિષ્યતિ સંપ્રકાશયિષ્યતિ, એયં ચાસ્ય ઉપદેક્ષ્યતિ, ન ત્વ્ એવ ય આત્મનૈકોપગૃહીયાત્ પર્યવાપ્નુયાદ્ આધારયેદ્ ધારયેદ્ વાચયેદ્ યોનિશશ્ ચ મનસિકુર્યાત્.
[ક્. 212બ્10, ન્. 434અ1, ત્. 345બ્5, પ્. 4બ્8, છ્, 737અ5]
પુનર્ અપરં કૌશિક યઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્વયં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહીષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ તાં ચ પરસ્મૈ વિસ્તરેણાખ્યાસ્યતિ દેશયિષ્યતિ પ્રકાશયિષ્યતિ પ્રજ્ઞાપયિષ્યતિ સ્થાપયિષ્યતિ વિચરિષ્યતિ ભજિષ્યતિ, ઉત્ત્તનીકરિષ્યતિ સંપ્રકાશયિષ્યતિ. અર્થં ચાસ્ય ઉપદેક્ષ્યત્ય્ અયમ્ એવ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવિષ્યતિ.
શક્ર આહ: એવં ખલુ ભગવન્ કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા પ્રજ્ઞાપારમિતોપદિષ્ટવ્યા, સાર્થા સવ્યઞ્જના.

ભગવાન્ આહ: એવં ખ્લુ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પરેભ્યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતોપદેષ્ટવ્યા સાર્થા સવ્યઞ્જના. એવમ્ ઉપદિશન્ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અપ્રમેયાસંખ્યેયાપરિમામાનેન પુણ્યસ્કન્ધેન સમન્વાગતો ભવિષ્યતિ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પૂર્વસ્યાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થં સવ્યઞ્જનમ્ આચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દક્ષિણાયાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેદ્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પશ્ચિમાયાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_181 ) હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઉત્તરસ્યાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેદ્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઉત્તરપૂર્વસ્યાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જિવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષિદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તનીકુર્યાત્ પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પૂર્વદક્ષિણસ્યાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેદ્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_182 ) પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા દક્ષિણપશ્ચિમાયાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.

સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પશ્ચિમોત્તરસ્યાં દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાદ્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્મ્પારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેદ્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુન્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોતેયન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અધસ્તાદ્ દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પ્ંયં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોહ્? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_183 ) સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
સચેત્ કૌશિક કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઉપરિષ્ટાદ્ દિશ્ય્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાં તથાગતાન્ અર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ યાવજ્ જીવં સર્વસુખોપધાનેન સત્કુર્યાદ્ ગુરુકુર્યાન્ માનયેત્ પૂજયેત્ પુષ્પૈર્ માલ્યૈર્ ગન્ધૈર્ વિલેપનૈશ્ ચૂર્ણૈશ્ ચીવરૈશ્ છત્ત્રૈર્ ધ્વજૈઃ પતાકાભિર્ વિવિધૈશ્ ચ વાદ્યૈર્ યશ્ ચ ખલુ પુનઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનેકપર્યાયેણ પરસ્મૈ વિસ્તરેણ સાર્થાં સવ્યઞ્જનામ્ આચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્ર હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા અતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિર્ અભિસંબુદ્ધા અભિસંબુદ્ધ્યતે ઽભિસંભોત્સ્યન્તે ચ.
[ક્. 213બ્4, ન્. 436બ્5, ત્. 347અ8, પ્. 9અ1, છ્. 737બ્2]
પુનર્ અપરં કૌશિક યો હિ કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ દાનપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન, અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ શીલપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન, અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ ક્ષાન્તિપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન, અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ વીર્યપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન, અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ ધ્યાનપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન, અપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ કલ્પાન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપલમ્ભયોગેન,
યશ્ ચેમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરસ્મૈ વિસ્તરેણાચક્ષીદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેત્ પ્રજ્ઞાપયેત્ પ્રસ્થાપયેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન, અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, તત્રાયમ્ ઉપલમ્ભ ઇહ કૌશિક બોધિસત્ત્વસ્યોપલમ્ભયોગેન,
દાનં દતત એવં ભવત્ય્ અહં દાનં દદામિ ઇદં દાનં દદામ્ય્ અસ્મૈ દાનં દદામિ તસ્યૈવં દાનં દદતો દાનમ્ એવ સ્થાસ્યતિ ન દાનપારમિતા ઉપલમ્ભયોગેન, શીલં રક્ષત એવં ભવત્ય્ અહં શીલં રક્ષામીદં શીલં રક્ષામિ તસ્યૈવં શીલં રક્ષતઃ શીલમ્ એવ સ્થાસ્યતિ ન શીલપારમિતા ઉપલભયોગેન, ક્ષાન્તિં ભાવયત એવં ભવત્ય્ અહં ક્ષાન્તિભાવયામીમાં ક્ષાન્તિં ભાવયામિ, તસ્યૈવં ક્ષાન્તિં ભાવયતઃ ક્ષાન્તિર્ એવ સ્થાસ્યતિ ન ક્ષાન્તિપારમિતામ્ ઉપલમ્ભયોગેન, વીર્યમ્ આરભમાનસ્યૈવં ભવત્ય્ અહં વીર્યમ્ આરભે અસ્યાર્થાય વીર્યમ્ આરભે તસ્યૈવં વીર્યમ્ આરભમાનસ્ય વીર્યમ્ એવ સ્થાસ્યતિ ન વીર્યપારમિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_184 ) ઉપલમ્ભયોગેન, ધ્યાનાનિ સમાપદ્યમાનસ્યૈવં ભવત્ય્ અહં ધ્યાનાનિ સમાપદ્ય ઇમાનિ ધ્યાનાનિ સમાપદ્યેતસ્યૈવં ધ્યાનાનિ સમાપદ્યમાનસ્ય ધ્યાનાન્ય્ એવ સ્થાસ્યતિ ન ધ્યાનપારમિતા ઉપલમ્ભયોગેન, પ્રજ્ઞાં ભાવયત એવં ભવત્ય્ અહં પ્રજ્ઞાં ભાવયામીમાં ભાવયામિ તસ્યૈવં પ્રજ્ઞાં ભાવયતઃ પ્રજ્ઞૈવ સ્થાસ્યતિ ન પ્રજ્ઞાપારમિતા ઉપલમ્ભયોગેન.
એવં ખલુ કૌશિકોપલમ્ભચરિતસ્ય કુલપુત્રસ્ય વા કુલદુહિતુર્ વા ન દાનપારમિતા પરિપૂર્યતે ન શીલપારમિતા પરિપૂર્યતે ન ક્ષાન્તિપારમિતા પરિપૂર્યતે ન વીર્યપારમિતા પરિપૂર્યતે ન ધ્યાનપારમિતા પરિપૂર્યતે ન પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂર્યતે.
શક્ર આહ: કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય દાનપારમિતા પરિપૂર્યતે? કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય શીલપારમિતા પરિપૂર્યતે? કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ક્ષાન્તિપારમિતા પરિપૂર્યતે? કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય વીર્યપારમિતા પરિપૂર્યતે? કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ધ્યાનપારમિતા પરિપૂર્યતે? કથં ચરતો ભગવન્ બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂર્યતે?
ભગવાન્ આહ: ઇહ કૌશિક બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો દાનં દદત્ ન દાયકમ્ ઉપલભતે ન દાનં પ્રતિગ્રાહકમ્ ઉપલભતે, ન શીલં રક્ષન્ ન શીલં ન શીલસમાદાનમ્ ઉપલભતે, ન ક્ષાન્તિં ભાવયન્ ન ક્ષાન્તિં રક્ષન્તિ ભાવનામ્ ઉપલભતે, ન વીર્યમ્ આરભમાણે ન વીર્યારંભમ્ ઉપલભતે, ન ધ્યાનાનિ ન ધ્યાનભાવનામ્ ઉપલભતે, ન પ્રજ્ઞાં ન પ્રજ્મ્ભાવનામ્ ઉપલભતે, એવં ચરતઃ કૌશિક બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય દાનપારમિતા પરિપૂર્યતે શીલપારમિતા પરિપૂર્યતે ક્ષાન્તિપારમિતા પરિપૂર્યતે વીર્યપારમિતા પરિપૂર્યતે ધ્યાનપારમિતા પરિપૂર્યતે પ્રજ્ઞાપારમિતા પરિપૂર્યતે.

