શાર્દૂલકર્ણાવદાન · ભાગ 4160

ઉ3.5ચ્દ્।.યદા સવર્ણ^પિટકો મૂર્ધ્નિ રાજા મહાન્ સ્મૃતઃ।
ઉ3.6અબ્।.શીર્ષે તુ ધન^ધાન્યાભ્યાં કાન્તયે સુભગાય ચ।
ઉ3.6ચ્દ્।.ઉપઘાતં ભ્રૂવોર્ વિદ્યાત્ સ્ત્રી^લાભો ભ્રૂવસઙ્ગમે॥
ઉ3.7અબ્।.અક્ષિસ્થાને તુ પિટકઃકરોતિ પ્રિય^દર્શનં।
ઉ3.7ચ્દ્।.અક્ષિભ્રૂભાગે શોકાય ગણ્ડે પુત્રવધો ધ્રુવં॥
ઉ3.8અબ્।.અશ્રૂપાતઃ ધ્રુવં શોકઃ શ્રવણે ગોષુ નાશકઃ।
ઉ3.8ચ્દ્।.કર્ણ^પીઠે વિભૂષાય નાસાવંશે તુ જાતયે॥
ઉ3.9અબ્।.નાસાગણ્ડે પુત્ર^લાભં વસ્ત્ર^લાભં ધ્રુવં વદેત્।
ઉ3.9ચ્દ્।.નાસ^અગ્રે જાતેનાપ્નોતિ ગન્ધ^ભોગાન્ અભીપ્સિતાન્॥
ઉ3.10અબ્।.ઉત્તરોષ્ઠે તથાધરે ચ^અન્ન^પાનં શુભ^અશુભં।(પ્.152)
ઉ3.10ચ્દ્।.ચિબુકે હનુદેશે ચ ધનં ગાવઃ સતાં શ્રિયઃ॥
ઉ3.11અબ્।.ગલે તુ દાનમ્ આપ્નોતિ પાનમ્ આભરણાનિ ચ।
ઉ3.11ચ્દ્।.શિરઃ^સન્ધૌ ચ ગ્રીવાયાં શિરશ્છેદનમ્ આદિશેત્॥
ઉ3.12અબ્।.જાતો +અયં શિરસો મૂલે હનુનિ ચ ધન^ક્ષયઃ।
ઉ3.12ચ્દ્।.ભૈક્ષચર્યા ભવેત્ સન્ધૌ હૃદયે પ્રિય^સઙ્ગમઃ॥
ઉ3.13અબ્।.પૃષ્ઠે તુ દુઃખશય્યાયૈ; અન્ન^પાનક્ષયાય ચ।
ઉ3.13ચ્દ્।.પાર્શ્વે તુ સુખ^શય્યાયૈ સ્તને તુ સુતજન્યતા॥
ઉ3.14અબ્।.જાતેન શિવમ્ આપ્નોતિ ન ચ^અપ્રિય^સમાગમઃ।
ઉ3.14ચ્દ્।.બાહ્વોઃ શત્રુ^વિનાશાય યુક્તં સ્ત્રી^લાભ; એવ ચ॥
ઉ3.15અબ્।.દદાત્ય્ આભરણં જાતઃ પ્રબાહ્વોઃ કુર્પરે ક્ષુધા।
ઉ3.15ચ્દ્।.મણિબન્ધે નિયમનમંસાભ્યાં હર્ષ; એવ ચ॥
ઉ3.16અબ્।.સૌભગં ધન^લાભંચ જાતઃ પાણૌ દદાતિ ચ।
ઉ3.16ચ્દ્।.પુષ્પિતો હ્ય્ એકદેશે તુ દશનેષુ નખેષુ ચ॥
ઉ3.17અબ્।.જાતેન હૃદિ જાનીયાદ્ ભ્રાતૃપુત્રસમાગમં।
ઉ3.17ચ્દ્।.જઠરે સોમ^દાનાય નાભ્યાં સ્ત્રી^લાભમ્ આદિશેત્॥
ઉ3.18અબ્।.જઘને વ્યસનં વિદ્યાન્ નાર્ય દૌઃશીલ્યમ્ એવ ચ।
ઉ3.18ચ્દ્।.પુત્રોત્પત્તિસ્ તુ વૃષણે લિઙ્ગે ભાર્યા તુ શોભના॥
ઉ3.19અબ્।.પૃષ્ઠાન્તે સુખ^ભાગિત્વં સ્ફિચિ ચ^અપિ ધન^ક્ષયઃ।
ઉ3.19ચ્દ્।.ઊરુજાતાશ્ ચ પિટકા ધન^સૌભાગ્યદાયકાઃ॥
ઉ3.20અબ્।.જાનૌ શત્રુ^ભયં વિદ્યાત્ તથા^એવ ચ ધન^ક્ષયં।
ઉ3.20ચ્દ્।.જાનુ^સંધૌ વિજાનીયાન્ મેઢ્રકે હ્ય્ અથ જાતકૈઃ।
ઉ3.20એf।.વિજયં જ્ઞાન^લાભં ચ પુત્ર^જન્મ વિનિર્દિશેત્॥
ઉ3.21અબ્।.સ્ત્રી^લાભં વક્ષસિ ચ^એવ ભવેદ્ અન્યો નિરર્થકઃ।
ઉ3.21ચ્દ્।.જઙ્ઘાયાં પરસેવા તુ પરદેશાત્ તુ ભુજ્યતે॥
ઉ3.22અબ્।.મણિબન્ધે તુ પિટકો બન્ધનં નિર્દિશેદ્ ધ્રુવં।(પ્.153)
ઉ3.22ચ્દ્।.પરિવાધં સ લભતે બન્ધનં ચ ન સંશયઃ।
ઉ3.22એf।.પાર્શ્વે ગુલ્ફે ચ જાનીયાચ્ છસ્ત્રેણ મરણં ધ્રુવં॥
ઉ3.23અબ્।.અઙ્ગુલીષુ ધ્રુવં શોકો વ્યાધિશ્ ચ^અઙ્ગુલિપર્વસુ।
ઉ3.23ચ્દ્।.પ્રવાસં પ્રવસેન્ નિત્યં તથા^એવ^ઉત્તરપાદકે॥
ઉ3.24અબ્।.યસ્ય પાદ^તલે જાતસ્ તથા હસ્ત^તલે +અપિ ચ।

ઉ3.24ચ્દ્।.ધનં ધાન્યં સુતા ગાવઃ સ્ત્રિયો યાનાનિ ચ^અપ્નુયાત્॥
ઉ3.25અબ્।.સ્નિગ્ધં સ્નિગ્ધેષુ વિજ્ઞેયં ચલેષુ ચ ચલં ફલં।
ઉ3.25ચ્દ્।.સ્થાન^સ્થે વિપુલં દદ્યાત્ ફલં નૃણાં શુભોદયં॥
ઉ3.26અબ્।.વિવર્ણો વિપરીતશ્ ચ ફલં સર્વં પ્રયચ્છતિ।
ઉ3.26ચ્દ્।.પુંસાં મધ્યે યે સ્નિગ્ધાશ્ ચ દેશે દક્ષિણતશ્ ચ યે।
ઉ3.26એf।.તથા ચ^અભ્યન્તરે ચ^એવ સ્થાને તુ પ્રતિપૂજિતાઃ॥
ઉ3.27અબ્।.સ્ત્રીણાં મૃદુષુ દેશેષુ વક્ત્રાન્ તેષુ ચ પર્વતઃ।
ઉ3.27ચ્દ્।.તત્ત્વં વિજ્ઞાય પિન્યાનં સ્થાનં વર્ણં ચ જન્મ ચ॥
ઉ3.28અબ્।.સ્થાન^અસ્થાનં ચ મતિમાન્ વિકારં ગતિમ્ એવ ચ।
ઉ3.28ચ્દ્।.આદિશેત્ તુ નરઃ પશ્ચાદ્ યથ^એવં સમુદાહૃતં॥
ઉ3.29અબ્।.વામભાગે તુ નારીણાં વિજ્ઞેએયાઃ પિટકાઃ શુભાઃ।
ઉ3.29ચ્દ્।.દક્ષિણે તુ મનુષ્યાણાં ભવન્તિ હ્ય્ અર્થ^સાધકાઃ॥
ઉ3.30અબ્।.વિપરીતાસ્ તુ પિટકા મોઘાસ્ તુ બહવઃ સ્મૃતાઃ।
ઉ3.30ચ્દ્।.યથોક્તાનં ચ સન્ધિસ્થાઃ સર્વે વિફલદાઃ સ્મૃતાઃ॥
ઉ3.31અબ્।.સિદ્ધાઃ ધ્રુવા વ્રણા ભિદ્યાસ્ તથા સદ્યઃ^કૃતાશ્ ચ યે।
ઉ3.31ચ્દ્।.ધર્મ^કીલસમાશ્ ચ^એવ સર્વે તે પિટકાઃ સ્મૃતાઃ॥
ઉ3.32અબ્।.ગુણદોષાશ્ ચ સર્વેષાં તથા^અપ્ય્^અન્યે પ્રકીર્ત્તિતાઃ।
ઉ3.32ચ્દ્।.ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ શિષ્યેભ્યો નિત્ય^દર્શનં॥
ઉ3.33અબ્।.ન નખેન ન શસ્ત્રેણ ન^આયસેન કથંચન।(પ્.154)
ઉ3.33ચ્દ્।.કાઞ્ચનેન સુવર્ણેન દહેદ્ વિપ્રાંશ્ ચ ભોજયેદ્॥
ઉ3.34।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ પિટકાધ્યાય^નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ3.35।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ સ્વપ્ન^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાન્।
ઉ4 સ્વપ્ન^અધ્યાયઃ
ઉ4.1અબ્।.શુભ^અશુભં ચ સ્વપ્નાનાં યત્ ફલં સમુદાહૃતં।
ઉ4.1ચ્દ્।.દેવતા^બ્રાહ્મણૌ ગાવૌ બહ્નિં પ્રજ્વલિતં તથા।
ઉ4.1એf।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે કુટુમ્બં તસ્ય વર્ધતે॥
ઉ4.2અબ્।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે રાજાન્નં કુઞ્જરં હયં।
ઉ4.2ચ્દ્।.સુવર્ણં વૃષભં ચ^એવ કુટુમ્બં તસ્ય વર્ધતે।
ઉ4.3અબ્।.સારસાંશ્ ચ શુકાન્ હંસાન્ ક્રૌઞ્ચાન્ શ્વેતાંશ્ ચ પક્ષિણઃ।
ઉ4.3ચ્દ્।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ને વૈ કુટુમ્બં તસ્ય વર્ધતે।
ઉ4.4અબ્।.સમૃદ્ધાનિ ચ શસ્યાનિ નવાનિ સુરભીણિ ચ।
ઉ4.4ચ્દ્।.પદ્મિનીં પુષ્પિતાં ચ^અપિ પુર્ણ^કુમ્ભાંસ્ તથા^એવ ચ॥
ઉ4.5અબ્।.પ્રસન્નમ્ ઉદકં ચ^એવ પુષ્પાણિ વિવિધાનિ ચ।
ઉ4.5ચ્દ્।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે કુટુમ્બં તસ્ય વર્ધતે॥
ઉ4.6અબ્।.પાણૌ પાદે +અથ વા જાનૌ શસ્તેર્ણ ધનુષા^અપિ વા।
ઉ4.6ચ્દ્।.પ્રહારા યસ્ય દીયન્તે તસ્ય^અમ્બરો +અભિવર્ધતે॥
ઉ4.7અબ્।.તારા^ચન્દ્રમસૌ સૂર્યં નક્ષત્રાણિ ગ્રહાંસ્ તથા।
ઉ4.7ચ્દ્।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે કુટુમ્બં તસ્ય વર્ધતે॥
ઉ4.8અબ્।.અશ્વ^પૃષ્ઠં ગજ^સ્કન્ધં યાનાનિ શયનાનિ ચ।
ઉ4.8ચ્દ્।.યો +અભિરોહતિ સ્વપ્ન^અન્તે મહદ્^ઐશ્વર્યમ્ આપ્નુયાત્॥

ઉ4.9અબ્।.પતિતશ્ ચ^અરુહેદ્ ભૂયસ્ તત્રસ્થશ્ ચ વિબુધ્યતે।(પ્.155)
ઉ4.9ચ્દ્।.ઐશ્વર્ય^ધન^લાભાય નષ્ટ^લાભાય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.10અબ્।.ગોયુતં ચ રથં સ્વપ્ને હયં વા યો +અભિરોહતિ।
ઉ4.10ચ્દ્।.તત્રસ્થશ્ ચ વિબુધ્યેત; ઐશ્વર્યમ્ અધિગચ્છતિ॥
ઉ4.11અબ્।.પ્રપાતં પર્વતં ચ^એવ યો +અભિરોહતિ માનવઃ।
ઉ4.11ચ્દ્।.તત્રસ્થશ્ ચ વિબુધ્યેત; ઐશ્વર્યમ્ અધિગચ્છતિ॥
ઉ4.12અબ્।.આસને શયને યને શરીરે +અથ ગૃહે ક્ષયઃ।
ઉ4.12ચ્દ્।.યેષામ્ આરોહણં શસ્તં તેષામ્ આરોહણાત્ ક્ષયઃ।
ઉ4.12એf।.યેષામ્ આરોહણાદ્ દોષાસ્ તેષામ્ આરોહણાદ્ ગુણાઃ॥
ઉ4.13અબ્।.ત્રિ^સાહસ્રં ભવેત્ કણ્ઠે દશ શીર્ષસ્ય છેદને।
ઉ4.13ચ્દ્।.રાજ્યં શત^સહસ્રં વા લભતે શીર્ષ^ભક્ષણે॥
ઉ4.14અબ્।.શુષ્કાં નદીં હ્રદં વા^અપિ શૂન્ય^આગાર^પ્રવેશનં।
ઉ4.14ચ્દ્।.શુષ્ક^ઉદપાન^ં તુ લભતે સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા ધ્રુવં ભયં॥
ઉ4.15અબ્।.શૃગાલં માનુષં નગ્નં ગોધા^વૃશ્ચિક^સૂકરં।
ઉ4.15ચ્દ્।.અજાં વા પશ્યતઃ સ્વપ્ને વ્યાધિ^ક્લેશં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ4.16અબ્।.કાકં શ્યેનમ્ ઉલૂકં વા ગૃધ્રં વા^અપ્ય્ અથ વર્તકં।
ઉ4.16ચ્દ્।.મયૂરં પશ્યતઃ સ્વપ્ને તસ્ય વ્યસનમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.17અબ્।.નગ્નં પશ્યતિ હ્ય્ આત્માનં પાંશુના ધ્વસ્તમ્ એવ વા।
ઉ4.17ચ્દ્।.કર્દમેન^ઉપલિપ્તં વા વ્યાધિ^ક્લેશમ્ અવાપ્નુયાત્॥
ઉ4.18અબ્।.કુણ્ડ્થાઃ સ્ત્રિયો +અથ સંલોક્ય ચૌરાન્ દ્યૂત^કરાંસ્ તથા।
ઉ4.18ચ્દ્।.કુશીલાંશ્ ચારણાન્ ધૂર્તાન્ સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા ધ્રુવં ભયં॥
ઉ4.19અબ્।.વમિ^મૂત્ર^પુરીષાણિ વિરેકં વસાનો જનઃ।
ઉ4.19ચ્દ્।.ઉદ્વર્તનં વા કુર્વાણઃ સ્વપ્ન^અન્તે રોગમ્ અર્ચ્છતિ॥
ઉ4.20અબ્।.ધ્વજં છત્રં વિતાનં વા સ્વપ્ન^અન્તે યસ્ય ધાર્યતે।
ઉ4.20ચ્દ્।.તત્રસ્થો +અપિ વિબુધ્યેત મહદ્^ઐશ્વર્યમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.21અચ્દ્।.અન્ત્રૈસ્ તુ યસ્ય નગરં સમન્તાત્ પરિવાર્યતે।(પ્.156)
ઉ4.21ચ્દ્।.ગ્રસતે ચન્દ્ર^સૂર્યૌ તુ મહદ્^ઐશ્વર્યમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.22અબ્।.મનુષ્યં ભૂમિ^ભાગં વા સ્વપ્ન^અન્તે ગ્રસતે યદિ।
ઉ4.22ચ્દ્।.હ્રદશ્ ચ વા સમુદ્રો +અયં મહદ્^ઐશ્વર્યમ્ આપ્નુયાત્॥
ઉ4.23અબ્।.ધનુઃ પ્રહરણં શસ્ત્રં રક્તમ્ આભરણં ધ્વજં।
ઉ4.23ચ્દ્।.કવચં વા લભેત્ સ્વપ્ને ધન^લાભં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ4.24અબ્।.પ્રપાતં પર્વતં તાલં વૃષભં કુઞ્જરં હયં।
ઉ4.24ચ્દ્।.તોરણં નગરં દ્વારં ચન્દ્ર^આદિત્યૌ સતારકૌ।
ઉ4.24એf।.સ્વપ્ને પ્રપતિતૌ દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞાં વ્યસનમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.25અબ્।.ઉદયં ચન્દ્ર^સૂર્યાણં સ્વપ્ને દૃષ્ટં પ્રશસ્યતે।
ઉ4.25ચ્દ્।.તયોર્ અસ્તં ગતં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞો વ્યસનમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.26અબ્।.શ્મશાન^વૃક્ષ^યૂપં વા નરો યદ્ય્ અભિરોહતિ।
ઉ4.26ચ્દ્।.વલ્મીકં ભસ્મ^રાશિં વા સ્વપ્ને વ્યસનમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.27અબ્।.કૃષ્ણ^વસ્ત્રા તુ યા નારી કાલી કામયતે નરં।
ઉ4.27ચ્દ્।.કરવીર^સ્રજા સ્વપ્ને તદન્તં તસ્ય જીવિતં॥

