રત્નત્રયપરીક્ષા · શ્લોક 298-317

શક્તિરાશયતઃ શમ્ભોઃ સ ચ તસ્યાસ્તતસ્તથા
કાર્યોપાધિવશાચ્છક્તિ સંજ્ઞા સ્યાદપિ ચિદ્ઘને ॥

ન તુ શક્તિઃ પરાપેક્ષા વસ્તુતો ઽસ્તીતિ કેચન
કરણેન વિના કાર્યં કુર્વન્ કર્તા ભવેદિતિ ॥

મતિરેષામયુક્તૈવ યુક્તિપ્રત્યક્ષબાધિતા
કિઞ્ચાગૃહીતમપિ ચેદ્ ઉપાધિઃ કાર્યમીશિતુઃ ॥

સદોપહિતભાવેન નિરુપાધિઃ કથં શિવઃ
કથં વાયં ભવેત્ કર્તા કારણજ્ઞાનવર્જિતઃ ॥

પુરુષો વા કથં બુદ્ધિં પશ્યેત્ શક્ત્યા તયા વિના
ઇદમન્ધતમઃ કૃત્સ્નમ્ અન્તરા શક્તિદીપિકામ્ ॥

જાયેતાન્યચ્ચ ભગવાન્ અશક્તઃ કિં કરિષ્યતિ
અનન્યાપિ તથા શમ્ભોર્ વિભિન્ના શક્તિરિષ્યતે ॥

યથા મસૂરસ્ત્વઙ્ગુષ્ઠાન્ નાપિ ભિન્નોક્તહેતુભિઃ
અનન્યાપિ વિભિન્નાતઃ શમ્ભોઃ સા સમવાયિની ॥

સ્વાભાવિકી ચ તન્મૂલા પ્રભા ભાનોરિવામલા
ન હ્યેષ ભગવાન્ શક્ત્યા સ્વાત્મનો ઽત્યન્તભિન્નયા ॥

કદાચિત્ કુરુતે કિઞ્ચિન્ નાપિ જાનાતિ કિઞ્ચન
અનાહિતવિશેષો ઽપિ હેતુર્દેવો મહેશ્વરઃ ॥

કાર્યભેદો ઽપિ કાર્યસ્ય સ્યાદવસ્થાવિશેષતઃ
બિન્દુઃ પ્રલીનકાર્યો ઽસૌ શિવશક્તિસમીરિતઃ ॥

સર્ગાય સ્થિતયે સ્રષ્ટૃ પ્રપઞ્ચવિલયાય ચ
ચિરસ્થાપિતવિશ્વો હિ બિન્દુરેવ પ્રવર્તતે ॥

અવસ્થાભેદમાસાદ્ય ઘટમારભતે યથા
મૃદવસ્થાન્તરાપત્ત્યા પૂર્વમેવમસાવપિ ॥

પ્રભુશક્તિસમાક્રાન્તસ્ તત્તદ્વૃત્તિવિશેષતઃ
કાર્યભેદાય ઘટતે નિર્વિકારે ઽપિ શૂલિનિ ॥

અનાપન્નવિકારો ઽપિ યથોક્તક્રમભાવિનામ્
ભેદસંશોષચૂર્ણાનામ્ અવસ્થાભેદજન્મનામ્ ॥

વિધાતા કમલસ્યોષ્ણ ગભસ્તિઃ સ્યાત્ તથા શિવઃ
કર્તા સર્ગાદિકાર્યાણામ્ અવિકારો ઽપિ શક્તિમાન્ ॥

યથા મધૂચ્છિષ્ટમૃદોર્ અનપેક્ષઃ ક્ષણેન ચ
દ્રવતાશુષ્કતાહેતુર્ અવિકારો ઽપિ ભાસ્કરઃ ॥

તથા સમાસમાત્મીય પુણ્યાપુણ્યાખ્યકર્મણામ્
અણૂનામવિકારો ઽપિ બન્ધમોક્ષકરઃ શિવઃ ॥

પરસ્પરવિરોધેન નિવારિતવિપાકયોઃ
કર્મણોઃ સન્નિપાતેન શૈવી શક્તિઃ પતત્યણોઃ ॥

તસ્યાં પતિતમાત્રાયાં નિર્ધૂતઘનસંવૃતિઃ
પ્રશાન્તમલકાલુષ્યમ્ આત્માનમનુપશ્યતિ ॥

તદૈવ હિ વિમુક્તો ઽસૌ યદાઘ્રાતઃ શિવેચ્છયા
નિત્યનૈમિત્તિકેનૈષ કર્મણા વર્તતે પરમ્ ॥