શતગાથા · અધ્યાય 1

શતગાથા
કૌમાર્યે પઠ્યતાં વિદ્યા શૈત્યે સંપાલ્યતાં ચ ગૌઃ ।
ક્ષેત્ત્રં ચ કર્ષ્યતાં પીતં ત્રયઃ સુફલહેતવઃ

ગતે ઽપિ વયસિ ગ્રાહ્યા વિદ્યા સર્વાત્મના બુધૈઃ ।
યદ્યપિ ફલદા સ્યાન્ન સુલભા સાન્યજન્મનિ

ગુણેષુ ક્રિયતાં યત્નઃ કિમાટોપૈઃ પ્રયોજનમ્ ।
વિક્રીયન્તે ન ઘણ્ટાભિર્ગાવઃ ક્ષીરવિવર્જિતાઃ

ગુણિનિ ગુણજ્ઞો રમતે નાગુણશીલસ્ય ગુણિનિ પરિતોષઃ ।
અલિરેતિ વનાત્કમલં ન દર્દુરસ્ય તન્નિવાસો ઽપિ

ગુણિષુ દુર્લભા આઢયા આઢયેષુ ગુણિનસ્તથા

અનેકે સન્તિ ભૂભાગા રત્નવન્તસ્તુ દુર્લભાઃ ।
દુર્લભાઃ પ્રણિનાં સન્તિ માતૃપિતૃયુતસ્તુ ચ

ગુણાઃ કુર્વન્તિ દૂતત્વં દૂરે ઽપિ બસતાં સતામ્ ।
કેતકીગન્ધમાઘ્રાતું સ્વયમાયાન્તિ ષટ્પદાઃ

વિદ્વત્વં ચ નૃપત્વં ચ નૈવ તુલ્યં કદાચન ।
સ્વદેશે પૂજ્યતે રાજા વિદ્વાન્ સર્વત્ર પૂજ્યતે

અલ્પસ્તુ કાલો વિવિધાશ્ચ વિધા ઃ સિમાયુષો યા કિયતી? ન બુદ્ધા ।
હંસા લભન્તે ચ યથા પયો ઽદ્ભ્યસ્ તથૈવ તત્વં લભતાં ચ યત્તત્

એકસ્થાનનિવાસિનો ઽતિસમયાત્ સ્યુસ્તે વિયુક્તાઃ કિલ
વિચ્છેદાન્ન હિ ચાન્તરં કિમપિ તત્ ત્યાજ્યં ન કિં તત્સ્થલમ્ ।
વૈવશ્યાદ્ધિ વિયોગતો મનસિ જાયન્તે વિધાતા અતિ
તત્સ્થાનં યદિ હીયતે સહજતઃ સ્યાચ્ચાતિશાન્તિઃ સુખમ્

સહ વસતામપ્યસતાં જલરુહજલવદ્ભવત્યસંશ્લેષઃ ।
દૂરે ઽપિ સતાં વસતાં પ્રીતિઃ કુમુદેન્દુવદ્ભવતિ

પ્રપઞ્ચા યત્નઓતો હેયાઃ સંસર્ગઃ ક્રિયતાં સતામ્ ।
દિનં રોગભયાન્મુક્તં શતાબ્દાચ્ચાપિ તદ્ વરમ્

સર્વથેહાઃ પરિત્યાજ્યાશ્ચેદશક્યં તદા પુનઃ ।
નિર્વાણાપ્ત્યુન્મુખો ભૂયાત્ તદિયં તસ્ય ભેષજમ્

ઉદયન્ત્વમૂનિ સુબહૂનિ મહામહાંસિ ચન્દો ચન્દો ઽપ્યલં ભુવનમણ્ડલમણ્ડનાય । સૂર્યાદૂતે ન તદુદેતિ ન ચાસ્તમેતિ યેનોદિતેન દિનમસ્તમિતેન રાત્રિઃ

યદુદેતિ વિના સૂર્ય તેજસ્વિ તન્ન જાયતે ।
સૂર્યોદયો વરં ચાસ્તિ હ્યન્યેષામુદયેન કિમ્