ઉ4.28અબ્।.તમસિ પ્રવિશેત્ સ્વપ્ને શમ્ભોર્ વા ચ^અમરં તથા।
ઉ4.28ચ્દ્।.વૃક્ષાદ્ વા પ્રપતેત્ સ્વપ્ને મરણં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.29અબ્।.વૃક્ષાં કાષ્ઠં તૃણં વા^અપિ વિરુચં યસ્ તુ પશ્યતિ।
ઉ4.29ચ્દ્।.સ્વપ્ને શીર્ષં શરીરં વા મરણં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.30અબ્।.દેવો વા વર્ષતે યત્ર યત્ર ચ^એવ^અશનિઃ પતેત્।
ઉ4.30ચ્દ્।.ભૂમિર્ વા કમ્પતે યત્ર સ્વપ્ને વ્યસનમ્ આદિશેત્॥
ઉ4.31અબ્।.ચન્દ્ર^આદિત્યૌ યદિ સ્વપ્ને ખણ્ડૌ ભિન્નૌ ચ પશ્યતિ।
ઉ4.31ચ્દ્।.પતિતૌ પતમાનૌ વા ચક્ષુસ્ તસ્ય વિનશ્યતિ॥
ઉ4.32અબ્।.કાષાય^પ્રાવૃતાં મુણ્ડાં નારીં મલિન^વાસસં।
ઉ4.32ચ્દ્।.નીલ^રક્ત^અમ્બરાં દૃષ્ટ્વા; આયાસમ્ અધિગચ્છતિ॥
ઉ4.33અબ્।.ત્રપુ^સીસે; અયસ્તામ્રલોહરજતમ્ અઞ્જનં।(પ્.157)
ઉ4.33ચ્દ્।.લબ્ધ્વા તુ પુરુષઃ સ્વપ્ને ધન^નાશં સમર્ચ્છતિ॥
ઉ4.34અબ્।.ગાયન્તી વા હસન્તી વા નૃત્યન્તી વા વિબુધ્યતે।
ઉ4.34ચ્દ્।.વાદિત્રવાદ્યમાનૈર્ વા; આયાસં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ4.35અબ્।.કર્દમે યદિ વા પઙ્કે સિકતાસ્વવસીદતિ।
ઉ4.35ચ્દ્।.તત્રસ્થો વા વિબુધ્યેત વ્યાધિં સમધિગચ્છતિ॥
ઉ4.36અબ્।.અષ્ટાપદૈર્ અથાન્યૈર્ વા ક્રીડેજ્ જય^પરાજયે।
ઉ4.36ચ્દ્।.ક્રીડેદ્ અકુશલાઙ્કૈર્ વા સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા ધ્રુવં કલિઃ॥
ઉ4.37અબ્।.આસને શયને યને વાસ્ત્રે સાભરણે ગૃહે।
ઉ4.37ચ્દ્।.નષ્ટે ભ્રષ્ટે વિશીર્ણે વા; આયાસમ્ અધિગચ્છતિ॥
ઉ4.38અબ્।.સુરામૈરેયપાનાનિ શાર્કરમ્ આસવં મધુ।
ઉ4.38ચ્દ્।.પિવતે પુરુષઃ સ્વપ્ને; આયાસમ્ અધિગચ્છતિ॥
ઉ4.39અબ્।.પ્રસન્ને +અમ્ભસિ ચ^આદર્શે છાયાં પશ્યતિ નાત્મનઃ।
ઉ4.39ચ્દ્।.ઉત્પદ્યતે ધ્રુવં તસ્ય સ્કન્ધ^ન્યાસો ન સંશયઃ॥
ઉ4.40અબ્।.અભીક્ષ્ણં વર્ષતે દેવો જલં પાંશુમ્ અથ^અપિ વા।
ઉ4.40ચ્દ્।.અઙ્ગારં વા^અપિ વર્ષેત મરણં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ4.41અબ્।.જન^ઘાતં વિજાનીયાત્ તત્ર દેશે મહા^ભયં।
ઉ4.41ચ્દ્।.રજ્જુ જાલેન વા સ્વપ્ને પર^ચક્રાદ્ વિનિર્દિશેત્॥
ઉ4.42અબ્।.ઉદકેન સમન્તાદ્ વૈ નગરં પરિવાર્યતે।
ઉ4.42ચ્દ્।.જાલેનાન્યેન વા સ્વપ્ને પર^ચક્ર^ઉદ્ગમો ભવેત્॥
ઉ4.43અબ્।.તૈલ^કર્દમ^લિપ્ત^અઙ્ગો રક્ત^કણ્ઠ^ગુણો નરઃ।
ઉ4.43ચ્દ્।.ગાયતે હસતે ચ^એવ પ્રહારં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.44અબ્।.યં કૃષ્ણ^વસના નારી; આર્દ્રા વા મલિનાથ વા।
ઉ4.44ચ્દ્।.પરિષ્વજેત્ નરં સ્વપ્ને બન્ધનં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.45અબ્।.કૃષ્ણ^સર્પો યદિ સ્વપ્ને હ્ય્ અભિરોહતિ યં નરં।
ઉ4.45ચ્દ્।.ગાત્રાણિ વેષ્ટયેદ્ વા^અપિ બન્ધનં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.46અબ્।.લતાભિઃ સ્થાણુ^વૃન્દૈર્ વા યન્ત્રૈ વા પરિવાર્યતે।(પ્.158)
ઉ4.46ચ્દ્।.સ્વપ્ન^અન્તે પુરુષો યસ્ તુ બન્ધનં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.47અબ્।.યન્ત્રાણિ યદિ સર્વાણિ વાગુરાબન્ધનાનિ વા।
ઉ4.47ચ્દ્।.યસ્ય છિદ્યેરન્ સ્વપ્ન^અન્તે બન્ધનાત્ સ વિમુચ્યતે॥

ઉ4.48અબ્।.વિષમાણિ ચ નિમ્નાનિ પર્વતાન્ નગરાણિ ચ।
ઉ4.48ચ્દ્।.યસ્ તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે ક્ષિપ્રં ક્લેશાદ્ વિમુચ્યતે॥
ઉ4.49અબ્।.પૂતના વા પિશાચા વા દુશ્ચલા મલિના^અથ વા।
ઉ4.49ચ્દ્।.એવંરૂપાણિ રૂપાણિ દૃષ્ટ્વા સ્વપ્ને ધ્રુવં કલિઃ॥
ઉ4.50અબ્।.સુસ્નાતં ચ સુવેશં ચ સુગન્ધં શુક્લ^વાસસં।
ઉ4.50ચ્દ્।.પુરુષં વા^અથ નારીં વા દૃષ્ટ્વા સ્વપ્ને મહત્^સુખં॥
ઉ4.51અબ્।.તૃણં વૃક્ષમ અથો કાષ્ઠં વિરૂઢં યત્ર દૃશ્યતે।
ઉ4.51ચ્દ્।.ગૃહે વા યદિ વા ક્ષેત્રે ક્ષિપ્રં દ્રવ્ય^ક્ષયો ભવેત્॥
ઉ4.52અબ્।.ભદ્રાસને વા^શ્ભ્યાસીનો શયને વા સુસંસ્કૃતે।
ઉ4.52ચ્દ્।.નરો વા લભતે નારીં નારી વા લભતે નરં॥
ઉ4.53અબ્।.નરઃ શુક્લમ્ અથો વસ્ત્રં શુક્લ^ગન્ધ^અનુલેપિતં।
ઉ4.53ચ્દ્।.સ્વપ્ન^અન્તે યસ્ તુ પશ્યેત સ્ત્રી^લાભં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ4.54અબ્।.યસ્ તુ હ્ય્ અન્નાનિ પશ્યેત ભૂષણં નિગડૈસ્ તથા।
ઉ4.54ચ્દ્।.નરસ્ તુ લભતે ભાર્યાં નારી વા લભતે પતિં॥
ઉ4.55અબ્।.મેખલાં કર્ણિકાં માલાં સ્ત્રીણામ્ આભરણાનિ ચ।
ઉ4.55ચ્દ્।.લબ્ધ્વા નરો લભેદ્ ભાર્યાં નારી ચ લભતે પતિં॥
ઉ4.56અબ્।.કુઞ્જરં વૃષભં નાગં ચન્દ્ર^આદિત્યૌ સતારકૌ।
ઉ4.56ચ્દ્।.અભિવદેત યા નારી પતિં સા લભતે +અચિરાત્॥
ઉ4.57અબ્।.એષામ્ અન્યતમઃ કુષૌ પ્રવિશેચ્ ચ યદિ સ્ત્રિયાઃ।
ઉ4.57ચ્દ્।.સા કાલે સર્વ^પૂર્ણ^અઙ્ગં શ્રીમત્^પુત્રં પ્રસૂયતે॥
ઉ4.58અબ્।.ફલાનિ ચ સમગ્રાણિ વનાનિ હરિતાનિ ચ॥
ઉ4.58ચ્દ્।.સ્વપ્ન^અન્તે લભતે નારી શ્રીમત્^પુત્રં પ્રસૂયતે॥
ઉ4.59અબ્।.ઉત્પલં કુમુદં પદ્મં પુણ્ડરીકં સકુડ્મલં।(પ્.159)
ઉ4.59ચ્દ્।.લબ્ધા નારી તુ સ્વપ્ન^અન્તે શ્રીમત્^પુત્રં પ્રસૂયતે॥
ઉ4.60અબ્।.ઉપાયન^સૂત્રયોર્ અન્તઃ સજ્જં તત્ર તુ પિણ્ડકં।
ઉ4.60ચ્દ્।.સ્વપ્ને યા લભતે નારી સા^અપિ પુત્રં પ્રસૂયતે।
ઉ4.60એf।.યમં તુ ભાજનં ચ^અપિ યમં તુ સા પ્રસૂયતે॥
ઉ4.61અબ્।.મ્લાયન્તીમ્ અથ ગ્રીષ્માન્ તે તરુણીમ્ આત્મિકામ્ અપિ।
ઉ4.61ચ્દ્।.શુષ્કાં દૃષ્ટ્વા તથા સ્વપ્ને સ્વપક્ષ^મરણં ભવેત્॥
ઉ4.62અબ્।.બાહવો યસ્ય વર્ધન્તે ચક્ષુર્ અઙ્ગુલયો +અપિ વા।
ઉ4.62ચ્દ્।.જ્ઞાતયો તસ્ય વર્ધન્તે શત્રુણાં મરણં ભવેત્॥
ઉ4.63અબ્।.બધ્યન્તે બાહવો યસ્ય ચક્ષુશ્ ચ વ્યાકુલં ભવેત્।
ઉ4.63ચ્દ્।.બાહુર્ વા પ્રપતેદ્ યસ્ય સ્વ^પક્ષ^મરનં ભવેત્॥
ઉ4.64અબ્।.દેવો વા યદિ વા પ્રેતો નાર્યા વસ્ત્રં ફલાનિ વા।
ઉ4.64ચ્દ્।.સ્વપ્ને પ્રયચ્છતે યસ્યાઃ પુત્રસ્ તસ્યાઃ પ્રજાયતે॥
ઉ4.65અબ્।.અપકૃષ્ટો રુદન્યો વા નગ્નો +અથ મલિનઃ કૃશઃ।
ઉ4.65ચ્દ્।.ક્રોધં વ (લચુન) વિનિર્દિશેત્॥
ઉ4.66અબ્।.ચર્મ યન્ત્રં ગણિતં વા કીલં વા^અથ કિલાટકં।
ઉ4.66ચ્દ્।.સ્વપ્ને લબ્ધ્વા ચ પ્રાપ્નુ[જાની]યાદ્ ધ્રુવં વસ્ત્ર^આગમો ભવેત્॥
ઉ4.67અબ્।.અમાનુષો +અથ રાજા વા દેવઃ પ્રેતો +અથ બ્રાહ્મણઃ।

ઉ4.67ચ્દ્।.સ્વપ્ને યથા તે જલ્પ^ન્તિ સ તથા^અર્થો ભવિષ્યતિ॥
ઉ4.68અબ્।.(લચુન) પૂર્વવિચિન્તિતં।
ઉ4.68ચ્દ્।.યચ્ ચ^અનુસ્મરતે દૃષ્ટ્વા યચ્ ચ^અપિ બહુ પશ્યતિ॥
ઉ4.69અબ્।.અભ્યુત્થિતો યથા માર્ગે સ્વપ્ન^અન્તે પ્રતિબુધ્યતે।
ઉ4.69ચ્દ્।.વિષમં વા તથા^અધ્વાનં છિદ્રં વા પ્રતિપદ્યતે॥
ઉ4.70અબ્।.અગ્નિં પ્રજ્વલિતં તપ્તં શમિત્વા તુ પ્રશસ્યતે।(પ્.160)
ઉ4.70ચ્દ્।.ગૃહાણાં કરણં શસ્તં ભેદનં ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.71અબ્।.નિર્મલં ગગનં શસ્તં સમેઘં ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.71ચ્દ્।.પ્રસન્નમ્ ઉદકં શસ્તં કલુષં ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.72અબ્।.અધ્વાનં ગમનં શસ્તં ન ક્વચિત્ સંનિવર્તનં।
ઉ4.72ચ્દ્।.સુવર્ણ^દર્શનં શસ્તં ધારણં ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.73અબ્।.માંસસ્ય દર્શનં સાધુ ભક્ષણં ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.73ચ્દ્।.મદ્યસ્ય દર્શનં શસ્તં પાનં તુ ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.74અબ્।.પૃથિવી હરિતા શસ્તા વિવર્ણા ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.74ચ્દ્।.યાનસ્ય^આરોહણં શસ્તં પતનં ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.75અબ્।.સ્વપ્નેષુ રુદિતં શસ્તં હસિતં ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.75ચ્દ્।.પ્રચ્છન્ન^દર્શનં શસ્તં નગ્નં નૈવ પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.76અબ્।.માલ્યસ્ય દર્શનં શસ્તં ધારણં ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.76ચ્દ્।.ગાત્રં વિકર્તિતં સાધુ પ્રોક્ષિતં ન પ્રશસ્યતે॥
ઉ4.77અબ્।.મૃદુઃ પ્રશસ્યતે વાતો ન^અતિવાતઃ પ્રશસ્યતે।
ઉ4.77ચ્દ્।.વ્યાધિતો મલિનઃ શસ્તો ભૂષિતો ન પ્રશસ્યતે।
ઉ4.77એf।.પર્વત^આરોહણં શસ્તં ન તુ તત્ર^અવતારણં॥
ઉ4.78અબ્।.ધૂમ્રા ઘના દુન્દુભિ^શઙ્ખ^શબ્દો વાતો +અભ્ર^વૃષ્ટિશ્ ચ તથા સમન્તાત્।
ઉ4.78ચ્દ્।.સર્વ^સ્થિરાણાં ચ ચલશ્ ચ યઃ સ્યાદ્ યે ચ^અન્તરે દોષ^કૃતા વિકારાઃ॥
ઉ4.79અબ્।.પૂર્વેષુ રૂપેષુ યથાવદ્ ઇષ્ટા રાજ^ર્ષયો દેવ^ગણાશ્ ચ સર્વે।
ઉ4.79ચ્દ્।.યદ્ બ્રાહ્મણ^ગાત્ર^વિકર્તનં ચ; એતાનિ સર્વાણ્ય્ અપિ શોભનાનિ॥
ઉ4.80અબ્।.યત્ પૂર્વ^રૂપેષુ ભવેત્ પ્રશસ્તં દુઃસ્વપ્નમ્ એતાનિ શમં નયન્તિ।
ઉ4.80ચ્દ્।.ગાવઃ પ્રદાનં દ્વિજ^પૂજનં ચ દુઃસ્વપ્નમ્ એતેન પરિજિતં સ્યાત્॥
ઉ4.81અબ્।.દેવં ચ યં ભક્તિગતો મનુષ્યસ્ તં તુ પરાંશ્ ચ^અર્ચયિતું યતેત।(પ્.161)
ઉ4.81ચ્દ્।.સ્વપ્નં તુ દૃષ્ટ્વા પ્રથમે પ્રદોષે સંવત્સર^અન્તે +અસ્ય વિપાકમ્ આહુઃ॥
ઉ4.82અબ્।.ષણ્^માસિકં યચ્ ચ ભવેદ્ દ્વિતીયે ષટ્પાક્ષિકં યત્ તુ ભવેત્ તૃતીયે।
ઉ4.82ચ્દ્।.અધ્યર્ધ^માસે તરમ્ એવ યત્ સ્યાત્ ફલેચ્ ચતુર્થે રજની^પ્રભાતે॥
ઉ4.83અબ્।.દ્વિજોત્તમે વા તિલ^પાત્ર^દાનં શાન્તિ^ક્રિયાઃ સ્વસ્ત્યયન^પ્રયોગાઃ।
ઉ4.83ચ્દ્।.પૂજા ગુરૂણાં પરિમિષ્ટમ્ અન્નં દુઃસ્વપ્નમ્ એતાનિ વિનાશયન્તિ॥
ઉ4.84અબ્।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ સ્વપ્ન^અધ્યાય^નામ^અધ્યાયઃ। અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ન્ અપરમ્ અપિ સ્વપ્ન^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ5 અપરઃ સ્વપ્ન^અધ્યાયઃ
ઉ5.1અબ્।.શુભ^અશુભાનાં સ્વપ્નાનાં યત્ ફલં સમુદાહૃતં।
ઉ5.1ચ્દ્।.નિમિત્તં યાદૃશં યસ્ય શૃણુ વક્ષ્યામિ તત્વતઃ॥
ઉ5.2અબ્।.જાગ્રતો યદિ વા ત્રસ્તો દિવા સ્વપ્નાનિ પશ્યતિ।
ઉ5.2ચ્દ્।.ન તુ ભયં ભવેત્ તસ્ય જાનીયાદ્ એવ બુદ્ધિમાન્॥

