રામાયણ · અધ્યાય 5.022

તતઃ સીતામ્ ઉપાગમ્ય રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ
પરુષં પરુષા નાર્ય ઊચુસ્ તા વાક્યમ્ અપ્રિયમ્

કિં ત્વમ્ અન્તઃપુરે સીતે સર્વભૂતમનોહરે
મહાર્હશયનોપેતે ન વાસમ્ અનુમન્યસે

માનુષી માનુષસ્યૈવ ભાર્યાત્વં બહુ મન્યસે
પ્રત્યાહર મનો રામાન્ ન ત્વં જાતુ ભવિષ્યસિ

માનુષી માનુષં તં તુ રામમ્ ઇચ્છસિ શોભને
રાજ્યાદ્ ભ્રષ્ટમ્ અસિદ્ધાર્થં વિક્લવં તમ્ અનિન્દિતે

રાક્ષસીનાં વચઃ શ્રુત્વા સીતા પદ્મનિભેક્ષણા
નેત્રાભ્યામ્ અશ્રુપૂર્ણાભ્યામ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

યદ્ ઇદં લોકવિદ્વિષ્ટમ્ ઉદાહરથ સંગતાઃ
નૈતન્ મનસિ વાક્યં મે કિલ્બિષં પ્રતિતિષ્ઠતિ

ન માનુષી રાક્ષસસ્ય ભાર્યા ભવિતુમ્ અર્હતિ
કામં ખાદત માં સર્વા ન કરિષ્યામિ વો વચઃ
દીનો વા રાજ્યહીનો વા યો મે ભર્તા સ મે ગુરુઃ

સીતાયા વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્છિતાઃ
ભર્ત્સયન્તિ સ્મ પરુષૈર્ વાક્યૈ રાવણચોદિતાઃ

અવલીનઃ સ નિર્વાક્યો હનુમાઞ્ શિંશપાદ્રુમે
સીતાં સંતર્જયન્તીસ્ તા રાક્ષસીર્ અશૃણોત્ કપિઃ

તામ્ અભિક્રમ્ય સંરબ્ધા વેપમાનાં સમન્તતઃ
ભૃશં સંલિલિહુર્ દીપ્તાન્ પ્રલમ્બદશનચ્છદાન્

ઊચુશ્ ચ પરમક્રુદ્ધાઃ પ્રગૃહ્યાશુ પરશ્વધાન્
નેયમ્ અર્હતિ ભર્તારં રાવણં રાક્ષસાધિપમ્

સા ભર્ત્સ્યમાના ભીમાભી રાક્ષસીભિર્ વરાનના
સા બાષ્પમ્ અપમાર્જન્તી શિંશપાં તામ્ ઉપાગમત્

તતસ્ તાં શિંશપાં સીતા રાક્ષસીભિઃ સમાવૃતા
અભિગમ્ય વિશાલાક્ષી તસ્થૌ શોકપરિપ્લુતા

તાં કૃશાં દીનવદનાં મલિનામ્બરધારિણીમ્
ભર્ત્સયાં ચક્રિરે ભીમા રાક્ષસ્યસ્ તાઃ સમન્તતઃ

તતસ્ તાં વિનતા નામ રાક્ષસી ભીમદર્શના
અબ્રવીત્ કુપિતાકારા કરાલા નિર્ણતોદરી

સીતે પર્યાપ્તમ્ એતાવદ્ ભર્તૃસ્નેહો નિદર્શિતઃ
સર્વત્રાતિકૃતં ભદ્રે વ્યસનાયોપકલ્પતે

પરિતુષ્ટાસ્મિ ભદ્રં તે માનુષસ્ તે કૃતો વિધિઃ
મમાપિ તુ વચઃ પથ્યં બ્રુવન્ત્યાઃ કુરુ મૈથિલિ

રાવણં ભજ ભર્તારં ભર્તારં સર્વરક્ષસામ્
વિક્રાન્તં રૂપવન્તં ચ સુરેશમ્ ઇવ વાસવમ્

દક્ષિણં ત્યાગશીલં ચ સર્વસ્ય પ્રિયવાદિનમ્
માનુષં કૃપણં રામં ત્યક્ત્વા રાવણમ્ આશ્રય

દિવ્યાઙ્ગરાગા વૈદેહિ દિવ્યાભરણભૂષિતા
અદ્ય પ્રભૃતિ સર્વેષાં લોકાનામ્ ઈશ્વરી ભવ
અગ્નેઃ સ્વાહા યથા દેવી શચીવેન્દ્રસ્ય શોભને