કુસુમસ્તબકસ્યેવ દ્વે ગતી તુ મહાત્મનામ્ ।
મૂધ્નિ વા સર્વલોકસ્ય શીર્યતે વન એવ વા ॥ 16 ।
વાણિ કઠોરા ભણિતા હિ દુષ્ટૈર્યા સર્પરૂપા સુજનાન્ હિનસ્તિ ।
તે ભેષજં ક્ષાન્તિમયં ચ પ્રજ્ઞાં સંસેવ્ય ચિન્તારહિતા ભવન્તિ

ધીરાઃ કષ્ટમનુપ્રાપ્તા ન ભવન્તિ વિષાદિનઃ ।
પ્રવિશ્ય વદનં રાહોઃ કિં નોદેતિ પુનઃ શશી

યસ્ય ચિત્તં દ્રવીભૂતં કૃપયા સર્વજન્તુષુ ।
તસ્ય જ્ઞાનેન મોક્ષેણ કિં જટાભસ્મચિવરૈઃ

વનાનિ દહતો વહ્નેઃ સખા ભવતિ મારુતઃ ।
સ એવ દીપનાશાય કૃશે કસ્યાસ્તિ સૌહૃદમ્

પરસ્તુતગુણૈર્યસ્તુ નિર્ગુણો ઽપિ ગુણી ભવેત્ ।
ઇન્દ્રો ઽપિ લઘુતાં યાતિ સ્વયં પ્રખ્યાપિતૈર્ગુણૈઃ

કુલીનો ઽપિ ભવેદ્ ગર્વી કાર્પાણ્યસહિતો ધની ।
દેવતાસ્તાંશ્ચ નિન્દન્તિ સર્ગો ઽયં જલવહ્નિવત્

દૂરસ્થો ઽપિ સમીપસ્થો યો યસ્ય મનસિ સ્થિતઃ ।
યો યસ્ય હૃદયે નાસ્તિ સમીપસ્થો ઽપિદૂરતઃ

પરેષાં વૈભવં દૃષ્ટ્વા મનો યસ્ય પ્રકુપ્યતિ ।
ન તસ્યાર્થોપલબ્ધિસ્તુ ચિતં પુણ્યં ચ નશ્યતિ

રાગોપમં નાસ્તિ મલં હિ લોકે ઈર્ષ્યોપમા નાસ્તિ ચ કાપિ હાનિઃ ।
યાઞ્ચાસમો નાસ્તિ ચ કો ઽપિ બન્ધુર્દાનોપમો નાસ્તિ ચ મિત્રવર્ગઃ

ક્ષુધાસમા નાસ્તિ શરીરવેદના ચિન્તાસમા નાસ્તિ શરીરશોષણા ।
ગુણૈઃ સમા નાસ્તિ શરીરભૂષણા ક્ષાન્ત્યા સમં નાસ્તિ શરીરવર્મં વૈ

ધનેન કિં ક્ષુદ્રજનસ્ય મિત્રૈઃ કિં વઞ્ચકસ્યાપિ ચ મત્સરસ્ય ।
કિં હાનિદસ્યાતિગુણગ્રહૈશ્ચ કિં વા વિપત્તૌ વિમુખાત્મજેન

સર્વથા સ્વહિતમાચરણીયં કિં કરિષ્યતિ જનો બહુજલ્પઃ ।
બિદ્યતે હિ ન સ કશ્ચિદુપાયઃ સર્વલોકપરિતોષકરો યઃ

પ્રસઙ્ગસ્યાનુકૂલો યઃ પ્રજ્ઞ એવ સ પાલયેત્ ।
સત્યાસત્યે ચ મૈત્રિદ્વેષૌ કુર્યાત્ સ્વપરૈઃ સહ

ન દ્વિષન્તઃ ક્ષયં યાન્તિ યાવજ્જીવમપિ ઘ્નતઃ ।
ક્રોધમેવ તુ યો હન્તિ તેન સર્વે દ્વિષો હતાઃ

