રાવણવધ · અધ્યાય 17

આશાસત તતઃ શાન્તિમસ્નુરગ્નીનહાવયન્,
વિપ્રાનવાચયન્ યોધાઃ, પ્રાક્કુર્વન્ મઙ્ગલાનિ ચ.

અપૂજયન્ કુલ-જ્યેષ્ઠાનુપાગૂહન્ત બાલકાન્.
સ્ત્રીઃ સમાવર્ધયન્ સાઽસ્રાઃ, કાર્યાણિ પ્રાદિશંસ્ તથા.

આચ્છાદયન્, વ્યલિમ્પંશ્ ચ, પ્રાશ્નન્નથ સુરાઽઽમિષમ્,
પ્રાપિબન્ મધુ-માધ્વીકં ભક્ષ્યાંશ્ ચા ઽઽદન્ યથેપ્સિતાન્

ન્યશ્યન્ શસ્ત્રાણ્યભીષ્ટાનિ, સમનહ્યંશ્ ચ વર્મભિઃ,
અધ્યાસત સુ-યાગાનિ, દ્વિષદ્ભ્યશ્ ચા ઽશપંસ્ તથા.

અપૂજયંશ્ ચતુર્-વક્ત્રં, વિપ્રાનાર્ચંસ્ તથા ઽસ્તુવન્,
સમાલિપત શક્રાઽરિર્ યાનં ચા ઽભ્યલષદ્ વરમ્.

આમુઞ્ચદ્ વર્મ રત્નાઽઽઢ્યમબધ્નાત્ ખડ્ગમુજ્જ્લ્વલમ્,
અધ્યાસ્ત સ્યન્દનં ઘોરં, પ્રાવર્તત તતઃ પુરઃ

આઘ્નન્ ભેરીર્ મહા-સ્વાનાઃ, કમ્બૂંશ્ ચા ઽપ્યધમન્ શુભાન્,
અતાડયન્ મૃદઙ્ગાંશ્ ચ, પેરાશ્ ચા ઽપૂરયન્ કલાઃ.

અસ્તુવન્ બન્દિનઃ, શબ્દાનન્યોન્યં ચોદભાવયન્,
અનદન્ સિંહનાદાંશ્ ચ, પ્રાદ્રેકત હય-દ્વિપમ્.

અ-નિમિત્તાન્યથા ઽપશ્યન્નસ્ફુટદ્ રવિ-મણ્ડલમ્,
ઔક્ષન્ શોણિતમમ્ભોદા, વાયવોઽવાન્સુ-દુઃસહાઃ.

આર્ચ્છન્ વામં મૃગાઃ કૃષ્ણાઃ, શસ્ત્રાણાં વ્યસ્મરન્ ભટાઃ,
રક્તં ન્યષ્ઠીવદક્લામ્ય- દખિદ્યદ્ વાજિ-કુઞ્જરમ્.

ન તાનગણયન્ સર્વાનાસ્કન્દંશ્ ચ રિપૂન્, દ્વિષઃ
અચ્છિન્દન્નસિભિસ્ તીક્ષ્ણૈરભિન્દંસ્ તોમરૈસ્ તથા

ન્યકૃન્તંશ્ ચક્ર-ધારાભિરતુદન્ શક્તિભિર્ દૃઢમ્,
ભલ્લૈરવિધ્યન્નુગ્રાઽગ્રૈરતૃંહંસ્ તોમરૈરલમ્.

આસ્યન્ પ્લવઙ્ગમા વૃક્ષાનધુન્વન્ ભૂ-ધરૈર્ ભૃશમ્,
અહિંસન્ મુષ્ટિભિઃ ક્રોઘાદદશન્ દશનૈરપિ.

પ્રાદુન્વન્ જાનુભિસ્ તૂર્ણમતુદંસ્ તલ-કૂર્પરૈઃ,
પ્રાહિણ્વન્નરિ-મુક્તાનિ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ.

અતૃણેટ્ શક્ર-જિચ્ છત્રૂનભ્રામ્યચ્ ચ સમન્તતઃ,
અધ્વનચ્ ચ મહા-ઘોરં, ન ચ કંચન નાઽદુનોત્.

