સંવિત્સિદ્ધિ · શ્લોક 421-439

અભાસમાને વિજ્ઞાને ન ચાત્માર્થાવભાસનમ્ ॥

ઇતિ સંવિદ્વિવર્તત્વં પ્રપઞ્ચઃ સ્ફુટમ્ અઞ્ચતિ ॥

(મન્દ) મૈવં પરિભવ (?) પ્રત્યક્ષેણ બલીયસા ॥

સંરક્ષ્યમાનભેદાસ્ તે નાનુમાનાનુવર્તિનઃ ॥

તથા હીદમ્ અહં વેદ્મીત્ય્ અન્યોન્યાનાત્મના સ્ફુટમ્ ॥

ત્રયં સાક્ષાચ્ ચકાસ્તીતિ સર્વેષામ્ આત્મસાક્ષિકમ્ ॥

પ્રત્યક્ષપ્રતિપક્ષં ચ નાનુમાનં પ્રવર્તતે ॥

ન હિ વહ્નેર્ અનુષ્ણત્વં દ્રવ્યત્વાદ્ અનુમીયતે ॥

કિં ચ હેતુર્ વિરુદ્ધો ઽયં સહભાવો દ્વયોર્ યતઃ ॥

તવાપિ ન હિ સંવિત્તિઃ સ્વાત્મના સહ ભાસતે ॥

સહોપલમ્ભનિયમો ન ખલ્વ્ એકૈકસંવિદા ॥

ન ચેદ્ અસ્તિ સસામાન્યં સર્વં સંવેદનાસ્પદમ્ ॥

નીલાદ્યુપપ્લવાપેત સ્વચ્છચિન્માત્રસન્તતિઃ ॥

સ્વાપાદૌ ભાસતે નૈવમ્ અર્થઃ સંવેદનાત્ પૃથક્ ॥

તેન સંવેદનં સત્યં સંવેદ્યો ઽર્થસ્ ત્વ્ અસન્ન્ ઇતિ ॥

તદ્ એતદ્ અપરામૃષ્ટ સ્વવાગ્બાધસ્ય જલ્પિતમ્ ॥

સહોપલમ્ભનિયમો યેનૈવં સતિ હીયતે ॥

યસ્માદ્ ઋતે યદાભાતિ ભાતિ તસ્માદ્ ઋતે ઽપિ તત્ ॥

ઘટાદ્ ઋતે ઽપિ નિર્ભાતઃ પટાદ્ ઇવ ઘટઃ સ્વયમ્ ॥