સામવેદઃ · અધ્યાય p3

અથ સામવિધાનબ્રાહ્મણમ્
પ્રથમઃ પ્રપાઠકઃ
બ્રહ્મ હ વા ઇદમગ્ર આસીત

તસ્ય તેજો રસોઽત્યરિચ્યત । સ બ્રહ્મા સમભવત્

સ તૂષ્ણીં મનસાઽધ્યાયત્ । તસ્ય યન્મન આસીત્ સ પ્રજાપતિરભવત્

તસ્માત્ પ્રાજાપત્યાં મનસા જુહ્વતિ । મનો હિ પ્રજાપતિઃ

તસ્ય દ્યૌઃ શિર આસીદુરોઽન્તરિક્ષં મધ્યꣳ સમુદ્રઃ પૃથિવી પાદૌ

સ વા ઇદં વિશ્વં ભૂતમસૃજત । તસ્ય સામોપજીવનં પ્રાયચ્છત્

ઉપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

તદ્યોઽસૌ ક્રુષ્ટતમ ઇવ સામ્નઃ સ્વરસ્તં દેવા ઉપજીવન્તિ યોઽવરેષાં પ્રથમસ્તં મનુષ્યા યો દ્વિતીયસ્તં ગન્ધર્વાપ્સરસો યસ્તૃતીયસ્તં પશવો યશ્ચતુર્થસ્તં પિતરો યે ચાણ્ડેષુ શેરતે યઃ પઞ્ચમસ્તમસુરરક્ષાꣳસિ યોઽન્ત્યસ્તમોષધયો વનસ્પતયો યચ્ચાન્યજ્જગત્તસ્માદાહુઃ સામૈવાન્નમિતિ । સામ હ્યેષામુપજીવનં પ્રાયચ્છત્

ઉપજીવનીયો ભવતિ ય એવં વેદ

તસ્ય હ વા એતસ્ય સામ્ન ઋગેવાસ્થીનિ સ્વરો માꣳસાનિ સ્તોભા લોમાનિ

યો હ વૈ સામ્નઃ સ્વં યઃ સુવર્ણં વેદ સ્વં ચ હ વૈ સામ્નઃ સુવર્ણં ચ ભવતિ સ્વરો વાવ સામ્નઃ સ્વં તદેવ સુવર્ણમ્

યો હ વૈ સામ્નઃ પ્રતિષ્ઠાં વેદ પ્રતિ હ તિષ્ઠત્યસ્મિꣳશ્ચ લોકેઽમુષ્મિꣳશ્ચ વાગ્વાવ સામ્નઃ પ્રતિષ્ઠા યદ્વેતદ્વાગિત્યૃગેવ સા। ઋચિ સામ પ્રતિષ્ઠિતમ્

સ યદા ગાયત્રં બૃહત્યાં ગાયતિ બાર્હતં જગત્યાં જાગતં ત્રિષ્ટુભિસ્સમતાં ચાપદ્યતે તસ્માદેતત્સામેત્યાહ સમા ઉ હ વા અસ્મિꣳશ્છન્દાંસિ સામ્યાદિતિ તત્સામ્નઃ સામત્વમ્

ક્રુષ્ટઃ પ્રાજાપત્યો બ્રાહ્મો વા વૈશ્વદેવો વાઽઽદિત્યાનાં પ્રથમઃ સાધ્યાનાં દ્વિતીયોઽગ્નેસ્તૃતીયો વાયોશ્ચતુર્થઃ સૌમો મન્દ્રો મિત્રાવરુણયોરતિસ્વાર્યઃ

તે દેવાઃ પ્રજાપતિમુપાધાવન્ તેઽબ્રુવન્ કથં નુ વયꣳ સ્વર્ગંલ્લોકમિયામ ઇતિ તેભ્ય એતાન્ યજ્ઞક્રતૂન્ પ્રાયચ્છદેતૈઃ સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમેષ્યથ ઇતિ તૈઃ સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમાયન્

સ્વર્ગંઉપલ્લોકમેતિ ય એવં વેદ

તેષામહીયન્તાજાઃ પૃશ્નયો વૈખાનસાવસુરોચિષો યે ચાપૂતા યે ચ કામેપ્સવસ્તેઽબ્રુવન્ કથં નુ વયં સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમિયામ ઇતિ તેભ્ય એતત્સ્વાધ્યાયાધ્યયનં પ્રાયચ્છત્, તપશ્ચૈતાભ્યાꣳ સ્વર્ગંલ્લોકમેષ્યથેતિ તાભ્યાઁ સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમાયન્

સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમેતિ ય એવં વેદ ય એવં વેદ

ઇતિ પ્રથમઃ ખણ્ડઃ॥૧।૧॥
1.2 અથાતસ્ત્રીન્ કૃચ્છ્રાન્ વ્યાખ્યાસ્યામઃ

હવિષ્યાન્ પ્રાતરાશાન્ ભુક્ત્વા તિસ્રો રાત્રીર્ન્નાશ્નીયાત્

અથાપરં ત્ર્યહં નક્તં ભુઞ્જીત

અથાપરં ત્ર્યહં ન કઞ્ચન યાચેત

અથાપરં ત્ર્યહમુપવસેત્

તિષ્ઠેદહનિ રાત્રાવાસીત ક્ષિપ્રકામઃ

સત્યં વદેદનાર્ય્યૈર્ન સમ્ભાષેત રૌરવયૌધાજયે નિત્યં પ્રયુઞ્જીત। અનુસવનમુદકોપસ્પર્શનમાપોહિષ્ઠીયાભિઃ। અથોદકતર્પણમ્। નમોઽહમાય મોહમાય મꣳહમાય ધૂન્વતે તાપસાય પુનર્વસવે નમો નમો મૌઞ્યાપણયૌર્મ્યાય સૌમ્યાય શમ્યાય શિવાય નમો નમઃ પારાય સુપારાય મહાપારાય પારદાય પારવિન્દાય નમો નમઃ પુરુષાય સુપુરુષાય મહાપુરુષાય મધ્યમપુરુષાયોત્તમપુરુષાય બ્રહ્મચારિણે નમો નમ ઇત્યેતદેવાદિત્યોપસ્થાનમ્ એતા એવાજ્યાહુતયઃ । દ્વાદશરાત્રસ્યાન્તે
સ્થાલીપાકꣳ શ્રપયિત્વૈતાભ્યો દેવતાભ્યો જુહુયાત્ અગ્ગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા અગ્ગ્નીષોમાભ્યામિન્દ્રાગ્ગ્નિભ્યામિન્દ્રાય વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યો બ્રહ્મણે પ્રજાપતયેઽગ્ગ્નયે સ્વિષ્ટકૃત ઇતિ અથો બ્રાહ્મણતર્પણમ્

એતેનૈવાતિકૃચ્છ્રો વ્યાખ્યાતઃ

યાવત્સકૃદાદદીત તાવદશ્નીયાત

અબ્ભક્ષસ્તૃતીયઃ સ કૃચ્છ્રાતિકૃચ્છ્રઃ

પ્રથમં ચરિત્વા શુચિઃ પૂતઃ કર્મણ્યો ભવતિ દ્વિતીયં ચરિત્વા યત્કિઞ્ચિદન્યન્મહાપાતકેભ્યઃ પાપં કુરુતે તસ્માત્ પ્રમુચ્યતે તૃતીયં ચરિત્વા સર્વસ્માદેનસો મુચ્યતે

અથૈતાꣳસ્ત્રીન્ કૃચ્છાꣳશ્ચરિત્વા સર્વેષુ વેદેષુ સ્નાતો ભવતિ સર્વેષુ દેવેષુ જ્ઞાતો ભવતિ યશ્ચૈવં વેદ યશ્ચૈવં વેદ

ઇતિ દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ॥૧।૨॥
1.3 અથાતઃ સ્વાધ્યાયાધ્યયનસ્ય

કામમુક્ત્વોપક્રામેદન્તે વા ત્રીન્ કૃચ્છ્રાꣳશ્ચરિત્વા પૂતો ભવતિ અગ્ગ્નિં પ્રતિષ્ઠાપ્યાગ્ન્યભાવે તૂદકમાદિત્યં વોપસમાધાય દર્ભાનુપસ્તીર્ય્ય દર્ભેષ્વાસીનઃ પ્રાક્કૂલેષૂદક્કુલેષુ વા દક્ષિણેન પાણિના દર્ભમુષ્ટિં ગૃહીત્વા

