સદ્ધર્મપુણ્ડરીકસૂત્ર · અધ્યાય 16

ઇત્યાર્યસદ્ધર્મપુણ્ડરીકે ધર્મપર્યાયે તથાગતાયુષ્પ્રમાણપરિવર્તો નામ પઞ્ચદશમઃ ॥
સદ્ધ્પ્_16: પુણ્યપર્યાયપરિવર્તઃ ।
અસ્મિન્ ખલુ પુનસ્તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશે નિર્દિશ્યમાને અપ્રમેયાણામસંખ્યેયાનાં સત્ત્વાનામર્થઃ કૃતો ઽભૂત્ । અથ ખલુ ભગવાન્ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વમામન્ત્રયતે સ્મ - અસ્મિન્ ખલુ પુનરજિત તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશધર્મપર્યાયે નિર્દિશ્યમાને અષ્ટષષ્ટિગઙ્ગાનદીવાલુકાસમાનાં બોધિસત્ત્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણામનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિરુત્પન્ના । એભ્યઃ સહસ્રગુણેન યેષાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં ધારણીપ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । અન્યેષાં ચ સાહસ્રિકલોકધાતુપરમાણુરજઃસમાનાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામિમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા અસઙ્ગપ્રતિભાનતાપ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । અન્યેષાં ચ દ્વિસાહસ્રિકલોકધાતુપરમાણુરજઃસમાનાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં કોટીનયુતશતસહસ્રપરિવર્તાયા ધારણ્યાઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । અન્યે ચ ત્રિસાહસ્રિકલોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા અવૈવર્ત્યધર્મચક્રં પ્રવર્તયામાસુઃ । અન્યે ચ મધ્યમકલોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા વિમલનિર્ભાસચક્રં પ્રવર્તયામાસુઃ । અન્યે ચ ક્ષુદ્રકલોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા અષ્ટજાતિ[પ્રતિ]બદ્ધા અભૂવન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । અન્યે ચ ચતુશ્ચાતુર્દ્વીપિકા લોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા ચતુર્જાતિપ્રતિબદ્ધા અભૂવન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । અન્યે ચ ત્રિચાતુર્દ્વીપિકા લોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા ત્રિજાતિપ્રતિબદ્ધા અભૂવન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । અન્યે ચ દ્વિચાતુર્દ્વીપિકા લોકધાતુપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વ્ઃ મહ્ઃસત્ત્વ્ઃ ઇમં ધર્મપર્ય્ઃયં શ્રુત્વ્ઃ દ્વિજ્ઃતિપ્રતિબદ્ધ્ઃ અભૂવન્નનુત્તર્ઃય્ઃં સમ્યક્સંબોધૌ । અન્યે ચૈકચ્ઃતુર્દ્વીપિક્ઃ લોકધ્ઃતુપરમ્ઃણુરજઃસમ્ઃ બોધિસત્ત્વ્ઃ મહ્ઃસત્ત્વ્ઃ ઇમં ધર્મપર્ય્ઃયં શ્રુત્વ્ઃ એકજ્ઃતિપ્રતિબદ્ધ્ઃ અભૂવન્નનુત્તર્ઃય્ઃં સમ્યક્સંબોધૌ । અષ્ટત્રિસ્ઃહસ્રમહ્ઃસ્ઃહસ્રલોકધ્ઃતુપરમ્ઃણુરજઃસમૈશ્ચ બોધિસત્ત્વૈર્મહ્ઃસત્ત્વૈરિમં ધર્મપર્ય્ઃયં શ્રુત્વ્ઃ અનુત્તર્ઃય્ઃં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્ત્ઃન્યુત્પ્ઃદિત્ઃનિ
॥
અથ સમનન્તરનિર્દિષ્ટે ભગવતૈષાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં ધર્માભિસમયે પ્રતિષ્ઠાને, અથ તાવદેવોપરિવૈહાયસાદન્તરીક્ષાન્માન્દારવમહામાન્દારવાણાં પુષ્પાણાં પુષ્પવર્ષમભિપ્રવૃષ્ટમ્ । તેષુ ચ લોકધાતુકોટીનયુતશતસહસ્રેષુ યાનિ તાનિ બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણ્યાગત્ય રત્નવૃક્ષમૂલેષુ સિંહાસનોપવિષ્ટાનિ, તાનિ સર્વાણિ ચાવકિરન્તિ સ્મ, અભ્યવકિરન્તિ સ્મ, અભિપ્રકિરન્તિ સ્મ । ભગવન્તં ચ શાક્યમુનિં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં તં ચ ભગવન્તં પ્રભૂતરત્નં તથાગતમર્હન્તં સમ્યક્સંબુદ્ધં પરિનિર્વૃતં સિંહાસનોપવિષ્ટમવકિરન્તિ સ્મ, અભ્યવકિરન્તિ સ્મ, અભિપ્રકિરન્તિ સ્મ । તં ચ સર્વાવન્તં બોધિસત્ત્વગણં તાશ્ચતસ્રઃ પર્ષદો ઽવકિરન્તિ સ્મ, અભ્યવકિરન્તિ સ્મ, અભિપ્રકિરન્તિ સ્મ । દિવ્યાનિ ચ ચન્દનાગરુચૂર્ણાન્યન્તરીક્ષાત્ પ્રવર્ષન્તિ સ્મ । ઉપરિષ્ટાચ્ચાન્તરીક્ષે વૈહાયસં મહાદુન્દુભયો ઽઘટ્ટિતાઃ પ્રણેદુર્મનોજ્ઞમધુરગમ્ભીરનિર્ઘોષાઃ ( વૈદ્ય 197 )। દિવ્યાનિ ચ દૂષ્યયુગ્મશતસહસ્રાણ્યુપરિષ્ટાદન્તરીક્ષાત્ પ્રપતન્તિ સ્મ । હારાર્ધહારમુક્તાહારમણિરત્નમહારત્નાનિ ચોપરિષ્ટાદ્વૈહાયસમન્તરીક્ષે સમન્તાત્ સવાસુ દિક્ષુ પ્રલમ્બન્તિ સ્મ । સમન્તાચ્ચ અનર્ઘપ્રાપ્તસ્ય ધૂપસ્ય ઘટિકાસહસ્રાણિ રત્નમયાનિ સ્વયમેવ પ્રવિચરન્તિ સ્મ । એકૈકસ્ય ચ તથાગતસ્ય રત્નમયીં છત્રાવલીં યાવદ્ બ્રહ્મલોકાદુપરિ વૈહાયસમન્તરીક્ષે બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા ધારયામાસુઃ । અનેન પર્યાયેણ સર્વેષાં તેષામપ્રમેયાણામસંખ્યેયાનાં બુદ્ધકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં તે બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા રત્નમયીં છત્રાવલીં યાવદ્બ્રહ્મલોકાદુપરિ વૈહાયસમન્તરીક્ષે ધારયામાસુઃ । પૃથક્ પૃથગ્ ગાથાભિનિર્હારૈર્ભૂતૈર્બુદ્ધસ્તવૈસ્તાંસ્તથાગતાનાભિષ્ટુવન્તિ સ્મ ॥
અથ ખલુ મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
આશ્ચર્ય ધર્મઃ સુગતેન શ્રાવિતો ન જાતુ અસ્માભિઃ શ્રુતૈષ પૂર્વમ્ ।
મહાત્મતા યાદૃશિ નાયકાનાં આયુષ્પ્રમાણં ચ યથા અનન્તમ્