નાઽજાનન્ સન્દધાનં તં, ધનુર્ નૈક્ષન્ત બિભ્રતમ્
નેષૂનચેતન્નસ્યન્તં, હતાસ્ તેના ઽવિદુર્ દ્વિષઃ.

અશૃણ્વન્નન્યતઃ શબ્દં, પ્રપલાયન્ત ચા ઽન્યતઃ,
આક્રન્દમન્યતોઽકુર્વંસ્ તેના ઽહન્યન્ત ચાઽન્યતઃ.

પ્રાલોઠન્ત, વ્યભિદ્યન્ત, પરિતો રક્તમસ્રવન્,
પર્યશ્રામ્યન્નતૃપ્યંશ્ ચ ક્ષતાસ્ તેના ઽમ્રિયન્ત ચ.

સૌમિત્રિરાકુલસ્ તસ્મિન્ બ્રહ્માઽસ્ત્રં સર્વ-રક્ષસામ્
નિધનાયા ઽઽજુહૂષત્ તં વ્ય્ષ્ટભ્નાદ્ રઘુ-નન્દનઃ.

તતો માયા-મયીં સીતાં ઘ્નન્ ખડ્ગેન વિયદ્-ગતઃ
અદૃશ્યતેન્દ્રજિદ્, વાક્યમવદત્ તં મરુત્-સુતઃ.

"મા ઽપરાધ્નોદિયં કિંચિદભ્રશ્યત્ પત્યુરન્તિકાત્
સીતાં રાક્ષસ ! મા સ્મૈનાં નિગૃહ્ણાઃ પાપ ! દુઃખિતામ્"

"પીડા-કરમ-મિત્રાણાં કર્તવ્યમિતિ શક્રજિત્
અબ્રવીત્, ખડ્ગ-કૃષ્ટશ્ ચ તસ્યા મૂર્ધાનમચ્છિનત્.

"યત્-કૃતે ઽરીન્ વ્યગૃહ્ણીમ, સમુદ્રમતરામ ચ,
સા હતે"તિ વદન્ રામમુપાતિષ્ઠન્ મરુત્-સુતઃ.

તતઃ પ્રામુહ્યતાં વીરૌ રાઘવાવરુતાં તથા,
ઉષ્ણં ચ પ્રાણતાં દીર્ઘમુચ્ચૈર્ વ્યાક્રોશતાં તથા.

તાવભાષત પૌલસ્ત્યો "મા સ્મ પ્રરુદિતં યુવામ્,
ધ્રુવં સ મોહયિત્વાઽસ્માન્ પાપોઽગચ્છન્નિકુમ્ભિલામ્.

મા સ્મ તિષ્ઠત, તત્ર-સ્થો વધ્યો ઽસ્માવ-હુતાઽનલઃ,
અસ્ત્રે બ્રહ્મ-શિરસ્યુગ્રે સ્યન્દને ચા ઽનુપાર્જિતે.

બ્રહ્મા ઽદધાદ્ વધં તસ્ય તસ્મિન્ કર્મણ્યસંસ્થિતે"
પ્રાયચ્છદાજ્ઞાં સૌમિત્રેર્ યુથપાનાં ચ રાઘવઃ.

તાં પ્રત્યૈચ્છન્ સુ-સંપ્રિતાસ્ તતસ્ તે સ-વિભીષણાઃ,
નિકુમ્ભિલાં સમભ્યાયન્, ન્યરુધ્યન્ત ચ રાક્ષસૈઃ

દિક્-પાલૈઃ કદનં તત્ર સેને પ્રાકુરુતાં મહત્,
ઐતાં રક્ષાંસિ નિર્જિત્ય દ્રુતં પૌલસ્ત્ય-લક્ષ્મણૌ,

તત્રેન્દ્રજિતમૈક્ષેતાં કૃત-ધિષ્ણ્યં સમાહિતમ્.
સો ઽજુહોત્ કૃષ્ણવર્ત્માનમામનન્ મન્ત્રમુત્તમમ્.

અધ્યાયચ્ છક્રજિદ્ બ્રહ્મ, સમાધેરચલન્ ન ચ.
તમાહ્વયત સૌમિત્રિરગર્જચ્ ચ ભયંકરમ્.