પ્રથમં ત્રિવર્ગ્ગં નવકૃત્વો નવકૃત્વો ગાયેત્

એવં સદા પ્રયુઞ્જાનોઽગ્ન્યાધેયમવાપ્નોતિ

ઇન્દ્રાય પવતે મદ ઇતિ પવમાન હવીꣳષ્યેતેન કલ્પેન

સુવર્મહાઃ સુવર્મયા ઇત્યેતાભ્યાં દર્શપૂર્ણમાસાવેતેનૈવ કલ્પેન

ભૃત્યાતિથિશેષભોજી કાલે દારાનુપેયાત્ યથાશક્તિ ચાતિથિભ્યો દદ્યાદપ્યુદકમન્તતઃ એવંવ્રતો યદિન્દ્રાહં યથા ત્વમ્ ઇત્યેતે સદા પ્રયુઞ્જીત સુવર્મહાઃ સુવર્મયા ઇત્યેતે ચ પર્વ્વણિ તથા હાસ્યાગ્ગ્નિહોત્રમવિલુપ્તꣳ સદા હુતં સ દર્શપૂર્ણમાસં ભવતિ

કર્મ્માન્તેઽગ્ગ્નિં પ્રતિષ્ઠાપ્ય વ્રીહિયવાઁꣳસ્તણ્ડુલાꣳસ્ત્રિઃ પ્રક્ષાલ્ય જુહુયાત્ અગ્ગ્નયે સ્વાહા સોમાય પવિત્રવતે વરુણાય ધન્વન્તરયે મનસા પ્રાજાપત્યાં બ્રહ્મણે અગ્ગ્નયે સ્વિષ્ટકૃત ઇતિ પશ્ચાત્

અથાતઃ પાઞ્ચરાત્રિકાણામ્। વ્રીહિયવૌ ભોજનમસૌહિત્યમન્તે ત્વગ્ન્યાદિરુક્તઃ કલ્પઃ કામ્યાનાં ચાવિપ્રતિષેધસ્તમિન્દ્રં વાજયામસીતિ ચતુર્વર્ગેણ ચાતુર્માસ્યાન્યવાપ્નોતિ, અસ્ય પ્રેષેતિ પાશુકાનિ

ત્રાતારમિન્દ્રં યજામહ ઇત્યેતાભ્યાં પશુબન્ધમ્

પયોવ્રત એતેન કલ્પેન બૃહદિન્દ્રાય ગાયતેતિ ચતુર્વર્ગેણ સૌત્રામણ્યૌ સૌત્રામણ્યૌ

ઇતિ તૃતીયઃખણ્ડઃ॥૧।૩॥
1.4 અથાતઃ સાપ્તરાત્રિકાણાં ભૈક્ષં પયો વા વ્રતમેકે ભૈક્ષાર્થાયૈવ ગ્રામં પ્રવિશેન્નાન્યત્ર સ્વાધ્યાયાદ્વાચમુત્સૃજેદધઃ શયીત નાપોઽભ્યવેયાદન્તે ત્વગ્ન્યાદિરુક્તઃ કલ્પઃ। કામ્યાનાં ચાપ્રતિષેધઃ

ઈઙ્ખયન્તીરિતિ દશતꣳ રથન્તરં ચ વામદેવ્યં ચૈતાન્યનુસવનં પ્રયુઞ્જાનોઽગ્નિષ્ટોમમવાપ્નોતિ

યજ્ઞાયજ્ઞા વો અગ્ગ્નય ઇતિ ચતુર્વર્ગેણાત્યગ્નિષ્ટોમં નમસ્તે અગ્ગ્ન ઓજસ ઇતિ દશતોક્થ્યમ્ પુનાનઃ સોમ ધારયેતિ વર્ગેણ ષોડશિનં પરીતો ષિઞ્ચતા સુતમિતિ વર્ગેણાતિરાત્રમ્

પયોવ્રત એતેન કલ્પેન તિસ્રો વાચ ઉદીરત ઇતિ વર્ગેણ વાજપેયમ્

માસમેતેન કલ્પેનાવ ઇન્દ્રં કૃવિં યથેતિ દશતાપ્તોર્ય્યામાણમ્

માસં ચતુર્થે કાલે ભુઞ્જાન આજુહોતા હવિષા મર્જયધ્વમિતિ દશતા દ્વાદશાહમ્

સઁવત્સરમેતેન કલ્પેનાબોધ્યગ્ગ્નિરિતિ દશતં રથન્તરં ચ વામદેવ્યં ચ બૃહચ્ચ વૈરૂપઞ્ચ વૈરાજં ચ મહાનામ્ન્યશ્ચ રેવત્યશ્ચૈતાન્યનુસવનં પ્રયુઞ્જાનો ગવામયનમવાપ્નોતિ