ઉ5.3અબ્।.યસ્ય તુ યો ભવેચ્ છત્રુર્ યસ્ય વિધેયમ્ ઇચ્છતિ।
ઉ5.3ચ્દ્।.સ્વપ્ને તુ કલહં દૃષ્ટ્વા ક્ષિપ્રં પ્રીતિર્ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.4અબ્।.રજન્યાં પુરિમે યામે યો +અદ્રાક્ષીત્ સુખ^દુઃખદં।
ઉ5.4ચ્દ્।.અધ્વાનં ચિર^કાલેન તથા હ્ય્ એષ નિવર્તતે॥
ઉ5.5અબ્।.મધ્યમે ભવતે નૈવ ક્ષિપ્રં ભવતિ પશ્ચિમે।
ઉ5.5ચ્દ્।.વૈવાર્ગં ત્વરિતં દૃષ્ટ્વા સ્ત્રી^લાભમ્ અભિનિર્દિશેત્॥
ઉ5.6અબ્।.દૃષ્ટ્વા જલચરાન્ મત્સ્યાન્ એવં જાનીત બુદ્ધિમાન્।
ઉ5.6ચ્દ્।.યત્ કિઞ્ચિદ્ આરભિષ્યામિ ક્ષિપ્રમ્ એવ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.7અબ્।.ચમ્પાયાં ધૃષણં હસ્તે ધૃષેત્ સ્વપ્ન^અન્તરેષુ વા।
ઉ5.7ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ વર્ણમ્ એવં ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.8અબ્।.સર્વાણિ ખલુ પાનાનિ મધુરાણિ સુખાનિ ચ।
ઉ5.8ચ્દ્।.યસ્ તુ પિબતિ સ્વપ્ન^અન્તે સ ચ લાભૈઃ પ્રયુજ્યતે॥
ઉ5.9અબ્।.શ્વ^શૃગાલૈર્ ભક્ષ્યતે +અત્ર સ્વપ્ને સંપરિવાર્યતે।(પ્.162)
ઉ5.9ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધસ્ તુ જાનીયાત્ શત્રુર્ એવ પ્રમૂર્ચ્છતિ॥
ઉ5.10અબ્।.ઉપરિ કાકા ગૃધ્રાશ્ ચ ધાવન્ત્ય્ ઉપરિ યાન્તિ ચ।
ઉ5.10ચ્દ્।.પ્રતિબદ્ધો વિજાનીયાચ્ છત્રુર્ મા વધયિષ્યતિ॥
ઉ5.11અબ્।.યસ્ય પર^ગૃહ^શ્વાનો દ્વારે મૂત્રં પ્રકુર્વતે।
ઉ5.11ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ ભાર્યા મે જારમ્ ઇચ્છતિ॥
ઉ5.12અબ્।.એકશ્ ચ ધરણૌ પાદો દ્વિતીયઃ શિરસિ સ્થિતઃ।
ઉ5.12ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ રાજ્ય^લાભો ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.13અબ્।.સમુદ્રં યદિ પશ્યેદ્ વા પાતુમ્ ઇચ્છતિ તજ્જલં।
ઉ5.13ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ રાજ્ય^લાભો ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.14અબ્।.વૃક્ષં પર્વતમ્ આરુહ્ય નાગં ચ તુરગં તથા।
ઉ5.14ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ રાજ્ય^લાભો ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.15અબ્।.યસ્ તુ સ્વપ્ન^અન્તરે પશ્યેત્ પિતૄન્ યાન્ ઇહ ચ^અન્યથા।
ઉ5.15ચ્દ્।.તથા માતા પિતા ચ^એવ તસ્ય જીવન્તિ તે ચિરં॥
ઉ5.16અબ્।.યસ્ તુ સ્વપ્ન^અન્તરે પશ્યેત્ કેશ^શ્મશ્રૂ^વિકર્તિતં।
ઉ5.16ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ અર્થ^સિદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.17અબ્।.આનનં ચ^ઉદકે દૃષ્ટ્વા મધ્યે +અગ્નૌ ચ વિધાવિતં।
ઉ5.17ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ કુલ^વૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.18અબ્।.ધાવનં લઙ્ઘનં ચ^એવ ગ્રામાણાં પરિવર્તનં।
ઉ5.18ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ આત્માનં શાતિતમ્ ઇતિ॥
ઉ5.19અબ્।.ચૌરાણામ્ અપિ સામગ્રીં સ્વપ્ન^અન્તે યસ્ તુ પશ્યતિ।
ઉ5.19ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ આત્માનં શાતિતમ્ ઇતિ॥
ઉ5.20અબ્।.કૃષ્ણ^સર્પ^ગૃહીતં તુ સ્વપ્ન^અન્તે યસ્ તુ પશ્યતિ।
ઉ5.20ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાચ્ છત્રુપીડા ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.21અબ્।.કટકાન્ કર્ણિકાશ્ ચ^એવ હંસ^કેયૂર^કુણ્ડલં।(પ્.163)
ઉ5.21ચ્દ્।.યસ્ તુ ચ^આભરણં પશ્યેદ્ બન્ધુ^વર્ગો ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.22અબ્।.કુડ્યે ચ ગૃહ^પ્રાકારે ધાવતીહ પરસ્પરં।
ઉ5.22ચ્દ્।.નાવિકે ધન^સંયોગે; અંગતે ક્ષણયં ખજઃ॥

ઉ5.23અબ્।.યસ્ તુ સ્વપ્ન^અન્તરે પશ્યેચ્ ચ^આત્માનમ્ અગ્નિતાપિતં।
ઉ5.23ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાજ્ જ્વરં ક્ષિપ્રં ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.24અબ્।.રાજાનં કુપિતં દૃષ્ટ્વા; આત્માનં મલિનીકૃતં।
ઉ5.24ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાત્ કુટુમ્બં તસ્ય નશ્યતિ॥
ઉ5.25અબ્।.કાષ્ઠભારં તૃણં ચ^એવ બહુ^ભારમ્ અભીક્ષ્ણશઃ।
ઉ5.25ચ્દ્।.આત્મનઃ શિરસો દૃષ્ટ્વા ગુરુ^વ્યાધિર્ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.26અબ્।.યસ્તુ બાનર^યુક્તેન ગચ્છતે પુર્ ઇમાં દિશં।
ઉ5.26ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ રાત્રિર્ એષા હ્ય્ અપશ્ચિમા॥
ઉ5.27અબ્।.ચન્દ્ર^સૂર્યૌ ચ સંગૃહ્ય પાણિના પરિમાર્જતિ॥
ઉ5.27ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ આર્ય^ધર્માગમો હિ સઃ॥
ઉ5.28અબ્।.સુમનાં વાર્ષિકં [કીં] ચ^એવ કુમુદાન્ય્ ઉત્પલાનિ ચ।
ઉ5.28ચ્દ્।.યસ્તુ પશ્યતિ સ્વપ્ન^અન્તે દક્ષિણીયસમાગમઃ॥
ઉ5.29અબ્।.બ્રાહ્મણં શ્રમણં દૃષ્ટ્વા ક્ષપણં સુરનાયકં।
ઉ5.29ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ યક્ષા મે હ્ય્ અનુકમ્પકાઃ॥
ઉ5.30અબ્।.રુધિરેણ વિલ્લિપ્તસ્ય સ્નાત્વા ચૈવ^આત્મ^લોહિતૈઃ।
ઉ5.30ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ ઐશ્વર્યાધિસમાગમઃ॥
ઉ5.31અબ્।.મુદ્ગમાષયવાંશ્ ચ^એવ ધાન્યં જ્વલનદર્શનં।
ઉ5.31ચ્દ્।.યસ્ તુ સ્વપ્ન^અન્તરે પશ્યેત્ સુભિક્ષં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ5.32અબ્।.સુવર્ણં ચ તથા રૂપ્યં મુક્તાહારં તથાઇવ ચ।
ઉ5.32ચ્દ્।.યસ્ તુ સ્વપ્ન^અન્તરે પશ્યન્ નિધિં તત્ર વિનિર્દિશેત્॥
ઉ5.33અબ્।.બન્ધનં બહુ દૃષ્ટ્વા તુ છેદનં કુટ્ટનં તથા।
ઉ5.33ચ્દ્।.પ્રતિબુદ્ધો વિજાનીયાદ્ અર્થ^સિદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ॥
ઉ5.34।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ન્ અપરઃ સ્વપ્ન^અધ્યાયઃ।
ઉ5.35।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ માસ^પરીક્ષા^નામ^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છૂયતાં। કથયતુ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ॥(એ)35
ઉ6 માસ^પરીક્ષા (પ્.164)
ઉ6.1।.યદિ ફાલ્ગુને માસે નિર્ઘોષ ઉપરિ ભવેત્ મનુષ્યાણાં મરણં ચોદયતિ। નવચન્દ્રો લોહિત^આભાસો દૃશ્યતે। સર્વ^સસ્ય^અનુત્પત્તિં ચોદયતિ। યદિ દેવો ગર્જતિ પ્રથમં મહા^સસ્યાનિ ભવન્તિ। પશ્ચિમસસ્યં ન ભવેત્। કલહં ચોદયતિ।
ઉ6.2।.યદિ ચૈત્રે માસે દેવો ગર્જતિ તદા સર્વ^સસ્ય^સમુત્પત્તિં ચોદયતિ। યદિ ચન્દ્ર^ગ્રહો ભવતિ મહાન્ સન્નિપાતો ભવતિ। શૂન્યાનિ ગ્રામ^ક્ષેત્રાણિ ભવિષ્યન્તિ। યદિ નીહારં ભૂમિં છાદયતિ સુભિક્ષં ચોદયતિ।
ઉ6.3।.યદિ વૈશાખે માસે દેવો ગર્જતિ સુભિક્ષં ચોદયતિ। યદિ પૂર્વે પશ્ચિમે શઙ્ખે ચન્દ્ર^ગ્રહો ભવતિ ક્ષેમં ચોદયતિ। યદિ ચ^ઉલ્કા^પાતો ભવતિ યસ્મિંશ્ ચ જનપદે નિપતતિ તત્ર દેશે પ્રધાન^પુરુષસ્ય વિનાશો ભવતિ। યદિ ભૂમિ^ચાલો ભવતિ સુભિક્ષં ચોદયતિ।
ઉ6.4।.યદિ જેય્ષ્ઠે માસે દેવો ગર્જતિ રોગં ચોદયતિ। યદિ સૂર્ય^ગ્રહો ભવતિ મનુષ્યાણાં વિનાશં ચોદયતિ। પૂર્વે પશ્ચિમે વા શઙ્ખે યદિ ચન્દ્રસ્ય સૂર્યસ્ય કિઞ્ચિન્ નિમિત્તં લક્ષ્યતે તદા ક્ષેમં ચોદયતિ। યદિ મધ્ય^રાત્રૌ ચન્દ્ર^ગ્રહો ભવતિ મનુષ્યાણામ્ અન્યોન્ય^ઘાતં ચોદયતિ। યદિ ચ^ઉપરિ નિર્ઘોષો ભવતિ અધ્યક્ષ^પુરુષસ્ય પીડાં ચોદયતિ। પર^ચક્રાગમં
ચેતિ।
ઉ6.5।.આષાઢે માસે યદિ સૂર્ય^ગ્રહો રુચિર^આભાસો ભવતિ સુભિક્ષં ચોદયતિ। યદિ ચન્દ્ર^ગ્રહો ભવતિ રોગં ચોદયતિ। યદિ વિદ્યુન્ નિશ્ચરતિ કલ્પાણં ચોદયતિ। યદિ નીહારં ભૂમિં છાદયતિ।
ઉ6.6।.શ્રાવણ^માસે યદિ સૂર્ય^ગ્રહો ભવતિ રાજ્યં પરિવર્તતે। યદિ ચન્દ્ર^ગ્રહો ભવતિ પ્રથમે માસે દુર્ભિક્ષં ચોદયતિ। શરભૈઃ શોભન^શસ્યનાશો ભવિષ્યતિ। યદિ (પ્.165) તારકા યત્ર દેશે પતન્તિ તત્ર યુદ્ધં ચોદયતિ। યદિ ચ^અતિશયં ભૂમિ^ચાલો ભવતિ રોગં ચોદયતિ। યદિ નિર્ઘોષો ભવતિ તત્ર ગૃહે યો ગૃહ^સ્વામી ભવતિ તસ્ય વિનાશં ચોદયતિ।
અત્ર ચ માસે +અભિનવં પ્રાવરણં ન પ્રાવરિતવ્યં। આવાહો વિવાહો ન કર્તવ્યઃ। પરિભૂતો ભવતિ।
ઉ6.7।.યદ્ય્ અશ્વયુજે માસે દેવો ગર્જતિ મનુષ્યાણાં વિનાશનં ચોદયતિ। યદિ સૂર્ય^ઉપરાગો ભવતિ મહા^પુરુષ^વિનાશં ચોદયતિ। યદિ પૂર્વે યામે ચન્દ્રસ્ય નિમિત્તં દૃશ્યતે સુભિક્ષં ચોદયતિ। યદિ ભૂમિ^ચાલો ભવતિ આકુલં ચોદયતિ। પરરાજા દેશં હનિષ્યતિ। તત્ર ચ મનુષ્યા અન્યોન્યં વધયિષ્યન્તિ^ઇતિ ચોદયતિ।
ઉ6.8।.યદિ કાર્ત્તિકે માસે દેવો વર્ષતિ મહદ્^આકુલં ચોદયતિ। પ્રાણકાશ્ ચ ધાન્યં ખાદિષ્યન્તિ। યદ્ય્ એક^અન્તરૂપં વાતો વાતિ તત્ર ચ મનુષ્યા જલેન વિભ્રમિષ્યન્તિ। મહા^આત્મનઃ પુરુષસ્ય વિનાશં ચોદયતિ। યદિ પૂર્વે યામે ઉત્પાતો ભવતિ મહા^વર્ષં ભવતિ। મહા^પુરુષસ્ય ચ મરણં ભવતિ। યદિ નિર્ઘોષો ભવતિ રોગં ચોદયતિ।
ઉ6.9।.યદિ માર્ગશીર્ષે માસિ દેવો ગર્જતિ શસ્ય^વિનાશો ભવતિ। અન્યશ્ ચ તત્ર સ્વામી ભવતિ। યદિ ચ^આકાશે નિર્ઘોષો ભવતિ યત્ પૂર્વ^ભાગીયા મનુષ્યાસ્ તેષામ્ આમયં ચોદયતિ। યદિ ભૂમિ^ચાલો ભવતિ યસ્ તત્ર જનપદે પ્રધાન^પુરુષો સ વધાન્ મોક્ષ્યતિ।
ઉ6.10।.યદિ પૌષે માસે દેવો ગર્જતિ પ્રથમે યામે જનપદ^નાશો ભવતિ। દ્વિતીયે મહા^આત્મનઃ પુરુષસ્ય બન્ધનં ચોદયતિ। પ્રથમે યામે ચ યદિ ચન્દ્ર^ઉપરાગો ભવતિ લોહિત^વર્ણશ્ ચ દૃશ્યતે ઉદક^આગમં ચોદયતિ। મહા^આત્મમનુષ્યં ચોદયતિ। યદિ સૂર્ય^ગ્રહો ભવતિ શુદ્ધપુરુષણાં રણં। યદિ તારકાઃ પતન્ત્યો વિદૃશ્યન્તે તત્ર જનપદે આકુલં ચોદયતિ।
યત્ય્ આકાશે નિર્ઘોષો ભવતિ મનુષ્યાણાં મરણં ચોદયતિ। યદિ દ્વિતીયે નિર્ઘોષો ભવતિ અમ્નુષ્યાશ્ ચૌરૈર્ હન્યન્તે। યદ્ય્ અત્રૈવ માસે તારકા ઉત્સૃષ્ટા ન ચન્દ્રો દૃસ્યતે સસ્યં સંચોદયતિ। યદિ ભૂમિ^ચાલો ભવતિ મહામનુષ્યસ્ય મરણં ભવતિ। અત્રૈવ માસે દેવ^સ્થાનં કર્તવ્યં। વૃક્ષા રોપયિતવ્યાઃ। સૂલવાસ્તુ પ્રતિષ્ઠાપયિતવ્યં।
ઉ6.11।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ માસ^પરીક્ષા^નામ^અધ્યાયઃ।(પ્.166)
ઉ6.12।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ ખઞ્જરીટક^જ્ઞાનં^નામ^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાન્ ત્રિશઙ્કુઃ॥મ્છેચ્કેદ્

