રત્નગુણસંચયગાથા · અધ્યાય 30
યો બોધિસત્ત્વ ચિરસંસરણાભિપ્રાયો સત્ત્વાર્થ ક્ષેત્રપરિશોધનયુક્તયોગી
ન ચ ખેદબુદ્ધિ અણુમાત્ર ઉપાદિયાતિ સો વીર્યપારમિતયુક્ત અતન્દ્રિતશ્ચ ॥
સચિ કલ્પકોટિ ગણયે વિદુ બોધિસત્ત્વો ચિરસંજ્ઞ બોધિ સમુદાનિય તેન દુઃખે
ચિરદુઃખ ભેષ્યતિ સમાચરમાણુ ધર્મં તતુ વીર્યપારમિતહીન કુસીદરૂપો ॥
પ્રથમં ઉપાદુ વરબોધયિ ચિત્તુપાદો સો વા અનુત્તરશિવામનુપ્રાપુણેયા
રાત્રિંદિવૈકમનસા તમધિષ્ઠિહેયા આરમ્ભવીર્ય વિદુ પણ્ડિતુ વેદિતવ્યો ॥
સચિ કશ્ચિદેવ વદયેય સુમેરુશૈલં ભિન્દિત્વ પશ્ચ અધિગમ્યસિ અગ્રબોધિમ્
સચિ ખેદબુદ્ધિ કુરુતે ચ પ્રમાણબુદ્ધિં કૌસીદ્યપ્રાપ્ત ભવતે તદ બોધિસત્ત્વો ॥
અથ તસ્યુપદ્યતિ મતી કિમુતાલ્પમાત્રં ક્ષણમાત્ર ભસ્મ નયતી વિલયં સુમેરુમ્
આરમ્ભવીર્ય ભવતે વિદુ બોધિસત્ત્વો નચિરેણ બોધિવર લપ્સ્યતિ નાયકાનામ્ ॥
સચિ કાયચિત્તવચસા ચ પરાક્રમેય્યા પરિપાચયિત્વ જગતી કરિષ્યામિ અર્થમ્
કૌસીદ્યપ્રાપ્ત ભવતી સ્થિતુ આત્મસંજ્ઞૈઃ નૈરાત્મભાવનવિદૂરિ નભં વ ભૂમેઃ ॥
યસ્મિન્ન કાયુ ન પિ ચિત્ત ન સત્ત્વસંજ્ઞા સંજ્ઞાવિવર્તિ સ્થિતુ અદ્વયધર્મચારી
અયુ વીર્યપારમિત ઉક્ત હિતંકરેણ આકાઙ્ક્ષમાણુ શિવમચ્યુતમગ્રબોધિમ્ ॥
પરુષં શ્રુણિત્વ વચનં પરતો દુરુક્તં પરિતોષયાતિ સુસુખં વિદુ બોધિસત્ત્વો
કો ભાષતે ક શૃણુતે કુતુ કસ્ય કેન સો યુક્ત ક્ષાન્તિવરપારમિતાય વિજ્ઞો ॥
સો બોધિસત્ત્વ ક્ષમતે ગુણધર્મયુક્તો યશ્ચૈવ રત્નભરિતં ત્રિસહસ્ર દદ્યાત્
બુદ્ધાન લોકવિદુનાર્હતપ્રત્યયાનાં કલપુણ્ય સો ન ભવતે ઇહ દાનસ્કન્ધે ॥
ક્ષાન્તીસ્થિતસ્ય પરિશુધ્યતિ આત્મભાવો દ્વાત્રિંશલક્ષણપ્રભાવ અનન્તપારો
[સત્ત્વાન શૂન્યવરધર્મ નિશામયાતી પ્રિયુ ભોતિ સર્વજગતી ક્ષમમાણુ વિજ્ઞો ॥
સચિ કશ્ચિ ચન્દનપુટં ગ્રહિયાન સત્ત્વો અભ્યોકિરેય ગુરુપ્રેમત બોધિસત્ત્વમ્
દ્વિતીયો ઽપિ] અગ્નિ સકલે શિરસિ ક્ષિપેયા ઉભયત્ર તુલ્યુ મનુ તેન ઉપાદિતવ્યો ॥
એવં ક્ષમિત્વ વિદુ પણ્ડિતુ બોધિસત્ત્વો તં ચિત્તુપાદુ પરિણામયિ અગ્રબોધૌ
યાવન્તિ ક્ષાન્તિ રહપ્રત્યયસત્ત્વધાતોઃ અભિભોતિ સર્વજગતી ક્ષમમાણુ શૂરઃ ॥
ક્ષમમાણુ એવ પુન ચિત્ત ઉપાદિતવ્યો નરકેષુ તિર્યયમલોકિ અનેક દુઃખા
અનુભૂય કામગુણહેતુ અકામકારા કસ્મા હુ અદ્ય ન ક્ષમેય નિદાન બોધૌ ॥
કશદણ્ડશસ્ત્રવધબન્ધનતાડનાશ્ચ શિરછેદકર્ણચરણાકરનાસછેદાઃ
યાવન્તિ દુઃખ જગતી અહુ તત્સહામિ ક્ષાન્તીય પારમિત તિષ્ઠતિ બોધિસત્ત્વો ॥
મૂળ પાઠ: Ratnaguṇasaṃcayagāthā · Edition: P.L. Vaidya in: Mahayana-sutra-samgrahah, Part 1. Darbhanga: The Mithila Institute 1961 (Buddhist Sanskrit Texts, 17) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0