સત્કારો ગુણિનાં શ્રેયાન્ દુર્જનસ્ય વિનીતતા ।
કોશપૂર્તિઃ સદાચારૈઃ શ્રેયો દેશપરીક્ષણમ્

યાવન્માર્ગો ભવેત્ દૃષ્ટો યાવચ્ચરણપુષ્ટતા ।
પ્રજ્ઞા હ્રાસો ન યાવદ્ધિ તાવત્કુર્યાત્ સ્વયં હિતમ્

વ્યભિચારેષ્વાસત્તઃ રાજા તસ્ય હિ નિરક્ષરો મન્ત્રિ ।
તદા ધનાશા કુત્ર રક્ષ્યા અસવઃ પ્રયત્નેન

સર્વ યત્ર વિનેતારઃ સર્વે પણ્ડિતમાનિનઃ ।
સર્વે પ્રભુત્વમિચ્છન્તિ તદ્ વૃન્દમવસીદતિ

મૂષકો રક્ષયેદન્નં માર્જારી નવનીતકમ્ ।
કાકશ્ચાલયેત્ પાકં વસ્તૂનાં તત્ર કા કથા

માલાકાર ઇવારામે ન યથાઙ્ગારકારકઃ ।
પુષ્પં પુષ્પં વિચિન્વીત મૂલોચ્છેદં ન કારયેત્

વલ્મીકં મધુજાતં ચ શુક્લપક્ષે ચ ચન્દ્રમાઃ ।
ભિક્ષાદ્રવ્યં નૃપદ્રવ્યં સ્તોકં સ્તોકેન વર્ધતે

હીનતા યાચને યત્ર સ્યાત્તત્ર ન ચ યાચ્યતામ્ ।
કામં હિ ન ભવેદિન્દ્રો હિમાજ્જીવતિ તિત્તરિઃ

મયૂર ! ગ્રીષ્મસ્ય તુ તાપયુક્ત આશાયુતઃ ખસ્ય જલે ભવેસ્ત્વમ્ ।
કણ્ઠન્તુ નો નામય ગૌરવેણ નીરે તડાગસ્ય તુ દૂષિતસ્ય

સિંહો બલી હરિણરક્તપામાંસભોજી સંવત્સરેણ કુરુતે રતિમેકવારમ્ ।
યો ગર્દભઃ ખલુ રજઃકણમાત્રભોજી કામી ભવેદનુદિનં વદ કો ઽત્ર હેતુઃ

સર્પાઃ પિબન્તિ પવનં ન ચ દુર્બલાસ્તે શુષ્કૈસ્તૃણૈર્વનગજા બલિનો ભવન્તિ । કન્દૈઃ ફલૈર્મુનિવરા ગમયન્તિ કાલમ્ સંતોષ એવ પુરુષસ્ય પરં નિધાનમ્

સ શોભતે પુષ્પિતપુષ્પવચ્ચ સુમણ્ડિતં યસ્ય મુખં સુવર્ણૈઃ ।
અનક્ષરં યસ્ય મુખં ભવેચ્વેત્ તન્નેત્રવક્ત્રે ભુબિ છિદ્રવચ્ચ

મુક્તામણિભ્યાં ચ હિ ગર્દભસ્ય કિં શૂકરસ્ય પ્રિયભોજનેન ।
અન્ધસ્યદીપ્ત્યા બધિરસ્ય ગીતૈમૂર્ખસ્ય ધર્મેણ કિમસ્તિ કૃત્યમ્

કાતન્ત્રશાબ્દવેત્તા હિ વૈદ્યશ્ચ સિદ્ધસારવિત્ ।
કાષ્ઠખઙ્ગધરશ્ચોપહાસં યાન્તિ ત્રયો ઽપિ તે

દેહીદં વચનં નિમ્નં ન દાસ્યામ્યતિનિમ્નકમ્ ।
ગૃહાણેત્યુત્તમં વાક્યં ન ગૃહ્ણામ્યતિશોભનમ્