એવં ચ ધર્મં શ્રુણિયાન અદ્ય વિભજ્યમાનં સુગતેન સંમુખમ્ ।
પ્રીતિસ્ફુટાઃ પ્રાણસહસ્રકોટ્યો ય ઔરસા લોકવિનાયકસ્ય

અવિવર્તિયા કેચિ સ્થિતાગ્રબોધૌ કેચિ સ્થિતા ધારણિયે વરાયામ્ ।
અસઙ્ગપ્રતિભાણિ સ્થિતાશ્ચ કેચિત્ કોટીસહસ્રાય ચ ધારણીયે

પરમાણુક્ષેત્રસ્ય તથૈવ ચાન્યે યે પ્રસ્થિતા ઉત્તમબુદ્ધજ્ઞાને ।
કેચિચ્ચ જાતીભિ તથૈવ ચાષ્ટભિ જિના ભવિષ્યન્તિ અનન્તદર્શિનઃ

કેચિત્તુ ચત્વારિ અતિક્રમિત્વા કેચિત્રિભિશ્ચૈવ દ્વિભિશ્ચ અન્યે ।
લપ્સ્યન્તિ બોધિં પરમાર્થદર્શિનઃ શ્રુણિત્વ ધર્મં ઇમુ નાયકસ્ય

કે ચાપિ એકાય સ્થિહિત્વ જાત્યા સર્વજ્ઞ ભોષ્યન્તિ ભવાન્તરેણ ।
શ્રુણિત્વ આયુ ઇમુ નાયકસ્ય એતાદૃશં લબ્ધુ ફલં અનાસ્રવમ્