અકુપ્યદિન્દ્રજિત્ તત્ર, પિતૃવ્યં ચાઽગદદ્ વચઃ
"ત્વમત્રા ઽજાયથા, દેહ ઇહા ઽપુષ્યત્ સુરાઽમિષૈઃ,

ઇહા ઽજીવ, ઇહૈવ ત્વં ક્રૂરમારભથાઃ કથમ્,
નાઽપશ્યઃ પાણિમાર્દ્રં ત્વં, બન્ધુ-ત્વં નાઽપ્યપૈક્ષથાઃ.

અ-ધર્માન્ ના ઽત્રસઃ પાપ ! લોક-વાદાન્ ન ચા ઽબિભેઃ,
ધર્મ-દુષણ ! નૂનં ત્વં ના ઽજાના, ના ઽશૃણોરિદમ્.

નિરાકૃત્ય યથા બન્ધૂન્ લઘુ-ત્વં યાત્ય-સંશયમ્."
પિતૃવ્યેણ તતો વાક્યમભ્યધીયત શક્રજિત્

"મિથ્યા મા સ્મ વ્યતિક્રામો, મચ્છીલં મા ન બધ્યથાહ્
સત્યં સમભવં વંશે પાપાનાં રક્ષસામહમ્.

ન ત્વજાયત મે શીલં તાદૃક્, યાદૃક્ પિતુસ્ તવ.
ક્ષયાઽઽવહેષુ દોષેષુ વાર્યમાણો મયા ઽરમત્

દશ-ગ્રીવં ઽહમેતસ્માદત્યજં, ન તુ વિદ્વિષન્.
પર-સ્વાન્યાર્જયન્, નારીરન્યદીયાઃ પરામૃશત્.

વ્યજિઘૃક્ષત્ સુરાન્ નિત્યં, પ્રામાદ્યદ્ ગુણિનાં હિતે,
આશઙ્કત સુહૃદ્-બન્ધૂન-વૃદ્ધાન્ બહ્વમન્યત.

દોષૈરરમતૈભિસ્ તે પિતા ઽત્યજ્યત યૈર્ મયા.
તતો-રુષ્યદનર્દચ્ ચ, દ્વિ-વિંશતિભિરેવ ચ

શરૈરતાડયદ્ બન્ધું, પઞ્ચ-વિંશતિભિર્ નૃપમ્
રાવણિસ્ તસ્ય સૌમિત્રિરમથ્નાચ્ ચતુરો હયાન્.

સાગરથિં ચા ઽલુનાદ્ બાણૈરભનક્ સ્યન્દનં તથા,
સૌમિત્રિમકિરદ્ બાણૈઃ પરિતો રાવણિસ્ તતઃ.

તાવસ્ફાવયતાં શાક્તિં, બાણાંશ્ ચાઽકિરતાં મુહુઃ.
વારુણં લક્ષ્મણોઽક્ષિપ્યદક્ષિપદ્ રૌદ્રમિન્દ્રજિત્.

તે પરસ્પરમાસાદ્ય શસ્ત્રે નાશમગચ્છતામ્,
આસુરં રાક્ષસઃ શસ્ત્રં તતો ઘોરં વ્યસર્જયત્,

તસ્માન્ નિરપતદ્ ભૂરિ શિલા-શૂલેષ્ટિ-મુદ્ગરમ્.
માહેશ્વરેણ સૌમિત્રિરસ્તભ્નાત્ તત્ સુદુર્જયમ્.

તતો રૌદ્ર-સમાયુક્તં માહેન્દ્રં લક્ષ્મણોઽસ્મરત્,
તેનાઽઽગમ્યત ઘોરેણ, શિરશ્ ચા ઽહ્રિયત દ્વિષઃ

અતુષ્યન્નમરાઃ સર્વે, પ્રાહૃષ્યન્ કપિ-યૂથપાઃ,
પર્યષ્વજત સૌમિત્રિં, મૂર્ધ્ન્યજિઘ્રચ્ ચ રાઘવઃ.

અરોદીદ્ રાક્ષસાઽનીકમરોદન્ નૃ-ભુજાં પતિઃ,
મૈથિલ્યૈ ચા ઽશપદ્ધન્તું તાં પ્રાક્રમત ચાઽઽતુરઃ.

