રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 3.11

સ પ્રવિશ્યાશ્રમપદં લક્ષ્મણો રાઘવાનુજઃ
અગસ્ત્યશિષ્યમ્ આસાદ્ય વાક્યમ્ એતદ્ ઉવાચ હ ॥

રાજા દશરથો નામ જ્યેષ્ઠસ્ તસ્ય સુતો બલી
રામઃ પ્રાપ્તો મુનિં દ્રષ્ટું ભાર્યયા સહ સીતયા ॥

લક્ષ્મણો નામ તસ્યાહં ભ્રાતા ત્વ્ અવરજો હિતઃ
અનુકૂલશ્ ચ ભક્તશ્ ચ યદિ તે શ્રોત્રમ્ આગતઃ ॥

તે વયં વનમ્ અત્યુગ્રં પ્રવિષ્ટાઃ પિતૃશાસનાત્
દ્રષ્ટુમ્ ઇચ્છામહે સર્વે ભગવન્તં નિવેદ્યતામ્ ॥

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા લક્ષ્મણસ્ય તપોધનઃ
તથેત્ય્ ઉક્ત્વાગ્નિશરણં પ્રવિવેશ નિવેદિતુમ્ ॥

સ પ્રવિશ્ય મુનિશ્રેષ્ઠં તપસા દુષ્પ્રધર્ષણમ્
કૃતાઞ્જલિર્ ઉવાચેદં રામાગમનમ્ અઞ્જસા ॥

પુત્રૌ દશરથસ્યેમૌ રામો લક્ષ્મણ એવ ચ
પ્રવિષ્ટાવ્ આશ્રમપદં સીતયા સહ ભાર્યયા ॥

દ્રષ્ટું ભવન્તમ્ આયાતૌ શુશ્રૂષાર્થમ્ અરિંદમૌ
યદ્ અત્રાનન્તરં તત્ત્વમ્ આજ્ઞાપયિતુમ્ અર્હસિ ॥

તતઃ શિષ્યાદ્ ઉપશ્રુત્ય પ્રાપ્તં રામં સલક્ષ્મણમ્
વૈદેહીં ચ મહાભાગામ્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

દિષ્ટ્યા રામશ્ ચિરસ્યાદ્ય દ્રષ્ટું માં સમુપાગતઃ
મનસા કાઙ્ક્ષિતં હ્ય્ અસ્ય મયાપ્ય્ આગમનં પ્રતિ ॥

ગમ્યતાં સત્કૃતો રામઃ સભાર્યઃ સહલક્ષ્મણઃ
પ્રવેશ્યતાં સમીપં મે કિં ચાસૌ ન પ્રવેશિતઃ ॥

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ મુનિના ધર્મજ્ઞેન મહાત્મના
અભિવાદ્યાબ્રવીચ્ છિષ્યસ્ તથેતિ નિયતાઞ્જલિઃ ॥

તતો નિષ્ક્રમ્ય સંભ્રાન્તઃ શિષ્યો લક્ષ્મણમ્ અબ્રવીત્
ક્વાસૌ રામો મુનિં દ્રષ્ટુમ્ એતુ પ્રવિશતુ સ્વયમ્ ॥

તતો ગત્વાશ્રમપદં શિષ્યેણ સહલક્ષ્મણઃ
દર્શયામાસ કાકુત્સ્થં સીતાં ચ જનકાત્મજામ્ ॥

તં શિષ્યઃ પ્રશ્રિતં વાક્યમ્ અગસ્ત્યવચનં બ્રુવન્
પ્રાવેશયદ્ યથાન્યાયં સત્કારાર્થં સુસત્કૃતમ્ ॥

પ્રવિવેશ તતો રામઃ સીતયા સહલક્ષ્મણઃ
પ્રશાન્તહરિણાકીર્ણમ્ આશ્રમં હ્ય્ અવલોકયન્ ॥

સ તત્ર બ્રહ્મણઃ સ્થાનમ્ અગ્નેઃ સ્થાનં તથૈવ ચ
વિષ્ણોઃ સ્થાનં મહેન્દ્રસ્ય સ્થાનં ચૈવ વિવસ્વતઃ ॥