અષ્ટાન ક્ષેત્રાણ યથા રજો ભવેત્ એવાપ્રમાણા ગણનાય તત્તકાઃ ।
યાઃ સત્ત્વકોટ્યો હિ શ્રુણિત્વ ધર્મં ઉત્પાદયિંસૂ વરબોધિચિત્તમ્

એતાદૃશં કર્મ કૃતં મહર્ષિણા પ્રકાશયન્તેનિમ બુદ્ધબોધિમ્ ।
અનન્તકં યસ્ય પ્રમાણુ નાસ્તિ આકાશધાતૂ ચ યથાપ્રમેયઃ

માન્દારવાણાં ચ પ્રવર્ષિ વર્ષં બહુદેવપુત્રાણ સહસ્રકોટ્યઃ ।
શક્રાશ્ચ બ્રહ્મા યથા ગઙ્ગવાલિકા યે આગતા ક્ષેત્રસહસ્રકોટિભિઃ

સુગન્ધચૂર્ણાનિ ચ ચન્દનસ્ય અગરુસ્ય ચૂર્ણાનિ ચ મુઞ્ચમાનાઃ ।
ચરન્તિ આકાશિ યથૈવ પક્ષી અભ્યોકિરન્તા વિધિવજ્જિનેન્દ્રાન્

ઉપરિં ચ વૈહાયસુ દુન્દુભીયો નિનાદયન્તો મધુરા અઘટ્ટિતાઃ ।
દિવ્યાન દૂષ્યાણ સહસ્રકોટ્યઃ ક્ષિપન્તિ ભ્રામેન્તિ ચ નાયકાનામ્

અનર્ઘમૂલ્યસ્ય ચ ધૂપનસ્ય રત્નામયી ઘટિકસહસ્રકોટ્યઃ ।
સ્વયં સમન્તેન વિચેરુ તત્ર પૂજાર્થ લોકાધિપતિસ્ય તાયિનઃ

ઉચ્ચાન્ મહન્તાન્ રતનામયાંશ્ચ છત્રાણ કોટીનયુતાનનન્તાન્ ।
ધારન્તિમે પણ્ડિત બોધિસત્ત્વાઃ અવતંસકાન્ યાવત્ બ્રહ્મલોકાત્

સવૈજયન્તાંશ્ચ સુદર્શનીયાન્ ધ્વજાંશ્ચ ઓરોપયિ નાયકાનામ્ ।
ગાથાસહસ્રૈશ્ચ અભિષ્ટુવન્તિ પ્રહૃષ્ટચિત્તાઃ સુગતસ્ય પુત્રાઃ

એતાદૃશાશ્ચર્યવિશિષ્ટ અદ્ભુતા વિચિત્ર દૃશ્યન્તિમિ અદ્ય નાયકાઃ ।
આયુષ્પ્રમાણસ્ય નિદર્શનેન પ્રામોદ્યલબ્ધા ઇમિ સર્વસત્ત્વાઃ

વિપુલો ઽદ્ય અર્થો દશસૂ દિશાસુ ઘોષશ્ચ અભ્યુદ્ગતુ નાયકાનામ્ ।
સંતર્પિતાઃ પ્રાણસહસ્રકોટ્યઃ કુશલેન બોધાય સમન્વિતાશ્ચ

