રામાયણ · અધ્યાય 2.027

સાન્ત્વ્યમાના તુ રામેણ મૈથિલી જનકાત્મજા
વનવાસનિમિત્તાય ભર્તારમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્

સા તમ્ ઉત્તમસંવિગ્ના સીતા વિપુલવક્ષસં
પ્રણયાચ્ ચાભિમાનાચ્ ચ પરિચિક્ષેપ રાઘવમ્

કિં ત્વામન્યત વૈદેહઃ પિતા મે મિથિલાધિપઃ
રામ જામાતરં પ્રાપ્ય સ્ત્રિયં પુરુષવિગ્રહમ્

અનૃતં બલલોકો ઽયમ્ અજ્ઞાનાદ્ યદ્ ધિ વક્ષ્યતિ
તેજો નાસ્તિ પરં રામે તપતીવ દિવાકરે

કિં હિ કૃત્વા વિષણ્ણસ્ ત્વં કુતો વા ભયમ્ અસ્તિ તે
યત્ પરિત્યક્તુકામસ્ ત્વં મામ્ અનન્યપરાયણામ્

દ્યુમત્સેનસુતં વીર સત્યવન્તમ્ અનુવ્રતામ્
સાવિત્રીમ્ ઇવ માં વિદ્ધિ ત્વમ્ આત્મવશવર્તિનીમ્

ન ત્વ્ અહં મનસાપ્ય્ અન્યં દ્રષ્ટાસ્મિ ત્વદૃતે ઽનઘ
ત્વયા રાઘવ ગચ્છેયં યથાન્યા કુલપાંસની

સ્વયં તુ ભાર્યાં કૌમારીં ચિરમ્ અધ્યુષિતાં સતીમ્
શૈલૂષ ઇવ માં રામ પરેભ્યો દાતુમ્ ઇચ્છસિ

સ મામ્ અનાદાય વનં ન ત્વં પ્રસ્થાતુમ્ અર્હસિ
તપો વા યદિ વારણ્યં સ્વર્ગો વા સ્યાત્ સહ ત્વયા

ન ચ મે ભવિતા તત્ર કશ્ ચિત્ પથિ પરિશ્રમઃ
પૃષ્ઠતસ્ તવ ગચ્છન્ત્યા વિહારશયનેષ્વ્ અપિ

કુશકાશશરેષીકા યે ચ કણ્ટકિનો દ્રુમાઃ
તૂલાજિનસમસ્પર્શા માર્ગે મમ સહ ત્વયા

મહાવાત સમુદ્ધૂતં યન્ મામ્ અવકરિષ્યતિ
રજો રમણ તન્ મન્યે પરાર્ધ્યમ્ ઇવ ચન્દનમ્

શાદ્વલેષુ યદ્ આસિષ્યે વનાન્તે વનગોરચા
કુથાસ્તરણતલ્પેષુ કિં સ્યાત્ સુખતરં તતઃ

પત્રં મૂલં ફલં યત્ ત્વમ્ અલ્પં વા યદિ વા બહુ
દાસ્યસિ સ્વયમ્ આહૃત્ય તન્ મે ઽમૃતરસોપમમ્

ન માતુર્ ન પિતુસ્ તત્ર સ્મરિષ્યામિ ન વેશ્મનઃ
આર્તવાન્ય્ ઉપભુઞ્જાના પુષ્પાણિ ચ ફલાનિ ચ

ન ચ તત્ર ગતઃ કિં ચિદ્ દ્રષ્ટુમ્ અર્હસિ વિપ્રિયમ્
મત્કૃતે ન ચ તે શોકો ન ભવિષ્યામિ દુર્ભરા

યસ્ ત્વયા સહ સ સ્વર્ગો નિરયો યસ્ ત્વયા વિના
ઇતિ જાનન્ પરાં પ્રીતિં ગચ્છ રામ મયા સહ

