સંવિત્સિદ્ધિ (અન્ય આવૃત્તિ) · શ્લોક 1-20

એકમ્ એવાદ્વિતીયં તદ્ બ્રહ્મેત્ય્ ઉપનિષદ્વચઃ
બ્રહ્મણો ઽન્યસ્ય સદ્ભાવં નનુ તત્ પ્રતિષેધતિ ॥

અત્ર બ્રૂમો ઽદ્વિતીયોક્તૌ સમાસઃ કો વિવક્ષિતઃ
કિંસ્વિત્ તત્પુરુષઃ કિં વા બહુવ્રીહિર્ અથોચ્યતામ્ ॥

પૂર્વસ્મિન્ન્ ઉત્તરસ્ તાવત્ પ્રધાન્યેન વિવક્ષ્યતે
પદાર્થસ્ તત્ર તદ્ બ્રહ્મ તતોઽન્યત્ સદૃશં તુ વા ॥

તદ્વિરુદ્ધમ્ અથો વા સ્યાત્ ત્રિષ્વ્ અપ્ય્ અન્યન્ ન બાધતે
અન્યત્વે સદૃશત્વે વા દ્વિતીયં સિધ્યતિ ધ્રુવમ્ ॥

વિરુદ્ધત્વે દ્વિતીયેન તૃતીયં પ્રથમં તુ વા
બ્રહ્મ પ્રાપ્નોતિ યસ્માત્ તદ્ દ્વિતીયેન વિરુધ્યતે ॥

અતઃ સપ્રથમાઃ સર્વે તૃતીયાદ્યર્થરાશયઃ
દ્વિતીયેન તથા સ્પૃષ્ટ્વા સ્વાર્થાસ્ તિષ્ઠન્ત્ય્ અબાધિતાઃ ॥

નનુ નઞ્ બ્રહ્મણો ઽન્યસ્ય સર્વસ્યૈવ નિષેધકમ્
દ્વિતીયગ્રહણં યસ્માત્ સર્વસ્યૈવોપલક્ષણમ્ ॥

નૈવં નિષેધો ન હ્ય્ અસ્માદ્ દ્વિતીયસ્યાવગમ્યતે
તતો ઽન્યત્ તદ્વિરુદ્ધં વા સદૃશં વાત્ર વક્તિ સઃ ॥

દ્વિતીયં યસ્ય નૈવાસ્તિ તદ્ બ્રહ્મેતિ વિવક્ષિતે
સત્યાદિલક્ષણોક્તીનામ્ અપલક્ષણતા ભવેત્ ॥

અદ્વિતીયે દ્વિતીયાર્થ નાસ્તિતામાત્રગોચરે
સ્વનિષ્ઠત્વાન્ નઞર્થસ્ય ન સ્યાદ્ બ્રહ્મપદાન્વયઃ ॥

દ્વિતીયશૂન્યતા તત્ર બ્રહ્મણો ન વિશેષણમ્
વિશેષણે વા તદ્ બ્રહમ તૃતીયં પ્રથમં તુ વા ॥

પ્રસક્તં પૂર્વવત્ સર્વં બહુવ્રીહૌ સમસ્યતિ
બ્રહ્મણઃ પ્રથમા યે ચ તૃતીયાદ્યા જગત્ત્રયે ॥

બ્રહ્મ પ્રત્ય્ અદ્વિતીયત્વાત્ સ્વસ્થાસ્ તિષ્ઠન્ત્ય્ અબાધિતાઃ
કિઞ્ ચ તત્ર બહુવ્રીહૌ સમાસે સંશ્રિતે સતિ ॥

વૃત્ત્યર્થસ્ય નઞર્થસ્ય ન પદાર્થાન્તરાન્વયઃ
સત્ય્ અર્થાન્તરસમ્બન્ધે ષષ્ઠી યસ્યેતિ યુજ્યતે ॥

દ્વિતીયવસ્તુનાસ્તિત્વં ન બ્રહ્મ ન વિશેષણમ્
અસત્ત્વાન્ ન હ્ય્ અસદ્ બ્રહ્મ ભવેન્ નાપિ વિશેષણમ્ ॥

તસ્માત્ પ્રપઞ્ચસદ્ભાવો નાદ્વૈતશ્રુતિબાધિતઃ
સ્વપ્રમાણબલાત્ સિદ્ધઃ શ્રુત્યા ચાપ્ય્ અનુમોદિતઃ ॥

તેનાદ્વિતીયં બ્રહ્મેતિ શ્રુતેર્ અર્થો ઽયમ્ ઉચ્યતે
દ્વિતીયગણનાયોગ્યો નાસીદ્ અસ્તિ ભવિષ્યતિ ॥

સમો વાભ્યધિકો વાસ્ય યો દ્વિતીયસ્ તુ ગુણ્યતે
યતો ઽસ્ય વિભવવ્યૂહ કલામાત્રમ્ ઇદં જગત્ ॥

દ્વિતીયવાગાસ્પદતાં પ્રતિપદ્યેત તત્કથમ્
યથા ચોલનૃપઃ સમ્રાડ્ અદ્વિતીયો ઽદ્ય ભૂતલે ॥

ઇતિ તત્તુલ્યનૃપતિ નિવારણપરં વચઃ
ન તુ તદ્ભૃત્યતત્પુત્ર કલત્રાદિનિષેધકમ્ ॥