એવં ખલુ કૌશિક કુલપુત્રસ્ય વા કુલદુહિતુર્ વા અબુધ્યમાનસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનામ્ ઉપદેષ્ટવ્યા, એવમ્ અબુધ્યમાનસ્ય ધ્યાનપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનમ્ ઉપદેષ્ટવ્યા, એવમ્ અબુધ્યમાનસ્ય વીર્યપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનમ્ ઉપદેષ્ટવ્યા, એવમ્ અબુધ્યમાનસ્ય ક્ષાન્તિપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનમ્ ઉપદેષ્ટવ્યા, એવમ્ અબુધ્યમાનસ્ય શીલપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનમ્ ઉપદેષ્ટવ્યા, એવમ્ અબુધ્યમાનસ્ય ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_185 ) દાનપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જનમ્ ઉપદેષ્ટવ્યા. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ભવિષ્યન્તિ કૌશિકાનાગતે ઽધ્વનિ કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ યે બોધિસત્ત્વયાનિકેભ્યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યતિ, તત્ર ચ કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચાનુત્તરા યૈઃ સમ્યક્સંબોધિર્ યે સંપ્રસ્થિતા ભવિષ્યતિ, તે તાં પ્રતિવર્ણિકાં શ્રુત્વા માર્ગાં પ્રણક્ષન્તિ તેષામ્ ઇયં પ્રજ્ઞાપારમિતા સાર્થા સવ્યઞ્જના વિસ્તરેણોપદિષ્ટવ્યા.
[ક્. 214અ1, ન્. 437બ્2, ત્. 348અ1, પ્. 10બ્8, છ્. 738બ્13]
શક્ર આહ: કતમા ભગવન્ પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રતિવર્ણિકા?
ભગવાન્ આહ: ઇહ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યામ ઇતિ, તે પ્રતિવર્ણિકા ઉપદેક્ષ્યતિ.

શક્ર આહ: કથં ભગવંસ્ તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો યા પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ?
ભગવાન્ આહ: ઇહ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદિશન્તઃ, પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તત્ર યા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રતિવર્ણિકા, યદ્ ઉત રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, વેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, વેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ વેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સંજ્ઞામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંજ્ઞાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંજ્ઞામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંજ્ઞામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_186 ) તે સંજ્ઞામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંજ્ઞાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંજ્ઞામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંજ્ઞામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સંજ્ઞામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ. સંજ્ઞાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સંજ્ઞામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સંજ્ઞામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સંસ્કારાન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કાર દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કારામ્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કારાન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ, ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ. યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સંસ્કારાન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ અનાત્માન તિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સંસ્કારાન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સંસ્કારાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સંસ્કારાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ સંસ્કારાન્ અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્ દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષીષ્યન્તે, ચક્ષુર્ દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુર્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુર્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્ દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શ્રોત્રમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શ્રોત્રમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે. શ્રોત્રમ્ અશુભમ્ ઇતિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_187 ) ગવેષિષ્યન્તે, તે શ્રોત્રમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઘ્રાણમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઘ્રાણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઘ્રાણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જિહ્વામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જિહ્વામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે જિહ્વાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જિહ્વામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
કાયમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે કાયમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે કાયમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
મનો ઽનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનો દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનો ઽનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનો ઽશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે મનો ઽનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનો દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનો ઽનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનો ઽશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મનો ઽનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનો દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનો ઽનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, મનો ઽશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.

રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_188 ) વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, રૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શબ્દમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શબ્દં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શબ્દમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શબ્દમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શબ્દમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શબ્દં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શબ્દમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શબ્દમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શબ્દમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શબ્દં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શબ્દમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, શબ્દમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ગન્ધમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ગન્ધં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ગન્ધમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ગન્ધમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ગન્ધમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ગન્ધં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ગન્ધમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ગન્ધમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ગન્ધમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ગન્ધં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ગન્ધમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ગન્ધમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
રસમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રસં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રસમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, રસમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે રસમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રસં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રસમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, રસમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે રસમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રસં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, રસમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, રસમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_189 ) ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ધર્માન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધર્માન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધર્માન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધર્માન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ધર્માન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધર્માન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધર્માન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધર્માન્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ધર્માન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ધર્માન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ધર્માન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ધર્માન્ અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_190 ) અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

કયવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કયવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે કાયવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે કાયવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકયાં ચરિષ્યન્તિ,
મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનોવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનોવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનોવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ. તે મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનોવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનોવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનોવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનોવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનોવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, મનોવિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_191 ) પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જિહ્વસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અશુભ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_192 ) ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
કાયસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે કાયસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે કાયસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
મનઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે મનઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મનઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકયાં ચરિષ્યન્તિ,

શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_193 ) વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, જ્મ્વાસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શજાવેદનાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_194 ) દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, કાયસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, મનઃસંસ્પર્શજાવેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
[ક્. 216અ17, ન્. 443બ્4, ત્. 352અ3, પ્. 19બ્7, છ્. 741બ્2 ].
પૃથિવીધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પૃથિવીધાતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પૃથિવીધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પૃથિવીધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે પૃથિવીધતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, પૃથિવીધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, પૃથિવીધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પૃથિવીધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પૃથિવીધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, પૃથિવીધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, પૃથિવીધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, પૃથિવીધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અબ્ધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અબ્ધાતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અબ્ધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અબ્ધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે અબ્ધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અબ્ધતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અબ્ધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અબ્ધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અબ્ધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અબ્ધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અબ્ધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, અબ્ધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

તેજોધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તેજોધાતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તેજોધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તેજોધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે તેજોધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તેજોધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તેજોધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તેજોધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે તેજોધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, તેજોધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, તેજોધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, તેજોધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વાયુધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વાયુધાતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વાયુધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વાયુધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વાયુધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વાયુધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વાયુધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વાયુધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વાયુધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વાયુધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વાયુધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, વાયુધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
આકાશધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આકાશધાતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આકાશધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આકાશધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે આકાશધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આકાશધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આકાશધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, આકાશધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે આકાશધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આકાશધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આકાશધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, આકાશધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનધતું દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનધાતું દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનધાતુમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રમપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_196 ) ચરિષ્યન્તિ.
અવિદ્યામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અવિદ્યાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અવિદ્યામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અવિદ્યામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઽવિદ્યામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અવિદ્યાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અવિદ્યામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અવિદ્યામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽવિદ્યામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અવિદ્યાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અવિદ્યામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અવિદ્યામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સંસ્કારાન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કરાન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કારાન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કારાન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ, ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સંસ્કારાન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ અનાત્માન તિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કારાન્ અસુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સંસ્કારાન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સંસ્કારાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સંસ્કારાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ સંસ્કારાન્ અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, વિજ્ઞાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
નામરૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, નામરૂપં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, નામરૂપમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, નામરૂપમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે નામરૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, નામરૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, નામરૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, નામરૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે નામરૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, નામરૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, નામરૂપમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, નામરૂપમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ષડાયતનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ષડાયતનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ષડાયતનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ષડાયતનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ષડાયતનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ષડાયતનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ષડાયતનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ષડાયતનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ષડાયતનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ષડાયતનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ષડાયતનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ષડાયતનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્પર્શમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

વેદનામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વેદનામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વેદનામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, વેદનાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, વેદનામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ વેદનામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
તૃષ્ણામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તૃષ્ણાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તૃષ્ણામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તૃસ્ણામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે તૃષ્ણામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તૃષ્ણાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તૃષ્ણામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તૃષ્ણામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે તૃષ્ણામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, તૃષ્ણાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, તૃષ્ણામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ તૃષ્ણામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઉપાદાનમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઉપાદાનં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઉપાદાનમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઉપાદાનમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_198 ) ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઉપાદાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઉપાદાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઉપાદાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઉપાદાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઉપાદાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઉપાદાનં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઉપાદાનમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ઉપાદાનમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ભવમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ભવં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ભવમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ભવમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ભવમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ભવં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ભવમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ભવમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ભવમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ભવં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ભવમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, ભવમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જાતિમ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જાતિં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જાતિમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જાતિમ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જાતિમ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જાતિં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જાતિમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જાતિમ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જાતિમ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, જાતિં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, જાતિમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ જાતિમ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
જરામરણમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જરામરણં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જરામરણમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, જરામરણમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે જરામરણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જરામરણં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, જરામરણમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, જરામરણમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે જરામરણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જરામરણં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, જરામરણમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, જરામરણમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
[ક્. 217અ21, ન્. 446અ9, ત્. 354અ3, પ્. 23બ્8, છ્. 741ચ્22]
દાનપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, દનપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, દાનપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, દાનપારમિતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_199 ) અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યતિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, દાનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, દાનપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, દાનપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, દાનપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, દાનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, દાનપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, દાનપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ દાનપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શીલપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શીલપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શીલપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શીલપારમિતામ્ અશુભેત્ય્ ઇ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, શીલપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શીલપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શીલપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શીલપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શીલપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, શીલપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, શીલપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ શીલપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ક્ષાન્તિપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ક્ષાન્તિપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, ક્ષાન્તિપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વીર્યપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વીર્યપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વીર્યપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વીર્યપારમિતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, વીર્યપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વીર્યપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વીર્યપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, વીર્યપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વીર્યપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, વીર્યપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, વીર્યપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ વીર્યપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિયર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