અથ ખલુ ભગવાન્ મૈત્રેયં બોધિસત્ત્વં મહાસત્ત્વમામન્ત્રયતે સ્મ - યૈરજિત અસ્મિંસ્તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશધર્મપર્યાયે નિર્દિશ્યમાને સત્ત્વૈરેકચિત્તોત્પાદિકાપ્યધિમુક્તિરુત્પાદિતા, અભિશ્રદ્દધાનતા વા કૃતા, કિયત્તે કુલપુત્રા વા કુલદુહિતરો વા પુણ્યં પ્રસવન્તીતિ તચ્છૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ । ભાષિષ્યે ઽહં યાવત્ પુણ્યં પ્રસવન્તીતિ । તદ્યથાપિ નામ અજિતકશ્ચિદેવ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિકાઙ્ક્ષમાણઃ પઞ્ચસુ પારમિતાસ્વષ્ટૌ કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ ચરેત્ । તદ્યથા દાનપારમિતાયાં શીલપારમિતાયાં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં વીર્યપારમિતાયાં ધ્યાનપારમિતાયાં વિરહિતઃ પ્રજ્ઞાપારમિતયા, યેન ચ અજિત કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા ઇમં તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા એકચિત્તોત્પાદિકાપ્યધિમુક્તિરુત્પાદિતા અભિશ્રદ્દધાનતા વા કૃતા, અસ્ય પુણ્યાભિસંસ્કારસ્ય કુશલાભિસંસ્કારસ્ય અસૌ પૌર્વકઃ પુણ્યાભિસંસ્કારઃ કુશલાભિસંસ્કારઃ પઞ્ચપારમિતાપ્રતિસંયુક્તો ઽષ્ટકલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રપરિનિષ્પન્નઃ શતતમીમપિ કલાં નોપયાતિ, સહસ્રતમીમપિ શતસહસ્રતમીમપિ કોટીશતસહસ્રતમીમપિ કોટીનયુતસહસ્રતમીમપિ કોટીનયુતશતસહસ્રતમીમપિ કલાં નોપયાતિ, સંખ્યામપિ કલામપિ ગણનામપિ ઉપમામપિ ઉપનિસામપિ ન ક્ષમતે । એવંરૂપેણ અજિત પુણ્યાભિસંસ્કારેણ સમન્વાગતઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા વિવર્તતે ઽનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેરિતિ નૈતત્ સ્થાનં વિદ્યતે ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
યશ્ચ પારમિતાઃ પઞ્ચ સમાદાયેહિ વર્તતે ।
ઇદં જ્ઞાનં ગવેષન્તો બુદ્ધજ્ઞાનમનુત્તરમ્

કલ્પકોટીસહસ્રાણિ અષ્ટૌ પૂર્ણાનિ યુજ્યતે ।
દાનં દદન્તો બુદ્ધેભ્યઃ શ્રાવકેભ્યઃ પુનઃ પુનઃ

પ્રત્યેકબુદ્ધાંસ્તર્પેન્તો બોધિસત્ત્વાન કોટિયઃ ।
ખાદ્યભોજ્યાન્નપાનેહિ વસ્ત્રશય્યાસનેહિ ચ

પ્રતિશ્રયાન્ વિહારાંશ્ચ ચન્દનસ્યેહ કારયેત્ ।
આરામાન્ રમણીયાંશ્ચ ચંક્રમસ્થાનશોભિતાન્

એતાદૃશં દદિત્વાન દાનં ચિત્ર બહૂવિધમ્ ।
કલ્પકોટીસહસ્રાણિ દત્વા બોધાય નામયેત્

પુનશ્ચ શીલં રક્ષેત શુદ્ધં સંબુદ્ધવર્ણિતમ્ ।
અખણ્ડં સંસ્તુતં વિજ્ઞૈર્બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય કારણાત્

પુનશ્ચ ક્ષાન્તિ ભાવેત દાન્તભૂમૌ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
ધૃતિમાન્ સ્મૃતિમાંશ્ચૈવ પરિભાષાઃ ક્ષમે બહૂઃ

યે ચોપલમ્ભિકાઃ સત્ત્વા અધિમાને પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
કુત્સનં ચ સહેત્તેષાં બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય કારણાત્

નિત્યોદ્યુક્તશ્ચ વીર્યસ્મિન્ અભિયુક્તો દૃઢસ્મૃતિઃ ।
અનન્યમનસંકલ્પો ભવેયા કલ્પકોટિયઃ

અરણ્યવાસિ તિષ્ઠન્તો ચંક્રમં અભિરુહ્ય ચ ।
સ્ત્યાનમિદ્ધં ચ વર્જિત્વા કલ્પકોટ્યો હિ યશ્ચરેત્

યશ્ચ ધ્યાયી મહાધ્યાયી ધ્યાનારામઃ સમાહિતઃ ।
કલ્પકોટ્યઃ સ્થિતો ધ્યાયેત્ સહસ્રાણ્યષ્ટનૂનકાઃ

તેન ધ્યાનેન સો વીરઃ પ્રાર્થયેદ્ બોધિમુત્તમામ્ ।
અહં સ્યામિતિ સર્વજ્ઞો ધ્યાનપારમિતાં ગતઃ

યચ્ચ પુણ્યં ભવેત્તેષાં નિષેવિત્વા ઇમાં ક્રિયામ્ ।
કલ્પકોટીસહસ્રાણિ યે પૂર્વં પરિકીર્તિતાઃ

