રાવણવધ · અધ્યાય 21

સમુત્ક્ષિપ્ય તતો વહ્નિર્ મૈથિલીં રામમુક્તવાન્
"કાકુત્સ્થ ! દયિતાં સાધ્વીં ત્વમાશઙ્કિષ્યથાઃ કથમ્

ના ભવિષ્યદિયં શુદ્ધા યદ્યપાસ્યમહં તતઃ
ન ચૈનાં, પક્ષપાતો મે ધર્માદન્યત્ર રાઘવ !

અપિ તત્ર-રિપુઃ સીતાં ના ઽર્થયિષ્યત દુર્-મતિઃ,
ક્રૂરં જાત્વવદિષ્યચ્ ચ જાત્વસ્તોષ્યચ્છ્રિયં સ્વકામ્.

સઙ્કલ્પં ના ઽકરિષ્યચ્ ચ તત્રેયં શુદ્ધ-માનસા,
સત્યાઽમર્ષમવાપ્સ્યસ્ ત્વં રામઃ સીતા-નિબન્ધનમ્.

ત્વયા ઽદ્રક્ષ્યત કિં ના ઽસ્યાઃ શીલં સંવસતા ચિરમ્,
અદર્શિષ્યન્ત વા ચેષ્ટાઃ કાલેન બધુના ન કિમ્.

યાવજ્જિવમશોચિષ્યો, ના ઽહાસ્યશ્ ચેદિદં તમઃ,
ભાનુરપ્યપતિષ્યત્ ક્ષ્મામક્ષોભિષ્યત ચેદિયમ્.

સમપત્સ્યત રાજેન્દ્ર ! સ્ત્રૈણં યદ્યત્ર ચાપલમ્,
લોક-પાલા ઇહા ઽઽયાસ્યંસ્ તતો ના ઽમી કલિ-દ્રુહઃ.

આશ્ચર્યં યચ્ચ યત્ર સ્ત્રી કૃચ્છ્રે ઽવર્ત્સ્યન્ મતે તવ,
ત્રાસાદસ્યાં વિનષ્ટાયાં કિં કિમાલપ્સ્યથાઃ ફલમ્.

યત્ર યચ્ચા ઽમરિષ્યત્ સ્ત્રી સાધ્વસાદ્ દોષ-વર્જિતા
તદસૂયા-રતૌ લોકે તસ્યા વાચ્યા ઽઽસ્પદં મૃષા.

અમંત્સ્ય ભવાન્ યદ્વદ્ તથૈવ ચ પિતા તવ
ના ઽઽગમિષ્યદ્ વિમાન-સ્થઃ સાક્ષાદ્ દશરથો નૃપઃ.

ના ઽકલ્પ્સ્યત્ સન્નિધિં સ્થાનુઃ શૂલી વૃષભ-વાહનઃ
અન્વભાવિષ્યતા ઽન્યેન મૈથિલી ચેત્ પતિવ્રતા.

આનન્દયિષ્યદાગમ્ય કથં ત્વામરવિન્દ-સત્
રાજેન્દ્ર ! વિશ્વ-સૂર્ ધાતા ચારિત્ર્યે સીતયા ક્ષતે.

પ્રણમન્ બ્રહ્મણા પ્રોક્તો રાજકા ઽધિપતિસ્ તતઃ
"ના, શોત્સ્યન્ મૈથિલી લોકે, નાઽઽચરિષ્યદિદં યદિ.

નાઽમોક્ષ્યામ વયં શઙ્કા- મિહાધાસ્યન્ ન ચેદ્ ભવાન્,
કિં વા ચિત્રમિદં યુક્તં, ભવાન્ યદકરિષ્યત.

પ્રાવર્તિષ્યન્ત ચેષ્ટાશ્ ચેદ્-યાથાતથ્ય-વત્ તવ,
અનુશાસ્યે ત્વયા લોકે રામાઽવર્ત્સ્યંસ્તરાં તતઃ

પ્રાણમન્તમ્ તતો રામમુક્તવાનિતિ શઙ્કરઃ
"કિં નારાયણમાત્માનં ના ઽભોત્સ્યત ભવાનજમ્.

કો ન્યો ઽકર્ત્સ્યદિહ પ્રાણાન્ દૃપ્તાનાં ચ સુર-દ્વિષામ્,
કો વા વિશ્વજનીનેષુ કર્મસુ પ્રાઘટિષ્યત

દૈત્ય-ક્ષયે મહા-રાજ ! યચ્ચ યત્રા ઽઘટિષ્યથાઃ
સમાપ્તિં જાતુ તત્રાપિ કિં ના ઽનેષ્યસ્ ત્વમીહિતમ્.

તાતં પ્રસાદ્ય કૈયેય્યા ભરતાય પ્રપીડિતમ્
સહસ્ર-ચક્ષુષં રામો નિનંસુઃ પરિદૃષ્ટવાન્.

પ્રેતા વરેણ શક્રસ્ય પ્રાણન્તઃ કપયસ્ તતઃ
સંજાતાઃ ફલિના ઽઽનમ્ર-રોચિષ્ણુ-દ્રુમ-સદ્રવઃ.

ભ્રમર કુલા ઽઽકુલોલ્બણ-સુગન્ધિ-પુષ્પ-તરુસ્ તરુણ-મધૂક-સમ્ભવ-પિશઙ્ગિત-તુઙ્ગ-શિખઃ
શિખર-શિલા ઽન્તરાલ-પરિક્wxલ્qqપ્ત-જલા ઽવસરઃ સ-રસ-ફલ-શ્રિયં સ વિતતાન સુવેલ-ગિરિઃ.

સંવાદ્ભિઃ સ-કુસુમ-રેણુભિઃ સમીરૈ- રાનમ્રૈર્ બહુ-ફલ-ધારિભિર્ વના ઽન્તૈઃ
શ્ચ્યોતદ્ભિર્ મધુ-પટલૈશ્ ચ વાનરાણામ્ આપ્યાનો રિપુ-વધ-સમ્ભવઃ પ્રમોદઃ

આયાન્ત્યઃ સ્વ-ફલ-ભરેણ ભઙ્ગુરત્વં ભૃઙ્ગાઽઽલી-નિચય-ચિતા લતાસ્ તરૂણામ્
સા ઽઽમોદાઃ ક્ષિતિ-તલ-સંસ્થિતાઽવલોપ્યા ભોક્ત્ ણાં ષ્રમમદયં ન નીતવત્યઃ.