"અ-યુક્તમિદમ્" ત્યન્યે તમાપ્તાઃ પ્રત્યવારયન્,
ન્યરુન્ધંશ્ ચા ઽસ્ય પન્થાનં બન્ધુતા શુચમારુણત્.

આસ્ફાયતા ઽસ્ય વીરત્વમમર્ષશ્ ચા ઽપ્યતાયત
રાવણસ્ય તતઃ સૈન્યં સમસ્તમયુયુત્સયત્.

અગ્નીનવરિવસ્યંશ્ ચ તે, ઽનમસ્યંશ્ ચ શઙ્કરમ્,
દ્વિજાનપ્રીણયન્ શાન્ત્યૈ યાતુધાના ભવદ્-ભિયઃ.

પરિતઃ પર્યવાદ્ વાયુરાજ્ય-ગન્ધિર્ મનો-રમઃ,
અશ્રૂયત સ પુણ્યાહઃ સ્વસ્તિ-ઘોષઃ સમુચ્ચરન્.

યોદ્ધારો ઽબિભરુઃ શાન્ત્યૈ સાઽક્ષતં વારિ મૂર્ધભિઃ,
રત્નાનિ ચા ઽદદુર્ ગાશ્ ચ, સમવાઞ્છન્નથાઽઽશિષઃ.

અદિહંશ્ ચન્દનૈઃ શુભ્રૈર્, વિચિત્રં સમવસ્ત્રયન્,
અધારયન્ સ્રજઃ કાન્તા, વર્મ ચા ઽન્યે ઽદધુર્ દ્રુતમ્.

સમક્ષ્ણુવત શસ્ત્રાણિ, પ્રામૃજન્ ખડ્ગ-સંહતીઃ,
ગજાઽઽદીનિ સમારોહન્, પ્રાતિષ્ઠન્તા ઽઽથ સત્વરાઃ

અપૂરયન્ નભઃ શબ્દો બલ-સંવર્ત-સંભવઃ
અપૂર્યન્ત ચ દિગ્-ભાગાસ્ તુમુલૈસ્ તૂર્ય-નિસ્વનૈઃ.

આસીદ્ દ્વારેષુ સંઘટ્ટો રથાઽશ્વ-દ્વિપરક્ષસામ્
સમહાન-નિમિત્તૈશ્ ચ સમભૂયત ભીષણૈઃ

કપયો ઽબિભયુસ્ તસ્મિન્નભઞ્જંશ્ ચ મહા-દ્રુમાન્
પ્રોદખાયન્ ગિરીંસ્ તૂર્ણમગૃહ્ણંશ્ ચ મહા-શિલાઃ.

તતઃ સમભવદ્ યુદ્ધં પ્રાહરન્ કપિ-રાક્ષસાઃ,
અન્યોન્યેના ઽભ્યભૂયન્ત, વિમર્દમસહન્ત ચ.

પ્રાવર્ધત રજો ભૌમં, તદ્ વ્યાશ્નુત દિશો દશ,
પરાઽઽત્મીય-વિવેકં ચ પ્રામુષ્ણાત્ કપિ-રક્ષસામ્.

તતો ઽદ્વિષુર્ નિરાલોકે સ્વેભ્યો ઽન્યેભ્યશ્ ચ રાક્ષસાઃ.
અદ્વિષન્ વાનરાશ્ ચૈવ વાનરેભ્યો ઽપિ નિર્દયાઃ

અઘુરંસ્ તે મહા-ઘોરમશ્ચ્યોતન્નથ શોણિતમ્,
સમપદ્યત રક્તેન સમન્તાત્ તેન કર્દમઃ.

ગમ્ભીરાઃ પ્રાવહન્ નદ્યઃ, સમજાયન્ત ચ હ્રદાઃ,
વૃદ્ધં ચ તદ્ રજો ઽશામ્યત્, સમવેદ્યન્ત ચ દ્વિષઃ.

તતો ઽચિત્રીયતા ઽસ્ત્રૌઘૈર્ ધનુશ્ ચા ઽધૂનયન્ મહત્
રામઃ, સમીહિતં તસ્ય નાઽચેતન્ સ્વે ન ચા ઽપરે.