ઉ7 ખઞ્જરીટક^જ્ઞાનં
ઉ7.1અબ્।.ખઞ્જરીટક^શાસ્ત્રં વૈ પર્વતે ગન્ધ^માદને।
ઉ7.1ચ્દ્।.કુચરૈર્ દૃશ્યતે સૌમ્ય^કુચરસ્ય મહા^ભયં॥
ઉ7.2અબ્।.યાનિ તાનિ નિમિત્તાનિ દર્શયેત્ ખઞ્જરીટકઃ।
ઉ7.2ચ્દ્।.પ્રચરતો ભવેદ્ દૃષ્ટ્વા પઞ્ચ^ઉત્તરપદો દ્વિજઃ॥
ઉ7.3અબ્।.તત્ર સર્વે પ્રવર્તેયુર્ યત્ર યેષુ ભવેદ્ ભવેત્।
ઉ7.3ચ્દ્।.શાદ્વલે બહુ^ચેલત્વં ગોમયેષુ પ્રબન્ધતા॥
ઉ7.4અબ્।.કઞ્ચારે બહુ^ચેલત્વં કર્દમે બહુ^ભક્ષતા।
ઉ7.4ચ્દ્।.કૃકરે સ્વલ્પ^ચેલત્વં પુરીષે તુ દૃશં શ્રવઃ॥
ઉ7.5અબ્।.ભસ્મે વિવાદમ્ અફલં વાલુકાયાં તુ સંભ્રમઃ।
ઉ7.5ચ્દ્।.દેવ^દ્વારે તુ સમ્માનં પદ્મેષુ બહુ^વિત્તતા।
ઉ7.5એf।.ફલે +અર્થ^અનુગુણં પ્રોક્તં પુષ્પેષુ પ્રિય^સંઅમઃ॥
ઉ7.6અબ્।.ભયં પ્રાકાર^શૃઙ્ગેષુ કટકેષ્વ્ અરિદર્શનં।
ઉ7.6ચ્દ્।.પક્ષયા ચરતે વ્યાધિઃ પતિતો મૃત્યુમ્ આદિશેત્॥
ઉ7.7અબ્।.સુગન્ધ^તૈલ^ભૂતાનિ મેથુને નિધિ^દર્શનં।
ઉ7.7ચ્દ્।.વૃક્ષ^અગ્રે વિદ્યતે પાનં ગૃહેષ્વ્ અથ ... લસઃ॥
ઉ7.8અબ્।.દેશ^ભઙ્ગઃ પ્રવાદે ચ બન્ધનં વિગ્રહીકૃતે।
ઉ7.8ચ્દ્।.અમૃતં ચ સ્થિતં દૃષ્ટ્વા; ઓદનં ન^અત્ર સંશયઃ॥
ઉ7.9અબ્।.ગવાં પૃષ્ઠે ધ્રુવં સિદ્ધિર્ અશ્વપૃષ્ઠે ધ્રુવં જયઃ।
ઉ7.9ચ્દ્।.અવિકાનામ્ અજાનાં ચ પૃષ્ઠે સર્વત્ર શસ્યતે॥
ઉ7.10અબ્।.ઉષ્ટ્રપૃષ્ઠે ઘ્રુવં ક્લેશઃ શ્વાનપૃષ્ઠે ચ વિદ્રવઃ।(પ્.167)
ઉ7.10ચ્દ્।.પૃષ્ઠે ચ ગર્દભસ્ય^ઇહ મરણં ન^અત્ર સંશયઃ॥
ઉ7.11અબ્।.કીલે તુ મરણં વિદ્યાદ્ યૂપ^અગ્રે ચ ન સંશયઃ।
ઉ7.11ચ્દ્।.કુમ્ભ^સ્થાને શ્મશાને વા મૃતો વા યત્ર દૃશ્યતે॥
ઉ7.12અબ્।.અન્તરીક્ષે પ્રડીનં તુ; અફલં તુ વિનિર્દિશેત્।
ઉ7.12ચ્દ્।.દૃષ્ટ્વા સમાગતં વાસં પ્રહૃષ્ટં ખઞ્જરીટકં।
ઉ7.12એf।.યથા^સ્થાનંઅં યથાવર્ણં મનુષ્યાણાં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ7.13અબ્।.વિષમે સ્વલ્પ^કક્ષેષુ પ્રસક્તઃ કલહો ભવેત્।
ઉ7.13ચ્દ્।.સમેષુ સમકે ક્ષેત્રે સમાન્ વર્ણાન્ વિનિર્દિશેત્।
ઉ7.13એf।.નદ્યાં તુ શૈલ^વાહિન્યાં પ્રવાસમ્ અભિનિર્દિશેત્॥
ઉ7.14અબ્।.કાષ્ઠેષુ નાતિકા ચિન્તા તથા^અસ્થિષુ ધન^ક્ષયઃ।
ઉ7.14ચ્દ્।.યાં દિશં સમુદાગચ્છત્ પઞ્ચ^ઉત્તરપદઃ ખગઃ।
ઉ7.14એf।.તાં દિશં ગમનં વિદ્યાદ્ યથા તસ્ય તથા પુનઃ॥
ઉ7.15અબ્।.કીટા વા^અથ પતઙ્ગા વા ભયં યદ્ ઇહ દૃશ્યતે।
ઉ7.15ચ્દ્।.પ્રચુરા^અપિ યદા જ્ઞેયા નરસ્ય^અસ્થીનિ નિર્દિશેત્॥
ઉ7.16અબ્।.અપાં સમીપે ગજમસ્તકે વા સૂર્ય^ઉદયે બ્રાહ્મણ^સન્નિધૌ વા।
ઉ7.16ચ્દ્।.મુખ્ય પ્રકાશે +અપ્ય્ અહિમસ્તકે વા યઃ પશ્યતે ખઞ્જનકં સ ધન્યઃ॥
ઉ7.17અબ્।.માતઙ્ગ^રાજો મતિમાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ પ્રોવાચ તત્ત્વં કઞ્જનં ચ શાસ્ત્રં।
ઉ7.17ચ્દ્।.સ્નિગ્ધે સરુક્ષે વિષમે સમે ચ આદેશ યદ્ દોષ^ગુણૈર્ યથોક્તૈઃ।
ઉ7.17એf।.તમાદિશેત્ તત્ર સમીક્ષ્ય વિદ્વાન્ શુભ^અશુભં તત્ફલમ્ આદિશેચ્ ચ॥

ઉ7.18।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ ખઞ્જરીટક^જ્ઞાનં નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ7.19।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ શિવા^રુતં નામ^અધ્યાયંવ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાન્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.શિવા^રુતં (પ્.168)
ઉ8.1।.નમઃ સર્વેષામ્ આર્યાણાં। નમઃ સર્વેષાં સત્યવાદિનાં। તેષાં સર્વેષાં તપસા વીર્યેણ ચ ઇમં શિવા^રુતં નામ^અધ્યાયં વ્યાખામિ।
ઉ8.2।.ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ। શાણ્ડિલ્યમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્। યાદૃશં ચ યથા વાશેત્ તેષાં સર્વેષાં વાશાન્ શૃણોથ મે। પૂર્વસ્યાં દિશિ યદિ વાશેત્ શિવા પૂર્વ^મુખં સ્થિત્વા ત્રીન્ વારાન્ વાશેદ્ વૃદ્ધિં નિવેદયતિ। ચતુરો વારાન્ યદિ વાશેદ્ અત્ર મઙ્ગલં નિવેદયતિ। પઞ્ચ વારાન્ વાશેદ્ વર્ષાં નિવેદયતિ। ષડ્વારાન્ વાશેત્ પર^ચક્ર^ભયં નિવેદયતિ। સપ્તવારાન્ વાશેદ્ બન્ધનં
નિવેદયતિ। અષ્ટ વારાન્ વાશેત્ પ્રિય^સમાગમં નિવેદયતિ। અભીક્ષ્ણં વાશેત્ પર^ચક્ર^ભયં નિવેદયતિ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.3।.દક્ષિણાયાં દક્ષિણ^મુખં સ્થિત્વા ત્રિવારાન્ વાશેદ્ `અતૃ અતૃઽ કુરુતે મરણં તત્ર નિવેદયતિ। ચતુરો વારાન્ વાશતિ દક્ષિણ^મુખં સ્થિત્વા દક્ષિણાયા એવ દિશાયાઃ પ્રિય^સમાગમં નિવેદયતિ। અર્થ^લાભં ચ નિવેદયતિ। પઞ્ચ^વારાન્ વાશેદ્ અર્થં નિવેદયતિ। ષડ્વારાન્ વાશેત્ સિદ્ધિં નિવેદયતિ। સપ્તવારાન્ વાશેદ્ વિવાદ^કલહં નિવેદયતિ। અષ્ટવારાન્ વાશેદ્ ભયં
નિવેદયતિ। અભીક્ષ્ણં વાશેદ્ આકુલં નિવેદયતિ। એત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.4।.પશ્ચિમાયાં પશ્ચિમ^અભિમુખં સ્થિત્વા શિવા ત્રિવારાન્ વાશતિ મરણં નિવેદયતિ। ચતુર્વારાન્ વાશતિ બન્ધનં નિવેદયતિ। પઞ્ચ^વારાન્ વાશતિ વર્ષં નિવેદયતિ। ષડ્વારાન્ વાશતિ અન્ન^પાનં નિવેદયતિ। સપ્તવારાન્ વાશતિ મૈથુનં નિવેદયતિ। અષ્ટવારાન્ વાશતિ અર્થ^સિદ્ધિં નિવેદયતિ। અભીક્ષ્ણં વાશતિ મહા^મેઘં નિવેદયતિ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.5।.ઉત્તરસ્યાં દિશિ ઉત્તર^અભિમુખં સ્થિત્વા ત્રિવારાન્ વાશતિ પુરુષસ્ય પ્રસ્થિતસ્ય નિરર્થકં ગમનં ભવતિ। ચતુર્વારાન્ વાશતિ રાજ^પ્રતિભયં નિવેદયતિ। પઞ્ચ^વારાન્ શાશતિ વિવાદં નિવેદયતિ। ષડ્વારાન્ વાશતિ કુશલં નિવેદયતિ। સપ્તવારાન્ વાશતિ વર્ષાં નિવેદયતિ। અષ્ટવારાન્ વાશતિ રાજ^કુલ^દણ્ડં નિવેદયતિ। (પ્.169)અભીક્ષ્ણં વાશતિ
યક્ષ^રાક્ષસ^પિશાચ^કુમ્ભાણ્ડ^ભયં નિવેદયતિ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.6।.દિશિ વિદિશિ ચ^એવ ગિરિ^પ્રાગ્ભારેષુ શિખરેષુ નિર્દેશં તં ચ શૃણોથ મે। ``અમૂં તુષ્યેત્ પિપાસાર્તા વિદ્યાસિદ્ધ્યૈ તથા^એવ ચઽઽ।
ઉ8.7અબ્।.વિદ્યાલમ્ભં ધન^લમ્ભં નિર્દિશેચ્ ચ વિચક્ષણઃ।
ઉ8.7ચ્દ્।.તીર્થ^આકાર^વૃક્ષ^મૂલે વાશતી યદિ દૃશ્યતે॥
ઉ8.8।.સર્વત્ર સિદ્ધિં નિર્દિશેત્। ન ચ શૃગાલ^ભયે શિવા (વા) મે સમેતિ અપ્રમત્તેન સ્મૃતિમતા પૂજયિતવ્યા શિવા નિત્યં। ગન્ધ^પુષ્પ^ઉપહારેણ શુશ્રૂષા કર્તવ્યા। એવમ્ અર્ચાયમાના (?) સર્વ^સિદ્ધિં નિવેદયિષ્યતિ। એવં ``સર્વે +અર્થાસ્ તસ્ય સિધ્યન્તિ ત્રિશઙ્કોર્ વચનં યથાઽઽ । ક્રૌષ્ટ્રિકો યદિ વાશતિ અર્થ^લમ્ભં નિવેદયતિ। અધોમુખો યદિ વાશતિ નિધાનં તત્ર
નિવેદયતિ। ઊર્ધ્વ^મુખો યદિ વાશતિ વર્ષાં તત્ર નિવેદયતિ। દ્વિપથે યદિ વાશતિ પૂર્વ^મુખં સ્થિત્વા અર્થ^લાભં નિવેદયતિ। દક્ષિણ^અભિમુખો યદિ વાશતિ યથા પ્રિય^સમાગમનં નિવેદયતિ। દ્વિપથે પશ્ચિમ^અભિમુખો યદિ વાશતિ કલહં વિવાદં વિગ્રહં મરણં ચ નિવેદયતિ। કૂપકણ્ઠકે યદિ વાશતિ અર્થં તત્ર નિવેદયતિ। શાદ્વલે યદિ વાશતિ અર્થ^સિદ્ધિં
નિવેદયતિ। અતિમૃદુકં યદિ વાશતિ વ્યાધિકં તત્ર નિવેદયતિ। ગીતહારેણ યદિ વાશતિ અર્થમ્ અનર્થં ચ નિવેદયતિ। ત્રિભિર્ વારૈર્ અર્થં ચતુર્ભિર્ અનર્થં પઞ્ચભિઃ પ્રિય^સમાગમં ષડ્ભિર્ ભોજનં સપ્તભિર્ ભયમ્ અષ્ટભિર્ વિગ્રહં વિવાદં ચ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિસઙ્કુઃ।
ઉ8.9।.``અથ ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ અનુપૂર્વં શૃણોથ મેઽઽ । નાના^આહારે યદિ વાશતિ માર્ગે સંસ્થિતસ્ય^અપિ સર્વં વક્ષ્યામિ તં શૃણોથ મે। સંપ્રસ્થિતસ્ય પુરુષસ્ય શિવા વાશતિ વા યા પૂર્વ^મુખં સ્થિત્વા ક્ષિપ્ર^ગમનમ્ અર્થ^સિદ્ધિં નિવેદયતિ। અથ દક્ષિણ^મુખં વાશતિ યા અર્થ^સિદ્ધિં નિવેદયતિ। પઞ્ચાન્ મુખં વાશતિ ભયં નિવેદયતિ। અથ^ઉત્તરમુખં
વાશતિ અર્થ^લાભં નિવેદયતિ। અથ સંપ્રસ્થિતસ્ય વાશતિ યા પુરતઃ સ્થિત્વા ઉપક્લેશં નિવેદયતિ। અથ દક્ષિણે વાશતિ યદિ દક્ષિણ^મુખા એવ દિશઃ (પ્.170) કર્મ^સિદ્ધિં ચ નિવેદયતિ। પશ્ચિમતો યદિ વાશતિ ચૌરતો +અહિતમ્ અસ્ય દુઃખ^દૌર્મનસ્યં નિવેદયતિ। અથ માર્ગે વ્રજતો દક્ષિણતો વાશતિ મહા^વ્યાધિમ્ અનર્થં ચૌરા મુષન્તિ તન્ નિવેદયતિ। ગ્લાનસ્ય
યદિ વાશતિ દક્ષિણ^મુખં, ``ન સ ચિકિત્સિતું શક્યો મૃત્યુ^દૂતેન ચોદિતઃઽઽ। ગ્લાનસ્ય યદિ વાશતિ ઉત્તર^મુખં સ્થિત્વા આરોગ્યધન^લાભં ચ નિવેદયતિ। અથ મૂર્ધ્ના વાશતિ યા ઉપક્રેશં નિવેદયતિ। અથ પશ્ચિમમુખં સ્થિત્વા યા અન્યોન્યં વ્યાહરતે યમ^શાસનં [નિવેદયતિ]। નાના^આહારે યદિ વાશતિ, યા સંક્ષોભં નિવેદયતિ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.10।.શિવા પુરતઃ પુરુષસ્ય માર્ગ^પ્રયાતસ્ય યદિ વાશતિ, યા અગ્રતઃ ક્ષેમ^માર્ગં વિજ્ઞાપયતિ। અર્થ^સિદ્ધિં નિવેદયતિ। માર્ગં વ્રજતો +અસ્ય શિવા વામેન^આગત્ય ગચ્છતે દક્ષિણ^મુખં ક્ષેમ^માર્ગં વિજાનીયાદ્ અર્થ^સિદ્ધિં ચ નિવેદયતિ। માર્ગે વ્રજતઃ પુરુષસ્ય શિવા વામેન^આગત્ય પુરતા વાશતિ યા તથા સભયં માર્ગં વિજ્ઞાપયતિ। નિવર્તેત વિચક્ષણઃ।
દક્ષિણાં દિશં વામં ગત્વા વામતઃ પરિવર્તેત ``ન તન્ માર્ગેણ ગન્તવ્યં ત્રિશઙ્કુ^વચનં યથાઽઽ । પુરતઃ શિવા ગત્વા અગ્રતશ્ ચ નિષીદતિ સભયં માર્ગં વિજાનીયાત્। નિવર્તેત વિચક્ષણઃ। શિવા પુરત આગત્ય વામેન પરિવર્તતે ભયમ્ એતીહ+અ તેન^અપિ ભયં જાનીયાદ્ વિચક્ષણઃ। સેનાયામ્ આવાહિતાયાં શિવા વશતિ પશ્ચિમં નિવર્તનં નિવેદયતિ। યદિ ગચ્છેત્ પરાજયઃ।
સેના ન ગચ્છેત્। સેનાયાં વ્રજ^માનાયાં શિવા આગચ્છેદ્ અગ્રતઃ સેનાજયં નિવેદયતિ। પર^ચક્ર^પરાજયં ચ નિવેદયતિ। સાર્થસ્ય વ્રજમાનસ્ય શિવા ગચ્છત્ય્ અગ્રતઃ ક્ષેમમાર્ગં નિવેદયતિ। અર્થ^સિદ્ધિં તથા^એવ ચ। પુરુષસ્ય પથિ વ્રજતો વામતો વાશતિ માર્ગં નિવેદયતિ। ``તન્માર્ગેણ [હિ} ગન્તવ્યં ત્રિશઙ્કુ^વચનં યથાઽઽ।
ઉ8.11।.``ગ્રામસ્ય નગરસ્ય^અપિ ચૈત્યસ્થાને તથા^એવ ચઽઽ। પૂર્વેણ^ઉત્તરેણ^અપિ શિવા વાશતિ ક્ષેમં તત્ર નિવેદયતિ। દક્ષિણે પશ્ચિમે યદિ વાશતિ યા ભયં તત્ર નિવેદયતિ।
ઉ8.12અબ્।.વામતો ન પ્રશંસન્તિ તથા^એવ વિદિશાસુ ચ।
ઉ8.12ચ્દ્।.અતિદીર્ઘાતિરૂક્ષા વા કાલે માસાન્તિકે તથા।
ઉ8.13અબ્।.અધરાં તુ ભયં વક્ષ્યે ત્રિશઙ્કુ^વચનં યથા॥
ઉ8.13ચ્દ્।.મધુ^સ્વરાંશિવાં જ્ઞાત્વા કાલે વેલે ઉપસ્થિતે।(પ્.171)
ઉ8.14અબ્।.ક્ષેમં ચૈવ^અર્થસિદ્ધિશ્ ચ ચિન્તિતવ્યં વિચક્ષણૈઃ॥