આયું ચ મમ યો શ્રુત્વા સ્ત્રી વાપિ પુરુષો ઽપિ વા ।
એકક્ષણં પિ શ્રદ્ધાતિ ઇદં પુણ્યમનન્તકમ્

વિચિકિત્સાં ચ વર્જિત્વા ઇઞ્જિતા મન્યિતાનિ ચ ।
અધિમુચ્યેન્મુહૂર્તં પિ ફલં તસ્યેદમીદૃશમ્

બોધિસત્ત્વાશ્ચ યે ભોન્તિ ચરિતાઃ કલ્પકોટિયઃ ।
ન તે ત્રસન્તિ શ્રુત્વેદં મમ આયુરચિન્તિયમ્

મૂર્ધેન ચ નમસ્યન્તિ અહમપ્યેદૃશો ભવેત્ ।
અનાગતસ્મિન્નધ્વાનિ તારેયં પ્રાણિકોટિયઃ

યથા શાક્યમુનિર્નાથઃ શાક્યસિંહો મહામુનિઃ ।
બોધિમણ્ડે નિષીદિત્વા સિંહનાદમિદં નદેત્

અહમપ્યનાગતે ઽધ્વાનિ સત્કૃતઃ સર્વદેહિનામ્ ।
બોધિમણ્ડે નિષીદિત્વા આયું દેશેષ્યમીદૃશમ્

અધ્યાશયેન સંપન્નાઃ શ્રુતાધારાશ્ચ યે નરાઃ ।
સંધાભાષ્યં વિજાનન્તિ કાઙ્ક્ષા તેષાં ન વિદ્યતે

