સાંખ્યકારિકા · શ્લોક 61-73

પ્રકૃતેઃ સુ-કુમારતરં ન કિં-ચિદ્ અસ્તી ઽતિ મે મતિર્ ભવતિ
યા દૃષ્ટા ^સ્મી ઽતિ પુનર્ ન દર્શનમ્ ઉપૈતિ પુરુષસ્ય.

તસ્માન્ ન બધ્યતે1 .અદ્ધા ન2 મુચ્યતે3 ના ઽપિ સંસરતિ કશ્-ચિત્4
સંસરતિ બધ્યતે મુચ્યતે ચ નાના*શ્રયા પ્રકૃતિઃ

રૂપૈઃ સપ્તભિર્ એવ તુ1 બધ્નાત્ય્ આત્માનમ્ આત્મના પ્રકૃતિઃ
સ્^ ઐવ ચ પુરુષાઽર્થમ્ પ્રતિ2 વિમોચયત્ય્ એકરૂપેણ.

એવં તત્ત્વાઽભ્યાસાન્ ના ઽસ્મિ ન મે ના ઽહમ્ ઇત્ય્ અ-પરિશેષમ્
અ-વિપર્યયાદ્ વિ-શુદ્ધં કેવલમ્ ઉત્પદ્યતે જ્ઞાનમ્.

તેન નિવૃત્ત-પ્રસવામ્ અર્થ-વશાત્ સપ્ત-રૂપ-વિનિવૃત્તામ્1
પ્રકૃતિમ્ પશ્યતિ પુરુષઃ પ્રેક્ષકવદ્ અવસ્થિતઃ સુ-સ્થઃ2.

દૃષ્ટા મય્^ એત્ય્1 ઉપેક્ષક2 એકો દૃષ્ટા ^હમ્ ઇત્ય્ ઉપરતા ^ન્યા3
સતિ સંયોગે .અપિ તયોઃ પ્રયોજનં ણા ઽસ્તિ સર્ગસ્ય.

સમ્યગ્-જ્ઞાનાઽધિગમાદ્ ધર્મા`દીનામ્ અ-કારણ-પ્રાપ્તૌ
તિષ્ઠતિ સંસ્કાર-વશાચ્ ચક્ર-ભ્રમવદ્1 ધૃત-શરીરઃ.

પ્રાપ્તે શરીર-ભેદે ચરિતાઽર્થત્વાત્ પ્રધાન-વિનિવૃત્તૌ
ઐકાઽન્તિકમ્ આત્ય્-અન્તિકમ્ ઉભયં કૈવલ્યમ્ આપ્નોતિ.

પુરુષા1ઽર્થ-2જ્ઞાનમ્3 ઇદં ગુહ્યમ્ પરમ-ર્ષિણા સમાખ્યાતમ્
સ્થિત્ય્-ઉત્પત્તિ-પ્રલયાશ્4 ચિન્ત્યન્તે5 યત્ર ભૂતાનામ્.

એતત્ પવિત્રમ્ અગ્ર્યમ્ મુનિર્ અઅસુરયે .અનુકમ્પયા પ્રદદૌ
અઅસુરિર્ અપિ પઞ્ચ-શિખાય તેન1 બહુધા2-કૃતં તન્ત્રમ્.

શિષ્ય1-પરમ્-પરયા *ગતમ્ ઇઇશ્વર-કૃષ્ણેન ચ્ઽ ઐતદ્ આર્યાભિઃ
સંક્ષિપ્તમ્ આર્ય-મતિના સમ્યગ્ વિજ્ઞાય સિદ્ધાઽન્તમ્.

સપ્તત્યાં કિલ1 યે .અર્થાસ્ તે .અર્થાઃ કૃત્સ્નસ્ય .સષ્ટિ-તન્ત્રસ્ય
આખ્યાયિકા2-વિરહિતાઃ પર-વાદ-વિવર્જિતાશ્ ચા ઽપિ3.

તસ્માત્ સમાસ-દૃષ્ટં શાસ્ત્રમ્ ઇદં નાઽર્થતશ્ ચ પરિહીણમ્
તન્ત્રસ્ય1 બૃહન્મૂર્તેર્ દર્પણ-સઙ્ક્રાન્તમ્ ઇવ બિમ્બમ્.