સંવિત્સિદ્ધિ · શ્લોક 1-20

એકમ્ એવાદ્વિતીયં તદ્ બ્રહ્મેત્ય્ ઉપનિષદ્વચઃ ॥

બ્રહ્મણો ઽન્યસ્ય સદ્ભાવં નનુ તત્ પ્રતિષેધતિ ॥

અત્ર બ્રૂમો ઽદ્વિતીયોક્તૌ સમાસઃ કો વિવક્ષિતઃ ॥

કિંસ્વિત્ તત્પુરુષઃ કિં વા બહુવ્રીહિર્ અથોચ્યતામ્ ॥

પૂર્વસ્મિન્ન્ ઉત્તરસ્ તાવત્ પ્રાધાન્યેન વિવક્ષ્યતે ॥

પદાર્થસ્ તત્ર તદ્ બ્રહ્મ તતો ઽન્યત્ સદૃશં તુ વા ॥

તદ્વિરુદ્ધમ્ અથો વા સ્યાત્ ત્રિષ્વ્ અપ્ય્ અન્યન્ ન બાધતે ॥

અન્યત્વે સદૃશત્વે વા દ્વિતીયં સિદ્ધ્યતિ ધ્રુવમ્ ॥

વિરુદ્ધત્વે દ્વિતીયેન તૃતીયં પ્રથમં તુ વા ॥

બ્રહ્મ પ્રાપ્નોતિ યસ્માત્ તદ્ દ્વિતીયેન વિરુધ્યતે ॥

અતઃ સપ્રથમાઃ સર્વે તૃતીયાદ્યર્થરાશયઃ ॥

દ્વિતીયેન તથા સ્પૃષ્ટ્વા સ્વસ્થાસ્ તિષ્ઠન્ત્ય્ અબાધિતાઃ ॥

નનુ નઞ્ બ્રહ્મણો ઽન્યસ્ય સર્વસ્યૈવ નિષેધકમ્ ॥

દ્વિતીયગ્રહણં યસ્માત્ સર્વસ્યૈવોપલક્ષણમ્ ॥

નૈવં નિષેધો ન હ્ય્ અસ્માદ્ દ્વિતીયસ્યાવગમ્યતે ॥

તતો ઽન્યત્ તદ્વિરુદ્ધં વા સદૃશં વાત્ર વક્તિ સઃ ॥

દ્વિતીયં યસ્ય નૈવાસ્તિ તદ્ બ્રહ્મેતિ વિવક્ષિતે ॥

સત્યાદિલક્ષણોક્તીનામ્ અપલક્ષણતા ભવેત્ ॥

અદ્વિતીયે દ્વિતીયાર્થ નાસ્તિતામાત્રગોચરે ॥

સ્વનિષ્ઠત્વાન્ નઞર્થસ્ય ન સ્યાદ્ બ્રહ્મપદાન્વયઃ ॥