ઉ8.15।.વ્યાધિર્ ઉપદ્રવાશ્ ચ, ``સવ તુ પ્રશમં યાન્તિ ત્રિશઙ્કુ^વચનં યથાઽઽ । શિવા^રુતસ્ય^ઉપચારો દિગ્^વિદિશાસુ નિમિત્તા ગ્રહીતવ્યાઃ। યઃ શિવાયા દિવસો ભવતિ સ દિવસો જ્ઞાતવ્યઃ। પુષ્પ^ગન્ધ^માલ્ય^ઉપહારસ્ તદ્દિવસે ઉપપાદયિતવ્યઃ। નિત્યં દેવતા^ગુરુકેણ ભવિતવ્યં। દૈવ્યાગુરુકેણ ભવિતવ્યં। દેવ્યૈ શુશ્રૂષા કર્તવ્યા। સર્વાર્થાન્ સમ્પાદયિષ્યતિ। સર્વ^કાર્યાણિ
નિવેદયતિ।
ઉ8.16।.યત્ કિઞ્ચિત્ કાર્યમ્ આરભિષ્યતિ તત્સર્વં નિવેદયતિ। દેવ્યૈ સર્જ્જરસો ગુગ્ગુલુ ચ ધૂપયિતવ્યં। પુષ્પ^બલિશ્ ચ યથા^કાલે દાપયિતવ્યઃ। ઇત્ય્ આહ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ8.17।.શિવા^રુત^કથાને +અત્ર વિદ્યાં વક્ષ્યામિ યથાસત્યં ભવિષ્યતિ।
ઉ8.18।.નમ આરણ્યાયૈ। ચીરિણ્યૈ સ્વાહા સર્જ્જ^રસ^ધૂપં।
ઉ8.19।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ શિવા^રુત^નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ8.20।.અથાતઃ પુષ્કરસારિન્ પાણિ^લેખા^નામ^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં કથયતુ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ9 પાણિલેખા (પ્.172)
ઉ9.1અબ્।.અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ નરાણાં કર^સંસ્થિતં।
ઉ9.1ચ્દ્।.લક્ષણં સુખ^દુઃખાનાં જીવિતં મરણં તથા॥
ઉ9.2અબ્।.અઙ્ગુષ્ઠમૂલમ્ આશ્રિત્ય ઊર્ધ્વ^રેખા પ્રવર્તતે।

ઉ9.2ચ્દ્।.તત્ર જાતં સુખતરં દ્વિતીયા જ્ઞાનમ્ અન્તરે॥
ઉ9.3અબ્।.તૃતીયા સા લેખા યત્ર પ્રદેશિન્યા પ્રવર્તતે।
ઉ9.3ચ્દ્।.તત્રોક્તા હેતવઃ શાસ્ત્રે સમાસેન ચતુર્^વિધાઃ॥
ઉ9.4અબ્।.અપર્વસુ ચ પર્વાણિ નક્ષ્ત્રાણામ્ ઉપદ્રવઃ।
ઉ9.4ચ્દ્।.દ્વિનિઃસૃતો વિશુદ્ધ^આત્મા જીવેદ્ વર્ષશતં હિ સઃ॥
ઉ9.5અબ્।.ત્રિંશત્ ત્રિભાગેન જાયીયાદ્ અર્ધે પઞ્ચાશદ્ આયુષઃ।
ઉ9.5ચ્દ્।.સપ્તતિસ્ ત્ર્યંશભાગેષુ અત્યન્તાનુગતે શતં॥
ઉ9.6અબ્।.આઉઇર્;એલ્જા પ્રદૃશ્ય^એવં વ્યન્તરાયઃ પ્રકાશ્યતે।
ઉ9.6ચ્દ્।.નક્ષત્ર^સંજ્ઞયા જ્ઞેયા મનુજૈર્ અર્થશસ્ તથા॥
ઉ9.7અબ્।.અઙ્ગુષ્ઠ^ઉદરમાર્ગે તુ યાવત્યો યસ્ય રાજયઃ।
ઉ9.7ચ્દ્।.તસ્યાપત્યાનિ જાનીયાત્ તાવન્તિ ન^અત્ર સંશયઃ॥
ઉ9.8અબ્।.દીર્ઘાયુષં વિજાનીયાદ્ દીર્ઘલેખા તુ યા ભવેત્।
ઉ9.8ચ્દ્।.હ્રસ્વાયુષં વિજાનીયાદ્ ધ્રસ્વલેખા તુ યા ભવેત્॥
ઉ9.9અબ્।.અઙ્ગુષ્ઠમૂલે યવકો રાત્રૌ જન્માભિનિર્દિશેદ્।
ઉ9.9ચ્દ્।.દિવા તુ જન્મ નિર્દિષ્ટમ્ અઙ્ગુષ્ઠ^યવકે ધ્રવં॥
ઉ9.10અબ્।.અવ્યક્તો યવકો યત્ર તત્ર લગ્નં વિનિર્દિશેત્।
ઉ9.10ચ્દ્।.લગ્નં પુંસંજ્ઞકો જ્ઞેયો +અહો^રાત્રં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ9.11અબ્।.દિવસં જન્મ નિર્દિશેદ્ રાત્રૌ સ્ત્રી^સંજ્ઞકો ભવેત્।(પ્.173)
ઉ9.11ચ્દ્।.રાત્રિઃ સન્ધ્યા સમાખ્યાતા ભાગૈર્ અન્યૈર્ ન સંશયઃ।
ઉ9.11એf।.પુંસંજ્ઞાદ્ ઉદયં તેષામ્ અહોરાત્રાન્તિકં વદેત્॥
ઉ9.12અબ્।.અઙ્ગુષ્ઠમૂલે યવકે શલે સૌખ્યં વિધીયતે।
ઉ9.12ચ્દ્।.અશ્વાદ્ ભદ્રં વિજાનીયાદ્ અઙ્ગુષ્ઠ^યવકેષ્વ્ ઇહ॥
ઉ9.13અબ્।.યવમાલા ચ મત્સ્યઃ સ્યાદ્ અઙ્ગુષ્ઠ^યવકો રતૌ।
ઉ9.13ચ્દ્।.બાલયૌવનમધ્યાન્તે સુખં તસ્યાભિનિર્દિશેત્॥
ઉ9.14અબ્।.યસ્ય સ્યાદ્ યવકશ્ ચ^અપિ ચ^અપો વા સ્વસ્તિકસ્ તથા।
ઉ9.14ચ્દ્।.તલેષુ યેષુ દૃશ્યન્તે ધન્યાસ્ તે પુરુષા હ્ય્ અમી॥
ઉ9.15અબ્।.મત્સ્યો ધાન્યં ભવેદ્ ભોગાયામિષાદૌ યવે ધનં।
ઉ9.15ચ્દ્।.ભોગ^સૌભાગ્યં જાનીયાન્ મીનાદૌ ન^અત્ર સંશયઃ॥
ઉ9.16અબ્।.પતાકાભિર્ ધ્વજૈર્ વા^અપિ શક્તિભિસ્ તોમરૈસ્ તથા।
ઉ9.16ચ્દ્।.તલસ્થાઇર્ અઙ્કુશૈશ્ ચ^અપિ વિજ્ઞેયઃ પૃથિવીપતિઃ।
ઉ9.16એf।.રાજ^વંશપ્રસૂતં ચ રાજ^માત્રં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ9.17અબ્।.પ્રેક્ષ્યન્તે શાખ્યા પઞ્ચ હસ્તે ચત્વાર એવ ચ।
ઉ9.17ચ્દ્।.ક્ષત્રિયો વા ભવેદ્ ભોગી રાજભિશ્ ચ^અપિ સત્કૃતઃ॥
ઉ9.18અબ્।.વૈશ્યો +અથ ક્ષત્રિયો વાગ્મી ધન^ધાન્યં ન સંશયઃ।
ઉ9.18ચ્દ્।.શૂદ્રો વિપુલભાગી સ્યાત્ પર્વશીલો +અથ નૈષ્ઠિકઃ॥
ઉ9.19અબ્।.સતતમ્ અભિપૂજ્યઃ સ્યાત્ સર્વેષાં ચ પ્રિયંવદઃ।
ઉ9.19ચ્દ્।.વિશીલઃ શીલકુઞ્ચો વા બહુભિર્ ન બહુસ્ તથા॥
ઉ9.20અબ્।.શ્યામવર્ણા +અથ ભિન્ના વા સા લેખા દુઃખભાગિની।
ઉ9.20ચ્દ્।.ક્તિલેખા યસ્ય દૃશ્યન્તે યસ્ય પૂર્ણાઃ કરથિતાઃ।
ઉ9.20એf।.મહા^ભોગો મહા^વિદ્વાન્ જીવેદ્ વર્ષશતં ચ સઃ॥

ઉ9.21અબ્।.અજપદં રાજ^છત્રં શઙ્ખચક્ર^પુરસ્કૃતં।(પ્.174)
ઉ9.21ચ્દ્।.તલેષુ યસ્ય દૃશ્યન્તે તં વિદ્યાત્ પૃથિવીપતિં॥
ઉ9.22અબ્।.ભગસ્ તુ ભાગ્યાય ધ્વજૈઃ પતાકૈર્ હસ્ત્યશ્વમાલાઙ્કુશતશ્ ચ રાજા।
ઉ9.22ચ્દ્।.મત્સ્યો નુ પાનાય યવો ધનાય વેદિસ્ તુ યજ્ઞાય ગવાં ચ ગોષ્ઠઃ॥
ઉ9.23અબ્।.અનામિકાપર્વ અતિક્રમેદ્ યદિ કનિષ્ઠિકા વર્ષશતં સ જીવતિ।
ઉ9.23ચ્દ્।.સમેત્વશીતિર્ વર્ષાણિ સપ્તભિર્ યથા નદીનાં ભરિતાય નિર્દિશેદ્॥
ઉ9.24અબ્।.શરીરવર્ણ^પ્રભવાં તુ લેખાં સવૈશિખાં વર્ણ^વિહીનકાં ચ।
ઉ9.24ચ્દ્।.સમીક્ષ્ય નીચોત્તમમધ્યમાનાં દારિદ્ય્ર્મધ્યે ચરતાં વિજાનતાં॥
ઉ9.25અબ્।.અભ્યઞ્જનોદ્વર્તન સત્કરી[ષૈર]ધ્યક્ષ ચૂર્ણૈશ્ ચ વિમૃજ્ય પાણિં।
ઉ9.25ચ્દ્।.પ્રક્ષાલ્ય ચૈક^અન્તરઘૃષ્ટ^લેખામ્ એકાગ્રચિત્તસ્ તુ કરં પરીક્ષેત્॥
ઉ9.26અબ્।.વલયસમનરાધિપં ભજન્ત્યઃ સમનુગતા મણિબન્ધને તુ તિસ્રઃ।
ઉ9.26ચ્દ્।.દ્વિર્ અપિ ચ [સ] ભવ^અન્તરે મહા^આત્મા વિપ્પુલધન^શ્રિય આહ વસ્ત્ર^લાભઃ॥
ઉ9.27અબ્।.દદતિ સતતમ્ ઉન્નતસ્ તુ પાણિર્ ભવતિ ચિરાય તુ દીર્ઘપીનપાણિઃ।
ઉ9.27ચ્દ્।.પરિપતતિ શિરાવિરુદ્ધપાણિર્ ધનમ્ અધિગચ્છતિ માંસ^ગૂઢપાણિઃ॥
ઉ9.28અબ્।.સુદૃશ[કર^તલૈશ્ ચ]સાધવસ્તે કુટિલકૃતૈર્ વિનિમીલિતૈશ્ ચ ધૂર્તાઃ।
ઉ9.28ચ્દ્।.ભવતિ રુધિરસન્નિભઃ સુરક્તશ્ ચિરમ્ ઇહ પિણ્ડિતપાણિરીશ્વરઃ સ્યાત્॥
ઉ9.29અબ્।.ધૃતરુચિરમનાઃ શિલારવિન્દૈર્ જ્વલનકષાય સુવર્ણ^પાણિરા[જિ]+।
ઉ9.29ચ્દ્।.ભવતિ બહુ^ધનો નિગૂઢપાણિશ્ ચિરમ્ ઇહ જીવતિ પાન^ભોગ^ભોગી॥
ઉ9.30અબ્।.સુભગ ઇહ તથોષ્ણદીર્ઘપાણિર્ ધ્રુવમ્ ઇહ શીતલપાણિકસ્ તુ શણ્ઠઃ।
ઉ9.30ચ્દ્।.ઇહ હિ બહુ^ધનો બલેન યુક્તઃ સુતનુ સુસઞ્ચિતપાણિરેખકો યઃ॥
ઉ9.31અબ્।.ધનમ્ ઉપનયતીહ પાણિલેખા કૃત^જનિતા જલવચ્ ચ યા સુદીર્ઘા।(પ્.175)
ઉ9.31ચ્દ્।.જલવદનુગતા સુવર્ણ^વર્ણા ધનમ્ અધિગચ્છતિ નિમ્નશોન્નતા યા॥
ઉ9.32અબ્।.ધનમ્ ઉપલભતે સુરક્ત^પાણિર્ વિપુલમથો ચ નિરન્તરાઙ્ગુલિઃ સ્યાત્।
ઉ9.32ચ્દ્।.બલિ^પુરુષમ્ અપિ ત્યજેદ્ધિ વિત્તં દિતવિવશા ચ વિશીર્ણવર્ણ^લેખા॥
ઉ9.33અબ્।.અપગતઘૃત^વર્ણ^પાણિલેખો ભવતિ નરો ધનવાન્ બલેન યુક્તઃ।
ઉ9.33ચ્દ્।.અસુભૃતિ સદૃશા ભવેત્ તથા ભૂષણ^વૃત[રૂપવતી શુભા]એક^ભાર્યા॥
ઉ9.34અબ્।.ભવતિ બહુ^ધનો ધનૈર્ વિહીનઃ શ્રુતમ્ અધિગમ્ય વિશાલપાણિલેખઃ।
ઉ9.34ચ્દ્।.[સુ]ઋજુભિર્ અહિનીલ^નિર્મલા[ભિઃ] કર^તલ^રાજિ[ભિરીશ્વરઃ સ ધન્ય]ઃ॥
ઉ9.35।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ કર^તલ^લેખાનામ્ આધ્યાયઃ।
ઉ9.36।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ વાયસ^રુતં નામ^અધ્યાયં વ્યાખાસ્યામિ તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ। નમો +અર્હતાં। તેષાં નમસ્કૃત્વા।
ઉ10 વાયસ^રુતં
ઉ10.1અબ્।.ઇદં શાસ્ત્રં પ્રવક્ષ્યામિ વાયસાનાં શુભ^અશુભં।
ઉ10.1ચ્દ્।.જયમ્ પરાજયં ચ^એવ લાભ^અલાભં તથા^એવ ચ॥
ઉ10.2અબ્।.સુખદુઃખં પ્રિયાપ્રિયં જીવિતં મરણં તથા।
ઉ10.2ચ્દ્।.વાયસાનાં વચઃસિદ્ધિં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવિધિ॥
ઉ10.3અબ્।.દેવાઃ પ્રવદન્તિ શ્રેષ્ઠા વાયસાનાં નમા નમઃ।
ઉ10.3ચ્દ્।.આગતા માનુષં લોકં વાયસા બલિ^ભોજનાઃ॥
ઉ10.4અબ્।.પ્રસ્થિતસ્ય યદા +અધ્વાનમ્ અગ્રતો વાયસો ભવેત્।
ઉ10.4ચ્દ્।.વ્યાહરન્ ક્ષીરવૃક્ષ^સ્થો નિર્દિશેદ્ અર્થ^સિદ્ધિતાં॥
ઉ10.5અબ્।.સ્વરેણ પરિતુષ્ટેન ફલવૃક્ષ^સમાશ્રિતઃ।

