ઋતુસંહાર · અધ્યાય 5

પ્રરૂઢશાલીક્ષુચયાવૃતક્ષિતિં ક્વચિત્સ્થિતક્રૌઞ્ચનિનાદરાજિતમ્
પ્રકામકામં પ્રમદાજનપ્રિયં વરોરુ કાલં શિશિરાહ્વયં શૃણુ ॥

નિરુદ્ધવાતાયનમન્દિરોદરં હુતાશનો ભાનુમતો ગભસ્તયઃ
ગુરૂણિ વાસાંસ્યબલાઃ સયૌવનાઃ પ્રયાન્તિ કાલે ઽત્ર જનસ્ય સેવ્યતામ્ ॥

ન ચન્દનં ચન્દ્રમરીચિશીતલં ન હર્મ્યપૃષ્ઠં શરદિન્દુનિર્મલમ્
ન વાયવઃ સાન્દ્રતુષારશીતલા જનસ્ય ચિત્તં રમયન્તિ સામ્પ્રતમ્ ॥

તુષારસંઘાતનિપાતશીતલાઃ શશાઙ્કભાભિઃ શિશિરીકૃતાઃ પુનઃ
વિપાણ્ડુતારાગણચારુભૂષણા જનસ્ય સેવ્યા ન ભવન્તિ રાત્રયઃ ॥

ગૃહીતતામ્બૂલવિલેપનસ્રજઃ પુષ્પાસવામોદિતવક્ત્રપઙ્કજાઃ
પ્રકામકાલાગુરુધૂપવાસિતં વિશન્તિ શય્યાગૃહમુત્સુકાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

કૃતાપરાધાન્બહુશો ઽભિતર્જિતાન્ સવેપથૂન્ સાધ્વસલુપ્તચેતસઃ
નિરીક્ષ્ય ભર્તૄન્ સુરતાભિલાષિણઃ સ્ત્રિયો ઽપરાધાન્સમદા વિસસ્મરુઃ ॥

પ્રકામકામૈર્ યુવભિઃ સુનિર્દયં નિશાસુ દીર્ઘાસ્વભિરામિતાશ્ચિરમ્
ભ્રમન્તિ મન્દં શ્રમખેદિતોરવઃ ક્ષપાવસાને નવયૌવનાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

મનોજ્ઞકૂર્પાસકપીડિતસ્તનાઃ સરાગકૌશેયકભૂષિતોરવઃ
નિવેશિતાન્તઃ કુસુમૈઃ શિરોરુહૈર્ વિભૂષયન્તીવ હિમાગમં સ્ત્રિયઃ ॥

પયોધરૈઃ કુઙ્કુમરાગપિઞ્જરૈઃ સુખોપસેવ્યૈર્નવયૌવનોષ્મભિઃ
વિલાસિનીભિઃ પરિપીડિતોરસઃ સ્વપન્તિ શીતં પરિભૂય કામિનઃ ॥

સુગન્ધિનિઃશ્વાસવિકમ્પિતોત્પલં મનોહરં કામરતિપ્રબોધકમ્
નિશાસુ હૃષ્ટા સહ કામિભિઃ સ્ત્રિયઃ પિબન્તિ મદ્યં મદનીયમુત્તમમ્ ॥

અપગતમદરાગા યોષિદેકા પ્રભાતે કૃતનિબિડકુચાગ્રા પત્યુરાલિઙ્ગનેન
પ્રિયતમપરિભુક્તં વીક્ષમાણા સ્વદેહં વ્રજતિ શયનવાસાદ્વાસમન્યં હસન્તી ॥

અગુરુસુરભિધૂપામોદિતં કેશપાશં ગલિતકુસુમમાલં કુઞ્ચિતાગ્રં વહન્તી
ત્યજતિ ગુરુનિતમ્બા નિમ્નનાભિઃ સુમધ્યા ઉષસિ શયનમન્યા કામિની ચારુશોભામ્ ॥

કનકકમલકાન્તૈશ્ ચારુતામ્રાધરોષ્ઠૈઃ શ્રવણતટનિષક્તૈઃ પાટલોપાન્તનેત્રૈઃ
ઉષસિ વદનબિમ્બૈરંસસંસક્તકેશૈઃ શ્રિય ઇવ ગૃહમધ્યે સંસ્થિતા યોષિતો ઽદ્ય ॥

પૃથુજઘનભરાર્તાઃ કિંચિદાનમ્રમધ્યાઃ સ્તનભરપરિખેદાન્મન્દમન્દં વ્રજન્ત્યઃ
સુરતસમયવેષં નૈશમાશુ પ્રહાય દધતિ દિવસયોગ્યં વેશમન્યાસ્તરુણ્યઃ ॥

નખપદચિતભાગાન્ વીક્ષમાણાઃ સ્તનાન્તાન્ અધરકિસલયાગ્રં દન્તભિન્નં સ્પૃશન્ત્યઃ
અભિમતરતવેષં નન્દયન્ત્યસ્તરુણ્યઃ સવિતુરુદયકાલે ભૂષયન્ત્યાનનાનિ ॥

પ્રચુરગુડવિકારઃ સ્વાદુશાલીક્ષુરમ્યઃ પ્રબલસુરતકેલિર્જાતકન્દર્પદર્પઃ
પ્રિયજનરહિતાનાં ચિતસંતાપહેતુઃ શિશિરસમય એષ શ્રેયસે વો ઽસ્તુ નિત્યમ્ ॥