સોમસ્થાનં ભગસ્થાનં સ્થાનં કૌબેરમ્ એવ ચ
ધાતુર્ વિધાતુઃ સ્થાનં ચ વાયોઃ સ્થાનં તથૈવ ચ ॥

તતઃ શિષ્યૈઃ પરિવૃતો મુનિર્ અપ્ય્ અભિનિષ્પતત્
તં દદર્શાગ્રતો રામો મુનીનાં દીપ્તતેજસમ્
અબ્રવીદ્ વચનં વીરો લક્ષ્મણં લક્ષ્મિવર્ધનમ્ ॥

એષ લક્ષ્મણ નિષ્ક્રામત્ય્ અગસ્ત્યો ભગવાન્ ઋષિઃ
ઔદાર્યેણાવગચ્છામિ નિધાનં તપસામ્ ઇમમ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાબાહુર્ અગસ્ત્યં સૂર્યવર્ચસમ્
જગ્રાહ પરમપ્રીતસ્ તસ્ય પાદૌ પરંતપઃ ॥

અભિવાદ્ય તુ ધર્માત્મા તસ્થૌ રામઃ કૃતાઞ્જલિઃ
સીતયા સહ વૈદેહ્યા તદા રામઃ સલક્ષ્મણઃ ॥

પ્રતિગૃહ્ય ચ કાકુત્સ્થમ્ અર્ચયિત્વાસનોદકૈઃ
કુશલપ્રશ્નમ્ ઉક્ત્વા ચ આસ્યતામ્ ઇતિ સો ઽબ્રવીત્ ॥

અગ્નિં હુત્વા પ્રદાયાર્ઘ્યમ્ અતિથિં પ્રતિપૂજ્ય ચ
વાનપ્રસ્થેન ધર્મેણ સ તેષાં ભોજનં દદૌ ॥

પ્રથમં ચોપવિશ્યાથ ધર્મજ્ઞો મુનિપુંગવઃ
ઉવાચ રામમ્ આસીનં પ્રાઞ્જલિં ધર્મકોવિદમ્ ॥

અન્યથા ખલુ કાકુત્સ્થ તપસ્વી સમુદાચરન્
દુઃસાક્ષીવ પરે લોકે સ્વાનિ માંસાનિ ભક્ષયેત્ ॥

રાજા સર્વસ્ય લોકસ્ય ધર્મચારી મહારથઃ
પૂજનીયશ્ ચ માન્યશ્ ચ ભવાન્ પ્રાપ્તઃ પ્રિયાતિથિઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા ફલૈર્ મૂલૈઃ પુષ્પૈશ્ ચાન્યૈશ્ ચ રાઘવમ્
પૂજયિત્વા યથાકામં પુનર્ એવ તતો ઽબ્રવીત્ ॥

ઇદં દિવ્યં મહચ્ ચાપં હેમવજ્રવિભૂષિતમ્
વૈષ્ણવં પુરુષવ્યાઘ્ર નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ॥

અમોઘઃ સૂર્યસંકાશો બ્રહ્મદત્તઃ શરોત્તમઃ
દત્તો મમ મહેન્દ્રેણ તૂણી ચાક્ષયસાયકૌ ॥

સમ્પૂર્ણૌ નિશિતૈર્ બાણૈર્ જ્વલદ્ભિર્ ઇવ પાવકૈઃ
મહારજતકોશો ઽયમ્ અસિર્ હેમવિભૂષિતઃ ॥

અનેન ધનુષા રામ હત્વા સંખ્યે મહાસુરાન્
આજહાર શ્રિયં દીપ્તાં પુરા વિષ્ણુર્ દિવૌકસામ્ ॥

તદ્ ધનુસ્ તૌ ચ તૂણીરૌ શરં ખડ્ગં ચ માનદ
જયાય પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ વજ્રં વજ્રધરો યથા ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજાઃ સમસ્તં તદ્ વરાયુધમ્
દત્ત્વા રામાય ભગવાન્ અગસ્ત્યઃ પુનર્ અબ્રવીત્ ॥