ક્ષતિં બિહાય યેનાપિ પ્રયોગેણ હિતસ્ય કિમ્ ।
સ્વકાયરક્ષણેનાપિ કિઞ્ચૈવ ધનતૃષ્ણયા

કિંશુકસ્ય ફલપ્રાપ્તિર્યથા વ્યર્થ બુભુક્ષવે ।
ધનિનશ્ચ તથાદાતુર્જીવનં નિષ્પ્રયોજનમ્

કામાતુરાણાં ન ભયં ન લજ્જા ક્ષુધાતુરાણાં ન બલં ન તેજઃ ।
રોગાતુરાણાં ન સુખં ન નિદ્રા માર્ગાતુરાણાં ન ભયં ન વીર્યમ્

ધનલિપ્સુઃ સુહ્રિત્ ત્યાજ્યા ભાર્યા ચ વ્યભિચારિણી ।
અધર્મી ચ નૃપઃ ક્રૂરો મન્ત્રી પિશુન એવ ચ

કુપ્રદેશો હિ દુર્વ્યવસાયો દુષ્ટો ઽથ વૈ સુહૃત્ ।
બૈદ્યો ઽદક્ષો ઽપિ દુઃસેવ્યમ્ વસ્તુ હેયા ઇમે ઽપિ ચ

અહિતં હિતમાચારશૂન્યબુદ્ધેઃ શ્રુતિસમયૈર્બહુભિર્વહિષ્કૃતસ્ય ।
ઉદરભરણમાત્ને કેવલેચ્છોર્મનુજપશોશ્ચ કો વિશેષઃ

અર્ધજલભરઃ કુમ્ભો મૂર્ધ્નિ યત્નેન ધાર્યતે ।
ક્રુધ્યન્તિ દુર્જના નૂનં સત્કારેણાતિસેવયા

સ્તોકેનોન્નતિમાયાતિ સ્તોકે નાયાત્યધોગતિમ્ ।
અહો ! સુસદૃશી ચેષ્ટા તુલાયષ્ટેઃ ખલસ્ય ચ

યથા બાર્યો ન લશુનસ્ય ગન્ધઃ કસ્તૂરિકાચન્દનચન્દ્રસંજ્ઞૈઃ ।
તથા ન વાર્યા વરશાસ્ત્રશિક્ષાભ્યાસેન દુષ્ટસ્ય ચ દુષ્ટતાપિ

દુર્જનઃ પરિહર્તવ્યો વિદ્યયાલઙ્કૃતો ઽપિ સન્ ।
મણિના ભૂષિતઃ સર્પઃ કિમસૌ ન ભયઙ્કરઃ

દુર્જના દુર્બલા યાવત્ તાવત્ સાધુસ્વભાવકાઃ ।
ન્યૂને શરદિ નીરે હિ નદીં સર્વે તરન્તિ ચ

જ્વરાદત્યુષ્ણતા રૌક્ષાત્ કફશ્ચ વર્ધતે યથા ।
ગુણાચારસ્વભાવૈઃ સ્યુર્દુષ્ટા ન પરિવર્તિતાઃ

દુષ્ટા નરા ભૃત્યગણો ઽવમાની પ્રશિક્ષિતા નૈવ હયાઃ કુભાર્યા ।
પ્રતાડનેનૈવ ભવન્તિ નમ્રાઃ સુકર્મયોગ્યા ન કદાપિ ચૈતે

વૃથા વૃષ્ટિઃ સમુદ્રસ્ય વૃથા તૃપ્તસ્ય ભોજનમ્ ।
વૃથા દાનં સમર્થસ્ય વૃથા હીનસ્ય સત્કૃતિઃ

પદ્માનિ સત્પુત્રમુખે લસન્તિ રોહન્તિ નૂનં કુલટાસુતસ્ય ।
વિષસ્ય પત્રાણિ યથા કરોતિ દુષ્કર્મ યો વૈ લભતે ફલન્તત્