પુનરપરમજિત ય ઇમં તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા અવતરેદધિમુચ્યેત અવગાહેત અવબુધ્યેત, સો ઽસ્માદપ્રમેયતરં પુણ્યાભિસંસ્કારં પ્રસવેદ્ બુદ્ધજ્ઞાનસંવર્તનીયમ્ । કઃ પુનર્વાદો ય ઇમમેવંરૂપં ધર્મપર્યાયં શૃણુયાચ્છ્રાવયેત વાચયેદ ધારયેદ્વા લિખેદ્વા લિખાપયેદ્વા પુસ્તકગતં વા સત્કુર્યાત્, ગુરુકુર્યાન્માનયેત્ પૂજયેત્ સત્કારયેદ્વા પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્રધ્વજપાતકાભિસ્તૈલપ્રદીપૈર્વા ઘૃતપ્રદીપૈર્વા ગન્ધતૈલપ્રદીપૈર્વા, બહુતરં પુણ્યાભિસંસ્કારં પ્રસવેદ્ બુદ્ધજ્ઞાનસંવર્તનીયમ્ ॥
યદા ચ અજિત સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ઇમં તથાગતાયુષ્પ્રમાણનિર્દેશં ધર્મપર્યાય શ્રુત્વા અધ્યાશયેનાધિમુચ્યતે, તદા તસ્યેદમધ્યાશયલક્ષણં વેદિતવ્યમ્ - યદુત ગૃધ્રકૂટપર્વતગતં માં ધર્મં નિર્દેશયન્તં દ્રક્ષ્યતિ બોધિસત્ત્વગણપરિવૃતં બોધિસત્ત્વગણપુરસ્કૃતં શ્રાવકસંઘમધ્યગતમ્ । ઇદં ચ મે બુદ્ધક્ષેત્રં સહાં લોકધાતું વૈડૂર્યમયીં સમપ્રસ્તરાં દ્રક્ષ્યતિ સુવર્ણસૂત્રાષ્ટાપદવિનદ્ધાં રત્નવૃક્ષૈર્વિચિત્રિતામ્ । કૂટાગારપરિભોગેષુ ચ અત્ર બોધિસત્ત્વાન્ નિવસતો દ્રક્ષ્યતિ । ઇદમજિત અધ્યાશયેનાધિમુક્તસ્ય કુલપુત્રસ્ય વા કુલદુહિતુર્વા અધ્યાશયલક્ષણં વેદિતવ્યમ્ ॥
અપિ તુ ખલુ પુનરજિત તાનપ્યહમધ્યાશયાધિમુક્તાન્ કુલપુત્રાન્ વદામિ, યે તથાગતસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા ન પ્રતિક્ષેપ્સ્યન્તિ ઉત્તરિ ચાભ્યનુમોદયિષ્યન્તિ । કંઃ પુનર્વાદો યે ધારયિષ્યન્તિ વાચયિષ્યન્તિ । તતસ્તથાગતં સોં ઽસેન પરિહરતિ ય ઇમં ધર્મપર્યાયં પુસ્તકગતં કૃત્વા અંસેન પરિહરતિ । ન મે તેનાજિત કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા સ્તૂપાઃ કર્તવ્યાઃ, ન વિહારા કર્તવ્યાઃ, ન ભિક્ષુસંઘાય ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાસ્તેનાનુપ્રદેયા ભવન્તિ । તત્કસ્ય હેતોઃ? કૃતા મે તેન અજિત કુલપુત્રેણ વા કુલદુહિત્રા વા શરીરેષુ શરીરપૂજા, સપ્તરત્નમયાશ્ચ સ્તૂપાઃ કારિતાઃ, યાવદ્ બ્રહ્મલોકમુચ્ચૈસ્ત્વેન અનુપૂર્વપરિણાહેન સચ્છત્રપરિગ્રહાઃ સવૈજયન્તીકા ઘણ્ટાસમુદ્ગાનુરતાઃ, તેષાં ચ શરીરસ્તૂપાનાં વિવિધાઃ સત્કારાઃ કૃતા નાનાવિધૈર્દિવ્યૈર્માનુષ્યકૈઃ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનચૂર્ણચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકાવૈજયન્તીભિર્વિવિધમધુરમનોજ્ઞપટુપટહદુન્દુભિમહાદુન્દુભિભિર્વાદ્યતાલનિનાદર્નિર્ઘોષશબ્દૈર્નાનાવિધૈશ્ચ ગીતનૃત્યલાસ્યપ્રકારૈર્બહુભિરપરિમિતૈર્બહ્વપ્રમેયાણિ કલ્પકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ સત્કારઃ કૃતો ભવતિ । ઇમં ધર્મપર્યાયં મમ પરિનિર્વૃતસ્ય ધારયિત્વા વાચયિત્વા લિખિત્વા ( વૈદ્ય 202 ) પ્રકાશયિત્વા વિહારા અપિ તેન અજિત કૃતા ભવન્તિ વિપુલા વિસ્તીર્ણાઃ । પ્રગૃહીતાશ્ચ લોહિતચન્દનમયા દ્વાત્રિંશત્પ્રાસાદા અષ્ટતલા ભિક્ષુસહસ્રાવાસાઃ । આરામપુષ્પોપશોભિતાશ્ચંક્રમવનોપેતાઃ શયનાસનોપસ્તબ્ધાઃ ખાદ્યભોજ્યાન્નપાનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારપરિપૂર્ણાઃ સર્વસુખોપધાનપ્રતિમણ્ડિતાઃ । તે ચ બહ્વપ્રમેયા યદુત શતં વા સહસ્રં વા શતસહસ્રં વા કોટી વા કોટીશતં વા કોટીસહસ્રં વા કોટિશતસહસ્રં વા કોટીનયુતશતસહસ્રં વા । તે ચ મમ સંમુખં શ્રાવકસંઘસ્ય નિર્યાતિતાઃ, તે ચ મયા પરિભુક્તા વેદિતવ્યાઃ । ય ઇમં ધર્મપર્યાયં તથાગતસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય ધારયેદ્વા વાચયેદ્વા દેશયેદ્વા લિખેદ્વા લેખયેદ્વા, તદનેનાહમજિતપર્યાયેણ એવં વદામિ - ન મે તેન પરિનિર્વૃતસ્ય ધાતુસ્તૂપાઃ કારયિતવ્યાઃ, ન સંઘપૂજા । કઃ પુનર્વાદો ઽજિત ય ઇમં ધર્મપર્યાયં ધારયન્ દાનેન વા સંપાદયેચ્છીલેન વા ક્ષાન્ત્યા વા વીર્યેણ વા ધ્યાનેન
વા પ્રજ્ઞયા વા સંપાદયેત્, બહુતરં પુણ્યાભિસંસ્કારં સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પ્રસવેદ્ બુદ્ધજ્ઞાનસંવર્તનીયમપ્રમેયમસંખ્યેયમપર્યન્તમ્ । તદ્યથાપિ નામ અજિત આકાશ ધાતુરપર્યન્તઃ પૂર્વદક્ષિણપશ્ચિમોત્તરાધરોર્ધ્વાસુ દિક્ષુ વિદિક્ષુ, એવમપ્રમેયાસંખ્યેયાન્ સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા પુણ્યાભિસંસ્કારાન્ પ્રસવેદ્ બુદ્ધજ્ઞાનસંવર્તનીયાન્ ય ઇમં ધર્મપર્યાયં ધારયેદ્વા વાચયેદ્વા દેશયેદ્વા લિખેદ્વા લિખાપયેદ્વા । તથાગતચૈત્યસત્કારાર્થં ચ અભિયુક્તો ભવેત્, તથાગતશ્રાવકાણાં ચ વર્ણં ભાષેત, બોધિસત્ત્વાનાં ચ મહાસત્ત્વાનાં ગુણકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ પરિકીર્તયેત્, પરેષાં ચ સંપ્રકાશયેત્, ક્ષાન્ત્યા ચ સંપાદયેત્, શીલવાંશ્ચ ભવેત્, કલ્યાણધર્મઃ સુખસંવાસઃ ક્ષાન્તશ્ચ ભવેત્, દાન્તશ્ચ ભવેદનભ્યસૂયકશ્ચ, અપગતક્રોધમનસ્કારો ઽવ્યાપન્નમનસ્કારઃ સ્મૃતિમાંશ્ચ સ્થામવાંશ્ચ ભવેત્, વીર્યવાંશ્ચ નિત્યાભિયુક્તશ્ચ ભવેત્, બુદ્ધધર્મપર્યેષ્ટ્યા ધ્યાયી ચ ભવેત્, પ્રતિસંલયનગુરુકઃ પ્રતિસંલયનબહુલશ્ચ પ્રશ્નપ્રભેદકુશલશ્ચ ભવેત્, પ્રશ્નકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં વિસર્જયિતા । યસ્ય કસ્યચિદજિત બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય ઇમં ધર્મપર્યાયં તથાગતસ્ય પરિનિર્વૃતસ્ય ધારયતઃ ઇમે એવંરૂપા ગુણા ભવેયુર્યે મયા પરિકીર્તિતાઃ, સો ઽજિત કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા એવં વેદિતવ્યઃ - બોધિમણ્ડસંપ્રસ્થિતો ઽયં કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા બોધિમભિસંબોદ્ધું બોધિવૃક્ષમૂલં ગચ્છતિ । યત્ર ચ અજિત સ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા તિષ્ઠેદ્વા નિષીદેદ્વા ચંક્રમેદ્વા, તત્ર અજિત તથાગતમુદ્દિશ્ય ચૈત્યં કર્તવ્યમ્, તથાગતસ્તૂપો ઽયમિતિ ચ સ વક્તવ્યઃ સદેવકેન લોકેનેતિ ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
પુણ્યસ્કન્ધો અપર્યન્તો વર્ણિતો મે પુનઃ પુનઃ ।
ય ઇદં ધારયેત્સૂત્રં નિર્વૃતે નરનાયકે