રાજનરૌહિણાભ્યાં તાપશ્ચિતે

પયોવ્રત એતેન કલ્પેન સોમઃ પવતે જનિતા મતીનામિતિ ચતુર્વ્વર્ગેણ ચાતુર્માસ્યાનિ સૌમિકાન્યવાપ્નોતિ

સંવત્સરમષ્ટમે કાલે ભુઞ્જાનો ગ્રામ્યમન્નં પ્ર તુ દ્રવેતિ દશતમાવર્તયન્ નૈમિશીયં દ્વાદશ સઁવત્સરમવાપ્નોતિ

આગ્નેયમૈન્દ્રં પાવમાનમિત્યેતેન કલ્પેન ચત્વારિ વર્ષાણિ પ્રયુઞ્જાનઃ શતસઁવત્સરમવાપ્નોતિ

સર્વં પ્રયુઞ્જાનઃ સહસ્રસઁવત્સરમવાપ્નોત્યનશ્નન્ સઁહિતા સહસ્રેણ વા પૃષ્ઠોપતાપશતસહસ્રેણ વા

પ્રથમસ્ત્રિવર્ગઃ સાવિત્ર્યાં ગાયત્રં મહાનામ્ન્યશ્ચૈષામૃતા નામ સઁહિતૈતયા વૈ દેવા અમૃતત્વમાયન્

અમૃતત્વમેતિ ય એવં વેદ

ઇદꣳ હ્યન્વોજસેતિ પ્રથમોત્તમે ત્વામિદા હ્યો નરઃ સ પૂવ્યો મહોનાં પુરાં ભિન્દુર્યુવા કવિરુપપ્રક્ષે મધુમતિ ક્ષિયન્તઃ પવસ્વ સોમ મધુમાઁ ઋતાવા સુરૂપકૃદ્રાહસં માધુચ્છન્દસમેષા માધુચ્છન્દસી નામ સઁહિતૈતયા વૈ દેવાઃ સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમાયન્

સ્વર્ગ્ગંલ્લોકમેતિ ય એવં વેદ

આ વો રાજા તદ્વોવર્ગ્ગ આજ્ય દોહાનિ દેવવ્રતાનિ ચૈષા રૌદ્રી નામ સઁહિતૈતાં પ્રયુઞ્જન્ રુદ્રં પ્રીણાતિ

ઇદં વિષ્ણુઃ પ્રક્ષસ્ય વૃષ્ણઃ પ્રકાવ્યમુશનેવ બ્રુવાણ ઇતિ વારાહમન્ત્યં પુરુષવ્રતે ચૈષા વૈષ્ણવી નામ સઁહિતૈતાં પ્રયુઞ્જન્ વિષ્ણું પ્રીણાતિ

અદર્દઃ સુષ્વાણાસ આ તૂ ન ઇતિ વર્ગ્ગા મૃજ્યમાનઃ સુહસ્ત્યા ઇતિ પ્રથમષષ્ઠે ચૈષા વૈનાયકી નામ સંહિતૈતાં પ્રયુઞ્જન્ વિનાયકં પ્રીણાતિ

આ મન્દ્રૈરિન્દ્ર હરિભિરા નો વિશ્વાસુ હવ્યં પ્ર સેનાનીરિતિ વર્ગ્ગાઃ પવિત્રન્ત ઇતિ દ્વે એષા સ્કન્દસ્ય સઁહિતૈતાં પ્રયુઞ્જન્ સ્કન્દં પ્રીણાતિ

યદ્વા ઉ વિશ્પતિઃ સનાદગ્ગ્નેઽક્ષન્નમીમદન્ત હ્યભિત્રિપૃષ્ઠમક્રાન્ત્સમુદ્રઃ કનિક્રન્તીતિ દ્વે એષા પિત્ર્યા નામ સઁહિતૈતાં પ્રયુઞ્જન્ પિતૄન્ પ્રીણાતિ

આસ્યદઘ્ન ઉદકે તિષ્ઠન્નક્યે નાકી ઇત્યેતત્ ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ગાયેદેતત સર્વ્વવાચોગતસંમિતમેતેન સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ

યશ્ચૈવઁ વેદ યશ્ચૈવઁ વેદ

ઇતિ ચતુર્થઃ ખણ્ડઃ॥૧।૪॥
1.5 અથાતઃ પ્રાયશ્ચિત્તાનામ્

અનાદેશે મન્ત્રા બલવન્તસ્તપોઽન્વિતાઃ પાવના ભવન્તિ

આપન્નઃ પ્રાયશ્ચિત્તં ચરેત

અભ્યાસઃ સામ્નાꣳ શતં દશાવરમ્

કાહલમુક્ત્વા દધિક્રાવ્ણો અકારિષમિત્યેતદ્ગાયેત્

પરુષમુક્ત્વેદં વિષ્ણુર્વિચક્રમ ઇતિ

બ્રાહ્મણમુક્ત્વા ત્રિઃ

ભ્રાતરં માતુલં પિતૃવ્યમિતિ ગુરુજાતીયાન્ પ્રસાદ્ય પક્ષિણીꣳ રાત્રિમુપોષ્ય તવાહઁ સોમ રારણેતિ પ્રથમમેકવિꣳશતિકૃત્વઃ

ઉપાધ્યાયં માતરં પિતરમિત્યેતેષુ ત્રિરાત્રમુપવસન્નેતસ્યૈવાન્ત્યમ્

અનધ્યાપ્યમધ્યાપ્ય સપ્તરાત્રમુપવસન્ સદા ગાવઃ શુચયો વિશ્વ ધાયસ ઇત્યેતદ્ગાયેત્

અયાજ્યયાજને દક્ષિણાસ્ત્યક્ત્વા માસં ચતુર્થે કાલે ભુઞ્જાનઃ કાની ઇત્યેતદ્ગાયેત્

અમેધ્યદર્શને યે તે પન્થા અધો દિવ ઇતિ તથામેધ્યઘ્રાણે

અભોજ્યભોજને ઽમેધ્યપ્રાશને વા નિષ્પુરીષી ભાવસ્ત્રિરાત્રાવરં તૂપવસન્નેતોન્વિન્દ્રꣳ સ્તવામ શુદ્ધમિતિ પૂર્વં સદા સહસ્રકૃત્વ આવર્તયન્

બહૂન્યપ્યુપપતનીયાનિ કૃત્વા ત્રિભિરનશ્નત્પારાયણૈઃ પૂતો ભવતિ

સુરાં પીત્વા સંવત્સરમષ્ટમે કાલે ભુઞ્જાનો યત્પાણ્યોઃ
સમ્ભવેદવાઙ્નાભ્યૂર્ધ્વં જાનુ બર્હિતસ્ત્રિરહ્ન ઉપસ્પૃશꣳસ્તથા રાત્રૌ સ્થાનાસનાભ્યાં તિષ્ઠેદહનિ રાત્રાવાસીત પવિત્રન્ત ઇત્યુત્તરેણાહોરાત્રાણિ જપન્ ગ્રામદ્વારે સ્થાનાસન ભોજનાનિ યત્ર લભેત્તત્ર વસેન્ન પ્રવસેત્ । સ્વકર્મણાભિભાષેત। ચતુર્ણાં બ્રાહ્મણાનામગ્રતઃ પ્રાશ્નીયાત્ ગ્રામદ્વારસ્યૈવાગ્રત આવશ્યકાયામભિક્રામેદતોઽન્યથા શઙક્યમ્। પૂર્ણે સંવત્સરે તૈલઁ લવણં ક્ષુરમગ્ગ્નિં ગાં બીજાનીત્યાલબ્ધવન્તં બ્રાહ્મણા બ્રૂયુશ્ચરિતં તવેત્યોં ભો ઇતિ બ્રૂયાત્ સપ્તાવરાન્ સપ્તપરાન્ હન્ત્યનૃતં ચરિતં તવ સુચરિતં તવેત્યોં ભો ઇતિ બ્રૂયાદત ઊર્ધ્વં કેશશ્મશ્રુ લોમનખાનિ વાપયિત્વાહતઁ વસનં પરિધાય બ્રાહ્મણાન્ સ્વસ્તિ વાચયિત્વા પૂતો ભવતિ