છિન્નાનૈક્ષન્ત ભિન્નાંશ્ ચ સમન્તાદ્ રામ-સાયુકૈઃ.
ક્રુષ્ટં હાહેતિ ચા ઽશૃણ્વન્ ન ચ રામં ન્યરૂપયન્.

અભિનચ્ છત્રુ-સંઘાતાનક્ષુણદ્ વાજિ-કુઞ્જરમ્,
અપિનટ્ ચ રથાઽનીકં, ન ચા ઽજ્ઞાયત સંચરન્.

દશ દન્તિ-સહસ્રાણિ રથિનાં ચ મહાઽઽત્મનામ્
ચતુર્દશ સહસ્રાણિ સાઽઽરોહાણાં ચ વાજિનામ્

લક્ષે ચ દ્વે પદાતીનાં રાઘવેણ ધનુર્-ભૃતા
અનીયન્તાષ્ટમે ભાગે દિવસસ્ય પરિક્ષયમ્.

યમ-લોકમિવાઽગ્રથ્નાદ્, રુદ્રાઽઽક્રીડમિવા ઽકરોત્,
શૈલૈરિવા ઽચિનોદ્ ભૂમિં બૃહદ્ભી રાક્ષસૈર્ હતૈઃ.

અસ્તુવન્ દેવ-ગન્ધર્વા, વ્યસ્મયન્ત પ્લવઙ્ગમાઃ
કપીન્દ્રેઽતન્યત પ્રીતિઃ, પૌલસ્ત્યોઽમન્યતાઽદ્ભુતમ્.

રાક્ષસ્યઃ પ્રારુદન્નુચ્ચૈઃ, પ્રાજુગુપ્સન્ત રાવણમ્.
અમુહ્યદ્ બાલ-વૃદ્ધં ચ, સમરૌદિતરો જનઃ.

સર્વતશ્ ચાઽભયં પ્રાપ્નોન્ નૈચ્છન્ નૃભ્યસ્ તુ રાવણઃ,
ફલં તસ્યેદમભ્યાયાદ્ દુરુક્તસ્યેતિ ચા ઽબ્રુવન્.

તતો ઽધાવન્ મહા-ઘોરં રથમાસ્થાય રાવણઃ,
અક્ષ્માયત મહી, ગૃધ્રાઃ સમારાર્યન્ત ભીષણાઃ.

મેઘાઃ સ-વિદ્યુતો ઽવર્ષંશ્ ચેલ-ક્નોપં ચ શોણિતમ્,
અવાન્ ભીમા નભસ્વન્તઃ, પ્રારુવન્ન-શિવાઃ શિવાઃ

આટાટ્યતા ઽવમત્યા ઽસૌ દુર્નિમિત્તાનિ, સંયુગે
અધુનોદ્ ધનુરસ્ત્રૌઘૈઃ પ્રૌર્ણોનૂયત વિદ્વિષઃ

વ્યનાશયંસ્ તતઃ શત્રૂન્ સુગ્રીવાઽસ્તા મહીભૃતઃ,
તતો વ્યરસદગ્લાયદધ્ય્શેત મહી-તલમ્.

આશ્ચ્યોતદ્ રુધિરં, તોયમલસચ્ ચાઽતિ વિહ્વલમ્,
અશીયત નૃ-માંસાઽદાં બલં સુગ્રીવ-બાધિતમ્.

વિરૂપાક્ષસ્ તતો ક્રીડત્ સંગ્રામે મત્ત-હસ્તિના,
મુષ્ટિનાઽદાલયત્ તસ્ય મૂર્ધાનં વાનરાઽધિપઃ.

અચૂર્ણયચ્ ચ યૂપાક્ષં શિલયા તદનન્તરમ્.
સંક્રુદ્ધો મુષ્ટિનાઽતુભ્નાદઙ્ગદોઽલં મહોદરમ્.

તતો ઽકુષ્ણાદ્ દશગ્રીવઃ ક્રુદ્ધઃ પ્રાણાન્ વનૌકસામ્,
અગોપાયચ્ ચ રક્ષાંસિ દિશશ્ ચા ઽરીનભાજયત્.

