સર્વતથાગતતત્ત્વસંગ્રહ · અધ્યાય 45

ઇ]તિ ॥
અથાસાં સકલત્રિલોકહૃદયગ્રહણસમયમુદ્રાણાં સમયગ્રહણહૃદયાનિ ભવન્તિ ।
ઓં વલિતોદ્વલિત વજ્રાકર્ષય [હું જ્જઃ ॥] વજ્રવલિતમુદ્રાયા દેવાકર્ષણહૃદયં ।
હું વજ્રાગ્ર પીડય સમય હું ॥ અન્તરીક્ષચરાણં ॥
ઓં વજ્રમાલાગ્ર વં ॥ માલધારિણી[નાં ।]
ઓં વજ્રબન્ધ હં ॥ ભૂચરાણાં ।
ઓં વજ્ર પાતાલ ભંજ ભંજ હું ફટ્ ॥ પાતાલનિવાસિનાં ।
ઓં હેરૂક વજ્ર સમય સર્વદુષ્ટ સમય મુદ્રા પ્રભંજક હું ફટ્ ॥ સર્વમાતૄણામિતિ ॥
અથ ભગવાન્ વજ્રપાણિર્ભગવન્તમેતદવોચત્ । "અહં ભગવં સર્વતથાગતૈર્દુષ્ટદમક ઇત્યભિષિક્તઃ, તત્સાધ્વાજ્ઞાપયૈષાં સર્વદુષ્ટમણ્ડલબન્ધાનાં કથં પ્રતિપદ્યામિ" ।
અથ ભગવાનિદમુપશ્રુત્ય એવમાહ । ઓં વજ્ર સુંભ નિસુંભ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ સર્વસત્વપરિત્રાણાર્થમિદં સર્વમણ્ડલાકર્ષણહૃદયમભાષત્ ।
ઓં વજ્ર સમયાકર્ષય સર્વમણ્ડલાન્ વજ્રધર સત્યં માતિક્રમ હું ફટ્ ॥
વજ્રાઙ્કુશદ્વયં હૃદયે પરિવર્તિતં ।
અર્ગાઙ્કુશીદ્વયા બાહ્યમણ્ડલાકર્ષણં પરં ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે સર્વમણ્ડલાનિ સર્વતઃ સુમેરુગિરિમૂર્ધ્નિ બાધ્યતઃ પરિવાર્યાવસ્થિતાનિ ।
અથ ભગવાન્ વજ્રપાણિસ્તાં સર્વમણ્ડલસન્નિવેશાનાહૂયૈવમાહ । "પ્રતિપદ્યત માર્ષાઃ પ્રાણાતિપાતવૈરમણ્યસમયસંગ્રહણમ્!" ઇતિ । અથ તૈર્બાહ્યમણ્ડલસમયસત્વૈર્ભગવાં વિજ્ઞપ્તો, "વયં ભગવન્ માન્સાહારા દૃષ્ટસત્વતયા ઓજોહારેણ જીવિકાં કલ્પયામઃ; તદાજ્ઞાપયતુ ભગવાન્ કથમસ્માભિર્જીવિતવ્યમ્" ઇતિ ।
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વ ઇમં દુષ્ટવજ્રક્રોધમભાષત્ । ઓં દુષ્ટવજ્રક્રોધ હન દહ પચ વિધ્વંસય વિકિર સર્વદુષ્ટસમયમુદ્રામણ્ડલાન્ ભંજ ભંજ મર્દ મર્દ ખાદ ખાદ પરમન્ત્રાન્ વજ્ર સમય હું ફટ્ ॥
વજ્ર ક્રોધાઙ્ગુલી સમ્યગ્નખસન્ધાનવેષ્ટિતે ।
સન્ધયેન્મુખતો ગાઢાં મુદ્રેયં દુષ્ટનાશની ॥ તિ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે સર્વદુષ્ટમણ્ડલાનિ એકધ્યીભૂત્વાનેકાનિ વિધ્વન્સિતાનિ વિકીર્ણાનિ, સમયમુદ્રાબન્ધાઃ સ્ફોટિતાઃ । તે ચ દુષ્ટસમયસત્વા દહ્યમાનાઃ પચ્યમાના મહાન્તો મહારૌરવાન્તાન્તાન્ ખાન્ મુઞ્ચન્તો, યેન ભગવાન્ મહાવજ્રધરસ્તેનાઞ્જલયો બધ્વૈવમાહુઃ । "પરિત્રાયસ્વ ભગવન્, યેન વયં પ્રાણાન્ ન પરિત્યજામઃ!" ।