ઉ10.5ચ્દ્।.પુનર્ આગમનં ચ^એવ સિદ્ધર્ અર્થ^નિવેદિતં॥
ઉ10.6અબ્।.વિવૃદ્ધવૃક્ષ^પત્રાણિ મધુરં ચ^અનુવાસતિ।(પ્.176)
ઉ10.6ચ્દ્।.અસૂપં નિર્દિશેદ્ ભોજ્યં ગુડમિશ્રં તુ ગોરસં॥
ઉ10.7અબ્।.દૃષ્ટસ્ તુ તુણ્ડપાદેન આત્મનઃ પરિમાર્જતિ।
ઉ10.7ચ્દ્।.પાયસં સર્પિષા મિશ્રં તત્ર વિદ્યાન્નસંશયઃ॥
ઉ10.8અબ્।.રૂક્ષં નિર્ઘર્ષતે તુણ્ડં શિરશ્ ચ પરિમાર્જતિ।
ઉ10.8ચ્દ્।.સફલં વૃક્ષમ્ આસ્થાય ધ્રુવં માંસેન ભોજનં॥
ઉ10.9અબ્।.લોચયતિ વ્યાહરતિ ફલવૃક્ષ^સમાશ્રિતઃ।
ઉ10.9ચ્દ્।.વ્યાધેન ચ હતં માંસં નિવેદયતિ ભોજનં॥
ઉ10.10અબ્।.ઘોરં વ્યાહરતે કાર્યં વાયસો વૃક્ષ^માશ્રિતઃ।
ઉ10.10ચ્દ્।.કલહં સંગ્રામ^ભયં તત્ર વિદ્યાન્ન સંશયઃ॥
ઉ10.11અબ્।.શુષ્કવૃક્ષે નિષીદિત્વા ક્ષામં દીનં ચ વ્યાહરેત્।
ઉ10.11ચ્દ્।.કલહં સુમહત્ કૃત્વા ન ચ^અર્થં તત્ર સિધ્યતિ॥
ઉ10.12અબ્।.ક્ષીરવૃક્ષે નિષીદિત્વા ક્ષામં દીનં ચ વ્યાહરેત્।
ઉ10.12ચ્દ્।.ક્રમેણ યુગમાત્રેણ ન ચ્ચાર્થં તત્ર સિધ્યતિ॥
ઉ10.13અબ્।.શુષ્કવૃક્ષે નિષીદિત્વા કામુકાકં પ્રવાશતિ।
ઉ10.13ચ્દ્।.તત્ક્ષણં સન્નિવેદેતિ તત્ર ચૌર^ભયં ભવેત્॥
ઉ10.14અબ્।.શુષ્કવૃક્ષે નિષીદિત્વા કામુકાકં પ્રવાશતિ।
ઉ10.14ચ્દ્।.પૃષ્ઠેન દર્શયેદ્ ભારં ક્ષુધાપીડાં ચ નિર્દિશેત્॥
ઉ10.15અબ્।.પક્ષં વિધૂયમાનો યઃ પશ્યન્ પથસ્ય વાશતિ।
ઉ10.15ચ્દ્।.ન તત્ર ગમનં કુર્યાચ્ ચૌરૈઃ પથમ્ ઉપદ્રુતં॥
ઉ10.16અબ્।.રજ્જું વા ફલકં વા^અપિ યદિ કર્ષતિ વાયસઃ।
ઉ10.16ચ્દ્।.ન તત્ર ગમનં શ્રેયશ્ ચૌરૈઃ પથમ્ ઉપદ્રુતં॥
ઉ10.17અબ્।.ગોમયે શુષ્કકાષ્ઠે વા યદિ વાશતિ વાયસઃ।
ઉ10.17ચ્દ્।.કલહઃ કુવચો વ્યાધિર્ ન ચ^અર્થં તત્ર સિધ્યતિ॥
ઉ10.18અબ્।.તૃણં વા યદિ વા કાષ્ઠં દર્શયેચ્ ચ યદા ખગઃ।(પ્.177)
ઉ10.18ચ્દ્।.પુરતઃ શુષ્કપાણિસ્ તુ તત્ર ચૌર^ભયં ભવેત્॥
ઉ10.19અબ્।.સાર્થોપરિ નિષીદિત્વા ક્ષામં દીનં ચ વ્યાહરેત્।
ઉ10.19ચ્દ્।.નિપતેત્ સાર્થમધ્યે +અસ્મિન્ ચૌર^સૈન્યં ન સંશયઃ॥
ઉ10.20અબ્।.યદા પ્રદક્ષિણં ત્રસ્તં વાશન્તિ વિવિધં ખગાઃ।
ઉ10.20ચ્દ્।.શુષ્કવૃક્ષે નિષીદિત્વા તત્ર વિદ્યાન્ મહા^ભયં॥
ઉ10.21અબ્।.ભીતસ્ ત્રસ્તઃ પરીતશ્ ચ યસ્ તુ વ્યાહરતે ખગઃ।
ઉ10.21ચ્દ્।.પરિબાધન્ દિશઃ સર્વાસ્ તત્ર ભયમ્ ઉપસ્થિતં॥
ઉ10.22અબ્।.ગચ્છન્તં સમનુગચ્છેત્ પુરઃ સ્થિત્વા તુ વ્યાહરેત્।
ઉ10.22ચ્દ્।.ન તત્ર ગમનં ક્કુર્યાન્ માર્ગમ્ અત્ર પ્રશાતનં॥
ઉ10.23અબ્।.વાસ્તુમધ્યે પ્રતિસ્થાને ક્ષામં દીનં ચ વ્યાહરેત્।
ઉ10.23ચ્દ્।.વ્યાધિં તત્ર વિજાનીયાદ્ વાસે વા ગૃહ^સ્વામિનાં॥
ઉ10.24અબ્।.શકટસ્ય યથા શબ્દં વિશ્રબ્ધં વાશતિ વાયસઃ।
ઉ10.24ચ્દ્।.દૂરાદ્ અભ્યાગતં જ્ઞાત્વા પ્રસિદ્ધિં ચ^અભિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.25અબ્।.ગર્ગરે ઘટકે ચ^એવ સ્થાલિકપિઠરેષુ વા।

ઉ10.25ચ્દ્।.નિષણ્ણો વાશતે કાકઃ પ્રસિદ્ધં ગમનં ધ્રુવં॥
ઉ10.26અબ્।.આસને શયને વા^અપિ સ્થિતો વાશતિ વાયસઃ।
ઉ10.26ચ્દ્।.પ્રસિદ્ધં ગમનં બ્રૂયાત્ પ્રોષિતેન સમાગમઃ॥
ઉ10.27અબ્।.બ્રહ્મ^સ્થાને નિષીદિત્વા ધ્રુવં વાશતિ વાયસઃ।
ઉ10.27ચ્દ્।.અર્થ^લાભં વિજાનીયાદ્ ધન^લાભં ચ આકરેત્॥
ઉ10.28અબ્।.બ્રહ્મ^સ્થાને નિષીદિત્વા ક્ષામં દીનં ચ વાશતિ।
ઉ10.28ચ્દ્।.સન્ધિસ્થાને હરેચ્ ચૌરસ્ તત્ર વૈ નાસ્તિ સંશયઃ॥
ઉ10.29અબ્।.દેવતા^દેવતાનાં ચ દેવસ્ય^ઉપવનાનિ ચ।
ઉ10.29ચ્દ્।.યસ્ય વાચં વદેત્ તસ્ય^અર્થ^લાભં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.30અબ્।.લાક્ષાહરિદ્રામઞ્જિષ્ઠાહરિતાલમનઃશિલાઃ।
ઉ10.30ચ્દ્।.યસ્યાહરેત્ પુરસ્તસ્ય સ્વર્ણ^લાભં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.31અબ્।.પાત્રં ચ પાત્રકં ચ^એવ મૃત્તિકાવરભાજનં।(પ્.178)
ઉ10.31ચ્દ્।.યસ્ય યસ્ય હરેત્ તસ્ય દ્રવ્ય^લાભં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.32અબ્।.સઙ્ઘીભૂત્વા યુગમાત્રં શુભં તિષ્ઠતિ વાયસઃ।
ઉ10.32ચ્દ્।.કાષ્ઠં વા વાયસા યત્ર ગૃહમ્ આરોપયન્તિ ચ।
ઉ10.32એf।.નિગદન્ત્ય્ અત્ર વિજાનીયાદ્ યાચકાત્ તુ મહા^ભયં॥
ઉ10.33અબ્।.નીલં પીતં લોહિતં ચ પ્રતિસંહરણાનિ ચ।
ઉ10.33ચ્દ્।.નિગૃહ્ણન્તિ યત્ર કાકા વ્યાધિં તત્ર વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.34અબ્।.ગ્રામન્તે ભયમ્ આખ્યાતિ કાકો વા વાશતિ ધ્રુવં।
ઉ10.34ચ્દ્।.પ્રત્યેકતો વા વાશન્તિ વિદ્યાત્ તત્ર મહા^ભયં॥
ઉ10.35અબ્।.વાયસો +અસ્થિ ગૃહીત્વા વૈ પ્રગચ્છેદ્ અનુદક્ષિણં।
ઉ10.35ચ્દ્।.નિષીદન્ સફલે વૃક્ષે સ વદેન્ માંસ^ભોજનં॥
ઉ10.36અબ્।.યસ્ય શીર્ષે નિષીદિત્વા કર્ણં કર્ષતિ વાયસઃ।
ઉ10.36ચ્દ્।.અભ્યન્તરે સપ્ત^રાત્રાન્ મરણં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ10.37અબ્।.કરકે ચ^ઉદકે ચ^એવ સ્નિગ્ધદેશેષુ વાશતિ।
ઉ10.37ચ્દ્।.ઊર્ધ્વ^મુખં નિરીક્ષન્તુ જગદ્વૃષ્ટિં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.38અબ્।.સ્વરેણ પરિતુષ્ટેન તીર્થવૃક્ષેષુ વાશતિ।
ઉ10.38ચ્દ્।.ઊર્ધ્વ^મુખં તથા વક્તિ વાત^વૃષ્ટિં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.39અબ્।.કાયં કિલકિલાયન્તુ સ્નિગ્ધદેશેષુ વાશતિ।
ઉ10.39ચ્દ્।.વક્ષો વિધ્ન્વન્વાયસઃ સદ્યો વૃષ્ટિં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.40અબ્।.સ્વરેણ પરિતુષ્ટેન સ્નિગ્ધં મધુરં વાશતિ।
ઉ10.40ચ્દ્।.સક્ષર^સદ્રવં ભાગં વાશતિ ભોજનં ભવેત્॥
ઉ10.41અબ્।.પ્રકારે તોરણ^અગ્રે વા યદિ વાશતિ વાયસઃ।
ઉ10.41ચ્દ્।.અભીક્ષ્ણં ઘર્ષતે તુણ્ડં સંગ્રામં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ10.42અબ્।.મણ્ડલાનિ વાવર્તાનિ બહિર્ વા નગરસ્ય ચ।
ઉ10.42ચ્દ્।.વૈરં ચ વિગ્રહં ઘોરં તત્ર ચ^એવ વિનિર્દિશેત્॥
ઉ10.43અબ્।.ગ્રામે વા નગરે વા^અપિ કુર્વતે યત્ર મણ્ડલં।(પ્.179)
ઉ10.43ચ્દ્।.ઊર્ધ્વ^મુખં વાશન્તો વૈ વિષણ્ણત્વં સમુત્થિતં॥
ઉ10.44અબ્।.પૂર્વેણ ચ^એવ ગ્રામસ્ય યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.44ચ્દ્।.અલ્પોદકેનોત્પ્લવન્તિ વનાનિ નગરાણિ ચ॥