અભ્રચ્છાયા ખલે પ્રીતિઃ સિદ્ધમન્નં ચ યોષિતઃ ।
તૃણાગ્નિર્હિમબિન્દુશ્ચ ષડેતે બુદ્બુદોપમાઃ

શુષ્કં માંસં સ્ત્રિયો વૃદ્ધા મદ્યં ચ તરુણં દધિ ।
નક્તે ભોજો દિવા સ્વાપઃ ષડેતે પ્રાણહારિણઃ

સદ્યો માસં નવં સર્પિર્બાલાસ્ત્રી પયસૌદનમ્ ।
ઉષ્ણોદકં તરુચ્છાયા ષડેતે પ્રાણકારિણઃ

કાન્તાવિયોગઃ સ્વજનાપમાનો ઋણસ્ય શેષઃ કુનરસ્ય સેવા ।
દારિદ્રભાત્પ્રવિમુક્ત મિત્રં વિનાગ્નિનૈએતે પ્રદહન્તિ પઞ્ચ

કર્મી હ્યલાભી બલિનો ઽપકર્તા દર્પી ચ ભિક્ષુર્હ્યધનઃ સુખાર્થી ।
કટૂક્તિભાષી પ્રિયસુન્દરીણામેતે મૃષાચારિજનાશ્ચ પઞ્ચ

ધર્મદાતાન્નત્ર્દાતા ચ ભયત્રાતોપદેશકઃ ।
શરીરોત્પાદકશ્ચેતિ પઞ્ચૈતે હિતકારિણઃ

પ્રારાવૃતો હિ સન્યાસાત્ સ્રી પતિત્રયદર્શિકા ।
જમ્બૂકો જાલમુક્તશ્ચ ત્રયો ઽમી વઞ્ચકા મતાઃ

ભોજનાપાચકા વૈદ્દ્યા નૃપાશ્ચાસત્યવાદિનઃ ।
પાપિન ઉચ્ચવંશીયા અયોગ્યાઃ સ્યુસ્ત્રયો જનાઃ

યાચકઃ સ્વાદુભોજિ ચ દર્પી ભિક્ષાપરો ભવેત્ ।
શાસ્ત્રાર્થી ભવતાદજ્ઞસ્ત્રયો હાસં ભજન્તિ ચ

સકૃજ્જલ્પન્તિ રાજાનઃ આર્યો હિ દૃશ્યતે સકૃત્ ।
સકૃત્કન્યાઃ પ્રદીયન્તે ત્રીણ્યેતાનિ સકૃત્સકૃત્

સ્થૂલવપુસ્તપસ્વી ચ શૂરશ્ચાપ્યકૃતવ્રણઃ ।
શયાનૈકાકિની ચ સ્ત્રી ત્રયમેતન્ન વિશવસેત્

અન્યેષાં હિંસકો વિપ્રો મિથ્યાચારિનૃપો ઽપિ ચ ।
ભોગી કામરતો ભિક્ષુર્નિન્દાભાજસ્ત્રયો ભુવિ

વિદ્વાન્ વિનયસમ્પન્નો વીરો ઽતિશાન્ત એવ ચ ।
ત્યાગારમ્ભં ધની કુર્યાત્ કીર્તનીયાસ્ત્રયો ઽપિ ચ

દયી પરહિતે લીનો દુષ્ટશ્ચ પરનાશકઃ ।
ઇચ્છાભિર્બાલક નૂનં ત્રયો ઽતૃપ્તા ઇમે ભુવિ

અર્થનાશાન્મનસ્તાપં દુશ્ચરિતાં ગૃહે સ્ત્રિયમ્ ।
વઞ્ચનં ચાપમાનં ચ મતિમાન્ન પ્રકાશયેત્

વિજ્ઞાયતે ઽધ્વા શશિતારકાણાં જ્યોતિર્વિદાધ્વા ગણિતેન ખસ્ય ।
ન દૃશ્યતે તેન ગૃહે તુ પત્ન્યાઃ કામાદિમિથ્યાચરણં કુકૃતમ્