આલોકયત્ સ કાકુત્સ્થમધૃષ્ણોદ્, ઘોરમધ્વનત્,
ધનુરભ્રમયદ્ ભીમમભીષયત વિદ્વિષઃ.

આસ્કન્દલ્ લક્ષ્મણં બાનૈરત્યક્રામચ્ ચ તં દ્રુતમ્,
રામમભ્યદ્રવજ્ જિષ્ણુરસ્કુનાચ્ ચેષુ-વૃષ્ટિભિઃ.

અપૌહદ્ બાણ-વર્ષં તદ્ ભલ્લૈ રામો નિરાકુલઃ,
પ્રત્યસ્કુનોદ્ દષ-ગ્રીવં શરૈરાશી-વિષોપમૈઃ.

મણ્ડલાન્યાટતાં ચિત્રમચ્છિત્તાં શસ્ત્ર-સંહતીઃ,
જગદ્ વિસ્માપયેતાં તૌ, ન ચ વીરાવસીદતામ્.

વ્યોમ પ્રાચિનુતાં બાણૈઃ, ક્ષ્મામક્ષ્માપયતાં ગતૈઃ,
અભિત્તાં તૂર્ણમન્યોન્યં શિક્ષાશ્ ચા ઽતનુતાં મુહુઃ.

સમાધત્તા ઽઽસુરં શસ્ત્રં રાક્ષસઃ ક્રૂર-વિક્રમઃ,
તદક્ષરન્ મહાસર્પાન્ વ્યાઘ્ર-સિંહાંશ્ ચ ભીષણાન્.

ન્યષેધત્ પાવકાઽસ્ત્રેણ રામસ્ તદ્ રાક્ષસસ્ તતઃ
અદીવ્યદ્ રૌદ્રમત્યુગ્રં, મુસલાઽઽદ્યગલત્ તતઃ

ગાન્ધર્વેણ ન્યવિદ્યત્ તત્ ક્ષિતીન્દ્રો, ઽથ નરાઽશનઃ
સર્વ-મર્મસુ કાકુત્સ્થ- મૌમ્ભત્ તીક્ષ્ણૈઃ શિલીમુખૈઃ

તતસ્ ત્રિશિરસં તસ્ય પ્રાવૃશ્ચલ્ લક્ષ્મણો ધ્વજમ્,
અમથ્નાત્ સારથિં ચાઽઽશુ, ભૂરિભિશ્ ચા ઽતુદચ્છરૈઃ.

અશ્વાન્ વિભીષનો ઽતુભ્નાત્ સ્યન્દનં ચાઽક્ષિણોદ્ દ્રુતમ્,
નાઽક્ષુભ્નાદ્ રાક્ષસો, ભ્રાતુઃ શક્તિં ચોદવૃહદ્ ગુરુમ્.

તામાપતન્તીં સૌમિત્રિસ્ ત્રિધાઽકૃન્તચ્છિલીમુખૈઃ,
અશબ્દાયન્ત પશ્યન્તસ્ તતઃ ક્રુદ્ધો નિશાચરઃ

અષ્ટ-ઘણ્ટાં મહા-શક્તિમુદયચ્છન્ મહત્તરામ્,
રામાઽનુજં તયા ઽવિધ્યત્, સ મહીં વ્યસુરાશ્રયત્.

રાઘવસ્યાઽભૃશાયન્ત સાયકાસ્, તૈરુપદ્રુતઃ
તતસ્ તૂર્ણં દશગ્રીવો રણ-ક્ષ્મા પર્યશેષયત્.

સ-સ્ફુરસ્યોદકર્ષચ્ ચ સૌમિત્રેઃ શક્તિમગ્ર-જઃ,
અસિઞ્ચદોષધીસ્ તા યાઃ સમાનીતા હનૂમતા.

ઉદજીવત્ સુમિત્રા-ભૂર્ ભ્રાતા ઽઽશ્લિષ્યત તમાયતમ્,
સન્યઙ્ મૂર્ધન્યુપાશિઙ્ઘ- દપૃચ્છચ્ ચ નિરામયમ્

તતઃ પ્રોદસહન્ સર્વે યોદ્ધુમભ્યદ્રવત્ પરાન્,
અકૃચ્છ્રાયત ચ પ્રાપ્તો રથેના ઽન્યેન ઽરાવણઃ.

