રામાયણ · અધ્યાય 4.038

ઇતિ બ્રુવાણં સુગ્રીવં રામો ધર્મભૃતાં વરઃ
બાહુભ્યાં સંપરિષ્વજ્ય પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિમ્

યદ્ ઇન્દ્રો વર્ષતે વર્ષં ન તચ્ ચિત્રં ભવેદ્ ભુવિ
આદિત્યો વા સહસ્રાંશુઃ કુર્યાદ્ વિતિમિરં નભઃ

ચન્દ્રમા રશ્મિભિઃ કુર્યાત્ પૃથિવીં સૌમ્ય નિર્મલામ્
ત્વદ્વિધો વાપિ મિત્રાણાં પ્રતિકુર્યાત્ પરંતપ

એવં ત્વયિ ન તચ્ ચિત્રં ભવેદ્ યત્ સૌમ્ય શોભનમ્
જાનામ્ય્ અહં ત્વાં સુગ્રીવ સતતં પ્રિયવાદિનમ્

ત્વત્સનાથઃ સખે સંખ્યે જેતાસ્મિ સકલાન્ અરીન્
ત્વમ્ એવ મે સુહૃન્ મિત્રં સાહાય્યં કર્તુમ્ અર્હસિ

જહારાત્મવિનાશાય વૈદેહીં રાક્ષસાધમઃ
વઞ્ચયિત્વા તુ પૌલોમીમ્ અનુહ્લાદો યથા શચીમ્

નચિરાત્ તં હનિષ્યામિ રાવણં નિશિતૈઃ શરૈઃ
પૌલોમ્યાઃ પિતરં દૃપ્તં શતક્રતુર્ ઇવારિહા

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે ચૈવ રજઃ સમભિવર્તત
ઉષ્ણાં તીવ્રાં સહસ્રાંશોશ્ છાદયદ્ ગગને પ્રભામ્

દિશઃ પર્યાકુલાશ્ ચાસન્ રજસા તેન મૂર્છિતાઃ
ચચાલ ચ મહી સર્વા સશૈલવનકાનના

તતો નગેન્દ્રસંકાશૈસ્ તીક્ષ્ણ દંષ્ટ્રૈર્ મહાબલૈઃ
કૃત્સ્ના સંછાદિતા ભૂમિર્ અસંખ્યેયૈઃ પ્લવંગમૈઃ

નિમેષાન્તરમાત્રેણ તતસ્ તૈર્ હરિયૂથપૈઃ
કોટીશતપરીવારૈઃ કામરૂપિભિર્ આવૃતા

નાદેયૈઃ પાર્વતીયૈશ્ ચ સામુદ્રૈશ્ ચ મહાબલૈઃ
હરિભિર્ મેઘનિર્હ્રાદૈર્ અન્યૈશ્ ચ વનચારિભિઃ

તરુણાદિત્યવર્ણૈશ્ ચ શશિગૌરૈશ્ ચ વાનરૈઃ
પદ્મકેસરવર્ણૈશ્ ચ શ્વેતૈર્ મેરુકૃતાલયૈઃ

કોટીસહસ્રૈર્ દશભિઃ શ્રીમાન્ પરિવૃતસ્ તદા
વીરઃ શતબલિર્ નામ વાનરઃ પ્રત્યદૃશ્યત

તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભસ્ તારાયા વીર્યવાન્ પિતા
અનેકૈર્ દશસાહસ્રૈઃ કોટિભિઃ પ્રત્યદૃશ્યત

પદ્મકેસરસંકાશસ્ તરુણાર્કનિભાનનઃ
બુદ્ધિમાન્ વાનરશ્રેષ્ઠઃ સર્વવાનરસત્તમઃ

અનીકૈર્ બહુસાહસ્રૈર્ વાનરાણાં સમન્વિતઃ
પિતા હનુમતઃ શ્રીમાન્ કેસરી પ્રત્યદૃશ્યત

ગોલાઙ્ગૂલમહારાજો ગવાક્ષો ભીમવિક્રમઃ
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ વાનરાણામ્ અદૃશ્યત

ઋક્ષાણાં ભીમવેગાનાં ધૂમ્રઃ શત્રુનિબર્હણઃ
વૃતઃ કોટિસહસ્રાભ્યાં દ્વાભ્યાં સમભિવર્તત