એતેન કલ્પેન ભ્રૂણહા પૂર્વમેતેન બ્રહ્મહા શુદ્ધાશુદ્ધીયમુત્તરમેતેન સુવર્ણસ્તેનોઽભિત્રિપૃષ્ઠમિત્યભિત્રિ પૃષ્ઠમિતિ

ઇતિ પઞ્ચમઃ ખણ્ડઃ ॥૧।૫॥
1.6 બ્રાહ્મણસ્વꣳ હૃત્વા માસમુદકે વાસશ્ચતુર્થે કાલે ભોજનં દિવા બહિરાસ્યાદ્ વ્રતાન્તે શુક્રં તે અન્યદ્યજતં તે અન્યદિત્યેતદ્ગાયેત્

અન્યસ્ય હૃત્વા કૃચ્છ્રં ચરન્નયꣳ સહસ્રમાનવ ઇતિ દ્વિતીયમ્

ગુરુદારાન્ ગત્વા સુરાપકલ્પેન અક્રાનિત્યેતદ્ગાયેત્

બ્રાહ્મણદારાન્ ગત્વા ત્રીન્ કૃચ્છ્રાꣳશ્ચરન્ બ્રહ્મજજ્ઞાનમિતિ પૂર્વમ્

અન્યસ્ય ગત્વા કૃચ્છ્રશ્ચરનરણ્યોરિત્યેતત્

શૂદ્રાં ગત્વા ત્રિરાત્રમુપવસન્નિડામગ્ગ્ન ઇત્યેતત્

અકાલે દારાનુપેત્ય ત્રીન્ પ્રાણાયામાનાયમ્ય કયાનાયા દ્વિતીયમાવર્ત્તયેત્

બ્રાહ્મણાદ્વાર્ધુષિꣳ હૃત્વા ત્રીન્ કૃચ્છ્રાꣳશ્ચરન્ બ્રહ્મજજ્ઞાનમિત્યુત્તરમ્

અન્યસ્ય હૃત્વા કૃચ્છ્રંશ્ચરન્નનુ હિત્વા સુતꣳ સોમેત્યનુ હિ ત્વા સુતꣳ સોમેતિ

ઇતિ ષષ્ઠઃ ખણ્ડઃ॥૧।૬॥
1.7 રાજ્ઞઃ પ્રતિગૃહ્ય માસમુદકે વસન્ દિવા ભુઞ્જાનો મહત્તત્સોમો મહિષશ્ચકારેત્યેતદ્ગાયેત્

અન્યસ્યાપ્રતિગ્રાહ્યસ્ય કૃચ્છ્રંશ્ચરꣳસ્ત્રિકદ્રુકેષ્વિત્યેતત્

અદત્તાદાન એકરાત્રમુપવસન્નગ્ગ્નિસ્તિગ્મેનેતિ દ્વિતીયમ્

બ્રાહ્મણાયાવગૂર્ય્ય પ્રાણં ગાયેન્નિહત્યાપાનઁ શોણિતે ક્ષરતિ પ્ર સોમ દેવવીતય ઇતિ દ્વિતીયમ્

રાજન્યવૈશ્યૌ સવનગતૌ હત્વા બ્રાહ્મણસ્વકલ્પેન શુદ્ધાશુદ્ધીયમુત્તરમ્

શૂદ્રꣳ હત્વા દ્વાદશ રાત્રમુપવાસ ઉદકે ચ વાસોઽયં ત ઇન્દ્ર સોમ ઇતિ દ્વિતીયમ્

ગાꣳ હત્વા દ્વાદશરાત્રમુપવાસ ઉદકે ચ વાસો વયં ઘ ત્વા સુતાવન્ત ઇતિ દ્વિતીયમ્

અન્યત્પ્રાણિહત્વૈકરાત્રમુપવસન્ અગ્ગ્નિસ્તિગ્મેનેતિ દ્વિતીયમ્

અવકીર્ણી ત્રીન્ કૃચ્છ્રાꣳશ્ચરન્ પરીતો ષિઞ્ચતા સુતમિતિ ચતુર્થમાવર્ત્તયેત્

એતેન કલ્પેન પરિવેત્તા પરિવિન્દશ્ચ સોમꣳ રાજાનં વરુણમિત્યેતત્

અયોનૌ રેતઃ સિક્ત્વાગ્નિર્મૂર્દ્ધા ઘૃતવતી દ્વિતીયં યદિતસ્તન્વો મમેતિ ચ

શૂદ્રજીવિકાયાં સેવિત્વોપરમ્ય ત્રીન કૃચ્છાꣳશ્ચરꣳશ્ચક્રમિત્યેતદ્ગાયેત્

વૈશ્યજીવિકાયાઁ વયઃ સુપર્ણા ઇત્યેતત્ રાજન્યજીવિકાયાં પવસ્વ સોમ મધુમાઁ ઋતાવેત્યેતદભિત્યં મેષમિતિ વા