ધ્યાનપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનપારમિતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ધ્યાનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, ધ્યાનપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ધ્યાનપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ ધ્યાનપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રજ્ઞાપારમિતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રજ્ઞાપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રજ્ઞાપારમિતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
[ક્. 217બ્19, ન્. 446બ્3, ત્. 354બ્9, પ્. 25બ્4, છ્. 742અ22]
અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યતે, અધ્યાત્મશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યતે, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યતે, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યતે. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અધ્યાત્મશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, બહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_201 ) બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, બહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, શૂન્યતાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
મહાશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, મહાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મહાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, મહાશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, મહાશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ મહાશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પરમાર્થશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પરમાર્થશૂન્યતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_202 ) અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પરમાર્થશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પરમાર્થશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, પરમાર્થશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ પરમાર્થશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, સંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સંકૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અસંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અસંસ્કૃતશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અત્યન્તશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અત્યન્તશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અત્યન્તશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અત્યન્તશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અત્યન્તશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અત્યન્તશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અત્યન્તશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અત્યન્તશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽત્યન્તશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અત્યન્તશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_203 ) અત્યન્તશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અત્યન્તશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવરાગ્રશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવરાગ્રશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અનવરાગ્રશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અનવકારશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવકારશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવકારશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનવકારશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અનવકારશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવકારશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવકારશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનવકારશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽનવકારશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અનવકારશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અનવકારશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અનવકારશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રકૃતિશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રકૃતિશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રકૃતિશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વધર્મશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_204 ) ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સર્વધર્મશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, સર્વધર્મશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સર્વધર્મશૂન્યતાં અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વલક્ષણશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્વલક્ષણશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપલમ્ભશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપલમ્ભસૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અનુપલમ્ભશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અનુપલમ્ભસૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽભવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_205 ) અભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઽભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ.
[ક્. 219અ12, ન્. 446બ્6, ત્. 357અ5, પ્. 30અ8, છ્. 743ચ્20]
સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનાત્મનીતિ ગવેષમાણાઃ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમ્યક્પ્રહાણાનિ દુઃખાનીત્ય્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_206 ) ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, સમ્યક્પ્રહાણાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઋદ્ધિપાદાન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઋદ્ધિપાદાન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઋદ્ધિપાદાન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઋદ્ધિપાદાન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઋદ્ધિપાદાન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઋદ્ધિપાદાઃ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઋદ્ધિપાદાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, રૃદ્ધિપાદાન્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઋદ્ધિપાદાન્ અનિત્યા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઋદ્ધિપાદાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઋદ્ધિપાદાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, ઋદ્ધિપાદાન્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઇન્દ્રિયાણિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઇન્દ્રિયાણિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, ઇન્દ્રિયાણિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
બલાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બલાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બલાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બલાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે બલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બલાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બલાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બલાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે બલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, બલાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, બલાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, બલાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બોધ્યઙ્ગાનિ દુઃખાનિત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્, ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બોધ્યઙ્ગાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, બોધ્યઙ્ગાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગં દુઃખ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અશુભ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગં દુઃખ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગં દુઃખ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અશુભ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
આર્યસત્યાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યસત્યાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યસત્યાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આર્યસત્યાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે આર્યસત્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યસત્યાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યસત્યાન્ય્ અનાત્મનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યસત્યાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે આર્યસત્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યસત્યાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યસત્યાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, આર્યસત્યાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

ધ્યાનાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધ્યાનાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ધ્યાનાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધ્યાનાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ધ્યાનાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, ધ્યાનાનિ દુઃખાનીતિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_208 ) ગવેષમાણાઃ, ધ્યાનાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, ધ્યાનાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અપ્રમાણાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અપ્રમાણાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અપ્રમાણાન્ય્ અનાત્માનિત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અપ્રમાણાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ઽપ્રમાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, અપ્રમાણાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, અપ્રમાણાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, આર્યસત્યાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અપ્રમાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, અપ્રમાણાન્ય્ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, અપ્રમાણાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, અપ્રમાણાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આરુપ્યસમાપત્તીર્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, ત આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે આરુપ્યસમાપત્તીર્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આરૂપ્યસમાપત્તીર્ અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વિમોક્ષાન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિમોક્ષાન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિમોક્ષાન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વિમોક્ષાન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વિમોક્ષાન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિમોક્ષાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિમોક્ષાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, વિમોક્ષાન્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વિમોક્ષાન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિમોક્ષાન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિમોક્ષાન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, વિમોક્ષાન્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનિત્ય ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_209 ) અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિર્ અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અશુભનિત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અભિજ્ઞા અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભિજ્ઞા દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભિજ્ઞા અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અભિજ્ઞા અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે અભિજ્ઞા અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભિજ્ઞા દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભિજ્ઞા અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અભિજ્ઞા અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અભિજ્ઞા અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અભિજ્ઞા દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અભિજ્ઞા અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અભિજ્ઞા અશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સમાધીન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમાધીન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમાધીન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સમાધીન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સમાધીન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમાધીન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમાધીન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સમાધીન્ અશુભા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સમાધીન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સમાધીન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સમાધીન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સમાધીન્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
ધારણીમુખાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધારણીમુખાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધારણીમુખાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, ધારણીમુખાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે ધારણીમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધારણીમુખાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધારણીમુખાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, ધારણીમુખાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે ધારણીમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, ધારણીમુખાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાહ્, ધારણીમુખાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, ધારણીમુખાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

તથાગતબલાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તથાગતબલાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તથાગતબલાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, તથાગતબલાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે તથાગતબલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તથાગતબલાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તથાગતબલાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તથાગતબલાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે તથાગતબલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, તથાગતબલાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, તથાગતબલાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, તથાગતબલાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
વૈશારદ્યાન્ય્ અનિત્યાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વૈશારદ્યાનિ દુઃખાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વૈશારદ્યાન્ય્ અનાત્માનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, વૈશારદ્યાન્ય્ અશુભાનીત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે વૈશારદ્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, વૈશારદ્યાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, વૈશારદ્યાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, વૈશારદ્યાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે વૈશારદ્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ ગવેષમાણાઃ, વૈશારદ્યાનિ દુઃખાનીતિ ગવેષમાણાઃ, વૈશારદ્યાન્ય્ અનાત્માનીતિ ગવેષમાણાઃ, વૈશારદ્યાન્ય્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
પ્રતિસંવિદો ઽનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રતિસંવિદો દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રતિસંવિદો ઽનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રતિસંવિદો ઽશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે પ્રતિસંવિદો ઽનિત્યા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રતિસંવિદો દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રતિસંવિદો ઽનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રતિસંવિદો ઽશુબ્બા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પ્રતિસંવિદો ઽનિત્યા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રતિસંવિદો દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રતિસંવિદો ઽનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રતિસંવિદો ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_211 ) ઽશુભા ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
મહાકરુણામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાકરુણાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાકરુણામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, મહાકરુણામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે મહાકરુણામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાકરુણાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાકરુણામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, મહાકરુણામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે મહાકરુણામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, મહાકરુણાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, મહાકરુણામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, મહાકરુણામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનિત્યા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ દુઃખા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનાત્માન ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અશુભા ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અશુભ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનિત્ય ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ દુઃખા ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનાત્માન ઇતિ ગવેષમાણાઃ, આવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અશુભાનીતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્રોતઆપત્તિફલં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્રોતઆપત્તિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સકૃદાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સકૃદાગામિફલં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સકૃદાગામિફલમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સકૃદાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_212 ) સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સકૃદાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સકૃદાગામિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, સકૃદાગામિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સકૃદાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સકૃદાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સકૃદાગામિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, સકૃદાગામિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, સકૃદાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અનાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનાગામિફલં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનાગામિફલમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અનાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે અનાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનાગામિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનાગામિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અનાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અનાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અનાગામિફલં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અનાગામિફલમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, અનાગામિફલમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
અર્હત્ત્વમ્ અનિત્યમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અર્હત્ત્વં દુઃખમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અર્હત્ત્વમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, અર્હત્ત્વમ્ અશુભમ્ ઇત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે અર્હત્ત્વમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અર્હત્ત્વં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, અર્હત્ત્વમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, અર્હત્ત્વમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે અર્હત્ત્વમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અર્હત્ત્વં દુઃખમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ, અર્હત્ત્વમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ, અર્હત્ત્વમ્ અશુભમ્ ઇતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,

