રામાયણ · અધ્યાય 7.100

અધ્યર્ધયોજનં ગત્વા નદીં પશ્ચાન્ મુખાશ્રિતામ્
સરયૂં પુણ્યસલિલાં દદર્શ રઘુનન્દનઃ

અથ તસ્મિન્ મુહૂર્તે તુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
સર્વૈઃ પરિવૃતો દેવૈર્ ઋષિભિશ્ ચ મહાત્મભિઃ

આયયૌ યત્ર કાકુત્સ્થઃ સ્વર્ગાય સમુપસ્થિતઃ
વિમાનશતકોટીભિર્ દિવ્યાભિર્ અભિસંવૃતઃ

પપાત પુષ્પવૃષ્ટિશ્ ચ વાયુમુક્તા મહૌઘવત્

તસ્મિંસ્ તૂર્યશતાકીર્ણે ગન્ધર્વાપ્સરસંકુલે
સરયૂસલિલં રામઃ પદ્ભ્યાં સમુપચક્રમે

તતઃ પિતામહો વાણીમ્ અન્તરિક્ષાદ્ અભાષત
આગચ્છ વિષ્ણો ભદ્રં તે દિષ્ટ્યા પ્રાપ્તો ઽસિ રાઘવ

ભ્રાતૃભિઃ સહ દેવાભૈઃ પ્રવિશસ્વ સ્વકાં તનુમ્
વૈષ્ણવીં તાં મહાતેજસ્ તદ્ આકાશં સનાતનમ્

ત્વં હિ લોકગતિર્ દેવ ન ત્વાં કે ચિત્ પ્રજાનતે
ઋતે માયાં વિશાલાક્ષ તવ પૂર્વપરિગ્રહામ્

ત્વમ્ અચિન્ત્યં મહદ્ ભૂતમ્ અક્ષયં સર્વસંગ્રહમ્
યામ્ ઇચ્છસિ મહાતેજસ્ તાં તનું પ્રવિશ સ્વયમ્

પિતામહવચઃ શ્રુત્વા વિનિશ્ચિત્ય મહામતિઃ
વિવેશ વૈષ્ણવં તેજઃ સશરીરઃ સહાનુજઃ

તતો વિષ્ણુગતં દેવં પૂજયન્તિ સ્મ દેવતાઃ
સાધ્યા મરુદ્ગણાશ્ ચૈવ સેન્દ્રાઃ સાગ્નિપુરોગમાઃ

યે ચ દિવ્યા ઋષિગણા ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ ચ યાઃ
સુપર્ણનાગયક્ષાશ્ ચ દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ

સર્વં હૃષ્ટં પ્રમુદિતં સર્વં પૂર્ણમનોરથમ્
સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ તત્ સર્વં ત્રિદિવં ગતકલ્મષમ્

અથ વિષ્ણુર્ મહાતેજાઃ પિતામહમ્ ઉવાચ હ
એષાં લોકાઞ્ જનૌઘાનાં દાતુમ્ અર્હસિ સુવ્રત

ઇમે હિ સર્વે સ્નેહાન્ મામ્ અનુયાતા મનસ્વિનઃ
ભક્તા ભાજયિતવ્યાશ્ ચ ત્યક્તાત્માનશ્ ચ મત્કૃતે

તચ્ છ્રુત્વા વિષ્ણુવચનં બ્રહ્મા લોકગુરુઃ પ્રભુઃ
લોકાન્ સાન્તાનિકાન્ નામ યાસ્યન્તીમે સમાગતાઃ

યચ્ ચ તિર્યગ્ગતં કિં ચિદ્ રામમ્ એવાનુચિન્તયત્
પ્રાણાંસ્ ત્યક્ષ્યતિ ભક્ત્યા વૈ સંતાને તુ નિવત્સ્યતિ
સર્વૈર્ એવ ગુણૈર્ યુક્તે બ્રહ્મલોકાદ્ અનન્તરે

વાનરાશ્ ચ સ્વકાં યોનિમ્ ઋક્ષાશ્ ચૈવ તથા યયુઃ

યેભ્યો વિનિઃસૃતા યે યે સુરાદિભ્યઃ સુસંભવાઃ
ઋષિભ્યો નાગયક્ષેભ્યસ્ તાંસ્ તાન્ એવ પ્રપેદિરે

તથોક્તવતિ દેવેશે ગોપ્રતારમ્ ઉપાગતાઃ
ભેજિરે સરયૂં સર્વે હર્ષપૂર્ણાશ્રુવિક્લવાઃ

અવગાહ્ય જલં યો યઃ પ્રાણી હ્ય્ આસીત્ પ્રહૃષ્ટવત્
માનુષં દેહમ્ ઉત્સૃજ્ય વિમાનં સો ઽધ્યરોહત

તિર્યગ્યોનિગતાશ્ ચાપિ સંપ્રાપ્તાઃ સરયૂજલમ્
દિવ્યા દિવ્યેન વપુષા દેવા દીપ્તા ઇવાભવન્

ગત્વા તુ સરયૂતોયં સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ
પ્રાપ્ય તત્ તોયવિક્લેદં દેવલોકમ્ ઉપાગમન્

દેવાનાં યસ્ય યા યોનિર્ વાનરા ઋષ્કરાક્ષસાઃ
તામ્ એવ વિવિશુઃ સર્વે દેહાન્ નિક્ષિપ્ય ચામ્ભસિ

તથા સ્વર્ગગતં સર્વં કૃત્વા લોકગુરુર્ દિવમ્
જગામ ત્રિદશૈઃ સાર્ધં હૃષ્ટૈર્ હૃષ્ટો મહામતિઃ

એતાવદ્ એવ આખ્યાનં સોત્તરં બ્રહ્મપૂજિતમ્
રામાયણમ્ ઇતિ ખ્યાતં મુખ્યં વાલ્મીકિના કૃતમ્