ગરુણા તત્ત્વવેત્તુઃ કિં વૈદ્યેનારોગિણશ્ચ કિમ્ ।
પારે ગતસ્ય કિં નાવા કાન્તયા કિં વિરાગિણઃ

દેવસુજનવિપ્રાણાં સત્યે વિદ્વદ્ગણસ્ય હિ ।
ગૂઢે વચસિ ભોજ્યે ઽસ્તિ પ્રીતિ પૃથગ્જનસ્ય ચ

શૈલે શૈલે ન માણિક્યં મીને મીને ન મૌક્તિમ્ ।
સાધવો હે ન સર્વત્ર ચન્દનં ન વને વને

હંસો ન ભાતિ ચતુરો બકયૂથમધ્યે ગોમાયુમણ્ડલગતો ન વિભાતિ સિંહઃ ।
જાત્યો ન ભાતિ તુરગઃ ખરયૂથમધ્યે વિદ્વાન્ ન ભાતિ પુરુષેષુ નિરક્ષરેષુ

કોકિલાનાં સ્વરો રૂપં નારીરુપમપત્રપા ચ ।
વિદ્યારૂપં વિદગ્ધાનાં ક્ષમારૂપં તપસ્વિનામ્

પ્રભાવશાલિને પુંસે કા ક્ષમાપ્રતિકારિણે ।
વિનીતાય ચ શાન્તાય જનાય કા સહિષ્ણુતા

પરો ઽપિ હિતવાન્ બન્ધુર્બન્ધુરપ્યહિતઃ પરઃ ।
અહિતો દેહજો વ્યાધિઃ હિતમારણ્યમૌષધમ્

મહાજનસ્ય સંસર્ગઃ કસ્ય નોન્નતિકારકઃ ।
પુષ્પમાલાનુષઙ્ગેણ સૂત્રં શિરસિ ધાર્યતે

વિશ્વાસપ્રતિપન્નાનાં વઞ્ચને કા વિદગ્ધતા ।
અઙ્કમારુહ્ય સુપ્તસ્ય હન્તુઃ કિં નામ પૌરુષમ્

કૌમારે પિતરૌ પાતઃ ભર્ત્રી રક્ષતિ યૌવને ।
રક્ષન્તિ વાર્દ્ધકે પુત્રા નાજ્ઞઃ સ્વાતન્ત્ર્યમર્હતિ

આસક્તિર્ન ભવેદ્દ્યાવત્ તાવત્તુ ગુણ એવ સઃ ।
પ્રવિષ્ટે ઽસ્યાં મહાસક્તૌ ગુણાદાનં કુતો ભવેત્

નિજરીત્યા જનાઃ પ્રાયો ઽપરાનાકલયન્તિ હિ ।
ઋષયઃ પ્રેતમાલોક્ય બ્રુવન્તિ તં તપસ્વિનમ્

દુર્જનદૂષિતમનસાં પુંસાં સુજને ઽપિ નાસ્તિ વિશ્વાસઃ ।
બાલઃ પયસા દગ્ધો દધ્યપિ ફૂત્કૃત્ય ભક્ષયતિ

અરઘટ્ટઘટી યુક્તા વશીભવતિ યોષિતઃ ।
ભવત્યારમ્ભિકો યો ઽપિ ભવત્યેવ તદદ્ભુતઃ

સત્કૃતો મહતાં યો ઽસ્તિ વેત્તિ તમધમસ્તૃણમ્ ।
પણ્ડિતૈઃ પૂજિતસ્તૂપે કાકઃ કરોતિ ચાસનમ્

ફલં કેતકવૃક્ષસ્ય યદ્યપ્યમ્બુ પ્રસાદકમ્ ।
ન નામગ્રહણાદેવ તસ્ય વારિ પ્રસીદતિ

શિષ્ટા ન ગૃહ્ણન્તિ પુરા પ્રતિજ્ઞાં ગૃહ્ણન્તિ ચેત્ તે કઠિનપ્રતિજ્ઞામ્ ।
અઙ્ગિકૃતાં તાં પરિપાલયન્તિ પાષાણરેખામિવ તે તદાનીમ્