કિં તે રામેણ વૈદેહિ કૃપણેન ગતાયુષા

એતદ્ ઉક્તં ચ મે વાક્યં યદિ ત્વં ન કરિષ્યસિ
અસ્મિન્ મુહૂર્તે સર્વાસ્ ત્વાં ભક્ષયિષ્યામહે વયમ્

અન્યા તુ વિકટા નામ લમ્બમાનપયોધરા
અબ્રવીત્ કુપિતા સીતાં મુષ્ટિમ્ ઉદ્યમ્ય ગર્જતી

બહૂન્ય્ અપ્રતિરૂપાણિ વચનાનિ સુદુર્મતે
અનુક્રોશાન્ મૃદુત્વાચ્ ચ સોઢાનિ તવ મૈથિલિ
ન ચ નઃ કુરુષે વાક્યં હિતં કાલપુરસ્કૃતમ્

આનીતાસિ સમુદ્રસ્ય પારમ્ અન્યૈર્ દુરાસદમ્
રાવણાન્તઃપુરં ઘોરં પ્રવિષ્ટા ચાસિ મૈથિલિ

રાવણસ્ય ગૃહે રુધા અસ્માભિસ્ તુ સુરક્ષિતા
ન ત્વાં શક્તઃ પરિત્રાતુમ્ અપિ સાક્ષાત્ પુરંદરઃ

કુરુષ્વ હિતવાદિન્યા વચનં મમ મૈથિલિ
અલમ્ અશ્રુપ્રપાતેન ત્યજ શોકમ્ અનર્થકમ્

ભજ પ્રીતિં પ્રહર્ષં ચ ત્યજૈતાં નિત્યદૈન્યતામ્
સીતે રાક્ષસરાજેન સહ ક્રીડ યથાસુખમ્

જાનાસિ હિ યથા ભીરુ સ્ત્રીણાં યૌવનમ્ અધ્રુવમ્
યાવન્ ન તે વ્યતિક્રામેત્ તાવત્ સુખમ્ અવાપ્નુહિ

ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ પર્વતોપવનાનિ ચ
સહ રાક્ષસરાજેન ચર ત્વં મદિરેક્ષણે

સ્ત્રીસહસ્રાણિ તે સપ્ત વશે સ્થાસ્યન્તિ સુન્દરિ
રાવણં ભજ ભર્તારં ભર્તારં સર્વરક્ષસામ્

ઉત્પાટ્ય વા તે હૃદયં ભક્ષયિષ્યામિ મૈથિલિ
યદિ મે વ્યાહૃતં વાક્યં ન યથાવત્ કરિષ્યસિ

તતશ્ ચણ્ડોદરી નામ રાક્ષસી ક્રૂરદર્શના
ભ્રામયન્તી મહચ્ છૂલમ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

ઇમાં હરિણલોકાક્ષીં ત્રાસોત્કમ્પપયોધરામ્
રાવણેન હૃતાં દૃષ્ટ્વા દૌર્હૃદો મે મહાન્ અભૂત્

યકૃત્પ્લીહમ્ અથોત્પીડં હૃદયં ચ સબન્ધનમ્
અન્ત્રાણ્ય્ અપિ તથા શીર્ષં ખાદેયમ્ ઇતિ મે મતિઃ

તતસ્ તુ પ્રઘસા નામ રાક્ષસી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
કણ્ઠમ્ અસ્યા નૃશંસાયાઃ પીડયામઃ કિમ્ આસ્યતે

નિવેદ્યતાં તતો રાજ્ઞે માનુષી સા મૃતેતિ હ
નાત્ર કશ્ ચન સંદેહઃ ખાદતેતિ સ વક્ષ્યતિ

તતસ્ ત્વ્ અજામુખી નામ રાક્ષસી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
વિશસ્યેમાં તતઃ સર્વાન્ સમાન્ કુરુત પીલુકાન્

વિભજામ તતઃ સર્વા વિવાદો મે ન રોચતે
પેયમ્ આનીયતાં ક્ષિપ્રં માલ્યં ચ વિવિધં બહુ

તતઃ શૂર્પણખા નામ રાક્ષસી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
અજામુખા યદ્ ઉક્તં હિ તદ્ એવ મમ રોચતે

સુરા ચાનીયતાં ક્ષિપ્રં સર્વશોકવિનાશિની
માનુષં માંસમ્ આસાદ્ય નૃત્યામો ઽથ નિકુમ્ભિલામ્

એવં સંભર્ત્સ્યમાના સા સીતા સુરસુતોપમા
રાક્ષસીભિઃ સુઘોરાભિર્ ધૈર્યમ્ ઉત્સૃજ્ય રોદિતિ