રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 7

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે નર્મદામાહાત્મ્યે સહૈતુકરેવાનામમાહાત્મ્યવર્ણને મયૂરકલ્પસમુદ્ભવો નામ ષષ્ઠો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 7
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પુનરેકાર્ણવે ઘોરે નષ્ટે સ્થાવરજંગમે ।
સલિલેનાપ્લુતે લોકે નિરાલોકે તમોદ્ભવે

બ્રહ્મૈકો વિચરંસ્તત્ર તમીભૂતે મહાર્ણવે ।
દિવ્યવર્ષસહસ્રં તુ ખદ્યોત ઇવ રૂપવાન્

શેતે યોજનસાહસ્રમ્ અપ્રમેયમ્ અનુત્તમમ્ ।
દ્વાદશાદિત્યસંકાશં સહસ્રચરણેક્ષણમ્

પ્રસુપ્તં ચાર્ણવે ઘોરે હ્યપશ્યત્કૂર્મરૂપિણમ્ ।
તં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયાપન્નો બ્રહ્મા બોધયતે શનૈઃ

સ્તુતિભિર્મંગલૈશ્ચૈવ વેદવેદાંગસંભવૈઃ ।
વાચસ્પતે વિબુધ્યસ્વ મહાભૂત નમો ઽસ્તુ તે

તવોદરે જગત્સર્વં તિષ્ઠતે પરમેશ્વર ।
તદ્વિમુઞ્ચ મહાસત્ત્વ યત્પૂર્વં સંહૃતં ત્વયા

વ્યતીતા રજની બ્રાહ્મી દિનં સમનુવર્તતે ।
નિરીક્ષ્ય સર્વલોકેશ યેન સંભવતે જગત્

સ નિશમ્ય વચસ્તસ્ય ઉત્થિતઃ પરમેશ્વરઃ ।
સમુદ્ગિરન્ સ લોકાંસ્ત્રીન્ ગ્રસ્તાન્ કલ્પક્ષયે તદા

દેવદાનવગન્ધર્વાઃ સયક્ષોરગરાક્ષસાઃ ।
સચન્દ્રાર્કગ્રહાઃ સર્વે શરીરાત્તસ્ય નિર્ગતાઃ

તતો હ્યેકાર્ણવં સર્વં વિભજ્ય પરમેશ્વરઃ ।
વિસ્તીર્ણોપલતોયૌઘાં સરિત્સરવિવર્ધિતામ્

પશ્યતે મેદિનીં દેવઃ સવૃક્ષૌષધિપલ્વલામ્ ।
હિમવન્તં ગિરિશ્રેષ્ઠં શ્વેતં પર્વતમુત્તમમ્

શૃઙ્ગવન્તં મહાશૈલં યે ચાન્યે કુલપર્વતાઃ ।
જંબુદ્વીપં કુશં ક્રૌઞ્ચં સગોમેદં સશાલ્મલમ્

પુષ્કરાન્તાશ્ચ યે દ્વીપા યે ચ સપ્તમહાર્ણવાઃ ।
લોકાલોકં મહાશૈલં સર્વં ચ પુરતઃ સ્થિતમ્

ચતુઃપ્રકૃતિસંયુક્તં જગત્ સ્થાવરજંગમમ્ ।
યુગાન્તે તુ વિનિષ્ક્રાન્તમ્ અપશ્યત્સ મહેશ્વરઃ

વિપ્રકીર્ણશિલાજાલામપશ્યત્સ વસુંધરામ્ ।
કૂર્મપૃષ્ઠોપગાં દેવીં મહાર્ણવગતાં પ્રભુઃ

તસ્મિન્ વિશીર્ણશૈલાગ્રે સરિત્સરોવિવર્જિતે ।
નાનાતરંગભિન્નોદ આવર્તોદ્વર્તસંકુલે

નાનૌષધિપ્રજ્વલિતે નાનોત્પલશિલાતલે ।
નાનાવિહંગસંઘુષ્ટાં મત્સ્યકૂર્મસમાકુલામ્

દિવ્યમાયામયીં દેવીમ્ ઉત્કૃષ્ટામ્બુદસન્નિભામ્ ।
નદીમપશ્યદ્દેવેશો હ્યનૌપમ્યજલાશયામ્

મધ્યે તસ્યામ્બુદશ્યામાં પીનોરુજઘનસ્તનીમ્ ।
વસ્ત્રૈરનુપમૈર્દિવ્યૈર્નાનાભરણભૂષિતામ્

સનૂપુરરવોદ્દામાં હારકેયૂરમણ્ડિતામ્ ।
તાદૃશીં નર્મદાં દેવીં સ્વયં સ્ત્રીરૂપધારિણીમ્

યોગમાયામયૈશ્ચિત્રૈર્ભૂષણૈઃ સ્વૈર્વિભૂષિતામ્ ।
અવ્યક્તાઙ્ગીં મહાભાગામપશ્યત્સ તુ નર્મદામ્

અર્ધોદ્યતભુજાં બાલાં પદ્મપત્રાયતેક્ષણામ્ ।
સ્તુવન્તીં દેવદેવેશમુત્થિતાં તુ જલાત્તદા

વિસ્મયાવિષ્ટહૃદયો હ્યહમુદ્વીક્ષ્ય તાં શુભામ્ ।
સ્નાત્વા જલે શુભે તસ્યાઃ સ્તોતુમભ્યુદ્યતસ્તતઃ

અર્ચયામાસ સંહૃષ્ટો મન્ત્રૈર્વેદાંગસંભવૈઃ ।
સૃષ્ટં ચ તત્પુરા રાજન્પશ્યેયં સચરાચરમ્

સદેવાસુરગન્ધર્વં સપન્નગમહોરગમ્ ।
પશ્યામ્યેષા મહાભાગા નૈવ યાતા ક્ષયં પુરા

મહાદેવપ્રસાદાચ્ચ તચ્છરીરસમુદ્ભવા ।
ભૂયો ભૂયો મયા દૃષ્ટા કથિતા તે નૃપોત્તમ

પ્રાદુર્ભાવમિમં કૌર્મ્યં યે ઽધીયન્તે દ્વિજોત્તમાઃ ।
યે ઽપિ શૃણ્વન્તિ વિદ્વાંસો મુચ્યન્તે તે ઽપિ કિલ્બિષૈઃ