પૂજાશ્ચ મે કૃતાસ્તેન ધાતુસ્તૂપાશ્ચ કારિતાઃ ।
રત્નામયા વિચિત્રાશ્ચ દર્શનીયઃ સુશોભનાઃ

બ્રહ્મલોકસમા ઉચ્ચા છત્રાવલિભિરન્વિતાઃ ।
પરિણાહવન્તઃ શ્રીમન્તો વૈજયન્તીસમન્વિતાઃ

પટુઘણ્ટા રણન્તશ્ચ પટ્ટદામોપશોભિતાઃ ।
વાતેરિતાસ્તથા ઘણ્ટા શોભન્તિ જિનધાતુષુ

પૂજા ચ વિપુલા તેષાં પુષ્પગન્ધવિલેપનૈઃ ।
કૃતા વાદ્યૈશ્ચ વસ્ત્રૈશ્ચ દુન્દુભીભિઃ પુનઃ પુન

મધુરા વાદ્યભાણ્ડા ચ વાદિતા તેષુ ધાતુષુ ।
ગન્ધતૈલપ્રદીપાશ્ચ દત્તાસ્તે ઽપિ સમન્તતઃ

ય ઇદં ધારયેત્ સૂત્રં ક્ષયકાલિ ચ દેશયેત્ ।
ઈદૃશી મે કૃતા તેન વિવિધા પૂજનન્તિકા

અગ્રા વિહારકોટ્યો ઽપિ બહુશ્ચન્દનકારિતાઃ ।
દ્વાત્રિંશતી ચ પ્રાસાદા ઉચ્ચૈસ્ત્વેનાષ્ટવત્તલાઃ

શય્યાસનૈરુપસ્તબ્ધાઃ ખાદ્યભોજ્યૈઃ સમન્વિતાઃ ।
પ્રવેણી પ્રણીત પ્રજ્ઞપ્તા આવાસાશ્ચ સહસ્રશઃ

