રત્નગુણસંચયગાથા · અધ્યાય 31

શીલેન ઉદ્ગત ભવન્તિ સમાધિકાઙ્ક્ષી સ્થિત ગોચરે દશબલાન અખણ્ડશીલાઃ
યાવન્તિ સંવરક્રિય અનુવર્તયન્તિ તાં સર્વસત્ત્વહિત બોધયિ નામયન્તિ ॥

સચિ પ્રત્યયાનરહબોધિ સ્પૃહાં જનેતિ [દુઃશીલ ભોતિ]વિદુષાં તથ છિદ્રચારી
અથ બોધિ ઉત્તમશિવાં પરિણામયન્તિ સ્થિતુ શીલપારમિત કામગુણેભિ યુક્તો ॥

યો ધર્મ બોધિગુણઆગમુ સૂરતાનાં સો શીલઅર્થુ ગુણધર્મસમન્વિતાનામ્
યો ધર્મ બોધિગુણહાનિ હિતંકરાણાં દુઃશીલતા અયુ પ્રકાશિતુ નાયકેન ॥

યદિ પઞ્ચ કામગુણ ભુઞ્જતિ બોધિસત્ત્વો બુદ્ધં ચ ધર્મ શરણાગતુ આર્યસંઘમ્
સર્વજ્ઞતા ચ મનસી ભવિષ્યામિ બુદ્ધો સ્થિતુ શીલપારમિત વેદયિતવ્ય વિજ્ઞો ॥

યદિ કલ્પકોટિ દશભી કુશલૈઃ પથેભિશ્ ચરમાણુ પ્રત્યયરહત્વસ્પૃહાં જનેતિ
તદ ખણ્ડશીલુ ભવતે અપિ છિદ્રશીલો પારાજિકો ગુરુતરો અયુ ચિત્તુપાદો ॥

રક્ષન્તુ શીલ પરિણામયિ અગ્રબોધિં ન ચ તેન મન્યતિ ન આત્મન કર્ષયેથા
અહુસંજ્ઞતા ચ પરિવર્જિત સત્ત્વસંજ્ઞા સ્થિતુ શીલપારમિતિ વુચ્યતિ બોધિસત્ત્વો ॥

યદિ બોધિસત્ત્વ ચરમાણુ જિનાન માર્ગે ઇમિ શીલવાનિમિ દુશીલ કરોતિ સત્ત્વાન્
નાનાત્વસંજ્ઞપ્રસૃતો પરમં દુશીલો અપિ છિદ્રશીલુ ન તુ સો પરિશુદ્ધશીલો ॥

યસ્યો ન અસ્તિ અહસંજ્ઞ ન સત્ત્વસંજ્ઞા સંજ્ઞાવિરાગુ કુતુ તસ્ય અસંવરો ઽસ્તિ
યસ્યો ન સંવરિ અસંવરિ મન્યનાસ્તિ અયુ શીલસંવરુ પ્રકાશિતુ નાયકેન ॥

યો એવશીલસમન્વાગતુ નિષ્પ્રપઞ્ચો અનપેક્ષકો ભવતિ સર્વપ્રિયાપ્રિયેષુ
શિરહસ્તપાદ ત્યજમાન અદીનચિત્તો સર્વાસ્તિત્યાગિ ભવતે સતતં અલીનો ॥

જ્ઞાત્વા ચ ધર્મપ્રકૃતીં વશિકા નિરાત્મ્યં આત્માન માંસ ત્યજમાનુ અદીનચિત્તો
પ્રાગેવ વસ્તુ તદ બાહિર નાત્યજેયા અસ્થાનમેત યદિ મત્સરિ સો કરેયા ॥

અહસંજ્ઞતસ્તુ મમતા ભવતે ચ રાગો કુતુ ત્યાગબુદ્ધિ ભવિષ્યતિ સા મુહાનામ્
માત્સર્ય પ્રેત ભવતે ઉપપદ્યયાતી અથવા મનુષ્ય તદ ભોતિ દરિદ્રરૂપો ॥

તદ બોધિસત્ત્વ ઇમિ જ્ઞાત્વ દરિદ્રસત્ત્વાન્ દાનાધિમુક્ત ભવતી સદ મુક્તત્યાગી
ચત્વારિ દ્વીપિ સમલંકૃતુ ખેટતુલ્યં દત્ત્વા ઉદગ્ર ભવતે ન હિ દ્વીપલબ્ધો ॥

દાનં દદિત્વ વિદુ પણ્ડિતુ બોધિસત્ત્વો યાવન્તિ સત્ત્વ ત્રિભવે સમન્વાહરિત્વા
સર્વેષુ તેષુ ભવતે અયુ દત્તદાનં તં ચાગ્રબોધિ પરિણામયતે જગાર્થમ્ ॥

ન ચ વસ્તુનિશ્રયુ કરોતિ દદિત્વ દાનં વિદુ પાકુ નૈવ પ્રતિકાઙ્ક્ષતિ સો કદાચિત્
એવં ત્યજિત્વ ભવતે વિદુ સર્વત્યાગી અલ્પં ત્યજિત્વ લભતે બહુ અપ્રમેયમ્ ॥

યાવન્ત સત્ત્વ ત્રિભવે નિખિલેન અસ્તિ તે સર્વિ દાન દદયન્તિ અનન્તકલ્પાન્
બુદ્ધાનુલોકિ વિદુ નાર્હતિપ્રત્યયાનાં યાવન્તિ શ્રાવકગુણાન્ પરિકલ્પ સ્થાને ॥

યશ્ચો ઉપાયકુશલો વિદુ બોધિસત્ત્વો તેષાં સ પુણ્યક્રિયવસ્ત્વનુમોદયિત્વા
સત્ત્વાર્થ અગ્રવરબોધયિ નામયેયા અભિભોતિ સર્વજગતી પરિણામયુક્તો ॥

કાચસ્ય વા મણિન રાશિ સિયા મહન્તો વૈડૂર્યરત્ન અભિભોતિ સ સર્વ એકો
એમેવ સર્વજગતી પૃથુ દાનસ્કન્ધો અભિભોતિ સર્વપરિણામકુ બોધિસત્ત્વો ॥

યદિ બોધિસત્ત્વ દદમાન જગસ્ય દાનં મમતાં ન તત્ર કરયેન્ન ચ વસ્તુપ્રેમ
તતુ વર્ધતે કુશલમૂલ મહાનુભાવો ચન્દ્રો વ તત્ર પ્રભમણ્ડલુ શુક્લપક્ષે ॥