"ભૂમિ-ષ્ઠસ્યા ઽસમં યુદ્ધં રથ-સ્થેને"તિ માતલિઃ
આહરદ્ રથમત્યુગ્રં સ-શસ્ત્રં મઘવા ઽઽજ્ઞયા.

સો ઽધ્યષ્ઠીયત રામેણ, શસ્ત્રં પાશુપતં તતઃ
નિરાસ્યત દશાઽઽસ્યસ્, તચ્છક્રાઽસ્ત્રેણાજયન્ નૃપઃ.

તતઃ શત-મહસ્રેણ રામઃ પ્રૌર્ણોન્ નિશાચરમ્
બાણાનામક્ષિણોદ્ ધુર્યાન્, સારથિં ચાઽદુનોદ્ દ્રુતમ્.

અદૃશ્યન્તા ઽનિમિત્તાનિ, પ્રાહ્વલત્ ક્ષિતિ-મણ્ડલમ્,
રાવણઃ પ્રાહિણોચ્છૂલં, શક્તિં ચૈન્દીં મહી-પતિઃ.

તાભ્યામન્યોન્યમાસાદ્ય સમવાપ્યત સંશમઃ,
લક્ષેણ પત્રિણાં વક્ષઃ ક્રુદ્ધો રામસ્ય રાક્ષસઃ

અસ્તૃણાદધિકં રામસ્ તતો ઽદેવત સાયકૈઃ,
અક્લામ્યદ્રાવણસ્, તસ્ય સૂતો રથમનાશયત્.

રાક્ષસોઽતર્જયત્ સૂતં પુનશ્ ચાઽઢૌકયદ્ રથમ્,
નિરાસ્યેતામુભૌબાણાનુભૌ ધુર્યાનવિધ્યતામ્

ઉભાવકૃન્તતાં કેતૂનાવ્યથેતામુભૌ ન તૌ
અદીપ્યેતામુભૌ ધૃષ્ણૂ, પ્રાયુઞ્જાતાં ચ નૈપુણમ્

ઉભૌ માયાં વ્યતાયેતાં, વીરૌ ના ઽશ્રામ્યતામુભૌ
મણ્ડલાનિ વિચિત્રાણિ ક્ષિપ્રમાક્રામતામુભૌ

ન ચોભાવપ્યલક્ષ્યેતાં, યન્તારાવાહતામુભૌ
સ્યન્દનૌ સમપૃચ્યેતામુભયોર્ દીપ્ત-વાજિનૌ.

તતો માયામયાન્ મૂર્ધ્નો રાક્ષસો ઽપ્રથયદ્રણે,
રામેણૈકશતં તેષાં પ્રાવૃશ્ચ્યત શિલીમુખૈઃ.

સમક્ષુભ્નન્નુદન્વન્તઃ, પ્રાકમ્પન્ત મહીભૃતઃ,
સન્ત્રાસમબિભઃ શક્રુઃ, પ્રૈંખચ્ચ, ક્ષુભિતા ક્ષિતિઃ.

તતો માતલિના શસ્ત્રમસ્મર્યત મહીપતેઃ
વધાય રાવણસ્યોગ્રં સ્વયમ્ભૂર્ યદકલ્પયત્.

નભસ્વાન્ યસ્ય વાજેષુ, ફલે તિગ્માંશુ-પાવકૌ
ગુરુત્વં મેરુ-સઙ્કાશં, દેહઃ સૂક્ષ્મો વિયન્મયઃ.

રાજિતં ગારુડૈઃ પક્ષૈર્ વિશ્વેષાં ઘામ તેજસામ્
સ્મૃતં તદ્ રાવણં ભિત્ત્વા સુઘોરં ભુવ્યશાયયત્.

આબધ્નન્ કપિ-વદનાનિ સંપ્રસાદં, પ્રાશંસત્ સુર-સમિતિર્ નૃપં જિતા ઽરિમ્,
અન્યેષાં વિગત-પરિપ્લવા દિગન્તાઃ, પૌલસ્ત્યોઽજુષત શુચં વિપન્ન-બન્ધુઃ