પ્રત્યેકબોધિમ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રત્યેકબોધિં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રત્યેકબોધિમ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, પ્રત્યેકબોધિમ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે પ્રત્યેકબોધિમ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રત્યેકબોધિં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રત્યેકબોધિમ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, પ્રત્યેકબોધિમ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે પ્રત્યેકબોધિમ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રત્યેકબોધિં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, પ્રત્યેકબોધિમ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રત્યેકબોધિમ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, માર્ગાકારજ્ઞતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, માર્ગાકારજ્ઞતાં દુઃખેતિ ગવેષિષ્યન્તે, માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, માર્ગાકારજ્ઞતાં અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, માર્ગાકારજ્ઞતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ,
સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેત્ય્, ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વાકારજ્ઞતાં દુઃખેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, સર્વાકારજ્ઞતામ્ અશુભેત્ય્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એવં ચ વક્ષ્યન્તિ ય એવં ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતીતિ, યેષાં ચોપદેક્ષ્યન્તિ, તે સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સર્વાકારજ્ઞતાં દુઃખેતિ ગવેષિસ્યન્તે, સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષિષ્યન્તે, સર્વાકારજ્ઞતામ્ અશુભેતિ ગવેષિષ્યન્તે, તે સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ ગવેષમાણાઃ, સર્વાકારજ્ઞતાં દુઃખેતિ ગવેષમાણાઃ, સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનાત્મેતિ ગવેષમાણાઃ સર્વાકારજ્ઞતામ્ અશુભેતિ ગવેષમાણાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકાયાં ચરિષ્યન્તિ. ઇયં કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકા.
[ક્. 221બ્3, ન્. 447અ4, ત્. 361અ1, પ્. 38બ્1, છ્. 787ચ્4]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપવિશન્તિ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર ધ્યાનપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર વીર્યપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર ક્ષાન્તિપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_214 ) ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર શીલપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર દાનપારમિતાં ભાવયન્ પ્રથમાયાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. દ્વિતીયાં ભૂમૌ તૃતીયાં ભૂમૌ ચતુર્થ્યાં ભૂમૌ પઞ્ચમ્યાં ભૂમૌ ષષ્ઠ્યાં ભૂમૌ સપ્તમ્યાં ભૂમૌ અષ્ટમ્યાં ભૂમૌ નવમ્યાં ભૂમૌ દશમ્યાં ભૂમૌ સ્થાસ્યસિ. તશ્ ચ નિમિત્તયોગેનોપલમ્ભયોગેન, સ કાલસંજ્ઞયા પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયિષ્યતિ. ઇયં કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકા.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા એવમ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય સત્ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાઈપારમિતાં ભાવયન્ શ્રાવકભૂમિં સમતિક્રમિષ્યસિ પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિં સમતિક્રમિષ્યસિ. ઇયં કૌશિક સા પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રતિવર્ણિકા.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદિશન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય સત્ત્વં પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયન્ બોધિસત્ત્વન્યામમ્ અવક્રમિષ્યામ્ય્ અનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિપ્રતિલપ્સ્યસે, સત્ત્વમ્ અનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિપ્રતિલભ્ય બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાસુ સ્થિત્વા બુદ્ધક્ષેત્રાદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં સંક્રમિષ્યસિ તાં તથાગતાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાન્ સત્કુર્વન્ ગુરુકુર્વન્ માનયન્ પૂજયન્ નૈવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા એવમ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, યઃ કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યતિ ધારયિષ્યતિ વાચયિષ્યતિ પર્યવાપ્સ્યતિ યોનિશશ્ ચ મનસિકરિષ્યતિ સો ઽપ્રમેયમ્ અસંખ્યેયમ્ અપરિમાણં પુણ્યસ્કન્ધં પ્રસવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તસ્ તેષાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા એવમ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્રાતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનાં તથાગતાનામ્ અર્હતાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_215 ) સમ્યક્સંબુદ્ધાનાં યત્ કુશલમૂલં તત્ પ્રથમચિત્તોત્પાદમ્ ઉપાદાયઃ, યાવદ્ અનુપાધિશેષાં નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વૃતાં તત્ સર્વમ્ અભિસંક્ષિપ્યાનુમોદ્યાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પરિણામય એવમ્ ઉપદિશન્તસ્ તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 222અ2, ન્. 448અ5, ત્. 361બ્6, પ્. 39બ્7, છ્. 788ચ્17]
શક્ર આહ: કથમ્ ઉપદિશન્તો ભગવંસ્ તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ?