આરામાશ્ચંક્રમા દત્તાઃ પુષ્પારામોપશોભિતાઃ ।
બહુ ઉચ્છદકાશ્ચૈવ બહુરૂપવિચિત્રિતાઃ

સંઘસ્ય વિવિધા પૂજા કૃતા મે તેન સંમુખમ્ ।
ય ઇદં ધારયેત્સૂત્રં નિર્વૃતસ્મિન્ વિનાયકે

અધિમુક્તિસારો યો સ્યાદતો બહુતરં હિ સઃ ।
પુણ્યં લભેત યો એતત્સૂત્રં વાચેલ્લિખેત વા

લિખાપયેન્નરઃ કશ્ચિત્ સુનિરુક્તં ચ પુસ્તકે ।
પુસ્તકં પૂજયેત્તચ્ચ ગન્ધમાલ્યવિલેપનૈઃ

દીપં ચ દદ્યાદ્યો નિત્યં ગન્ધતૈલસ્ય પૂરિતમ્ ।
જાત્યુત્પલાતિમુક્તૈશ્ચ પ્રકરૈશ્ચમ્પકસ્ય ચ

કુર્યાદેતાદૃશીં પૂજાં પુસ્તકેષુ ચ યો નરઃ ।
બહુ પ્રસવતે પુણ્યં પ્રમાણં યસ્ય નો ભવેત્

યથૈવાકાશધાતૌ હિ પ્રમાણં નોપલભ્યતે ।
દિશાસુ દશસૂ નિત્યં પુણ્યસ્કન્ધો ઽયમીદૃશઃ

કઃ પુનર્વાદો યશ્ચ સ્યાત્ ક્ષાન્તો દાન્તઃ સમાહિતઃ ।
શીલવાંશ્ચૈવ ધ્યાયી ચ પ્રતિસંલાનગોચરઃ

અક્રોધનો અપિશુનશ્ચૈત્યસ્મિન્ ગૌરવે સ્થિતઃ ।
ભિક્ષૂણાં પ્રણતો નિત્યં નાધિમાની ન ચાલસઃ

પ્રજ્ઞવાંશ્ચૈવ ધીરશ્ચ પ્રશ્નં પૃષ્ટો ન કુપ્યતિ ।
અનુલોમં ચ દેશેતિ કૃપાબુદ્ધી ચ પ્રાણિષુ

ય ઈદૃશો ભવેત્કશ્ચિદ્ યઃ સૂત્રં ધારયેદિદમ્ ।
ન તસ્ય પુણ્યસ્કન્ધસ્ય પ્રમાણમુપલભ્યતે

યદિ કશ્ચિન્નરઃ પશ્યેદીદૃશં ધર્મભાણકમ્ ।
ધારયન્તમિદં સૂત્રં કુર્યાદ્વૈ તસ્ય સત્ક્રિયામ્

દિવ્યૈશ્ચ પુષ્પૈસ્તથ ઓકિરેત દિવ્યૈશ્ચ વસ્ત્રૈરભિચ્છાદયેત ।
મૂર્ધેન વન્દિત્વ ચ તસ્ય પાદૌ તથાગતો ઽયં જનયેત સંજ્ઞામ્

દૃષ્ટ્વા ચ તં ચિન્તયિ તસ્મિ કાલે ગમિષ્યતે એષ દ્રુમસ્ય મૂલમ્ ।
બુધ્યિષ્યતે બોધિમનુત્તરાં શિવાં હિતાય લોકસ્ય સદેવકસ્ય

યસ્મિંશ્ચ સો ચંક્રમિ તાદૃશો વિદુઃ તિષ્ઠેત વા યત્ર નિષીદયેદ્વા ।
શય્યાં ચ કલ્પેય કહિંચિ ધીરો ભાષન્તુ ગાથાં પિ તુ એકસૂત્રાત્

યસ્મિંશ્ચ સ્તૂપં પુરુષોત્તમસ્ય કારાપયેચ્ચિત્રસુદર્શનીયમ્ ।
ઉદ્દિશ્ય બુદ્ધં ભગવન્ત નાયકં પૂજાં ચ ચિત્રાં તહિ કારયેત્તથા

મયા સ ભુક્તઃ પૃથિવીપ્રદેશો મયા સ્વયં ચંક્રમિતં ચ તત્રં ।
તત્રોપવિષ્ટો અહમેવ ચ સ્યાં યત્ર સ્થિતઃ સો ભવિ બુદ્ધપુત્રઃ