સદ્ધર્મપુણ્ડરીકસૂત્ર · અધ્યાય 25

ઇતિ ॥
અથ ખલુ ધરણિંધરો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઉત્થાયાસનાદેકાંસમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણામ્ય ભગવન્તમેતદવોચત્ - ન તે ભગવન્ સત્ત્વાઃ અવરકેણ કુશલમૂલેન સમન્વાગતા ભવિષ્યન્તિ, યે ઽવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્યેમં ધર્મપર્યાયપરિવર્તં શ્રોષ્યન્તિ અવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય વિકુર્વાનિર્દેશં સમન્તમુખપરિવર્તં નામ અવલોકિતેશ્વરસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય વિકુર્વણપ્રાતિહાર્યમ્ ॥
અસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સમન્તમુખપરિવર્તે ભગવતા નિર્દેશ્યમાને તસ્યાઃ પર્ષદશ્ચતુરશીતિનાં પ્રાણિસહસ્રાણામસમસમાયામનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પન્નાન્યભૂવન્ ॥
ઇતિ શ્રીસદ્ધર્મપુણ્ડરીકે ધર્મપર્યાયે સમન્તમુખપરિવર્તો નામાવલોકિતેશ્વરવિકુર્વણનિર્દેશશ્ચતુર્વિશતિમઃ ॥
સદ્ધ્પ્_25: શુભવ્યૂહરાજપૂર્વયોગપરિવર્તઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ સર્વાવન્તં બોધિસત્ત્વગણમામન્ત્રયામાસ - ભૂતપૂર્વં કુલપુત્ર અતીતે ઽધ્વન્યસંખ્યેયૈઃ કલ્પૈરસંખ્યેયતરૈર્યદાસીત્ । તેન કાલેન તેન સમયેન જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ, વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્ પ્રિયદર્શને કલ્પે વૈરોચનરશ્મિપ્રતિમણ્ડિતાયાં લોકધાતૌ । તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્રા જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞસ્ય તથાગતસ્ય પ્રવચને શુભવ્યૂહો નામ રાજાભૂત્ । તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્રા રાજ્ઞઃ શુભવ્યૂહસ્ય વિમલદત્તા નામ ભાર્યાભૂત્ । તસ્ય ખલુ પુનઃ કુલપુત્રા રાજ્ઞઃ શુભવ્યૂહસ્ય દ્વૌ પુત્રાવભૂતામ્ - એકો વિમલગર્ભો નામ, દ્વિતીયો વિમલનેત્રો નામ । તૌ ચ દ્વૌ દારકાવૃદ્ધિમન્તૌ ચાભૂતામ્, પ્રજ્ઞાવન્તૌ ચ પુણ્યવન્તૌ ચ જ્ઞાનવન્તૌ ચ બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચ અભિયુક્તાવભૂતામ્ । તદ્યથા - દાનપારમિતાયામભિયુક્તાવભૂતામ્, શીલપારમિતાયાં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં વીર્યપારમિતાયાં ધ્યાનપારમિતાયાં પ્રજ્ઞાપારમિતાયામુપાયકૌશલ્યપારમિતાયાં મૈત્ર્યાં કરુણાયાં મુદિતાયામુપેક્ષાયાં યાવત્ સપ્તત્રિંશત્સુ બોધિપક્ષિકેષુ ધર્મેષુ । સર્વત્ર પારંગતાવભૂતામ્, વિમલસ્ય સમાધેઃ પારંગતૌ, નક્ષત્રરાજાદિત્યસ્ય સમાધેઃ પારંગતૌ, વિમલનિર્ભાસસ્ય સમાધેઃ પારંગતૌ, વિમલભાસસ્ય સમાધેઃ પારંગતૌ, અલંકારશુભસ્ય સમાધેઃ પારંગતૌ, મહાતેજોગર્ભસ્ય સમાધેઃ પારંગતાવભૂતામ્ । સ ચ ભગવાંસ્તેન કાલેન તેન સમયેન ઇમં સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં ધર્મપર્યાયં દેશયામાસ તેષાં સત્ત્વાનામનુકમ્પાયૈ, તસ્ય ચ રાજ્ઞઃ શુભવ્યૂહસ્યાનુકમ્પાયૈ । અથ ખલુ કુલપુત્રા વિમલગર્ભો દારકો વિમલનેત્રશ્ચ દારકો યેન સ્વમાતા જનયિત્રી, તેનોપસંક્રામતામ્ । ઉપસંક્રમ્ય દશનખમઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય જનયિત્રીમેતદવોચતામ્ એહ્યમ્બ ગમિષ્યાવસ્તસ્ય ભગવતો જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સકાશમ્ તં ભગવન્તં જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં દર્શનાય વન્દનાય
પર્યુપાસનાય । તત્કસ્ય હેતોઃ? એષ હ્યમ્બ સ ભગવાન્ જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ સદેવકસ્ય લોકસ્ય પુરતઃ સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં નામ ધર્મપર્યાયં વિસ્તેરણ સંપ્રકાશયતિ, તં શ્રવણાય ગમિષ્યાવઃ । એવમુક્તે કુલપુત્રા વિમલદત્તા રાજભાર્યા વિમલગર્ભં દારકં વિમલનેત્રં ચ દારકમેતદવોચત્ - એષ ખલુ કુલપુત્રૌ યુવયોઃ પિતા રાજા શુભવ્યૂહો બ્રાહ્મણેષ્વભિપ્રસન્નઃ । તસ્માન્ન લપ્સ્યથ તં તથાગતં દર્શનાયાભિગન્તુમ્ । અથ ખલુ કુલપુત્રા વિમલગર્ભો દારકો વિમલનેત્રશ્ચ દારકો દશનખમઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય તાં સ્વમાતરં જનયિત્રીમેતદવોચતામ્ - મિથ્યાદૃષ્ટિકુલે ઽસ્મિન્નાવાં જાતૌ? આવાં પુનર્ધર્મરાજપુત્રાવિતિ । અથ ખલુ કુલપુત્રા વિમલદત્તા રાજભાર્યા તૌ દ્વૌ દારકાવેતદવોચત્ - સાધુ સાધુ કુલપુત્રૌ ( વૈદ્ય 259 )। યુવાં તસ્ય સ્વપિતૂ રાજ્ઞઃ શુભવ્યૂહસ્યાનુકમ્પાયૈ કિંચિદેવ પ્રાતિહાર્યં સંદર્શયતમ્ । અપ્યેવ નામ યુવયોરન્તિકે પ્રસાદં કુર્યાત્ । પ્રસન્નચિત્તશ્ચ અસ્માકમનુજાનીયાત્ તસ્ય ભગવતો જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધમભિગન્તુમ્ ॥