ભગવાન્ આહ: ઇહ કૌશિક કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્યઃ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? રૂપં સ્વભાવશૂન્યં યો રૂપસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભૂવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા ન તત્ર રૂપં નિત્ય ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ ચોપલભ્યતે, રૂપમ્ એવ ન સંવિદ્યતે નોપલભતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા બ્બવિષ્યન્તિ, એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં વા એવમ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વેદનાસ્વભાવેન શૂન્યાયા વેદનાયાઃ સ્વભાવ સો ઽભાવો યો ભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વેદના નિત્યેતિ ચોપલભ્યતે. વેદનૈવ તત્ર ન સમ્વિદ્યતે નોપલભ્યતે કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સંજ્ઞામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સંજ્ઞાસ્વભાવેન શૂન્યાયાઃ સંજ્ઞાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા ન તત્ર સંજ્ઞા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સંજ્ઞૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વાભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સંસ્કારાન્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સંસ્કારાઃ સ્વભાવેન શૂન્યાઃ યઃ સંસ્કારાણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવા યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સંસ્કારા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. સંસ્કારા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં. કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યઃ યો વિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. વિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ચક્ષુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યશ્ ચક્ષુષઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ચક્ષુર્ નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ચક્ષુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શ્રોત્રમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શ્રોત્રં સ્વભાવેન શૂન્યો યશ્ શ્રોત્રસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન શ્રોત્રં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. શ્રોત્રમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_217 ) કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ઘ્રાણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઘ્રાણસ્વભાવેન શુન્યા યો ઘ્રાણસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ઘ્રાણં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ઘ્રાણમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જિહ્વામ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જિહ્વા સ્વભાવેન શૂન્યા યો જિહ્વાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽબ્બાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન જિહ્વા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. જિહ્વૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ કાયમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? કાયઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યઃ કાયસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન કાયે નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. કાય એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મનો ઽનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મનઃ સ્વભાવેન શૂન્યં યો મનસઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન મનો નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. મન એવ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_218 ) તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? રૂપં સ્વભાવેન શૂન્યં યા રૂપસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન રૂપં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. રૂપમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શબ્દમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શબ્દઃ સ્વભાવેન શૂન્યઃ યઃ શબ્દસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન શબ્દો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. શબ્દ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ગન્ધમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ગન્ધઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો ગન્ધસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ગન્ધો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. ગન્ધ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ રસમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? રસઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_219 ) રસસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન રસો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. રસ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્પર્શમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો સ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારામિતા, તત્ર ન સ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. સ્પર્શ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ધર્માન્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ધર્માઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો ધર્માણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ધર્મા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. ધર્મા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યશ્ ચક્ષુર્વિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપરમિતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_220 ) ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શ્રોત્રવિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ શ્રોત્રવિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન શ્રોત્રવિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઘ્રાણવિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યો ઘ્રાણવિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ઘ્રાણવિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જિહ્વાવિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યો જિહ્વાવિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન જિહ્વાવિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ કાયવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? કાયવિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ કાયવિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન કાયવિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. કાયવિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મનોવિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યો મનોવિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન મનોવિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. મનોવિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય ભાવય મા ચ ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ચક્ષુઃસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યઃ યશ્ ચક્ષુઃસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ચક્ષુઃસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. ચક્ષુઃસંસ્પર્શ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શ્રોત્રસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ શ્રોત્રસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન શ્રોત્રસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. શ્રોત્રસંસ્પર્શમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપરમિતમ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ઘ્રણસંસ્પર્શમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઘ્રાણસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યઃ યો ઘ્રાણસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા, યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ઘ્રાણસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_222 ) વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. ઘ્રાણસંસ્પર્શ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જિહ્વાસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યં યો જિહ્વાસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન જિહ્વાસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. જિહ્વાસંસ્પર્શમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ કાયસંસ્પર્શમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? કાયસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યઃ યઃ કાયસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન કાયસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. કાયસંસ્પર્શ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મનઃસંસ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મનઃસંસ્પર્શઃ સ્વભાવેન શૂન્યં યો મનઃસંસ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન મનઃસંસ્પર્શો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. મનઃસંસ્પર્શમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_223 ) સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો યા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના સ્વભાવેન શૂન્યા યો ઘ્રણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ઘ્રાણસંસ્પર્શ્પ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના સ્વભાવેન શુન્યા યો જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન જિહ્વાસંસ્પર્શ્પ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_224 ) પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન કાયસંસ્પર્શ્પ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ, એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદના સ્વભાવેન શૂન્યા યો મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન મનઃસંસ્પર્શ્પ્રત્યયવેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 224બ્18, ન્. 454બ્2, ત્. 366બ્8, પ્. 49અ3, છ્. 794ચ્24]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પૃથિવીધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પૃથિવીધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યઃ પૃથિવીધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન પૃથિવીધાતુઃ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. પૃથિવીધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_225 ) ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાબ્ધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અબ્ધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો ઽબ્ધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર નાબ્ધાતુર્ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. અબ્ધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ તેજોધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તેજોધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યસ્ તેજોધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન તેજોધાતુઃ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. તેજોધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વાયુધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વાયુધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો વાયુધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન વાયુધાતુર્ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. વાયુધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાકાશધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? આકાશધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો ય આકાશધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર નાકાશધાતુર્ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. આકાશધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વિજ્ઞાનધાતુમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વિજ્ઞાનધાતુઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો વિજ્ઞાનધાતોઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન વિજ્ઞાનધાતુર્ નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. વિજ્ઞાનધાતુર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 225અ16, ન્. 455બ્4, ત્. 367અ13, પ્. 50બ્3, છ્. 794એ11]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાવિદ્યામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અવિદ્યા સ્વભાવેન શૂન્યા યો વિદ્યાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાવિદ્યા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અવિદ્યૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સંસ્કારાન્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સંસ્કારાઃ સ્વભાવેન શૂન્યાઃ યઃ સંસ્કારાણાં સ્વભાવઃ સો ઽભવા યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સંસ્કારાનિત્યા ઇતિ વા અનિત્યાઇતિ વોપલભ્યતે. સંસ્કારા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વિજ્ઞાનં સ્વભાવેન શૂન્યં યો વિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. વિજ્ઞાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_227 ) ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ નામરૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? નામરૂપં સ્વભાવેન શૂન્યં યો નામરૂપસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન નામરૂપં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. નામરૂપમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ષડાયતનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ષડાયતનં સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ ષડાયતનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ષડાયતનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ષડાયતનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્પર્શમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્પર્શસ્વભાવેન શૂન્યો યઃ સ્પર્શસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સ્પર્શં નિત્ય ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. સ્પર્શમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વેદનામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વેદના સ્વભાવેન શૂન્યા યા વેદનાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_228 ) તત્ર ન વેદના નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. વેદનૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ તૃષ્ણામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તૃષ્ણાસ્વભાવેન શૂન્યા યસ્ તૃષ્ણાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન તૃષ્ણા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. તૃષ્ણૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચોપાદાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઉપાદાનં સ્વભાવેન શૂન્યો ય ઉપાદાનસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નોપાદનં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ઉપાદાનમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવં ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ભવમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ભવઃ સ્વભાવેન શૂન્યો યો ભવસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા, તત્ર ન ભવો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. ભવ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જાતિમ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જાતિઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યા જાત્યાઃ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_229 ) સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન જાતિર્ નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. જાતિર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ જરામરણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? જરામરણ સ્વભાવેન શૂન્યો યો જરામરણસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન જરામરણં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. જરામરણમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 226અ14, ન્. 457બ્5, ત્. 368બ્7, પ્. 53બ્3, છ્. 795બ્7]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ દાનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? દાનપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો દાનપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન દાણપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. દાનપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શીલપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શીલપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ શીલપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન શીલપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. શીલપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_230 ) ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ક્ષાન્તિપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ક્ષાન્તિપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ ક્ષાન્તિપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ક્ષાન્તિપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. ક્ષાન્તિપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વીર્યપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વીર્યપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો વીર્યપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વીર્યપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. વીર્યપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મ ચ ધ્યનપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ધ્યાનપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો ધ્યાનપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ધ્યાનપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. ધ્યાનપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતાયા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન પ્રજ્ઞાપારમિતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. પ્રજ્ઞાપારમિતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 226બ્13, ન્. 457બ્8, ત્. 369અ12, પ્. 55અ5, છ્. 796અ6]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાધ્યાત્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અધ્યાત્મશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો ઽધ્યાત્મશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાધ્યાત્મશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અધ્યાત્મશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ બહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? બહિર્ધાશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો બહિર્ધાશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિત યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન બહિર્ધાશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. બહિર્ધાશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અધ્યાત્મબહિર્ધશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો ઽધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતયઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શૂન્યતાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શૂન્યતાશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ શૂન્યતાશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_232 ) યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન શૂન્યતાશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. શૂન્યતાશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મહાશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મહાશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ મહાશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન મહાશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. મહાશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પરમાર્થશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પરમાર્થશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ પરમાર્થશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન પરમાર્થશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. પરમાર્થશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સંસ્કૃતશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ સંસ્કૃતશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સંસ્કૃતશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સંસ્કૃતશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_233 ) અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અસંસ્કૃતશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચાસંસ્કૃતશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાસંસ્કૃતશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અસંસ્કૃતશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાત્યન્તશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અત્યન્તશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચાત્યન્તશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાત્યન્તશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અત્યન્તશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાઇન્ ભાવય મા ચાનવરાગ્રશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અનવરાગ્રશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્ય યશ્ ચાનવરાગ્રશૂન્યતાયાઃ સ્વભાયઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાનવરાગ્રશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અનવરાગ્રશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાનવકારશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અનવકારશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચાનવકારશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાનવકારશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અનવકારશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_234 ) કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રકૃતિશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ પ્રકૃતિશૂન્યતાયાઃ સ્વભવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન પ્રકૃતિશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. પ્રકૃતિશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સર્વધર્મશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સર્વધર્મશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ સર્વધર્મશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સર્વધર્મશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સર્વધર્મશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્વલક્ષણશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ સ્વલક્ષણશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સ્વલક્ષણશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સ્વલક્ષણશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અનુપલમ્ભશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચાનુપલમ્ભશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાનુપલમ્ભશૂન્યતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_235 ) નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અનુપલમ્ભશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાભાવશૂન્યતમ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અભાવશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચાભાવશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાભાવશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અભાવશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્વભાવશૂહ્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય, તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્વભાવશૂન્યતા સ્વભાવેન શૂન્યા યશ્ ચ સ્વભાવશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિત તત્ર ન સ્વભાવશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સ્વભાવશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અભાવસ્વભાવશૂન્યતા સ્વભાવેન શુન્યા યશ્ ચાભાવસ્વભાવશૂન્યતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાભાવસ્વભાવશૂન્યતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. અભાવસ્વભાવશૂન્યતૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
[ક્. 228અ15, ન્. 461અ5, ત્. 371અ13, પ્. 60અ6, છ્. 799અ29]
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_236 ) કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામુપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યઃ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સમ્યક્પ્રહાણાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યઃ સમ્યક્પ્રહાણાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સમ્યક્પ્રહાણાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિઅઅન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ઋદ્ધિપાદા અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઋદ્ધિપાદાઃ સ્વભાવેન શૂન્યા ય ઋદ્ધિપાદાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સ પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ર્દ્ધિપાદા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. ઋદ્ધિપાદા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચેન્દ્રિયાણ્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય, તત્ કસ્ય હેતોઃ? ઇન્દ્રિયાણિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ ય ઇન્દ્રિયાણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નેન્દ્રિયણિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. ઇન્દ્રિયાણ્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_237 ) ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ બલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? બલાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યો બલાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન બલાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. બલાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાંભાવય મા ચ બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? બોધ્યઙ્ગાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યો બોધ્યઙ્ગાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન બોધ્યઙ્ગાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. બોધ્યઙ્ગાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગમ્ અનિત્ય ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? આર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગઃ સ્વભાવેન શૂન્યા ય આર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાર્યાષ્ટાઙ્ગો માર્ગો નિત્ય ઇતિ વા અનિત્ય ઇતિ વોપલભ્યતે. આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાર્યસત્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? આર્યસત્યાનિ સ્વભાવેન શુન્યાનિ ય આર્યસત્યાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_238 ) યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાર્યસત્યાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. આર્યસત્યાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યો વા અનિત્યો વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ધ્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ધ્યાનાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યો ધ્યાનાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ધ્યાનાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. ધ્યાનાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાપ્રમાણાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અપ્રમાણાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યો ઽપ્રમાણાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાપ્રમાણાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. અપ્રમાણાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચરૂપ્યસમાપત્તીર્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? આરૂપ્યસમાપત્તયઃ સ્વભાવેન શૂન્યા ય આરૂપ્યસમાપત્તીનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નારુપ્યસમાપત્તયો નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. આરુપ્યસમાપત્તય એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મ ચ વિમોક્ષાન્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_239 ) અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વિમોક્ષા સ્વભાવેન શૂન્યા યો વિમોક્ષાણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વિમોક્ષા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. વિમોક્ષા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીર્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ચાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યો ઽનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયો નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તય એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રનિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાયો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાભિજ્ઞા અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અભિજ્ઞાઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યો ઽભિજ્ઞાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાભિજ્ઞા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. અભિજ્ઞા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યન્તિ. એવમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_240 ) ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સમાધીન્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સમાધયઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ સમાધીનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સમાધયો નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. સમાધય એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ ધારણીમુખાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? ધારણીમુખાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યઃ ધારણીમુખાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન ધારણીમુખાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. ધારણીમુખાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યન્તિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ તથાગતબલાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથાગતબલાનિ સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યસ્ તથાગતબલાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન તથાગતબલાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. તથાગતબલાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યન્તિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ વૈશારદ્યાન્ય્ અનિત્યાનીતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? વૈશારદ્યાનિ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_241 ) સ્વભાવેન શૂન્યાનિ યો વૈશારદ્યાનાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન વૈશારદ્યાનિ નિત્યાનીતિ વા અનિત્યાનીતિ વોપલભ્યતે. વૈશારદ્યાન્ય્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યન્તિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પ્રતિસંવિદો ઽનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રતિસંવિદઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ પ્રતિસંવિદાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન પ્રતિસંવિદો નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. પ્રતિસંવિદ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યન્તિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ મહાકરુણામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? મહાકરુણા સ્વભાવેન શૂન્યા યો મહાકરુણાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન મહાકરુણા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. મહાકરુણૈવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિઇસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાવેણિકબુદ્ધધર્માન્ અનિત્યા ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? આવેણિકબુદ્ધધર્માઃ સ્વભાવેન શૂન્યા ય આવેણિકબુદ્ધ્હધર્માણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાવેણિકબુદ્ધધર્મા નિત્યા ઇતિ વા અનિત્યા ઇતિ વોપલભ્યતે. આવેણિકબુદ્ધધર્મા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_242 ) કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામુપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સ્રોતઆપત્તિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સ્રોતઆપત્તિફલં સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ સ્રોતઆપત્તિફલસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિત યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સ્રોતઆપત્તિફલં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. સ્રોતઆપત્તિફલમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સકૃદાગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સકૃદાગામિફલં સ્વભાવેન શૂન્યં યઃ સકૃદાગામિફલસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિત યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સકૃદાગામિફલં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. સકૃદાગામિફલમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાનગામિફલમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અનાગામિફલં સ્વભાવેન શૂન્યં યો ઽનાગામિફલસ્ય સ્વભવઃ સો ઽભાવો યો ઽભવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિત યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાનાગામિફલં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. અનાગામિફલમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચાર્હત્ત્વમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અર્હત્ત્વં સ્વભાવેન શૂન્યં યો ઽર્હત્ત્વસ્ય સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર નાર્હત્ત્વં નિત્યમ્ ઇતિ વા અનિત્યમ્ ઇતિ વોપલભ્યતે. ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_243 ) અનાગામિફલમ્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યં વા અનિત્યં વા ભવિષ્યતિ, એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.

પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ પ્રત્યેકબોધિમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રત્યેકબોધિઃ સ્વભાવેન શૂન્યા યઃ પ્રત્યેકબોધેઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન પ્રત્યેકબોધિર્ નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. પ્રત્યેકબોધિર્ એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ માર્ગાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? માર્ગાકારજ્ઞતા સ્વભાવેન શૂન્યા યો માર્ગાકારજ્ઞતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન માર્ગાકારજ્ઞતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. માર્ગાકારજ્ઞતા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયાનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનિત્યેતિ સમનુપશ્ય. તત્ કસ્ય હેતોઃ? સર્વાકારજ્ઞતા સ્વભાવેન શુન્યા યઃ સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન સર્વાકારજ્ઞતા નિત્યેતિ વા અનિત્યેતિ વોપલભ્યતે. સર્વાકારજ્ઞતા એવ તત્ર ન સંવિદ્યતે. કુતઃ પુનર્ નિત્યા વા અનિત્યા વા ભવિષ્યતિ. એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ.
પુનર્ અપરં કૌશિક તે કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ તેષાં બોધિસત્ત્વયનિકાનાં કુલપુત્રાણાં કુલદુહિતૄણાં ચૈવં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવય મા ચ કં ચિદ્ ધર્મં સમતિક્રમિષ્યસિ સા ક્વચિદ્ ધર્મે પ્રતિષ્ઠાસ્યતિ. તત્ કસ્ય ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_244 ) હેતોહ્? તથા હિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં સદ્ધર્મો ન સંવિદ્યતે યો ધર્મઃ સમતિક્રમિતવ્યો યત્ર વા પ્રતિષ્ઠાતવ્યમ્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? તથા હિ કૌશિક સર્વધર્માઃ સ્વભાવો ન શૂન્યા યશ્ ચ સર્વધર્માણાં સ્વભાવઃ સો ઽભાવો યો ઽભાવઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા યા પ્રજ્ઞાપારમિતા તત્ર ન કશ્ચિદ્ ધર્મ આયૂહિતવ્યો વા નિર્યૂહિતવ્યો વા ઉત્પાદયિતવ્યો વા નિરોધયિતવ્યો વા, એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા ન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રતિવર્ણિકામ્ ઉપદેક્ષ્યન્તિ. તસ્માત્ તર્હિ કૌશિક કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા એવં પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્થમ્ ઉપદેષ્ટવ્યો એવમ્ ઉપદિશન્તઃ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યસ્કન્ધં પ્રસવિષ્યતિ, ન ત્વ્ એવ તે પૌર્વકાઃ કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ.
[ક્ 230બ્18, ન્. 466બ્3, ત્. 375અ5, પ્. 68બ્8, છ્. 888ચ્3]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વિપકાઃ સત્ત્વા યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં વદેત્. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_245 ) પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.

આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેત્. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્ ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાન્ દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સ્રોતઆપત્તિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
અહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્ ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેત્. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્રોતઆપન્નાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
[ક્. 231બ્2, ન્. 468અ1, ત્. 376અ2, પ્. 73અ8, છ્. 889ચ્27]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેદ્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાઃ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાહ્. યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુન્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_248 ) વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષિહાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્ ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેત્. એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા સકૃદાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્ ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં સકૃદાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
[ક્. 232અ8, ન્. 469બ્1, ત્. 376બ્11, પ્. 73અ8, છ્. 891અ22]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વિપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_249 ) મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ ચાતુર્દ્વીપકે સત્ત્વાઃ અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સ વ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેત્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગ્રહણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોંશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધારૌ સત્ત્વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ ર્કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેદ્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાંસ વ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_250 ) પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.

તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનાગામિફલે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, એવં ચ વદેદ્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અનાગામિનઃ પ્રભાવ્યન્તે.
[ક્. 232બ્3, ન્. 470બ્8, ત્. 377બ્6, પ્. 75બ્2, છ્. 892બ્26]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_252 ) એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહિ આધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતાહ્. યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_253 ) પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપિતાહ્. યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષુ એકૈકસ્યાં દિશે ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અર્હત્ત્વે પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યન્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનિકુઇયાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેદ્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયા અર્હન્તઃ પ્રભાવ્યન્તે. _
[ક્. 233અ4, ન્. 472અ5, ત્. 378અ13, પ્. 78અ2, છ્. 893ચ્25]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_254 ) પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવાન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_255 ) પ્રજ્ઞાપરમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ. યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાઃ પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રત્યેકબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાર સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેદ્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો હિ કૌશિક પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાઃ પ્રભાવ્યન્તે.
[ક્. 233બ્7, ન્. 473બ્2, ત્. 379અ8, પ્. 80અ8, છ્. 895અ21]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિડ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_256 ) પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા ત્વં પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_257 ) મહાસત્ત્વાઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમદાપિતાઃ યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત,
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પ્ંર્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભાવના ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવના પરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવના પરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ.

તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપિતાઃ યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્ તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા યા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયં શિક્ષિષ્યસે, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_258 ) યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ. તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે. તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપારિપૂરિં ગમિષ્યતિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદિવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, એવં ચ વદેદ્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, યદા ત્વં સર્વધર્માન્ પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપુરિં ગમિષ્યતિ તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો નિર્યાતા હિ કૌશિક પ્રથમચિત્તોત્પાદિકા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ.
[ક્. 234બ્4, ન્. 475બ્5, ત્. 380બ્2, પ્. 84અ6, છ્. 897અ16]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ કસ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણાચક્ષીત્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ. યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ, યદા તે પ્રજ્ઞાપારમિતા ભૂયસ્યા માત્રયા ભાવનાપરિપૂરિં ગમિષ્યતિ. તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અતો પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વનાં મહાસત્ત્વાનામ્ અવૈવર્ત્યભૂમિઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.

ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્. એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિલપ્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ. યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ અવૈવર્ત્યભૂમિઃ.
તીષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતા યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં સિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_261 ) અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોહ્? પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ અવૈવર્ત્યભૂમિઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સ અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.
આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુપુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતા પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ અવૈવર્ત્યભૂમિઃ.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ સમાદાપિતાઃ, યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપિતઃ, યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તાન્ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અવૈવર્ત્યભૂમૌ પ્રતિષ્ઠાપયેત્. તત્ કિં મન્યસે? કૌશિકાપિ નુ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.