અથ વજ્રપાણિઃ પુનરપિ ભગવન્તમેતદવોચત્ । "આજ્ઞાપયસ્વ ભગવન્ કથમેષાં દુષ્ટમણ્ડલાનાં પ્રતિપદ્યામિ" । અથ ભગવાનિદમુવાચ ઓં નિસુંભ હન દહ પચ ગૃહ્ણ બન્ધ હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વ ઇ[મં] વજ્રક્રૂરક્રોધમભાષત્ ઓં મહાવજ્રક્રૂરક્રોધ પાતય સર્વદુષ્ટમણ્ડલાન્, વિનાશય સર્વદુષ્ટસમયાન્, વિકિર વિધ્વં[સય સ્ફો]ટય ભંજય સર્વદુષ્ટસમયમુદ્રાબન્ધાન્, ગૃહ્ણ હન દહ પચ સર્વદુષ્ટસમયસત્વાન્, વજ્ર સમય હું ફટ્ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે સર્વદુષ્ટસમયમુદ્રામણ્ડલાનિ પુનરપ્યેકધ્યીભૂત્વા મહાસાગરે પ્રપતિતાનીતિ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ પુનરપિ ભગવન્તમેતદવોચત્ । "અહં ભગવતા સર્વદુષ્ટદમનાયાધ્યેષિતઃ । તદેષાં ડાકિનીગ્રહાદીનાં સર્વગ્રહાણાં કથં પ્રતિપદ્યામિ? ।"
અથ ભગવાનિદમવોચત્ ઓં હન હન વજ્ર હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ પુનરપિ સર્વડાકિન્યાદિદુષ્ટગ્રહાકર્ષણહૃદયમભાષત્ ઓં વજ્રાકર્ષય શીઘ્રં સર્વદુષ્ટગ્રહાન્ વજ્રધરસત્યેન હું જઃ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે ડાકિન્યાદયઃ સર્વદુષ્ટગ્રહાઃ સુમેરુગિરિમૂર્ધ્નિ બાહ્યતો મણ્ડલીભૂત્વાવસ્થિતા ઇતિ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ તાં ડાકિન્યાદીન્ સર્વદુષ્ટગ્રહાનાહૂયૈવમાહ । "પ્રતિપદ્યત માર્ષાઃ પ્રાણાતિપાતવૈરમણ્યશિક્ષાસમયસંવરે; મા વો વજ્રેણાદીપ્તેન પ્રદીપ્તેનૈકજ્વાલીભૂતેન કુલાનિ નિર્દહેયમ્" ।
અથ તે ડાકિન્યાદયઃ સર્વદુષ્ટગ્રહા યેન ભગવાન્ તેનાઞ્જલિમ્ બધ્વા ભગવન્તં વિજ્ઞાપયામાસુઃ । "વયં ભગવન્ માન્સાશિનસ્, તદાજ્ઞાપયસ્વ કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્" ઇતિ ।
અથ ભગવાન્ વજ્રપાણિમેવમાહ "પ્રતિપદ્યસ્વ વજ્રપાણે એષાં સર્વાનાં મહાકરુણામુત્પાદ્યોપાયન્દાતુમ્" ઇતિ ।