બ્રાહ્મણમનૃતમભિશસ્ય તત્પાપં પ્રતિપદ્યતે ગુહ્યં પ્રકાશયન્નર્ધભાગ્ભવતિ

અગ્ગ્નિસ્તિગ્મેન ઇતિ વર્ગં પ્રયુઞ્જાનસ્તેન તત્તરતિ તેન તત્તરતિ

ઇતિ સપ્તમઃ ખણ્ડઃ ॥૧।૭॥
1.8 રસાન્વિક્રીય કૃચ્છ્રંશ્ચરન્ ઘૃતવતી દ્વિતીયમ્

ઉભયતોદન્તાન્ વિક્રીય કૃચ્છ્રંશ્ચરન્ કો અદ્ય યુઙ્ક્ત ઇત્યેતત્

તાન્ પ્રતિગૃહ્યૈતેનૈવ કલ્પેન શં પદમિ ત્યેતત્

અદત્તાં કન્યાં પ્રકૃત્ય કૃચ્છ્રંશ્ચરન્નભ્રાતૃવ્યો અનાત્વમિત્યેતદ્ગાયેત્

તાં પ્રતિગૃહ્યૈતેનૈવ કલ્પેન શં પદમિત્યેતત્

અભ્યુદિતો ભદ્રો નો અગ્ગ્નિરાહુત ઇત્યેતદ્ગાયેદભ્યસ્તમિતો ન તસ્ય માયયા ચ નેતિ

દુઃસ્વપ્નેષ્વદ્યા નો દેવ સવિતરિતિ દ્વિતીયમ્

અન્યસ્મિꣳસ્ત્વનાજ્ઞાતે કયાનાયા દ્વિતીયમાવર્ત્તયેત્

અગ્નિદગ્ધે ઘૃતાક્તાન્ યવાઞ્જુહુયાજ્જાતઃ પરેણ ધર્મણે ત્યેતેનાગ્ગ્નયે સ્વાહેતિ ચ

મૂષિકજગ્ધે તિલાઞ્જુહુયાન્નકિ દેવા ઇનીમસીતીન્દ્રાય સ્વાહેતિ ચ

કૂર્ચ્ચનાશ એકરાત્રમુપવસન્નગ્નિસ્તિગ્મેનેતિ દ્વિતીયમ્

અન્યસ્મિꣳસ્ત્વનાજ્ઞાતે યઁ વૃત્રેષ્વિતિ દ્વિતીયમ્

મનુષ્યેષ્વભિ વાતેષુ ઘૃતાક્તાનાઁ યવાનામાઢકં જુહુયાદગ્ગ્ને ત્વન્નો અન્તમ ઇતિ ચતુર્વર્ગેણ સામાન્તેષુ સ્વાહાકારૈરગ્ગ્નયે સ્વાહા વાયવે સ્વાહા સૂર્યાય સ્વાહા ચન્દ્રાય સ્વાહેતિ ચ સ્નેહવદમાꣳસમન્નં બ્રાહ્મણાન ભોજયિત્વા સ્વસ્તિ વાચયિત્વા સ્વસ્તિ હૈષાં ભવતિ

ગોષ્વભિવાતાસુ ઘૃતાક્તાનાં યવાનામાઢકં જુહુયાદા વો રાજાનમિત્યેતેન રુદ્રાય સ્વાહેતિ ચ યાવતીર્ધૂમઃ સ્પૃશતિ સ્વસ્તિ હાસાં ભવતિ

અશ્વેષ્વભિવાતેષુ ઘૃતાક્તાનાઁ યવાનામાઢકં જુહુયાદશ્વી રથી દ્વિતીયેનાશ્વિભ્યાꣳ સ્વાહેતિ ચ યાવતીર્ધૂમઃ સ્પૃશતિ સ્વસ્તિ હૈષાં ભવતિ સ્વસ્તિ હૈષાં ભવતિ