રત્નત્રયપરીક્ષા · શ્લોક 1-20

નમઃ શિવાય શક્ત્યૈ ચ બિન્દવે શાશ્વતાય ચ
ગુરવે ચ ગણેશાય કાર્તિકેયાય ધીમતે ॥

બિન્દુશક્તિશિવાખ્યાનિ ત્રીણિ સિદ્ધાન્તસાગરાત્
સમુદ્ધૃત્ય સતાં ધર્તું હૃત્કણ્ઠશ્રવણે સદા ॥

રત્નાનિ વાઙ્મયૈઃ સૂત્રૈર્ નિબધ્યન્તે મયા તતઃ
ક્ષન્તુમર્હન્તિ તત્સન્તો નાસૂયા પરિચારકે ॥

રઞ્જનાત્સર્વતત્ત્વેષુ રાગાદેભ્યો ઽધિકારયોઃ
ઈશ્વરાણાં શિવાનાં ચ ધારણીયતયા ધિયા ॥

પુંસામપ્રતિઘોદાર મરીચિનિચયેન ચ
રત્નાનીષ્ટવિધાનાચ્ચ બિન્દ્વાદ્યાઃ શિવશાસને ॥

રત્નત્રયં સમાશ્રિત્ય વર્તતે તત્ત્વસંહતિઃ
અધ્વૈતત્પ્રાપ્યતે ષોઢા વર્ણ્યતે પરમેષ્ઠિના ॥

એતદેવ મતં બીજં ત્રયં દીક્ષાપ્રતિષ્થયોઃ
યોગાશ્ચ વિવિધાઃ કર્મ નિત્યનૈમિત્તિકં તથા ॥

જ્ઞાનાનિ સિદ્ધયો મોક્ષા અપિ તસ્યાવબોધનાત્
એતદેવ પરા કાષ્ઠા મોક્ષાખ્યાણોર્વિચારતઃ ॥

શ્રોતવ્યમેતદાપ્તોક્ત્યા મન્તવ્યં ચોપપત્તિભિઃ
ધ્યેયં ચ યોગમાર્ગેણ શક્તિપાતોદિતાત્મભિઃ ॥

આપ્તોક્તિરત્ર સિદ્ધાન્તઃ શિવ એવાપ્તિમાન્ યતઃ
ન તાભ્યાં સદૃશઃ કશ્ચિચ્ છ્રેય આપ્તિવિધાયકઃ ॥

સિદ્ધાન્ત એવ સિદ્ધાન્તઃ પૂર્વપક્ષાસ્તતઃ પરે
આપ્તસ્તુ શિવ એવૈકઃ શિવાન્યે ત્વશિવા મતાઃ ॥

સિદ્ધાન્તઃ સેવ્યતે સદ્ભિઃ શક્તિપાતપવિત્રિતૈઃ
કામકારિતયાન્યૈસ્તુ નિન્દ્યતે પશુશાસ્ત્રવત્ ॥

ન હિ કસ્તૂરિકામોદઃ પુરુષૈઃ પ્રતિહન્યતે
હેતુભિઃ સાધ્યતે કિન્તુ ધન્યૈરાઘ્રાયતે સદા ॥

વેદાન્તૈશ્ચ કુલામ્નાયૈસ્ તથાન્યૈઃ પ્રતિપાદ્યતે
આનન્દવિપ્રલબ્ધાનામ્ આનન્દોપહિતા ચિતિઃ ॥

ચિન્મહોદધિગામ્ભીર્યમ્ અવસીયેત સૂરિભિઃ
અવગાહ્ય પરાનન્દ લહરી યદિ નોત્ક્ષિપેત્ ॥

તદત્ર કથિતં સર્વ સ્રોતસાં જ્યાયસિ પ્રભોઃ
ઉદક્ષેણોર્ધ્વવક્ત્રેણ તતસ્તદવધારયેત્ ॥

હેતૂનપિ પરીક્ષાયૈ લક્ષયેત્ તસ્ય શાસ્ત્રતઃ
ન હ્યત્ર શેમુષી શુદ્ધા વિપુલાપિ પ્રગલ્ભતે ॥

અલૌકિકાનિ સૂક્ષ્માણિ ગોપિતાનિ શિવેન ચ
ત્રીણિ રત્નાનિ કો વેત્તિ સિદ્ધાન્તેન વિના સ્વયમ્ ॥

હેતૂનપિ કુતર્કાન્ધ તમસારીન્ મનીષયા
તદ્વદ્યોગં ચ કો વેત્તિ સબીજાબીજલક્ષણમ્ ॥

સિદ્ધાન્તઃ સેવિતઃ સદ્ભિર્ અપિ કામાન્ પ્રયચ્છતિ
સર્વાન્ સાધકચિત્તસ્થાન્ આપ્તશ્ચિન્તામણિર્યથા ॥