રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.71

દિવં તુ તસ્યાં યાતાયાં શબર્યાં સ્વેન કર્મણા
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા ચિન્તયામાસ રાઘવઃ ॥

ચિન્તયિત્વા તુ ધર્માત્મા પ્રભાવં તં મહાત્મનામ્
હિતકારિણમ્ એકાગ્રં લક્ષ્મણં રાઘવો ઽબ્રવીત્ ॥

દૃષ્ટો ઽયમ્ આશ્રમઃ સૌમ્ય બહ્વાશ્ચર્યઃ કૃતાત્મનામ્
વિશ્વસ્તમૃગશાર્દૂલો નાનાવિહગસેવિતઃ ॥

સપ્તાનાં ચ સમુદ્રાણામ્ એષુ તીર્થેષુ લક્ષ્મણ
ઉપસ્પૃષ્ટં ચ વિધિવત્ પિતરશ્ ચાપિ તર્પિતાઃ ॥

પ્રનષ્ટમ્ અશુભં યત્ તત્ કલ્યાણં સમુપસ્થિતમ્
તેન ત્વ્ એતત્ પ્રહૃષ્ટં મે મનો લક્ષ્મણ સમ્પ્રતિ ॥

હૃદયે હિ નરવ્યાઘ્ર શુભમ્ આવિર્ભવિષ્યતિ
તદ્ આગચ્છ ગમિષ્યાવઃ પમ્પાં તાં પ્રિયદર્શનામ્ ॥

ઋશ્યમૂકો ગિરિર્ યત્ર નાતિદૂરે પ્રકાશતે
યસ્મિન્ વસતિ ધર્માત્મા સુગ્રીવો ઽંશુમતઃ સુતઃ
નિત્યં વાલિભયાત્ ત્રસ્તશ્ ચતુર્ભિઃ સહ વાનરૈઃ ॥

અભિત્વરે ચ તં દ્રષ્ટું સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્
તદધીનં હિ મે સૌમ્ય સીતાયાઃ પરિમાર્ગણમ્ ॥

ઇતિ બ્રુવાણં તં રામં સૌમિત્રિર્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
ગચ્છાવસ્ ત્વરિતં તત્ર મમાપિ ત્વરતે મનઃ ॥

આશ્રમાત્ તુ તતસ્ તસ્માન્ નિષ્ક્રમ્ય સ વિશાં પતિઃ
આજગામ તતઃ પમ્પાં લક્ષ્મણેન સહાભિભૂઃ ॥

સમીક્ષમાણઃ પુષ્પાઢ્યં સર્વતો વિપુલદ્રુમમ્
કોયષ્ટિભિશ્ ચાર્જુનકૈઃ શતપત્ત્રૈશ્ ચ કીચકૈઃ
એતૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચ વિવિધૈર્ નાદિતં તદ્ વનં મહત્ ॥

સ રામો વિવિધાન્ વૃક્ષાન્ સરાંસિ વિવિધાનિ ચ
પશ્યન્ કામાભિસંતપ્તો જગામ પરમં હ્રદમ્ ॥

સ તામ્ આસાદ્ય વૈ રામો દૂરાદ્ ઉદકવાહિનીમ્
મતંગસરસં નામ હ્રદં સમવગાહત ॥

સ તુ શોકસમાવિષ્ટો રામો દશરથાત્મજઃ
વિવેશ નલિનીં પમ્પાં પઙ્કજૈશ્ ચ સમાવૃતામ્ ॥

તિલકાશોકપુંનાગ બકુલોદ્દાલકાશિનીમ્
રમ્યોપવનસમ્બાધાં પદ્મસંપીડિતોદકામ્ ॥

સ્ફટિકોપમતોયાઢ્યાં શ્લક્ષ્ણવાલુકસંતતામ્
મત્સ્યકચ્છપસમ્બાધાં તીરસ્થદ્રુમશોભિતામ્ ॥

સખીભિર્ ઇવ યુક્તાભિર્ લતાભિર્ અનુવેષ્ટિતામ્
કિંનરોરગગન્ધર્વ યક્ષરાક્ષસસેવિતામ્
નાનાદ્રુમલતાકીર્ણાં શીતવારિનિધિં શુભામ્ ॥

પદ્મૈઃ સૌગન્ધિકૈસ્ તામ્રાં શુક્લાં કુમુદમણ્ડલૈઃ
નીલાં કુવલયોદ્ધાતૈર્ બહુવર્ણાં કુથામ્ ઇવ ॥

અરવિન્દોત્પલવતીં પદ્મસૌગન્ધિકાયુતામ્
પુષ્પિતામ્રવણોપેતાં બર્હિણોદ્ઘુષ્ટનાદિતામ્ ॥

સ તાં દૃષ્ટ્વા તતઃ પમ્પાં રામઃ સૌમિત્રિણા સહ
વિલલાપ ચ તેજસ્વી કામાદ્ દશરથાત્મજઃ ॥

તિલકૈર્ બીજપૂરૈશ્ ચ વટૈઃ શુક્લદ્રુમૈસ્ તથા
પુષ્પિતૈઃ કરવીરૈશ્ ચ પુંનાગૈશ્ ચ સુપુષ્પિતૈઃ ॥

માલતીકુન્દગુલ્મૈશ્ ચ ભણ્ડીરૈર્ નિચુલૈસ્ તથા
અશોકૈઃ સપ્તપર્ણૈશ્ ચ કેતકૈર્ અતિમુક્તકૈઃ
અન્યૈશ્ ચ વિવિધૈર્ વૃક્ષૈઃ પ્રમદેવોપશોભિતામ્ ॥

અસ્યાસ્ તીરે તુ પૂર્વોક્તઃ પર્વતો ધાતુમણ્ડિતઃ
ઋશ્યમૂક ઇતિ ખ્યાતશ્ ચિત્રપુષ્પિતકાનનઃ ॥

હરિર્ ઋક્ષરજોનામ્નઃ પુત્રસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ
અધ્યાસ્તે તં મહાવીર્યઃ સુગ્રીવ ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥

સુગ્રીવમ્ અભિગચ્છ ત્વં વાનરેન્દ્રં નરર્ષભ
ઇત્ય્ ઉવાચ પુનર્ વાક્યં લક્ષ્મણં સત્યવિક્રમમ્ ॥

તતો મહદ્ વર્ત્મ ચ દૂરસંક્રમં ક્રમેણ ગત્વા પ્રવિલોકયન્ વનમ્
દદર્શ પમ્પાં શુભદર્શકાનનામ્ અનેકનાનાવિધપક્ષિસંકુલામ્ ॥