રામાયણ · અધ્યાય 5.062

સુગ્રીવેણૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ હૃષ્ટો દધિમુખઃ કપિઃ
રાઘવં લક્ષ્મણં ચૈવ સુગ્રીવં ચાભ્યવાદયત્

સ પ્રણમ્ય ચ સુગ્રીવં રાઘવૌ ચ મહાબલૌ
વાનરૈઃ સહિતૈઃ શૂરૈર્ દિવમ્ એવોત્પપાત હ

સ યથૈવાગતઃ પૂર્વં તથૈવ ત્વરિતો ગતઃ
નિપત્ય ગગનાદ્ ભૂમૌ તદ્ વનં પ્રવિવેશ હ

સ પ્રવિષ્ટો મધુવનં દદર્શ હરિયૂથપાન્
વિમદાન્ ઉદ્ધતાન્ સર્વાન્ મેહમાનાન્ મધૂદકમ્

સ તાન્ ઉપાગમદ્ વીરો બદ્ધ્વા કરપુટાઞ્જલિમ્
ઉવાચ વચનં શ્લક્ષ્ણમ્ ઇદં હૃષ્ટવદ્ અઙ્ગદમ્

સૌમ્ય રોષો ન કર્તવ્યો યદ્ એભિર્ અભિવારિતઃ
અજ્ઞાનાદ્ રક્ષિભિઃ ક્રોધાદ્ ભવન્તઃ પ્રતિષેધિતાઃ

યુવરાજસ્ ત્વમ્ ઈશશ્ ચ વનસ્યાસ્ય મહાબલ
મૌર્ખ્યાત્ પૂર્વં કૃતો દોષસ્ તદ્ ભવાન્ ક્ષન્તુમ્ અર્હતિ

યથૈવ હિ પિતા તે ઽભૂત્ પૂર્વં હરિગણેશ્વરઃ
તથા ત્વમ્ અપિ સુગ્રીવો નાન્યસ્ તુ હરિસત્તમ

આખ્યાતં હિ મયા ગત્વા પિતૃવ્યસ્ય તવાનઘ
ઇહોપયાનં સર્વેષામ્ એતેષાં વનચારિણામ્

સ ત્વદાગમનં શ્રુત્વા સહૈભિર્ હરિયૂથપૈઃ
પ્રહૃષ્ટો ન તુ રુષ્ટો ઽસૌ વનં શ્રુત્વા પ્રધર્ષિતમ્

પ્રહૃષ્ટો માં પિતૃવ્યસ્ તે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ
શીઘ્રં પ્રેષય સર્વાંસ્ તાન્ ઇતિ હોવાચ પાર્થિવઃ

શ્રુત્વા દધિમુખસ્યૈતદ્ વચનં શ્લક્ષ્ણમ્ અઙ્ગદઃ
અબ્રવીત્ તાન્ હરિશ્રેષ્ઠો વાક્યં વાક્યવિશારદઃ

શઙ્કે શ્રુતો ઽયં વૃત્તાન્તો રામેણ હરિયૂથપાઃ
તત્ ક્ષમં નેહ નઃ સ્થાતું કૃતે કાર્યે પરંતપાઃ

પીત્વા મધુ યથાકામં વિશ્રાન્તા વનચારિણઃ
કિં શેષં ગમનં તત્ર સુગ્રીવો યત્ર મે ગુરુઃ

સર્વે યથા માં વક્ષ્યન્તિ સમેત્ય હરિયૂથપાઃ
તથાસ્મિ કર્તા કર્તવ્યે ભવદ્ભિઃ પરવાન્ અહમ્

નાજ્ઞાપયિતુમ્ ઈશો ઽહં યુવરાજો ઽસ્મિ યદ્ય્ અપિ
અયુક્તં કૃતકર્માણો યૂયં ધર્ષયિતું મયા

બ્રુવતશ્ ચાઙ્ગદશ્ ચૈવં શ્રુત્વા વચનમ્ અવ્યયમ્
પ્રહૃષ્ટમનસો વાક્યમ્ ઇદમ્ ઊચુર્ વનૌકસઃ

એવં વક્ષ્યતિ કો રાજન્ પ્રભુઃ સન્ વાનરર્ષભ
ઐશ્વર્યમદમત્તો હિ સર્વો ઽહમ્ ઇતિ મન્યતે

તવ ચેદં સુસદૃશં વાક્યં નાન્યસ્ય કસ્ય ચિત્
સંનતિર્ હિ તવાખ્યાતિ ભવિષ્યચ્ છુભભાગ્યતામ્

સર્વે વયમ્ અપિ પ્રાપ્તાસ્ તત્ર ગન્તું કૃતક્ષણાઃ
સ યત્ર હરિવીરાણાં સુગ્રીવઃ પતિર્ અવ્યયઃ

