રામચરિતમાનસ · અધ્યાય 7

ઇતિ શ્રીરામચરિતમાનસે સકલ કલિકલુષ વિધ્વંસને
વિશુદ્ધ સન્તોષ સમ્પાદનો નામ ષષ્ઠઃ સેઓપાન
કુન્દૈન્દુદરગૌરસુન્દરં અમ્બિકાપતિમભીષ્ટસિદ્ધિદમ્ ।
કારુણીકકલકઞ્જલોચનં નૌમિ શઙ્કરમનઙ્ગમૌચનમ્ ॥૩॥

રહા એક દિન અવધિ કર, અતિ આરત પુરલોગ ।
જહાઁ તહ સોચા નારિનર, કુસ તન રામ બિયોગ ॥
સગુન હોહિં સુન્દર સકલ, મન પ્રસન્ન સબ કેર ।
પ્રભુ આગમન. જનાવ જનુ, નગર રમ્ય ચહુઁ ફેર ॥
કૌસલ્યાદિ ધાતુ સબ, મન અનન્દ અસ હોઇ ।
આયૌ પ્રભુ સિય અનુજ જુત, કહન ચહત અબ કોઈ ।
ભરત નયન ભુજ દચ્છિન, ફરકત બારહિં બાર ।
જાનિ સગુન મન હરષ વ્યતિ, લાગે કરન બિચાર ।
રહેઉ એક દિન અવધિ અધારા । સમુઝત મન દુખ ભયૌ અપારા ॥
કારન કવન નાથ નહિ આયે। જાનિ કુટિલ કિધી મોહિ બિસરાયે ॥૧॥

અહહ ધન્ય લછિમન બડભાગી। રામ-પદારબિન્દ અનુરાગી॥ઽ
કપટી કુટિલ સોહિ પ્રભુ ચીન્હા । તાત નાથ સઙ્ગ નહિઁ લીન્હા ॥૨॥

જાઁ કરની સબુઝહિઁ પ્રભુ મારી । નહિઁ નિસ્તાર કલપ સત કોરી ॥
જન અવગુન પ્રભુ માન ન કાઊ ! દીનબન્ધુ અતિ મૃદુલ સુભાઊ ॥૩॥

મારે જિય ભરોસ દઢ સાઈ । મિલિહહિઁ રામ સગુન સુભ હોઈ ॥
બીતે અવધિ રહહિઁ જાઁ પ્રાનો । અધમ કવન જગ મોહિ સમાના ॥૪॥

રામ-વિરહ સાગર સહ, ભરત મગન મન હોત ।
વિત્ર રૂપ ધરિ પવન-સુત, આઇ ગયૌ જનુ પોત ॥
બૈઠે દેખિ કુસાસન, જટા-મુકુટ કૃસગાત ।
રામ રામ રઘુપતિ જપત, વવત નયન જલજાત ॥૧॥

રામબિરહ સાગર મહઁ, ભરત મગન મન હોત।
બિપ્ર રૂપ ધરિ પવન સુત, આઇ ગયૌ જનુ પોત॥
દેખત હનૂમાન અતિ હરપેડ । પુલક ગાત લોચન જલ બરબૈંડ ॥
મન મહઁ બહુત ભાઁતિ સુખ માની । બોલેઉ સવન સુધા સમ બાની ॥૧॥

જાસુ બિરહ સોચહુ દિન રાતી । રટહુ નિરન્તર ગુન ગન પાઁતી ॥
રઘુકુલતિલક સુજન સુખ દાતા । આયૌ કુસલ દેવ મુનિ ત્રાતા ॥૨॥

રિપુ રન જીતિ સુજસ તુર ગાવત । સીતા અનુજ સહિત પ્રભુ આવત ॥
સુનત બચન બિસરે સબ દૂખા । તૃષાવન્ત જિમિ પાઇ પિયૂખા ॥૩॥

કો તુમ્હ તાત કહાઁ સે આયે । મોહિ પરમ પ્રિય બચન સુનાયે ॥
મારુતસુત મૈ કપિ હનુમાના । નામ મોર સુનુ કૃપાનિધાના ॥૪॥

દીનબન્ધુ રઘુપતિ કર કિહૂર । સુનત ભરત મૈંટેઉ ઉઠિ સાદર ॥
મિલત પ્રેમ નહિ હૃદય માતા । નયન સ્રવત જલ પુલકિત ગાતા ॥૫॥
કપિ તવ દરસ સકલ દુખ બીતે । સિલે આજુ મોહિ રામ પિરીતે ॥
બાર બાર બૂકી કુસલાતા । તો કહ દેઉઁ કાહ સુનુ ભ્રાતા ॥૬॥

એહિ સન્દેસ સરિસ જગ માહીં । કરિ બિચાર દેખેઉ કછુ નાહીં ॥
નાહિ ન તાત ઉરિન મેં તોહી । અબ પ્રભુ ચરિત સુનાવહુ મેઆહી ॥ ૭॥
તબ હનુમન્ત નાઇ પદ માથા । કહે સકલ રઘુપતિ ગુનગાથા ॥
કહુ કપિ કબહુઁ કૃપાલ ગુસાઁઈ । સુમિરહિં મોહિ દાસ કી નાઁઈ ॥૮॥

નિજ દાસ જ્યોં રઘુબંસભૂષન, કબહુઁ મમ સુમિરન કરો ॥ઽ
સુનિ ભરત બચન બિનીત અતિ કપિ, પુલકિતત્ત ચરનન્હિ પરઘો ।
રઘુબીર નિજમુખ જાસુ ગુનગન, કહત અગ જગ નાથ જો ।
કાહે ન હોઇ બિનીત પરમ પુનીત સદગુન- સિન્ધુ સેઓ ॥ ૧ ॥

સાગર સરિ સર બિપિન અપારા। નાના ભાઁતિ શૃષ્ટિ બિસ્તારા॥
સુર મુનિ સિદ્ધ નાગ નર કિન્નર। ચારિ પ્રકાર જીવ સચરાચર ॥૪॥

જો નહિઁ દેખા નહિઁ સુના, જો મનહૂઁ ન સમાઇ।
સબ અદ્‍ભુત દેખેઉઁ, બરનિ કવનિ બિધિ જાઇ।
એક એક બ્રહ્માંડ મહઁ, રહેઉઁ વરષ સત એક।
એહિ બિધિ દેખત ફિરૌઁ મૈં, અંડકટાહ અનેક ॥૮૦॥

લોકલોકપ્રતિ ભિન્ન બિધાતા। ભિન્ન બિષ્નુ સિવ મનુ દિસિ ત્રાતા॥
નર ગન્ધર્વ ભૂત બેતાલા। કિન્નર નિસિચર પસુ ખગ બ્યાલા ॥૧॥

દેવ દનુજ ગન નાના જાતી। સકલ જીવ તહઁ આનહિઁ ભાઁતી॥
મહિ સરિ સાગર સર ગિરિ નાના। સબ પ્રપઞ્ચ તહઁ આનહિઁ આના ॥૨॥