આહ: બહુ ભગવન્ બહુ સુગત.
ભગવાન્ આહ: અતઃ સ કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્, ય ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_262 ) પ્રજ્ઞાપારમિતાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. તત્ કસ્ય હેતોઃ? પ્રજ્ઞાપારમિતા નિર્યાતા હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ અવૈવર્ત્યભૂમિઃ.
[ક્. 235અ19, ન્. 477બ્3, ત્. 381બ્6, પ્. 87અ7, છ્. 899અ4]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તાન્ સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વા અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સમ્બોધયે સંપ્રસ્થિતા કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ. યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_263 ) સંપ્રસ્થિતાયૈ યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્, એવં ચ યદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ, યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ. યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહ્હિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો યિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. એવં ચ વદેત્, એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_264 ) વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે, તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતધર્માણં લાભી ભવિષ્યસિ, તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્ષંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્.

તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા, યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે સંપ્રસ્થિતા ભવેયુસ્ તેભ્યઃ, કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, એવં ચ વદેદ્ એહિ ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાં ઉદ્ગૃહાણ પર્યવાપ્નુહ્ય્ આધારય ધારય વાચય યોનિશશ્ ચ મનસિકુરુ યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપદ્યસ્વ. યદા ત્વં કુલપુત્ર યથોપદિષ્ટાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પ્રતિપત્સ્યસે. તદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, યદા ત્વં કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિષ્યસે, તદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ, યદા ત્વં સર્વજ્ઞતાધર્માણાં લાભી ભવિષ્યસિ. તદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યસે. અયં કૌશિક કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
[ક્. 236અ6, ન્. 479અ5, ત્. 382બ્4, પ્. 89બ્6, છ્. 900બ્8]
પુનર્ અપરં કૌશિક યાવન્તો જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યશ્ ચ બોધિસત્ત્વેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં પરેભ્યો વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, તેભ્યશ્ ચાન્યતરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ એવં વદેદ્ અહં ક્ષિપ્રં અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યેયમ્ ઇતિ, યશ્ ચ તસ્મૈ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુપુણ્યં પ્રસવેત્. ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્, અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક જામ્બૂદ્વીપકાઃ સત્ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ યાવન્તઃ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યો બોધિસત્ત્વેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિસેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્ તેભ્યશ્ ચાન્યતરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ એવં વદેદ્ એહિ ત્વં ક્ષિપ્રં અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્ય ઇતિ, યશ્ ચ તસ્મૈ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તતોનિદાનં બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્. ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેનોપદિશેત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ચાતુર્દ્વીપકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્તિકા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ યાવન્તઃ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યશ્ ચ બોધિસત્ત્વેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેદ્ એવં ચાન્યતરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ એવં વદેદ્ એહિ ત્વં ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્ય ઇતિ, યશ્ ચ તસ્મૈ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક સાહસ્રે ચૂડિકે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્તિકા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ યાવન્તઃ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યશ્ ચ બોધિસત્ત્વેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહ્હિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેત્, દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. તેભ્યશ્ ચાન્યતરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ એવં વદેદ્ અહં ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યમ્ ઇતિ, યશ્ ચ તસ્મૈ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્, અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક દ્વિસાહસ્રે મધ્યમે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્તિકા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ યાવન્તઃ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારામિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્ દેશયેત્ પ્રકાશયેદ્ વિચરેદ્ વિભજેદ્ ઉત્તાનીકુર્યાત્ સંપ્રકાશયેત્. તેભ્યશ્ ચાન્યતરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ એવં ચ વદેદ્ એહિ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્ય ઇતિ, યશ્ ચ તસ્મૈ કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમાં પ્રજ્ઞાપારમિતાં સાર્થાં સવ્યઞ્જનાં વિસ્તરેણોપદિશેદ્, અયમ્ એવ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુણ્યં પ્રસવેત્.
તિષ્ઠન્તુ કૌશિક ત્રિસાહસ્રે મહાસાહસ્રે લોકધાતૌ સત્ત્વા અવૈવર્તિકા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, યાવન્તઃ કૌશિક દશસુ દિક્ષ્વ્ એકૈકસ્યાં દિશિ ગઙ્ગાનદીવાલુકોપમેષુ લોકધાતુષુ સત્ત્વાસ્ તે સર્વ અવૈવર્તિકા ભવેયુર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ તેભ્યો બોધિસત્ત્વેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ, કશ્ચિદ્ એવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બહુતરં પુન્યં પ્રસવેત્. તત્ કસ્ય હેતોઃ? અવૈવર્તિકેભ્યો હિ બોધિસત્ત્વેભ્યો નાન્યાર્થં ધર્મમ્ ઉપદેષ્ટવ્યો નિયતા હિ તે સંબોધિ પરાયણાનતે ભુયો વિવર્તિત્તિતે અનુત્તરાયા સમ્યક્સંબોધેર્ અયમ્ અભૂ કશ્ચિચ્ ચિતઃ સંસારાત્ મહાકરુણાસંપીડિતશ્ ચ.
[ક્. 236બ્8, ન્. 480અ8, ત્. 383અ4, પ્. 91બ્5, છ્. 904બ્7]
અથ ખલુ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્: યથા યથા ભગવન્ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽભ્યાસી ભવત્ય્ અનુત્તારાયાઃ સમ્યક્સંબોધેસ્ તથા તથા બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો દાનપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા શીલપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા ક્ષાન્તિપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા વીર્યપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા ધ્યાનપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ.

યથા યથા બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽભ્યાસી ભવત્ય્ અનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેસ્ તથા તથા અધ્યાત્મશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા બહિર્ધાશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા શૂન્યતાશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા મહાશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા પરમાર્થશૂન્યતાયામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_267 ) અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા સંસ્કૃતશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અસંસ્કૃતશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અત્યન્તશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અનવરાગ્રશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અનવકારશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા પ્રકૃતિશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા સર્વધર્મશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા સ્વલક્ષણશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અનુપલમ્ભશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા સ્વભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, તથા તથા અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ.
યથા યથા બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽભ્યાસી ભવત્ય્ અનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેસ્ તથા તથા સ્મૃત્યુપસ્થાનેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, સમ્યક્પ્રહાણેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, ઋદ્ધિપાદેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, ઇન્દ્રિયેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, બલેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, બોધ્યઙ્ગેષ્વ્ અપ્રમાણેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, આર્યાષ્ટાઙ્ગે મર્ગે ઽવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, આર્યસત્યેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, ધ્યાનેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, અપ્રમાણેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, આરૂપ્યસમાપત્તિષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, વિમોક્ષાસ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, નવસ્વ્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, અભિજ્ઞાસ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશસિતવ્યઃ, સમાધિષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, ધારણીમુખેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતય્યઃ, તથાગતબલેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, વૈશારદ્યેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, પ્રતિસંવિત્સ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, મહામૈત્ર્યામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, મહાકરુણાયામ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, અષ્ટાદશાવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષ્વ્ અવવદિતવ્યો ઽનુશાસિતવ્યઃ, ચીવરપીણ્ડ્પાત્રસયનસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારૈશ્ ચાનુગૃહીતવ્યઃ.
તે ખલુ પુનર્ બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વં ધર્મસંગ્રહશ્ ચામિષસંગ્રહેણં ચાનુશ્ ચાનુગૃહૂન્તો બહુતરં તે કુલપુત્ર કુલદુહિતરશ્ ચ પુણ્યં પ્રસવિષ્યન્તિ. ન ત્વ્ એવ તે પૌર્વકાઃ કુલપુત્રા કુલદુહિતરશ્ ચ. તત્ કસ્ય હેતોઃ? એવં ત્વેન તદ્ ભગવન્ ભવતિ, યો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો દાનપારમિતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, શીલપારમિતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ક્ષાન્તિપારમિતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, વીર્યપારમિતાયામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_268 ) અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ધ્યાનપારમિતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે.
અધ્યાત્મશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, બહિર્ધાશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, શૂન્યતાશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, મહાશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, પરમાર્થશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે. સંસ્કૃતશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અસંસ્કૃતશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અત્યન્તશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અનવરાગ્રશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અનવકારશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, પ્રકૃતિશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે. સર્વધર્મશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, સ્વલક્ષણશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અનુપલમ્ભશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, સ્વભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતેઽનુશાસિષ્યતે, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે.
સ્મૃત્યુપસ્થાનેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, સમ્યક્પ્રહાણેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ઋદ્ધિપાદેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ઇન્દ્રિયેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, બલેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અપ્રમાણેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, બોધ્યઙ્ગેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, માર્ગેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, આર્યસત્યેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ધ્યાનેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અપ્રમાણેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, આરૂપ્યસમાપત્તિષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અષ્ટાસુ વિમોક્ષેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, નવસ્વ્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અભિજ્ઞાસ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, સમાધિષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ધારણીમુખેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, દશતથાગતબલેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ચતુર્ષુ વૈશારદ્યેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, ચતસ્પ્સુ પ્રતિસંવિત્સ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, મહામૈત્ર્યામ્ અવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, મહાકરુણાયામ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે, અષ્ટાદશસ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષ્વ્ અવવદ્યતે ઽનુશાસિષ્યતે.
[ક્. 237અ17, ન્. 482અ1, ત્. 384અ7, પ્. 94અ2, છ્. 905બ્28]
અથાયુષ્માન્ સુભૂતિઃ શક્રં દેવાનામ્ ઇન્દ્રમ્ આમન્ત્રયતે: સાધુ સાધુ કૌશિક યસ્ ત્વં બોધિસત્ત્વેભ્યા ઉત્સાહં દદાસિ બોધિસત્ત્વાનામ્ ઉગૃહીષ્વે અનુપારયસિ, એવમ્ એષ ત્વયા કૌશિક કરણીયં ય આર્યશ્રાવકઃ સત્ત્વાનામ્ અનુગ્રહં કર્તુકામઃ સ બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_269 ) અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધાવ્ ઉત્સાહં દધાતુ ધર્મામ્ ઇષાનુગ્રહેણ ચ બોધિસત્ત્વાન્ અનુગૃહાત્વ્ અનુપરિપારયતુ. તત્ કસ્ય હેતોહ્? અતઃ પ્રસબોહિ કૌશિક ભગવતઃ શ્રાવકસંઘાઃ યદ્ ઉત બોધિસત્ત્વેભ્યો મહાસત્ત્વેભ્યઃ યદિ ચ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽનુત્તરાયૈ સમ્યક્સંબોધયે ચિત્તન્ નોત્પાદયન્ ન બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ શિક્ષેત ષટ્સુ પારમિતાસુ દાનપારમિતાયાં શીલપારમિતાયાં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં વીર્યપારમિતાયાં ધ્યાનપારમિતાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્.
અધ્યાત્મશૂન્યતાયાં, બહિર્ધાશૂન્યતાયાં, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયાં, શૂન્યતાશૂન્યતાયાં, મહાશૂન્યતાયાં, પરમાર્થશૂન્યતાયાં, સંસ્કૃતશૂન્યતાયાં, અસંસ્કૃતશૂન્યતાયાં, અત્યન્તશૂન્યતાયાં, અનવરાગ્રશૂન્યતાયાં, અનવકારશૂન્યતાયાં, પ્રકૃતિશૂન્યતાયાં, સર્વધર્મશૂન્યતાયાં, સ્વલક્ષણશૂન્યતાયાં, અનુપલમ્ભશૂન્યતાયાં, અભાવશૂન્યતાયાં, સ્વભાવશૂન્યતાયાં, અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયામ્.