ઉ10.45અબ્।.પુરસ્તાદ્ દક્ષિણે પાર્શ્વે યદિ સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.45ચ્દ્।.વર્ષતિ પ્રથમે માસે પશ્ચાદ્ દેવો ન વર્ષતિ।
ઉ10.45એf।.કૃષ્ણ^ધાન્યાનિ વર્ધન્તે માષધાન્યં વિનશ્યતિ॥
ઉ10.46અબ્।.દક્ષિણે વૃક્ષ^શિકહ્રે યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.46ચ્દ્।.મણ્ડૂકકીટકમ્ અક્ષા ચૌરશ્ ચ બહુલીભવેત્॥
ઉ10.47અબ્।.પશ્ચિમ^ઉત્તરપાર્શ્વે તુ યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.47ચ્દ્।.મધ્યમં ચ ભવેદ્ વર્ષં મધ્ય^શસ્યં ચ જાયતે॥
ઉ10.48અબ્।.પશ્ચિમ^ઉત્તરપાર્શ્વે તુ યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.48ચ્દ્।.અશનિર્ નિપતેત્ તત્ર ભયં ચ મૃગપક્ષીણાં॥
ઉ10.49અબ્।.ઉત્તરે વૃક્ષ^શિખરે યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.49ચ્દ્।.પૂર્વમ્ ઉપ્તં વિજાનીયાચ્ છસ્યં સમુપજાયતે॥
ઉ10.50અબ્।.ઉપરિ વૃક્ષ^શિખરે યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.50ચ્દ્।.અલ્પ^ઉદકં વિજાનીયાત્ સ્થલે બીજાનિ રોપયેત્॥
ઉ10.51અબ્।.યદા તુ મધ્યે વૃક્ષસ્ય નિલયં કરોતિ વાયસી।
ઉ10.51ચ્દ્।.મધ્યમં વર્ષતે વર્ષં મધ્ય^શસ્યં પ્રજાયતે॥
ઉ10.52અબ્।.સ્કન્ધ^મૂલે તુ વૃક્ષસ્ય યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.52ચ્દ્।.અનાવૃષ્ટિર્ ભવેદ્ ઘોરા દુર્ભિક્ષં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ10.53અબ્।.ચતુરઃ પઞ્ચ વા પોતાન્ યદા સૂયતિ વાયસી।
ઉ10.53ચ્દ્।.સુભિક્ષં ચ ભવેત્ તત્ર ફલાનામ્ ઉદિતં ભવેત્॥
ઉ10.54।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ વાયસ^રુતં નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ10.55।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ દ્વાર^લક્ષણં નામ^અધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામિ તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં। કથયતુ ભગવાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ11 દ્વાર^લક્ષણં (પ્.180)
ઉ11.1અબ્।.માહેન્દ્રમ્ અથ દિવ્યં ચ માઙ્ગલ્યં પૂર્વતઃ સ્મૃતઃ।
ઉ11.1ચ્દ્।.દક્ષિણે તુ દિશો ભાગે પૂષા ચ પિત્ર્યમ્ એવ ચ॥
ઉ11.2અબ્।.સુગ્રીવં પુષ્પ^દન્તં ચ પશ્ચિમેનાત્ર નિર્દિશેત્।
ઉ11.2ચ્દ્।.ભલ્લાતકં રાજ^યક્ષ્મં વિદ્યાદ્ ઉત્તરતઃ શુભં॥
ઉ11.3અબ્।.જન્મ^સંપદ્વિપત્ક્ષેત્રક્ષેમપ્રત્યરિસાધનં।
ઉ11.3ચ્દ્।.અથ વૈ ધન્મિત્રં ચ પરમં મૈત્રમ્ એવ ચ॥
ઉ11.4અબ્।.ઉવાચ વિધિવત્ પ્રાજ્ઞો વિશ્વ^કર્મા મહા^મતિઃ।
ઉ11.4ચ્દ્।.વાસ્તૂનાં ગુણદૌષૌ ચ પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અનુપૂર્વશઃ॥
ઉ11.5અબ્।.સમં સ્યાચ્ ચતુરસ્રં ચ વિસ્તીર્ણા ચ^એવ મૃત્તિકા।
ઉ11.5ચ્દ્।.ક્ષીરવૃક્ષાકુલં ધન્યં બ્રાહ્મણસ્ય પ્રશસ્યતે॥
ઉ11.6અબ્।.પૂર્વાયતનતયા વાસ્તુ રથચક્રાકૃતિ ચ યત્।
ઉ11.6ચ્દ્।.રક્ત^પાંશુર્ ભવેદ્ યત્ર રાજ્ઞાં તત્ તુ પ્રશસ્યતે॥
ઉ11.7અબ્।.ત્રિકોણં કુશસંસ્તીર્ણમ્ ઉત્તાનં મધુરં ચ યત્।
ઉ11.7ચ્દ્।.વ્યાયામ્ અતો જલં ચ^એવ વાસ્તુ તસ્ય ધનૌષધી॥
ઉ11.8અબ્।.અઙ્ગારાકાર^સંસ્થાનં ગોમુખં શકટાકૃતિ।
ઉ11.8ચ્દ્।.અનાવાસ્યં ચ તત્ પ્રોક્તં યચ્ ચ પુત્રક્ષયાવહં॥
ઉ11.9અબ્।.યત્ તુ કઞ્જલકક્ષૈસ્ તત્ ત્યક્તં વર્ષોદકેન ચ।(પ્.181)
ઉ11.9ચ્દ્।.અપસવ્ય^ઉદકં ચ^એવ દૂરતઃ પરિવર્જયેત્॥

ઉ11.10અબ્।.વિપ્રસ્ય ચતુરસ્રં તુ ક્ષાત્રિયં પરિમણ્ડલં।
ઉ11.10ચ્દ્।.દશ દ્વાદશકં વૈશ્યે શૂદ્રસ્ય તત્ર લેખનં॥
ઉ11.11અબ્।.વાસ્તુપૂર્વ^ઉત્તરે દેશે ગોકુલં તત્ર્ કારયેત્।
ઉ11.11ચ્દ્।.તથા^એવ ચ^અગ્નિશાલાં તુ પૂર્વ^દક્ષિણતો દિશે॥
ઉ11.12અબ્।.વર્ષવૃષ્યાયુધાગારાન્ દક્ષીણેન નિવેશયેત્।
ઉ11.12ચ્દ્।.પશ્ચિમ^ઉત્તરતશ્ ચ^અત્ર વણિગ્ભાણ્ડં નિવેશયેત્॥
ઉ11.13અબ્।.ઉત્તરાયાં તુ કર્તવ્યં વર્ચઃ સ્થાનામ્ અનુત્તરં।
ઉ11.13ચ્દ્।.ઐશાન્યામ્ એવ સર્વાણિ પ્રાસાદશ્ ચ પુરોમુખઃ॥
ઉ11.14અબ્।.અવિધિપરિવર્તેન તત્ર વૈરં વધો ભવેત્।
ઉ11.14ચ્દ્।.રચિતસર્વ^દ્વારાણામ્ આયામો દ્વિગુણો મતઃ॥
ઉ11.15અબ્।.કુર્યાત્ સુરભવનાનાં યથેષ્ટં દ્વારકાણ્ય્ અપિ।
ઉ11.15ચ્દ્।.તદ્દ્વાર^બાહુપર્યન્તે સ્ત્રિયો દૃષ્ટા દોષાવહાઃ॥
ઉ11.16અબ્।.વિદ્વિષસ્ય સલોકસ્ય દ્વારે સ્યાન્ નુ કરગ્રહઃ।
ઉ11.16ચ્દ્।.મહેન્દ્રે પુરે વા રાજ્યં સૂર્યે સૂરપ્રભાવતા॥
ઉ11.17અબ્।.સત્યે મૃદુર્ મૃગે સૂરો +અન્તરીક્ષે ધન^ક્ષયઃ।
ઉ11.17ચ્દ્।.વાયવ્યે તુ બહુ^વ્યાધિર્ ભગે ભાગ્યવિપર્યયઃ॥
ઉ11.18અબ્।.પુષ્પે તુ સુભગો નિત્યં વિતથે +અપ્ય્ અશુભો ભવેત્।
ઉ11.18ચ્દ્।.શોકે ભૂત^વિકારઃ સ્યાત્ સોષે તસ્ય વિષણ્ણતા॥
ઉ11.19અબ્।.બલ્લાતકે ગૃહે વાસો રાજ^યક્ષ્મે સમાવૃતિઃ।(પ્.182)
ઉ11.19ચ્દ્।.હ્રદે રેણુ પરિશ્રાવ આદિત્યે તુ કલિર્ ધ્રુવં॥
ઉ11.20અબ્।.નાગ^રાજે નાગ^ભયં મહશ્ચેએદ્ દીર્ઘમ્ આયુષં।
ઉ11.20ચ્દ્।.ભવેદ્ અસ્ય ચ યદ્ દ્વારં તત્ર^અગ્નિ^ભયમ્ આદિશેત્॥
ઉ11.21અબ્।.ક્ષયં વિદ્યાત્ તસ્ય તસ્ય ધનસ્ય ચ કુલસ્ય ચ।
ઉ11.21ચ્દ્।.યમે મૃત્યું વિજાનીયાત્ કુલે શ્રેષ્ઠ^ઉત્તમસ્ય ચ।
ઉ11.21એf।.ભૃઙ્ગિરાજે ત્ મતિમાન્ ગન્ધર્વે ગન્ધમાલ્યતા॥
ઉ11.22અબ્।.ભૃઙ્ગે ક્રોધઃ કલિશ્ ચ^એવ પિતરિ ભોગ^સમ્પદઃ।
ઉ11.22ચ્દ્।.દૌવારિકે સ્વલ્પ^ધનં સુગ્રીવે રાજ^પૂજિતઃ॥
ઉ11.23અબ્।.પુષ્પ^દન્તે ધનાવાપ્તિર્ વરુણે જલચિત્રતા।
ઉ11.23ચ્દ્।.અસુરરે મરણં ઘોરં રોગે તુ બહુ^દોષતા॥
ઉ11.24અબ્।.બલીંશ્ ચ ઉપહારાંશ્ ચ પ્રવક્ષ્યાંઇ યથાગૃહં।
ઉ11.24ચ્દ્।.ચિચિત્રૈર્ વિદિશૈર્ ગન્ધૈઃ પ્રૈપૂજ્ય બલિં હરેત્॥
ઉ11.25અબ્।.કલત્રે હેતુબીજાનિ મધ્યમે +અર્જિતમ્ એવ તુ।
ઉ11.25ચ્દ્।.મહેન્દ્રે મુક્ત^પુષ્પાણિ પાવકે ચ પયો દધિ॥
ઉ11.26અબ્।.આદિત્યે પરિદેયં તુ ભક્તં ચ^એવ પ્રિયઙ્ગવઃ।
ઉ11.26ચ્દ્।.અન્તરીક્ષે જલં દિવ્યં પુષ્પાણિ જલજાનિ ચ॥
ઉ11.27અબ્।.નન્દા પ્રતિપાદા જ્ઞેયા ષષ્ઠી ત્રયોદશી જયા।
ઉ11.27ચ્દ્।.તાસુ તાસુ ધ્રુવં કુર્યાત્ પ્રાજ્ઞો હ્ય્ એવં વિચક્ષણઃ॥
ઉ11.28।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ દ્વાર^લક્ષણં નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ11.29।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ દ્વાદશ^રાશિકં નામ^અધ્યાયં વ્યાખાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં। અથ કિં । કથાયતુ ભગવાન્ ત્રિશઙ્કુઃ।
ઉ12 દ્વાદશ^રીશિકઃ (પ્.183)

ઉ12.1અબ્।.અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ચિત્તવિજ્ઞાન^કાણ્ડકં।
ઉ12.1ચ્દ્।.યથા દૃષ્ટાન્તેનૈવૈનં નરાણાં સમુદાહૃતં॥
ઉ12.2અબ્।.તદ્ અહં સંપ્રવક્ષ્યામિ ચિત્તવિજ્ઞાનમ્ ઉત્તમં।
ઉ12.2ચ્દ્।.દ્વાદશૈવ તુ ચિત્તાસ્ તે યે લોકે પ્રચરન્તિ વૈ॥
ઉ12.3અબ્।.તાન્ અહં સંપ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ તત્ત્વેન મે તતઃ।
ઉ12.3ચ્દ્।.દ્વાદશ^એવ તુ કુર્યાચ્ ચ મણ્ડલાનિ વિચક્ષણઃ।.
ઉ12.4અબ્।.પ્રથમં મેષો નામ સ્યાદ્ દ્વિતીયં તુ વૃષઃ સ્મૃતઃ।
ઉ12.4ચ્દ્।.તૃતીયં મિથુનં નામ ચતુર્થં ચ^અપિ કર્કટઃ॥
ઉ12.5અબ્।.પઞ્ચમં ચ^અપિ સિંહસ્ તુ ષષ્ઠં કન્યા ઇતિ સ્મૃતં।
ઉ12.5ચ્દ્।.તુલા તુ સપ્તમં જ્ઞેયા વૃશ્ચિકસ્ તુ તહ્તાષ્ટમં॥
ઉ12.6અબ્।.દ્નવી તુ નવમં જ્ઞેયા દશમં મકરઃ સ્મૃતઃ।
ઉ12.6ચ્દ્।.કુમ્ભશ્ ચૈકાદશં જ્ઞેયો દ્વાદશં મીન ઉચ્યતે॥
ઉ12.7અબ્।.હોરા શરીરં જાતસ્ય દ્વિતીયે ચિન્તિતં ધનં।
ઉ12.7ચ્દ્।.તૃતીયે ભ્રાતુર ચ^એવ ચતુર્થે સ્વજનસ્ તથા॥
ઉ12.8અબ્।.ચિન્ત્યતે પઞ્ચમે પુત્રઃ ષષ્ઠે મણ્ડલે શત્રુતા।
ઉ12.8ચ્દ્।.સપ્તમે દારસંયોગો હ્ય્ અષ્ટમે નૈધનં સ્મૃતં॥
ઉ12.9અબ્।.નવમે ચિન્ત્યતે ધર્મો દશમે દર્મજં ફલં।
ઉ12.9ચ્દ્।.એકાદશે ચ^અર્થ^લાભો દ્વાદશે વ્યર્થ^સંભવઃ॥
ઉ12.10અબ્।.એતે દ્વાદશ^ચિત્તાસ્ તુ યથા દૃષ્ટા મહર્ષિભિઃ।
ઉ12.10ચ્દ્।.સર્વ^ભૂતાત્મભૂતાશ્ ચ યથાજ્ઞેયાસ્ત દેહિનાં॥
ઉ12.11અબ્।.આગસ્ત્ય પૃચ્છતે કશ્ચિત્ પ્રથમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।(પ્.184)
ઉ12.11ચ્દ્।.શિરસ્ તુ સ્પૃશતે યશ્ ચ શબ્દશ્ ચ ઉપલક્ષ્યતે॥
ઉ12.12અબ્।.વ્યાધિતં ચ^એવ હ્ય્ આત્માનમ્ આગ્નેયાશ્ ચ વિનષ્ટયઃ।
ઉ12.12ચ્દ્।.યદિ બ્રૂયાત્ તદા તસ્ય આત્માર્થં ચિન્તિતં ભવેત્॥
ઉ12.13અબ્।.કાઞ્ચનં રજતં તામ્રં લૌહં ચ^એવ ભૃશં હવેત્।
ઉ12.13ચ્દ્।.સ ચ સર્વ^ગતશ્ ચ^એવ અગ્નિર્ અશ્નાતિ નિશ્ચિતં॥
ઉ12.14અબ્।.એતાદૃશં દૃષ્ટ્વોત્પાતમ્ આગ્નેયં તસ્ય નિર્દિશેત્।
ઉ12.14ચ્દ્।.યાદૃશશ્ ચ ભવેચ્ છબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતં॥
ઉ12.15અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય દ્વિતીયં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.15ચ્દ્।.ગ્રીવાં વા પરિમાર્જયેદ્ ગલં ચ ચિબુકં પુનઃ॥
ઉ12.16અબ્।.યદિ શબ્દશ્ ચ શ્રૂયેત દૃષ્ટા ગાવસ્ તથા^એવ ચ।
ઉ12.16ચ્દ્।.ઈદૃશં ચ દૃxટ્વોત્પાતં ગોશબ્દં તત્ર નિર્દિશેત્।
ઉ12.16એf।.અથ વા યાદૃશઃ શબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતમ્॥
ઉ12.17અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય તૃતીયં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.17ચ્દ્।.માર્જયેન્ મુખદેશં તુ સ્ત્રી^ચિત્તં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ12.18અબ્।.અથ શબ્દો ભવેત્ તત્ર શ્રૂયન્તાં તાદૃશાસ્ તુ તે।
ઉ12.18ચ્દ્।.જાતં પ્રજાતમ્ ઉપજાતં તથા જાતો ભવિષ્યતિ॥
ઉ12.19અબ્।.એતાદૃશં દૃzટ્વોત્પાતં ગર્ભં તસ્ય વિનિર્દિશેત્।
ઉ12.19ચ્દ્।.અથ વા યાદૃશઃ શબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતં॥
ઉ12.20અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય ચતુર્થં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।