પ્રાપ્નોતિ વિત્તં હ્યધમો તિ કિઞ્ચિદ્ ગર્વી પરેષામવમાનનાયામ્ ।
સંજાયતે લબ્ધધનઃ સુમર્ત્યઃ સુપક્વધાન્યેન સમં વિનમ્રઃ

નાસ્તિ પ્રજ્ઞાસમં ચક્ષુર્નાસ્તિ મોહસમં તમઃ ।
નાસ્તિ રોગસમઃ શત્રુર્નાસ્તિ મૃત્યુસમં ભયમ્

અત એવ કઠોરાતિમૃત્યુઃ સમ્ભાવ્યતે ધ્રુવમ્ ।
કામાચ્ચિત્તમપાવૃત્ય સદ્ધર્મે ઽપેક્ષ્યતે સ્પૃહા

ગુણા ગુણજ્ઞેષુ ગુણા ભવન્તિ તે નિર્ગુણં પ્રાપ્ય ભવન્તિ દોષાઃ ।
સુસ્વાદુ તોયાઃ પ્રભવન્તિ નદ્યઃ સમુદ્રમાસાદ્ય ભવન્ત્યપેયાઃ

કાર્યમાલોચિતાપાયં મતિમદ્ભિર્વિચેષ્ટિતમ્ ।
નાપત્તિર્ભવિતા તત્ર જાતા પરિહૃતાપિ સા

અલ્પા દૃઢા યે મૃદુભાષિણશ્ચ તેભ્યો ઽવધાનં કરણીયમેવ ।
નિર્યાતિ સૂર્યઃ સઘનાદ્ધિ મેઘાત્ સ્યાત્ તત્પ્રકાશસ્તુ તદાતિતીક્ષ્ણઃ

શાન્તિપ્રિયાઃ સ્યુઃ ખલુ યૌવને ઽપિ વૈદુષ્ય એવં વિનતા ભવેયુઃ ।
સહિષ્ણવસ્તેજસિ ચાતિનમ્રાઃ સુદુર્લભા એવમરિન્દમાઃ સ્યુઃ

મ્લેચ્છેષ્વપિ સમૃદ્ધાઃ સ્યુર્વીરા એવં પશુષ્વપિ ।
વક્તારઃ સાર્થકોક્તીનાં સજ્જનાઃ સ્યુઃ સુદુર્લભાઃ

સમ્પચ્ચલં નશ્વરયૌવનં ચ પ્રાણા ભવેયુર્યમદન્તમધ્યે ।
ઉપેક્ષતે તત્ર સુખં ન ચેહ જનઃ પ્રપાતસ્થ ઇવાસ્તિ ચાન્ધઃ

યે ક્લેશરોગિણો ભુક્ત્વા ન ચ સદ્ધર્મભેષજમ્ ।
પ્રમત્તા વિષયાસક્તા ભવાબ્ધિં ન તરન્તિ તે

જગતા ગતિશીલેન શિરઃસ્થો દૃશ્યતે ઽન્તકઃ ।
તદાપ્રિયં ભવેદન્નં ક્રિયાન્તરસ્ય કા કથા

પ્રતીક્ષતે ક્રિયાણાં ન પૂર્તિ ચાપૂર્તિમન્તકઃ ।
શ્વસ્તનં ચાદ્ય કુર્યાચ્ચ પૂર્વ મધ્યાહ્નિકં વરમ્

અસ્થિરં જીવનં લોકે યૌવનં ધનમસ્થિરં ।
અસ્થિએરે પુત્રપત્ન્યૌ ચ ધર્મસત્યહિતાઃ સ્થિરાઃ

રાજ્ઞો ઽતિજીવિતં યુક્તં દ્રુતમૃત્યુર્વરં ઋષેઃ ।
સતો જીવનમન્તો વા વરં ત્વાખેટકસ્ય ન