અથ મામ્ એવમ્ અવ્યગ્રાં વનં નૈવ નયિષ્યસિ
વિષમ્ અદ્યૈવ પાસ્યામિ મા વિશં દ્વિષતાં વશમ્

પશ્ચાદ્ અપિ હિ દુઃખેન મમ નૈવાસ્તિ જીવિતમ્
ઉજ્ઝિતાયાસ્ ત્વયા નાથ તદૈવ મરણં વરમ્

ઇદં હિ સહિતું શોકં મુહૂર્તમ્ અપિ નોત્સહે
કિં પુનર્ દશવર્ષાણિ ત્રીણિ ચૈકં ચ દુઃખિતા

ઇતિ સા શોકસંતપ્તા વિલપ્ય કરુણં બહુ
ચુક્રોશ પતિમ્ આયસ્તા ભૃશમ્ આલિઙ્ગ્ય સસ્વરમ્

સા વિદ્ધા બહુભિર્ વાક્યૈર્ દિગ્ધૈર્ ઇવ ગજાઙ્ગના
ચિર સંનિયતં બાષ્પં મુમોચાગ્નિમ્ ઇવારણિઃ

તસ્યાઃ સ્ફટિકસંકાશં વારિ સંતાપસંભવમ્
નેત્રાભ્યાં પરિસુસ્રાવ પઙ્કજાભ્યામ્ ઇવોદકમ્

તાં પરિષ્વજ્ય બાહુભ્યાં વિસંજ્ઞામ્ ઇવ દુઃખિતામ્
ઉવાચ વચનં રામઃ પરિવિશ્વાસયંસ્ તદા

ન દેવિ તવ દુઃખેન સ્વર્ગમ્ અપ્ય્ અભિરોચયે
ન હિ મે ઽસ્તિ ભયં કિં ચિત્ સ્વયમ્ભોર્ ઇવ સર્વતઃ

તવ સર્વમ્ અભિપ્રાયમ્ અવિજ્ઞાય શુભાનને
વાસં ન રોચયે ઽરણ્યે શક્તિમાન્ અપિ રક્ષણે

યત્ સૃષ્ટાસિ મયા સાર્ધં વનવાસાય મૈથિલિ
ન વિહાતું મયા શક્યા કીર્તિર્ આત્મવતા યથા

ધર્મસ્ તુ ગજનાસોરુ સદ્ભિર્ આચરિતઃ પુરા
તં ચાહમ્ અનુવર્તે ઽદ્ય યથા સૂર્યં સુવર્ચલા

એષ ધર્મસ્ તુ સુશ્રોણિ પિતુર્ માતુશ્ ચ વશ્યતા
અતશ્ ચાજ્ઞાં વ્યતિક્રમ્ય નાહં જીવિતુમ્ ઉત્સહે

સ માં પિતા યથા શાસ્તિ સત્યધર્મપથે સ્થિતઃ
તથા વર્તિતુમ્ ઇચ્છામિ સ હિ ધર્મઃ સનાતનઃ
અનુગચ્છસ્વ માં ભીરુ સહધર્મચરી ભવ

બ્રાહ્મણેભ્યશ્ ચ રત્નાનિ ભિક્ષુકેભ્યશ્ ચ ભોજનમ્
દેહિ ચાશંસમાનેભ્યઃ સંત્વરસ્વ ચ માચિરમ્

અનુકૂલં તુ સા ભર્તુર્ જ્ઞાત્વા ગમનમ્ આત્મનઃ
ક્ષિપ્રં પ્રમુદિતા દેવી દાતુમ્ એવોપચક્રમે

તતઃ પ્રહૃષ્ટા પરિપૂર્ણમાનસા યશસ્વિની ભર્તુર્ અવેક્ષ્ય ભાષિતમ્
ધનાનિ રત્નાનિ ચ દાતુમ્ અઙ્ગના પ્રચક્રમે ધર્મભૃતાં મનસ્વિની