ઉ12.20ચ્દ્।.કચ્છપં સ્પૃશતે યસ્ તુ કલહં તત્ર નિર્દિશેત્।
ઉ12.20એf।.સ્વજનં વ્યવહારસ્ તુ સતિ કલહે ન સંશયઃ॥
ઉ12.21અબ્।.આકટ્ટા કટ્ટેતિ શબ્દા ભવન્તિ ચ નિરન્તરં।(પ્.185)
ઉ12.21ચ્દ્।.એતાદૃશં દૃષ્ટ્વા^ઉત્પાતં કલહં તત્ર ન્રિદિશેત્॥
ઉ12.22અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય પઞ્ચમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.22ચ્દ્।.હૃદયં સ્પૃશતે યસ્ તુ અપત્યં તત્ર ચિન્તિતં॥
ઉ12.23અબ્।.પ્રવાસકશ્ ચ વિજ્ઞેયઃ પરગ્રામ^ગતો મૃતઃ।
ઉ12.23ચ્દ્।.શસ્ત્ર^દ્રવ્યં ચ યત્ તસ્ય બ્રાહ્મણાનં કુલે સ્થિતં॥
ઉ12.24અબ્।.અથ શબ્દો ભવેત્ તત્ર યં દૃષ્ટ્વા તુ મહર્ષિભિઃ।
ઉ12.24ચ્દ્।.પુત્રપુત્રેતિ યચ્છબ્દો યદ્ ગતં ગતમ્ એવ ચ।
ઉ12.24એf।.એતાદૃશં દૃષ્ટ્વા^ઉત્પાતં મરણં તત્ર નિર્દિશેત્॥
ઉ12.25અબ્।.પુરુષઃ કશ્ ચિદ્ આગત્ય ષષ્ઠં તુ મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.25ચ્દ્।.સ્પૃશતે ચ^અપિ પાર્શ્વાનિ ગાત્રચિન્તા તુ ચિન્તિતા॥
ઉ12.26અબ્।.વિગ્રહસ્ તુ મહા^ઘોરઃ શત્રુશ્ ચ^અપિ પ્રવધ્યતે।
ઉ12.26ચ્દ્।.અથ વા તત્ર યે શબ્દાઃ શ્રોતવ્યાસ્ તે ન સંશયઃ॥
ઉ12.27અબ્।.અયં તુ પ્રક્ષરશ્ ચ^એવ હતશ્ ચ વિહતસ્ તથા।
ઉ12.27ચ્દ્।.એતાદૃશં દૃzટ્વા^ઉત્પાતમ્ અરિવિગ્રહમ્ આદિશેત્।
ઉ12.27એf।.અથ વા યાદૃશઃ શબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતં॥
ઉ12.28અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગતાય્ સપ્તમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.28ચ્દ્।.હસ્તેન મર્દયેદ્ હસ્તં તથા નાડીં ચ મર્દયેદ્॥
ઉ12.29અબ્।.નિવેશચિન્તા વિજ્ઞેયા અન્યગ્રામ^ગતા ભવેત્।
ઉ12.29ચ્દ્।.તત્રેમે ભવન્તિ શબ્દાઃ શ્રોતવ્યા ભૂમિમ્ ઇચ્છતા॥
ઉ12.30અબ્।.સ્થિતં નિવિષ્ટં વર્તઞ્ ચ કૃતં હસ્ત^ગતં તથા।
ઉ12.30ચ્દ્।.એતાદૃશં દૃષ્ટ્વા^ઉત્પાતં નિવેશં તસ્ય નિર્દિશેત્।
ઉ12.30એf।.યાદૃશો વા શ્રુતઃ શબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતં॥
ઉ12.31અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય અષ્ટમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।(પ્.186)
ઉ12.31ચ્દ્।.ઉદરં ચ^એવ ફિચકં દ્વે ઇમે પરિમાર્જયેત્॥
ઉ12.32અબ્।.નિધનં દૃશ્યતે તસ્ય મરણં ચ^અપિ દૃશ્યતે।
ઉ12.32ચ્દ્।.યદિ ભવેદ્ ભવેન્ મૃત્યુર્ યશ્ ચ^અન્ય^પ્રિય^સઙ્ગમઃ॥
ઉ12.33અબ્।.તત્રેમે શબ્દાઃ શ્રોતવ્યા મૃત એવ ભવિષ્યતિ।
ઉ12.33ચ્દ્।.એતાદૃશં દૃષ્ટ્વા^ઉત્પાતં વ્યાપત્તિં તસ્ય નિર્દિશેત્॥
ઉ12.34અબ્।.પુરુષઃ કશ્ ચિદ્ આગત્ય નવમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.34ચ્દ્।.ઊરું ચ સ્પૃશતે ભૂયા ધર્મ^ચિન્તા ચ ચિન્તિતા॥
ઉ12.35અબ્।.તત્ર શબ્દાશ્ ચ શ્રોતવ્યા ભવન્તિ હિ ન સંશયઃ॥
ઉ12.35ચ્દ્।.યજ હિ યાજકશ્ ચ^એવ યજમાનસ્ તથાઇવ ચ।
ઉ12.35એf।.શબ્દાનેવંવિધાન્ શ્રૂત્વા યજ્ઞ^ચિન્તાં તુ નિર્દિશેત્॥
ઉ12.36અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય દશમં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।
ઉ12.36ચ્દ્।.કર્મચિન્તા વિચિન્ત્યેતિ ગૃહ^કર્મ ન સંશયઃ॥
ઉ12.37અબ્।.સ્પૃશતે જાનુની ચ^એવ કર્મ^ચિન્તાં તુ નિર્દિશેત્।
ઉ12.37ચ્દ્।.તત્ર શબ્દા અહ્બ્વન્તીમે શ્રોતવ્યાશ્ ચ ન સંશયઃ॥

ઉ12.38અબ્।.ભૂમિકર્મ ચ ક્ષેત્રં ચ ક્ષેત્રકર્મ તથાઇવ ચ।
ઉ12.38ચ્દ્।.એતાદૃશં દૃzટ્વા^ઉત્પાતં કર્મ^ચિન્તાં વિનિર્દિસેત્॥
ઉ12.39અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય એકાદશં તુ સંસ્પૃશેત્।
ઉ12.39ચ્દ્।.જઙ્ઘે તુ સ્પૃશતે ભૂયો હ્ય્ અર્થ^લાભં વિનિર્દિશેત્॥
ઉ12.40અબ્।.તત્રેમે શબ્દાઃ શ્રોતવ્યા ભવન્તીહ ન સંશયઃ।
ઉ12.40ચ્દ્।.પણસુવર્ણ^ચેલાનિ ધાન્યં સમણિકુણ્ડલં॥
ઉ12.41અબ્।.એતાદૃશં રવં શ્રૂત્વા હિરણ્યં તસ્ય નિર્દિશેત્।
ઉ12.41ચ્દ્।.અથ વા યાદૃશઃ શબ્દસ્ તાદૃશં ફલમ્ આદિશેત્॥
ઉ12.42અબ્।.પુરુષઃ કશ્ચિદ્ આગત્ય દ્વાદશં મણ્ડલં સ્પૃશેત્।(પ્.187)
ઉ12.42ચ્દ્।.પાદૌ ચ સ્પૃશતે પૃચ્છન્ ચિત્તં વા^અપ્ય્ અનર્થિકં॥
ઉ12.43અબ્।.યસ્ તુ તચ્ ચિન્તિતો હ્ય્ અર્થ^આશા આગન્તુકા ચ યા।
ઉ12.43ચ્દ્।.અથ વા શબ્દાઃ શ્રોતવ્યા નિમિત્ત^જ્ઞાન^પારગૈઃ॥
ઉ12.44અબ્।.નિરાશશ્ ચ^એવ ઘોષશ્ ચ નિરાશં તસ્ય નિર્દિશેત્।
ઉ12.44ચ્દ્।.અથ વા યાદૃશઃ શબ્દસ્ તાદૃશં તેન ચિન્તિતં॥
ઉ12.45।.અયં ભોઃ પુષ્કરસારિન્ દ્વાદશ^રાશિકો નામ^અધ્યાયઃ।
ઉ12.46।.અથ ખલુ ભોઃ પુષ્કરસારિન્ કન્યા^લક્ષણં નામ^અધ્યાયં વ્યાખાસ્યામિ। તચ્ છ્રૂયતાં । અથ કિં। કથયતુ ભગ્વાંસ્ ત્રિશઙ્કુઃ॥
ઉ13 કન્યા^લક્ષણં
ઉ13.1અબ્।.તત્વં વિજ્ઞાયતે યેન યેન શુભમ્ ઉપસ્થિતં।
ઉ13.1ચ્દ્।.નિન્દિતં ચ પ્રશસ્તં ચ સ્ત્રીણાં વક્ષ્યામિ લક્ષણં॥
ઉ13.2અબ્।.પિતરં માતરમ્ ચ^એવ માતુલં ભ્રાતરં તથા।
ઉ13.2ચ્દ્।.વિમ્બાદ્ વિમ્બં પરીક્ષેત ત્રિશઙ્કુ^વચનં યથા॥
ઉ13.3અબ્।.મુહૂર્તે તિથિ^સમ્પન્ને નક્ષત્રે ચ^અપિ પૂજિતે।
ઉ13.3ચ્દ્।.તદ્ વિજ્ઞૈઃ સહ સઙ્ગમ્ય કન્યાં પશ્યેત શાસ્ત્ર^વિત્॥
ઉ13.4અબ્।.હસ્તૌ પાદૌ નિરીક્ષેત નખાનિ હ્ય્ અઙ્ગુલીસ્ તથા।
ઉ13.4ચ્દ્।.પાણિલેખાશ્ ચ જઞ્ઘએ ચ કટિનાભ્યૂરુમ્ એવ ચ॥
ઉ13.5અબ્।.ઓષ્ઠૌ જિહ્વાં ચ દન્તાંશ્ ચ કપોલૌ નાસિકાં તથા।
ઉ13.5ચ્દ્।.અક્ષિભ્રવૌ લલાટં ચ કર્ણૌ કેશાંસ્ તથા^એવ ચ॥
ઉ13.6અબ્।.રોમરાજીં સવરં વર્ણં મન્ત્રિતં ગતિમ્ એવ ચ।(પ્.188)
ઉ13.6ચ્દ્।.મતિં સત્ત્વં સમીક્ષેત કન્યાનાં શાસ્ત્ર^કોવિદઃ।
ઉ13.6એf।.તત્ર પૂર્વં પરીક્ષેત સ્વયમ્ એવ વિચક્ષણઃ॥
ઉ13.7અબ્।.કંસસ્વરા મેઘવર્ણા નારી મધુર^લોચના।
ઉ13.7ચ્દ્।.અષ્ટૌ પુત્રાન્ પ્રસૂયેત દાસીદાસૈઃ સમાવૃતા॥
ઉ13.8અબ્।.અવ્યાવર્તાશ્ ચત્વારો યસ્યાઃ સર્વે ચ^એવ પ્રદક્ષિણાઃ।
ઉ13.8ચ્દ્।.સમગાત્રવિભક્તાઙ્ગી પુત્રાનષ્ટૌ પ્રસૂયતે॥
ઉ13.9અબ્।.મણ્ડૂકકુક્ષિર્ યા નારી સૈશ્વર્યમ્ અધિગચ્છતિ।
ઉ13.9ચ્દ્।.ધન્યાન્ સા જનયેત્ પુત્રાંસ્ તેષાં પ્રીતિં ચ ભુઞ્જતે॥
ઉ13.10અબ્।.યસ્યાઃ પાણિતલે વ્યક્તઃ કચ્છપઃ સ્વસ્તિકો ધવજઃ।
ઉ13.10ચ્દ્।.અઙ્કુશં કુણ્ડલં માલા દૃશ્યન્તે સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ।
ઉ13.10એf।.એકં સા જનયેત્ પુત્રં તં ચ રાજાનમ્ આદિશેત્॥
ઉ13.11અબ્।.યસ્યાઃ પાણૌ પ્રકૃશ્યેત કોષ્ઠ^આગારં સતોરણં।

ઉ13.11ચ્દ્।.અપિ દાસકુલે જાતા રાજ^પત્ની ભવિષ્યતિ॥
ઉ13.12અબ્।.દ્વાત્રિંશદ્ દશના યસ્યાઃ સર્વે ગોક્ષીરપાણ્ડરાઃ।
ઉ13.12ચ્દ્।.સમશિખરિ સ્નિગ્ધાભા રાજાનં સા પ્રસૂયતે॥
ઉ13.13અબ્।.સ્નિગ્ધા કારણ્ડવપ્રેક્ષા હરિણાક્ષી તનુત્વચા।
ઉ13.13ચ્દ્।.રક્ત^ઉષ્ઠજિહ્વા સુમુખી રાજાનમ્ ઉપતિષ્ઠતિ॥
ઉ13.14અબ્।.સૂક્ષ્મા ચ તુઙ્ગનાસા ચ મુક્તમ્ આરક્તિમોદરી।
ઉ13.14ચ્દ્।.સુભ્રૂઃ સુવરકેશાન્તા સા તુ કન્યા બહુ^પ્રજા॥
ઉ13.15અબ્।.અઙ્ગુલ્યઃ સંહિતાઃ કાન્તા નખાઃ કમલસન્નિભાઃ।
ઉ13.15ચ્દ્।.સુઋજુરક્ત^ચરણા સા કન્યા સુખ^મેધતે॥
ઉ13.16અબ્।.યસ્યાવર્તૌ સમૌ સ્નિઘ્દૌ ઉભૌ પાર્શ્વૌ સુસંસ્થિતૌ।
ઉ13.16ચ્દ્।......................રાજ^પત્ની તુ સા ભવેત્॥
ઉ13.17અબ્।.પ્રદક્ષિણં પ્રક્રમેત પ્રેક્ષતે ચ પ્રદક્ષિણં।(પ્.189)
ઉ13.17ચ્દ્।.પ્રદક્ષિણ^સમાચારાં કન્યાં ભાર્યા^અર્થમ્ આવહેત્॥
ઉ13.18અબ્।.ઊરૂ જઙ્ઘે ચ પાર્શ્વે ચ તથા વિક્રમઃ સંસ્થિતઃ।
ઉ13.18ચ્દ્।.રક્ત^અન્તે વિપુલે નેત્રે સા કન્યા સુખમેધતે॥
ઉ13.19અબ્।.મૃગ^અક્ષી મૃગ^જઙ્ઘા ચ મૃગ^ગ્રીવા મૃગ^ઉદરી।
ઉ13.19ચ્દ્।.યુક્ત^નામા તુ યા નારી રાજાનમ્ ઉપતિષ્ઠિતે॥
ઉ13.20અબ્।.યસ્ય^અગ્ર^લલિતાઃ કેશા મુખં ચ પરિમણ્ડલં।
ઉ13.20ચ્દ્।.નાભિઃ પ્રદક્ષિણ^આવર્તા સા કન્યા કુલ^વર્ધિની॥
ઉ13.21અબ્।.ન^અતિદીર્ઘા ન^અતિહ્રસ્વા સુપ્રતિષ્ઠ^તનુ^ત્વચા।
ઉ13.21ચ્દ્।.સુખ^સંસ્પર્શ^કેશ^અગ્રા સૌભાગ્યં ન^અતિવર્તતે॥
ઉ13.22અબ્।.કાન્ત^જિહ્વા તુ યા નારી રક્ત^ઉષ્ઠી પ્રિય^ભાષિણી।
ઉ13.22ચ્દ્।.તાદૃશીં વરયેત્ પ્રાજ્ઞો ગૃહ^અર્થં સુખમેધિનીં॥
ઉ13.23અબ્।.નીલ^ઉત્પલ^સુવર્ણ^આભા દીર્ઘ^અઙ્ગુલિ તલા તુ યા।
ઉ13.23ચ્દ્।.સહસ્રાણાં બહૂનાં તુ સ્વામિની સા ભવિષ્યતિ॥
ઉ13.24અબ્।.ધન^ધાન્યૈઃ સમાયુક્તાં આયુષા યશસા શ્રિયા।
ઉ13.24ચ્દ્।.કન્યાં લક્ષણ^સમ્પન્નાં પ્રાપ્ય વર્ધતિ માનવઃ॥
ઉ13.25અબ્।.કીર્તિતાસ્ તુ મયા ધન્યા મઙ્ગલ્ય^લક્ષણાઃ સ્ત્રિયઃ।
ઉ13.25ચ્દ્।.અપ્રશસ્તં પ્રવક્ષ્યામિ યથા^ઉદ્દેશેન લક્ષણં॥
ઉ13.26અબ્।.ઊર્ધ્વ^પ્રેક્ષી અધઃપ્રેક્ષી યા ચ તિર્યક્ ચ પ્રેક્ષિણી।
ઉ13.26ચ્દ્।.ઉદ્ભ્રાન્તા વિપુલાક્ષી ચ વર્જનીયા વિચક્ષણૈઃ॥
ઉ13.27અબ્।.ભિન્ન^અગ્રશતિકા રૂક્ષાઃ કેશઆ યસ્યાઃ પ્રલમ્ભિકાઃ॥
ઉ13.27ચ્દ્।.ચિત્ર^અવલી ચિત્ર^ગાત્રા ભવતિ કામ^ચારિણી॥
ઉ13.28અબ્।.કામુકા પિઙ્ગલા ચ^એવ ગૌરી ચૈવ^અતિકાલિકા।
ઉ13.28ચ્દ્।.અતિદીર્ઘા અતિહ્રસ્વા વર્જનીય વિચક્ષણૈઃ॥
ઉ13.29અબ્।.યસ્ય^અસ્ત્રીણિ પ્રલમ્બન્તિ લલાટમ્ ઉદરં સ્ફિચૌ।(પ્.190)
ઉ13.29ચ્દ્।.ત્રીંશ્ ચ સા પુરુષાન્ હન્તિ દેવરં શ્વશુરં પતિં॥
ઉ13.30અબ્।.પાર્શ્વતો રોમ^રાજી તુ વિનતા ચ કટિર્ ભવેત્।
ઉ13.30ચ્દ્।.દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નોતિ દીર્ઘ^કાલં ચ દુઃખિતા॥
ઉ13.31અબ્।.કાક^જઙ્ઘા ચ યા નારી રક્ત^અક્ષી વર્ધસ્વરા।