ત્વયા હ્ય્ અનુક્તૈર્ હરિભિર્ નૈવ શક્યં પદાત્ પદમ્
ક્વ ચિદ્ ગન્તું હરિશ્રેષ્ઠ બ્રૂમઃ સત્યમ્ ઇદં તુ તે

એવં તુ વદતાં તેષામ્ અઙ્ગદઃ પ્રત્યભાષત
બાઢં ગચ્છામ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ઉત્પપાત મહીતલાત્

ઉત્પતન્તમ્ અનૂત્પેતુઃ સર્વે તે હરિયૂથપાઃ
કૃત્વાકાશં નિરાકાશં યજ્ઞોત્ક્ષિપ્તા ઇવાનલાઃ

તે ઽમ્બરં સહસોત્પત્ય વેગવન્તઃ પ્લવંગમાઃ
વિનદન્તો મહાનાદં ઘના વાતેરિતા યથા

અઙ્ગદે હ્ય્ અનનુપ્રાપ્તે સુગ્રીવો વાનરાધિપઃ
ઉવાચ શોકોપહતં રામં કમલલોચનમ્

સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે દૃષ્ટા દેવી ન સંશયઃ
નાગન્તુમ્ ઇહ શક્યં તૈર્ અતીતે સમયે હિ નઃ

ન મત્સકાશમ્ આગચ્છેત્ કૃત્યે હિ વિનિપાતિતે
યુવરાજો મહાબાહુઃ પ્લવતાં પ્રવરો ઽઙ્ગદઃ

યદ્ય્ અપ્ય્ અકૃતકૃત્યાનામ્ ઈદૃશઃ સ્યાદ્ ઉપક્રમઃ
ભવેત્ તુ દીનવદનો ભ્રાન્તવિપ્લુતમાનસઃ

પિતૃપૈતામહં ચૈતત્ પૂર્વકૈર્ અભિરક્ષિતમ્
ન મે મધુવનં હન્યાદ્ અહૃષ્ટઃ પ્લવગેશ્વરઃ

કૌસલ્યા સુપ્રજા રામ સમાશ્વસિહિ સુવ્રત
દૃષ્ટા દેવી ન સંદેહો ન ચાન્યેન હનૂમતા
ન હ્ય્ અન્યઃ કર્મણો હેતુઃ સાધને તદ્વિધો ભવેત્

હનૂમતિ હિ સિદ્ધિશ્ ચ મતિશ્ ચ મતિસત્તમ
વ્યવસાયશ્ ચ વીર્યં ચ સૂર્યે તેજ ઇવ ધ્રુવમ્

જામ્બવાન્ યત્ર નેતા સ્યાદ્ અઙ્ગદશ્ ચ બલેશ્વરઃ
હનૂમાંશ્ ચાપ્ય્ અધિષ્ઠાતા ન તસ્ય ગતિર્ અન્યથા

મા ભૂશ્ ચિન્તા સમાયુક્તઃ સંપ્રત્ય્ અમિતવિક્રમ

તતઃ કિલ કિલા શબ્દં શુશ્રાવાસન્નમ્ અમ્બરે
હનૂમત્ કર્મદૃપ્તાનાં નર્દતાં કાનનૌકસામ્
કિષ્કિન્ધામ્ ઉપયાતાનાં સિદ્ધિં કથયતામ્ ઇવ

તતઃ શ્રુત્વા નિનાદં તં કપીનાં કપિસત્તમઃ
આયતાઞ્ચિતલાઙ્ગૂલઃ સો ઽભવદ્ ધૃષ્ટમાનસઃ

આજગ્મુસ્ તે ઽપિ હરયો રામદર્શનકાઙ્ક્ષિણઃ
અઙ્ગદં પુરતઃ કૃત્વા હનૂમન્તં ચ વાનરમ્

તે ઽઙ્ગદપ્રમુખા વીરાઃ પ્રહૃષ્ટાશ્ ચ મુદાન્વિતાઃ
નિપેતુર્ હરિરાજસ્ય સમીપે રાઘવસ્ય ચ

હનૂમાંશ્ ચ મહાબહુઃ પ્રણમ્ય શિરસા તતઃ
નિયતામ્ અક્ષતાં દેવીં રાઘવાય ન્યવેદયત્

નિશ્ચિતાર્થં તતસ્ તસ્મિન્ સુગ્રીવં પવનાત્મજે
લક્ષ્મણઃ પ્રીતિમાન્ પ્રીતં બહુમાનાદ્ અવૈક્ષત

પ્રીત્યા ચ રમમાણો ઽથ રાઘવઃ પરવીરહા
બહુ માનેન મહતા હનૂમન્તમ્ અવૈક્ષત