સ્મૃત્યુપસ્થાનેષુ, સમ્યક્પ્રહાણેષુ, ઋદ્ધિપાદેષુ, ઇન્દ્રિયેષુ, બલેષુ, બોધ્યઙ્ગેષુ, આર્યાષ્ટાઙ્ગે મર્ગે, આર્યસત્યેષુ, ધ્યાનેષુ, અપ્રમાણેષુ, આરૂપ્યસમાપત્તિષુ, અષ્ટાસુ વિમોક્ષેષુ, નવસ્વ્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિષુ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખેષુ, અભિજ્ઞાસુ, સમાધિષુ, ધારણીમુખેષુ, તથાગતબલેષુ, વૈશારદ્યેષુ, પ્રતિસંવિત્સુ, મહામૈત્ર્યાં, મહાકરુણાયાં, અષ્ટાદશસ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ, નાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં ન પ્રત્યેકબુદ્ધા પ્રજ્ઞાપરન્ ન શ્રાવકાઃ, યસ્માત્ તર્હિ કૌશિક બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ શિક્ષતે ષટ્સુ પારમિતાસુ દનપારમિતાયાં શીલપારમિતાયાં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં વીર્યપારમિતાયાં ધ્યાનપારમિતાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્.
અધ્યાત્મશૂન્યતાયાં, બહિર્ધાશૂન્યતાયાં, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયાં, શૂન્યતાશૂન્યતાયાં, મહાશૂન્યતાયાં, પરમાર્થશૂન્યતાયાં, સંસ્કૃતશૂન્યતાયાં, અસંસ્કૃતશૂન્યતાયાં, અત્યન્તશૂન્યતાયાં, અનવરાગ્રશૂન્યતાયાં, અનવકારશૂન્યતાયાં, પ્રકૃતિશૂન્યતાયાં, સર્વધર્મશૂન્યતાયાં, સ્વલક્સણશૂન્યતાયાં, અનુપલમ્ભશૂન્યતાયાં, અભાવશૂન્યતાયાં, સ્વભાવશૂન્યતાયાં, અભાવસ્વભાવસુન્યતાયામ્.
સ્મૃત્યુપસ્થાનેષુ, સમ્યક્પ્રહાણેષુ, ઋદ્ધિપાદેષુ, ઇન્દ્રિયેષુ, બલેષુ, બોધ્યઙ્ગેષુ, આર્યાષ્ટાઙ્ગે મર્ગે, આર્યસત્યેષુ, ધ્યાનેષુ, અપ્રમાણેષુ, આરૂપ્યસમાપત્તિષુ, અષ્ટાસુ વિમોક્ષેષુ, નવસ્વ્ અનુપૂર્વવિહારસમાપત્તિષુ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખેષુ, અભિજ્ઞાસુ, સમાધિષુ, ધારણીમુખેષુ, તથાગતબલેષુ, વૈશારદ્યેષુ, પ્રતિસંવિત્સુ, મહામૈત્ર્યાં, મહાકરુણાયાં, ( શ્સ્પ્_ઇઇ-4_270 ) અષ્ટાદશસ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ.
તસ્માદ્ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસમ્બુધ્યતે, અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધૈઃ સર્વલોકધાતુષુ નરક ઉચ્છિદ્યન્તે તિર્યગ્યોનિ ઉચ્છિદ્યન્તે યમલોક ઉચ્છિદ્યન્તે, આસુરાશ્ ચ કાયા પરિહીયન્તે દિવ્યાંસ્ ચ કાયા અભિવર્તન્તે, ક્ષત્રિયમહાશાલકુલાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બ્રાહ્મણમહાશાલકુલાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ગૃહપતિમહાશાલકુલાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ.
ચાતુર્મહારાજકાયિકાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ત્રાયસ્ત્રિંશાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, યામાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, તુષિતાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, નિર્માણરતીનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પરનિર્મિતવશવર્તિનાં દેવાનં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બ્રહ્મકાયિકાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બ્રહ્મપુરોહિતાનાં દેવાનં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બ્રહ્મપાર્ષદ્યાનં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, મહાબ્રહ્માણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આભાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પરીત્તભાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અપ્રમાણાભાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આભાસ્વરાણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શુભાનં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પરીત્તશુભાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અપ્રમાણશુભાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શુભકૃત્સ્નાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બૃહાણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પરીત્તબૃહાણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અપ્રમાણબૃહાણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બૃહત્ફલાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અતપાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સુદૃશાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સુદર્શનાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અકનિષ્ઠાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આકાશાનન્ત્યાયતનાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આકિઞ્ચન્યાયતનાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, નૈવસંજ્ઞનાસંજ્ઞાયતનાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ.
દાનપારમિતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શીલપારમિતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ક્ષાન્તિપારમિતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, વીર્યપારમિતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ધ્યાનપારમિતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પ્રજ્ઞાપારમિતયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ.
અધ્યાત્મશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બહિર્ધાશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શૂન્યતાશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, મહાસુન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પરમાર્થસુન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સંસ્કૃતશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અસંસ્કૃતશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અત્યન્તશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અનવરાગ્રશૂન્યતયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અનવકારશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ પ્રકૃતિશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સર્વધર્મશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સ્વલક્ષણશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અનુપલમ્ભશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અભાવશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સ્વભાવશૂન્યતાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અભાવસ્વભાવશૂન્યતયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ.
સ્મૃત્યુપસ્થાનાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સમ્યક્પ્રહાણાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ઋદ્ધિપાદાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ઇન્દ્રિયાણાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બલાનાં દેવાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, બોધ્યઙ્ગાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આર્યાષ્ટાઙ્ગસ્ય માર્ગસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આર્યસત્યાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ધ્યાનાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અપ્રમાણાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, આરૂપ્યસમાપત્તીનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અષ્ટાનાં વિમોક્ષાણાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તીનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અભિજ્ઞાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, સમાધીનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ધારણીમુખાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, દશાનાં તથાગતબલાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ચતુર્ણાં વૈશારદ્યાનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, ચતસૃણાં પ્રતિસંવિદાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, મહામૈત્ર્યા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, મહાકરુણાયા લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, અષ્ટાદશાનામ્ આવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માનાં લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, શ્રાવકયાનસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, પ્રત્યેકબુદ્ધસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ, મહાયાનસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ભવતિ.
શતસાહસ્ર્યાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શક્રપરિવર્તો નામસ્ ત્રયોવિંશતિતમઃ