અથ વજ્રપાણિર્મહાકારુણિક ઇદં સર્વસત્વમરણનિમિત્તજ્ઞાનમુદ્રાહૃદયમભાષત્ ઓં વજ્ર પ્રતિગૃહણ હૃદયમાકર્ષય, યદ્યયં સત્વો માંસાદત્વેન મ્રિયતે, તદસ્ય હૃદયન્નિષ્ક્રમતુ, સમય હું જ્જઃ ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
વજ્રબન્ધં સમાધાય બાહુભ્યાં સુહૃદં હૃદિ ।
વજ્રાઙ્ગુલિમુખાભ્યાન્તુ સ્વકક્ષૌ તુ સમુત્કર્ષેદ્ ॥ ઇતિ ॥
અનયા મુદ્રયા ભવદ્ભિઃ સર્વસત્વહૃદયાન્યપકૃષ્ય ભોક્તવ્યાની-" તિ ।
અથ તે ડાકિન્યાદયઃ સર્વદુષ્ટગ્રહા હુલુહુલુપ્રક્ષ્વેડિતાનિ કૃત્વા સ્વભવનં ગતા ઇતિ ॥
અથ ભગવાન્ વજ્રપાણિઃ પુનરપિ ભગવન્તમેતદવોચત્ । "અહં ભગવદ્ભિઃ સર્વતથાગતૈઃ સર્વદુષ્ટદમક ઇતિ કૃત્વાધ્યિષ્ટઃ । તદાજ્ઞાપયતુ મે ભગવાન્ જ્વરાદીનાં વ્યાધીનાં કિઙ્કરોમિ" ॥
અથ ભગવાનાહ ઓં હું ફટ્ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ સર્વજ્વરાદ્યાકર્ષણહૃદયમુદાજહાર ઓં વજ્ર સમયાનય સર્વ[દુષ્ટ]જ્વરાદીન્નાશયં હું ફટ્ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે જ્વરાદયઃ સર્વે સુમેરુગિરિમૂર્ધ્નિ બાહ્યતઃ પરિવાર્યવસ્થિતા અભૂવન્ ।
અથ વજ્રપાણિસ્તાન્ જ્વરાદીનાહૂયૈવમાહ । "પ્રતિપદ્યત માર્ષાઃ સત્વોપઘાતવૈરમણ્યશિક્ષાગ્રહણસંવરે!" । અથ ત એવમાહુ । "વયં ભગવન્ સત્વૌ [જો ઽપ]હૃત્ય જીવિકાં કલ્પયામઃ । તત્સાધુ ભગવાનાજ્ઞાપયતુ કથં પ્રતિપદ્યામહ" ઇતિ ।
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વ ઇદં સ્વકર્મવિશુદ્ધિજ્ઞાનમુદ્રાહૃદયમુદાજહાર ઓં વજ્રકર્મ વિશોધય સર્વાવરણાનિ બુદ્ધસત્યેન સમય હૂં ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
વજ્રાઞ્જલિં દૃઢીકૃત્ય તર્જનીદ્વયકુઞ્ચિતાં ।
સુબન્ધિતસમાઙ્ગુષ્ઠ્યયન્ત્રિતા પાપહારિણી ॥ ઇતિ ॥
ઇયં મુદ્રા યસ્ય જ્વરાદિસર્વવ્યાધિસ્પૃષ્ટસ્ય કર્મતો દર્શયેત્, તદ્યુષ્માભિરપસર્તવ્યં; મા વો જીવિતનાશો ભવેદ્" ઇતિ । અથ ત "એવમસ્ત્વ્" ઇતિ કૃત્વા પ્રક્રાન્તા ઇતિ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ સર્વતથાગતાનેવમાહ । "અહં ભગવદ્ભિઃ સર્વાવરણનીવરણકર્માવરણવિશુદ્ધિહેતોઃ સ્વહૃદયેભ્યો વિનિઃસૃષ્ટઃ । તદાજ્ઞાપયતુ મે ભગવન્તઃ એષાન્નરકાદીનાં સર્વાપાયાનાં કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્" ઇતિ ।
