રામાયણ · અધ્યાય 3.065

કૃત્વૈવમ્ ઉદકં તસ્મૈ પ્રસ્થિતૌ રાઘવૌ તદા
અવેક્ષન્તૌ વને સીતાં પશ્ચિમાં જગ્મતુર્ દિશમ્

તાં દિશં દક્ષિણાં ગત્વા શરચાપાસિધારિણૌ
અવિપ્રહતમ્ ઐક્ષ્વાકૌ પન્થાનં પ્રતિપેદતુઃ

ગુલ્મૈર્ વૃક્ષૈશ્ ચ બહુભિર્ લતાભિશ્ ચ પ્રવેષ્ટિતમ્
આવૃતં સર્વતો દુર્ગં ગહનં ઘોરદર્શનમ્

વ્યતિક્રમ્ય તુ વેગેન ગૃહીત્વા દક્ષિણાં દિશમ્
સુભીમં તન્ મહારણ્યં વ્યતિયાતૌ મહાબલૌ

તતઃ પરં જનસ્થાનાત્ ત્રિક્રોશં ગમ્ય રાઘવૌ
ક્રૌઞ્ચારણ્યં વિવિશતુર્ ગહનં તૌ મહૌજસૌ

નાનામેઘઘનપ્રખ્યં પ્રહૃષ્ટમ્ ઇવ સર્વતઃ
નાનાવર્ણૈઃ શુભૈઃ પુષ્પૈર્ મૃગપક્ષિગણૈર્ યુતમ્

દિદૃક્ષમાણૌ વૈદેહીં તદ્ વનં તૌ વિચિક્યતુઃ
તત્ર તત્રાવતિષ્ઠન્તૌ સીતાહરણકર્શિતૌ

લક્ષ્મણસ્ તુ મહાતેજાઃ સત્ત્વવાઞ્ શીલવાઞ્ શુચિઃ
અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં ભ્રાતરં દીપ્તતેજસં

સ્પન્દતે મે દૃઢં બાહુર્ ઉદ્વિગ્નમ્ ઇવ મે મનઃ
પ્રાયશશ્ ચાપ્ય્ અનિષ્ટાનિ નિમિત્તાન્ય્ ઉપલક્ષયે

તસ્માત્ સજ્જીભવાર્ય ત્વં કુરુષ્વ વચનં હિતમ્
મમૈવ હિ નિમિત્તાનિ સદ્યઃ શંસન્તિ સંભ્રમમ્

એષ વઞ્ચુલકો નામ પક્ષી પરમદારુણઃ
આવયોર્ વિજયં યુદ્ધે શંસન્ન્ ઇવ વિનર્દતિ

તયોર્ અન્વેષતોર્ એવં સર્વં તદ્ વનમ્ ઓજસા
સંજજ્ઞે વિપુલઃ શબ્દઃ પ્રભઞ્જન્ન્ ઇવ તદ્ વનમ્

સંવેષ્ટિતમ્ ઇવાત્યર્થં ગહનં માતરિશ્વના
વનસ્ય તસ્ય શબ્દો ઽભૂદ્ દિવમ્ આપૂરયન્ન્ ઇવ

તં શબ્દં કાઙ્ક્ષમાણસ્ તુ રામઃ કક્ષે સહાનુજઃ
દદર્શ સુમહાકાયં રાક્ષસં વિપુલોરસં

આસેદતુસ્ તતસ્ તત્ર તાવ્ ઉભૌ પ્રમુખે સ્થિતમ્
વિવૃદ્ધમ્ અશિરોગ્રીવં કબન્ધમ્ ઉદરે મુખમ્

રોમભિર્ નિચિતૈસ્ તીક્ષ્ણૈર્ મહાગિરિમ્ ઇવોચ્છ્રિતમ્
નીલમેઘનિભં રૌદ્રં મેઘસ્તનિતનિઃસ્વનમ્

મહાપક્ષ્મેણ પિઙ્ગેન વિપુલેનાયતેન ચ
એકેનોરસિ ઘોરેણ નયનેનાશુદર્શિના

મહાદંષ્ટ્રોપપન્નં તં લેલિહાનં મહામુખમ્
ભક્ષયન્તં મહાઘોરાન્ ઋક્ષસિંહમૃગદ્વિપાન્

ઘોરૌ ભુજૌ વિકુર્વાણમ્ ઉભૌ યોજનમ્ આયતૌ
કરાભ્યાં વિવિધાન્ ગૃહ્ય ઋષ્કાન્ પક્ષિગણાન્ મૃગાન્

આકર્ષન્તં વિકર્ષન્તમ્ અનેકાન્ મૃગયૂથપાન્
સ્થિતમ્ આવૃત્ય પન્થાનં તયોર્ ભ્રાત્રોઃ પ્રપન્નયોઃ

અથ તૌ સમતિક્રમ્ય ક્રોશમાત્રે દદર્શતુઃ
મહાન્તં દારુણં ભીમં કબન્ધં ભુજસંવૃતમ્

સ મહાબાહુર્ અત્યર્થં પ્રસાર્ય વિપુલૌ ભુજૌ
જગ્રાહ સહિતાવ્ એવ રાઘવૌ પીડયન્ બલાત્

ખડ્ગિનૌ દૃઢધન્વાનૌ તિગ્મતેજૌ મહાભુજૌ
ભ્રાતરૌ વિવશં પ્રાપ્તૌ કૃષ્યમાણૌ મહાબલૌ

તાવ્ ઉવાચ મહાબાહુઃ કબન્ધો દાનવોત્તમઃ
કૌ યુવાં વૃષભસ્કન્ધૌ મહાખડ્ગધનુર્ધરૌ

ઘોરં દેશમ્ ઇમં પ્રાપ્તૌ મમ ભક્ષાવ્ ઉપસ્થિતૌ
વદતં કાર્યમ્ ઇહ વાં કિમર્થં ચાગતૌ યુવામ્

ઇમં દેશમ્ અનુપ્રાપ્તૌ ક્ષુધાર્તસ્યેહ તિષ્ઠતઃ
સબાણચાપખડ્ગૌ ચ તીક્ષ્ણશૃઙ્ગાવ્ ઇવર્ષભૌ
મમાસ્યમ્ અનુસંપ્રાપ્તૌ દુર્લભં જીવિતં પુનઃ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા કબન્ધસ્ય દુરાત્મનઃ
ઉવાચ લક્ષ્મણં રામો મુખેન પરિશુષ્યતા

કૃચ્છ્રાત્ કૃચ્છ્રતરં પ્રાપ્ય દારુણં સત્યવિક્રમ
વ્યસનં જીવિતાન્તાય પ્રાપ્તમ્ અપ્રાપ્ય તાં પ્રિયામ્

કાલસ્ય સુમહદ્ વીર્યં સર્વભૂતેષુ લક્ષ્મણ
ત્વાં ચ માં ચ નરવ્યાઘ્ર વ્યસનૈઃ પશ્ય મોહિતૌ
નાતિભારો ઽસ્તિ દૈવસ્ય સર્વભુતેષુ લક્ષ્મણ

શૂરાશ્ ચ બલવન્તશ્ ચ કૃતાસ્ત્રાશ્ ચ રણાજિરે
કાલાભિપન્નાઃ સીદન્તિ યથા વાલુકસેતવઃ

ઇતિ બ્રુવાણો દૃઢસત્યવિક્રમો મહાયશા દાશરથિઃ પ્રતાપવાન્
અવેક્ષ્ય સૌમિત્રિમ્ ઉદગ્રવિક્રમં સ્થિરાં તદા સ્વાં મતિમ્ આત્મનાકરોત્