મહાચલનિભૈર્ ઘોરૈઃ પનસો નામ યૂથપઃ
આજગામ મહાવીર્યસ્ તિસૃભિઃ કોટિભિર્ વૃતઃ

નીલાઞ્જનચયાકારો નીલો નામાથ યૂથપઃ
અદૃશ્યત મહાકાયઃ કોટિભિર્ દશભિર્ વૃતઃ

દરીમુખશ્ ચ બલવાન્ યૂથપો ઽભ્યાયયૌ તદા
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ સુગ્રીવં સમુપસ્થિતઃ

મૈન્દશ્ ચ દ્વિવિદશ્ ચોભાવ્ અશ્વિપુત્રૌ મહાવલૌ
કોટિકોટિસહસ્રેણ વાનરાણામ્ અદૃશ્યતામ્

તતઃ કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રેણ શતેન ચ
પૃષ્ઠતો ઽનુગતઃ પ્રાપ્તો હરિભિર્ ગન્ધમાદનઃ

તતઃ પદ્મસહસ્રેણ વૃતઃ શઙ્કુશતેન ચ
યુવરાજો ઽઙ્ગદઃ પ્રાપ્તઃ પિતૃતુલ્યપરાક્રમઃ

તતસ્ તારાદ્યુતિસ્ તારો હરિર્ ભીમપરાક્રમઃ
પઞ્ચભિર્ હરિકોટીભિર્ દૂરતઃ પ્રત્યદૃશ્યત

ઇન્દ્રજાનુઃ કપિર્ વીરો યૂથપઃ પ્રત્યદૃશ્યત
એકાદશાનાં કોટીનામ્ ઈશ્વરસ્ તૈશ્ ચ સંવૃતઃ

તતો રમ્ભસ્ ત્વ્ અનુપ્રાપ્તસ્ તરુણાદિત્યસંનિભઃ
અયુતેન વૃતશ્ ચૈવ સહસ્રેણ શતેન ચ

તતો યૂથપતિર્ વીરો દુર્મુખો નામ વાનરઃ
પ્રત્યદૃશ્યત કોટિભ્યાં દ્વાભ્યાં પરિવૃતો બલી

કૈલાસશિખરાકારૈર્ વાનરૈર્ ભીમવિક્રમૈઃ
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ હનુમાન્ પ્રત્યદૃશ્યત

નલશ્ ચાપિ મહાવીર્યઃ સંવૃતો દ્રુમવાસિભિઃ
કોટીશતેન સંપ્રાપ્તઃ સહસ્રેણ શતેન ચ

શરભઃ કુમુદો વહ્નિર્ વાનરો રમ્ભ એવ ચ
એતે ચાન્યે ચ બહવો વાનરાઃ કામરૂપિણઃ

આવૃત્ય પૃથિવીં સર્વાં પર્વતાંશ્ ચ વનાનિ ચ
આપ્લવન્તઃ પ્લવન્તશ્ ચ ગર્જન્તશ્ ચ પ્લવંગમાઃ
અભ્યવર્તન્ત સુગ્રીવં સૂર્યમ્ અભ્રગણા ઇવ

કુર્વાણા બહુશબ્દાંશ્ ચ પ્રહૃષ્ટા બલશાલિનઃ
શિરોભિર્ વાનરેન્દ્રાય સુગ્રીવાય ન્યવેદયન્

અપરે વાનરશ્રેષ્ઠાઃ સંગમ્ય ચ યથોચિતમ્
સુગ્રીવેણ સમાગમ્ય સ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલયસ્ તદા

સુગ્રીવસ્ ત્વરિતો રામે સર્વાંસ્ તાન્ વાનરર્ષભાન્
નિવેદયિત્વા ધર્મજ્ઞઃ સ્થિતઃ પ્રાઞ્જલિર્ અબ્રવીત્

યથા સુખં પર્વતનિર્ઝરેષુ વનેષુ સર્વેષુ ચ વાનરેન્દ્રાઃ
નિવેશયિત્વા વિધિવદ્ બલાનિ બલં બલજ્ઞઃ પ્રતિપત્તુમ્ ઈષ્ટે