અથ ખલુ કુલપુત્રા વિમલગર્ભો દારકો વિમલનેત્રશ્ચ દારકસ્તસ્યાં વેલાયાં સપ્તતાલમાત્રં વૈહાયસમભ્યુદ્ગમ્ય તસ્ય પિતૂ રાજ્ઞઃ શુભવ્યૂહસ્યાનુકમ્પાયૈ બુદ્ધાનુજ્ઞાતાનિ યમકાનિ પ્રાતિહાર્યાણ્યકુરુતામ્ । તૌ તત્રૈવાન્તરીક્ષે ગતૌ શય્યામકલ્પયતામ્ । તત્રૈવાન્તરીક્ષે ચંક્રમતઃ, તત્રૈવાન્તરીક્ષે રજો વ્યધુનીતામ્, તત્રૈવાન્તરીક્ષે ઽધઃકાયાદ્વારિધારાં પ્રમુમોચતુઃ, ઊર્ધ્વકાયાદગ્નિસ્કન્ધં પ્રજ્વાલયતઃ સ્મ । ઊર્ધ્વકાયાદ્વારિધારાં પ્રમુમોચતુઃ, અધઃકાયાદગ્નિસ્કન્ધં પ્રજ્વાલયતઃ સ્મ । તૌ તસ્મિન્નેવાકાશે મહાન્તૌ ભૂત્વા ખુડ્ડકૌ ભવતઃ, ખુડ્ડકૌ ભૂત્વા મહાન્તૌ ભવતઃ । તસ્મિન્નેવાન્તરીક્ષે ઽન્તર્ધાયતઃ । પૃથિવ્યામુન્મજ્જતઃ । પૃથિવ્યામુન્મજ્જિત્વા આકાશૌન્મજ્જતઃ । ઇયદ્ભિઃ ખલુ પુનઃ કુલપુત્રા ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યૈસ્તાભ્યાં દ્વાભ્યાં દારકાભ્યાં સ શુભવ્યૂહો રાજા સ્વપિતા વિનીતઃ । અથ ખલુ કુલપુત્રાઃ સ રાજા શુભવ્યૂહસ્તયોર્દારકયોસ્તમૃદ્ધિપ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા તસ્યાં વેલાયાં તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતો દશનખમઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય તૌ દારકાવેતદવોચત્ - કો યુવયોઃ કુલપુત્રૌ શાસ્તા, કસ્ય વા યુવાં શિષ્યાવિતિ? અથ ખલુ કુલપુત્રાસ્તૌ દ્વૌ દારકૌ તં રાજાનં શુભવ્યૂહમેતદવોચત્ - એષ સ મહારાજ ભગવાન્ જલધરગર્જિતઘોષસુસ્વરનક્ષત્રરાજસંકુસુમિતાભિજ્ઞસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ રત્નમયે બોધિવૃક્ષમૂલે ધર્માસનોપવિષ્ટઃ । સદેવકસ્ય લોકસ્ય પુરતઃ સદ્ધર્મપુણ્ડરીકં નામ ધર્મપર્યાયં વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયતિ । સ આવયોર્ભગવાન્ શાસ્તા । તસ્યાવાં મહારાજ શિષ્યૌ । અથ ખલુ કુલપુત્રાઃ સ રાજા શુભવ્યૂહસ્તૌ દારકાવેતદવોચત્ - પશ્યામો વયં કુલપુત્રૌ તં યુવયોઃ શાસ્તારમ્ । ગમિષ્યામો વયં તસ્ય ભગવતઃ સકાશમ્ ॥
અથ ખલુ કુલપુત્રાસ્તૌ દ્વૌ દારકૌ તતો ઽન્તરીક્ષાદવતીર્ય યેન સ્વમાતા જનયિત્રી તેનોપસંક્રામતામ્ । ઉપસંક્રમ્ય દશનખમઞ્જલિં પ્રગૃહ્ય સ્વમાતરં જનયિત્રીમેતદવોચતામ્ - એષ આવાભ્યામમ્બ વિનીતઃ સ્વપિતા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । કૃતમાવાભ્યાં પિતુઃ શાસ્તૃકૃત્યમ્ । તદિદાનીમુત્સ્રષ્ટુમર્હસિ । આવાં તસ્ય ભગવતઃ સકાશે પ્રવ્રજિષ્યાવ ઇતિ ॥

અથ ખલુ કુલપુત્રા વિમલગર્ભો દારકો વિમલનેત્રશ્ચ દારકસ્તસ્યાં વેલાયાં સ્વમાતરં જનયિત્રીં ગાથાભ્યામધ્યભાષતામ્ -
અનુજાનીહ્યાવયોરમ્બ પ્રવ્રજ્યામનગારિકામ્ ।
આવાં વૈ પ્રવ્રજિષ્યાવો દુર્લભો હિ તથાગતઃ

ઔદુમ્બરં યથા પુષ્પં સુદુર્લભતરો જિનઃ ।
ઉત્સૃજ્ય પ્રવ્રજિષ્યાવો દુર્લભા ક્ષણસંપદા

વિમલદત્તા રાજભાર્યા આહ -
ઉત્સૃજામિ યુવામદ્ય ગચ્છથા સાધુ દારકૌ ।
વયં પિ પ્રવ્રજિષ્યામો દુર્લભો હિ તથાગતઃ