રામાયણ · અધ્યાય 2.079

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભરતો નિષાદાધિપતિં ગુહમ્
પ્રત્યુવાચ મહાપ્રાજ્ઞો વાક્યં હેત્વર્થસંહિતમ્

ઊર્જિતઃ ખલુ તે કામઃ કૃતો મમ ગુરોઃ સખે
યો મે ત્વમ્ ઈદૃશીં સેનામ્ એકો ઽભ્યર્ચિતુમ્ ઇચ્છસિ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તુ મહાતેજા ગુહં વચનમ્ ઉત્તમમ્
અબ્રવીદ્ ભરતઃ શ્રીમાન્ નિષાદાધિપતિં પુનઃ

કતરેણ ગમિષ્યામિ ભરદ્વાજાશ્રમં ગુહ
ગહનો ઽયં ભૃશં દેશો ગઙ્ગાનૂપો દુરત્યયઃ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા રાજપુત્રસ્ય ધીમતઃ
અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં ગુહો ગહનગોચરઃ

દાશાસ્ ત્વ્ અનુગમિષ્યન્તિ ધન્વિનઃ સુસમાહિતાઃ
અહં ચાનુગમિષ્યામિ રાજપુત્ર મહાયશઃ

કચ્ચિન્ ન દુષ્ટો વ્રજસિ રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ
ઇયં તે મહતી સેના શઙ્કાં જનયતીવ મે

તમ્ એવમ્ અભિભાષન્તમ્ આકાશ ઇવ નિર્મલઃ
ભરતઃ શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગુહં વચનમ્ અબ્રવીત્

મા ભૂત્ સ કાલો યત્ કષ્ટં ન માં શઙ્કિતુમ્ અર્હસિ
રાઘવઃ સ હિ મે ભ્રાતા જ્યેષ્ઠઃ પિતૃસમો મમ

તં નિવર્તયિતું યામિ કાકુત્સ્થં વનવાસિનમ્
બુદ્ધિર્ અન્યા ન તે કાર્યા ગુહ સત્યં બ્રવીમિ તે

સ તુ સંહૃષ્ટવદનઃ શ્રુત્વા ભરતભાષિતમ્
પુનર્ એવાબ્રવીદ્ વાક્યં ભરતં પ્રતિ હર્ષિતઃ

ધન્યસ્ ત્વં ન ત્વયા તુલ્યં પશ્યામિ જગતીતલે
અયત્નાદ્ આગતં રાજ્યં યસ્ ત્વં ત્યક્તુમ્ ઇહેચ્છસિ

શાશ્વતી ખલુ તે કીર્તિર્ લોકાન્ અનુચરિષ્યતિ
યસ્ ત્વં કૃચ્છ્રગતં રામં પ્રત્યાનયિતુમ્ ઇચ્છસિ

એવં સંભાષમાણસ્ય ગુહસ્ય ભરતં તદા
બભૌ નષ્ટપ્રભઃ સૂર્યો રજની ચાભ્યવર્તત

સંનિવેશ્ય સ તાં સેનાં ગુહેન પરિતોષિતઃ
શત્રુઘ્નેન સહ શ્રીમાઞ્ શયનં પુનર્ આગમત્

રામચિન્તામયઃ શોકો ભરતસ્ય મહાત્મનઃ
ઉપસ્થિતો હ્ય્ અનર્હસ્ય ધર્મપ્રેક્ષસ્ય તાદૃશઃ

અન્તર્દાહેન દહનઃ સંતાપયતિ રાઘવમ્
વનદાહાભિસંતપ્તં ગૂઢો ઽગ્નિર્ ઇવ પાદપમ્

પ્રસ્રુતઃ સર્વગાત્રેભ્યઃ સ્વેદઃ શોકાગ્નિસંભવઃ
યથા સૂર્યાંશુસંતપ્તો હિમવાન્ પ્રસ્રુતો હિમમ્

ધ્યાનનિર્દરશૈલેન વિનિઃશ્વસિતધાતુના
દૈન્યપાદપસંઘેન શોકાયાસાધિશૃઙ્ગિણા

પ્રમોહાનન્તસત્ત્વેન સંતાપૌષધિવેણુના
આક્રાન્તો દુઃખશૈલેન મહતા કૈકયીસુતઃ

ગુહેન સાર્ધં ભરતઃ સમાગતો મહાનુભાવઃ સજનઃ સમાહિતઃ
સુદુર્મનાસ્ તં ભરતં તદા પુનર્ ગુહઃ સમાશ્વાસયદ્ અગ્રજં પ્રતિ