ભગવાનાહ ઓં ક્ષપય વજ્ર સ્વાહા ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ રૌરવાદિસર્વાપાયગતિચક્રાકર્ષણહૃદમભાષત્ ઓં સર્વાપાયકર્ષણ વિશોધન વજ્રસમય હું ફટ્ ॥
અથાસ્મિન્ ભાષિતમાત્રે રૌરવમહારૌરવાદયઃ સર્વાપાયસન્નિવેશાઃ સુમેરુગિરિમુર્ધ્નિ બાહ્યતઃ પરિવાર્યાવસ્થિતાઃ ।
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ તાનપાયભૂમિપતિતાન્ સર્વસત્વાનાહૂયૈવમાહ । "ગૃહ્ણત માર્ષાસ્ત્રિશરણગમનસઙ્કટાત્! । એષ વયં બુદ્ધં ધર્મ સંઘં ત્વં ચ શરણં ગચ્છામ" ઇતિ ।

અથ વજ્રપાણિઃ સર્વાપાયસ્ફોટનહૃદયમુદાજહાર ઓં વજ્રપાણિ વિસ્ફોટય સર્વાપાયબન્ધનાનિ પ્રમોક્ષય સર્વાપાયગતિભ્ય સર્વસત્વાન્ સર્વતથાગતવજ્ર સમય ત્રટ્ ॥
અથાસ્ય મુદ્રાબન્ધો ભવતિ ।
વજ્રબન્ધં દૃઢીકૃત્ય મધ્યમાદ્વયસન્ધિતા ।
ચતુરન્ત્યમુખાસક્તા પાપસ્ફોટેતિ કીર્તિતા ॥
અથ તે ત્ર્યપાયગતિચક્રાન્તરસ્થિતાઃ સર્વસત્વા વજ્રપાણિસકાશાદિમાં મુદ્રાં દૃષ્ટ્વા, સર્વદુર્ગતિભ્યશ્ચ્યુત્વા, ભગવતો વૈરોચનસ્ય પાદમૂલે ઉપપન્નાઃ । તે ચાપાયા મહાસમુદ્રે પતિતા ઇતિ ।
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્ત્વઃ પુનરપિ ભગવન્તમેતદવોચત્ । "અહં ભગવન્નશેષાનવશેષત્વધાતુપરિત્રાણસર્વહિતસુખાનુભવનાર્થ યાવત્સર્વતથાગતત્વોત્તમસિદ્ધિફલાવાપ્તિહેતોઃ સર્વતથાગતસિદ્ધિવજ્રં દત્વા, સર્વતથાગતૈરધ્યિષ્ટઃ ।તત્સાધુ આજ્ઞાપયન્તુ મે ભગ[વન્તઃ] સર્વતથાગતા અથૈષાં મનુષ્યાણાં કિઙ્કરોમી-"તિ ।
અથ સર્વતથાગતાઃ પુનઃ સમાજમાગમ્યેદમવોચન્ ઓં વજ્રપાણિ મહા[મણ્ડલે] પ્રવેશય, સર્વાન્ દુષ્ટરૌદ્રાન્ નિવારય, પાપેભ્યઃ પ્રમોક્ષય, દુર્દૃષ્ટિપર્યાપન્નાન્ વિશોધય નાશય વિનાશય હ હ હ હ હૂં ॥
અથ વજ્રપાણિઃ સર્વતથાગતાજ્ઞાવચનમુપશ્રુત્ય, અશેષાનવશેષસત્વધાતુપરિત્રાણસર્વહિતસુખોત્તમસિદ્ધિનિમિત્તં યાવત્ સર્વતથાગતજ્ઞાનાભિજ્ઞાવાપ્તિફલહેતોરિદં સર્વતથાગતમહાવજ્રસમયભૂતં ત્રિલોકવિજયન્નામ મહામણ્ડલમભાષત્ ।
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ મહામણ્ડલમુત્તમં ।
વજ્રધાતુપ્રતીકાશં સર્વસિદ્ધિકરં પરં

ત્રિલોકવિજયન્નામ સમયં વજ્રસંભવં ।
બુદ્ધબોધિપ્રવર્તારં સર્વદુષ્ટવિનાશનં