રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.74

અથ ભૂમિપ્રદેશજ્ઞાઃ સૂત્રકર્મવિશારદાઃ
સ્વકર્માભિરતાઃ શૂરાઃ ખનકા યન્ત્રકાસ્ તથા ॥

કર્માન્તિકાઃ સ્થપતયઃ પુરુષા યન્ત્રકોવિદાઃ
તથા વર્ધકયશ્ ચૈવ માર્ગિણો વૃક્ષતક્ષકાઃ ॥

કૂપકારાઃ સુધાકારા વંશકર્મકૃતસ્ તથા
સમર્થા યે ચ દ્રષ્ટારઃ પુરતસ્ તે પ્રતસ્થિરે ॥

સ તુ હર્ષાત્ તમ્ ઉદ્દેશં જનૌઘો વિપુલઃ પ્રયાન્
અશોભત મહાવેગઃ સાગરસ્યેવ પર્વણિ ॥

તે સ્વવારં સમાસ્થાય વર્ત્મકર્માણિ કોવિદાઃ
કરણૈર્ વિવિધોપેતૈઃ પુરસ્તાત્ સમ્પ્રતસ્થિરે ॥

લતાવલ્લીશ્ ચ ગુલ્માંશ્ ચ સ્થાણૂન્ અશ્મન એવ ચ
જનાસ્ તે ચક્રિરે માર્ગં છિન્દન્તો વિવિધાન્ દ્રુમાન્ ॥

અવૃક્ષેષુ ચ દેશેષુ કેચિદ્ વૃક્ષાન્ અરોપયન્
કેચિત્ કુઠારૈષ્ ટઙ્કૈશ્ ચ દાત્રૈશ્ છિન્દન્ ક્વચિત્ ક્વચિત્ ॥

અપરે વીરણસ્તમ્બાન્ બલિનો બલવત્તરાઃ
વિધમન્તિ સ્મ દુર્ગાણિ સ્થલાનિ ચ તતસ્ તતઃ ॥

અપરે ઽપૂરયન્ કૂપાન્ પાંસુભિઃ શ્વભ્રમ્ આયતમ્
નિમ્નભાગાંસ્ તથા કેચિત્ સમાંશ્ ચક્રુઃ સમન્તતઃ ॥

બબન્ધુર્ બન્ધનીયાંશ્ ચ ક્ષોદ્યાન્ સંચુક્ષુદુસ્ તદા
બિભિદુર્ ભેદનીયાંશ્ ચ તાંસ્ તાન્ દેશાન્ નરાસ્ તદા ॥

અચિરેણૈવ કાલેન પરિવાહાન્ બહૂદકાન્
ચક્રુર્ બહુવિધાકારાન્ સાગરપ્રતિમાન્ બહૂન્
ઉદપાનાન્ બહુવિધાન્ વેદિકાપરિમણ્ડિતાન્ ॥

સ સુધાકુટ્ટિમતલઃ પ્રપુષ્પિતમહીરુહઃ
મત્તોદ્ઘુષ્ટદ્વિજગણઃ પતાકાભિર્ અલંકૃતઃ ॥

ચન્દનોદકસંસિક્તો નાનાકુસુમભૂષિતઃ
બહ્વ્ અશોભત સેનાયાઃ પન્થાઃ સ્વર્ગપથોપમઃ ॥

આજ્ઞાપ્યાથ યથાજ્ઞપ્તિ યુક્તાસ્ તે ઽધિકૃતા નરાઃ
રમણીયેષુ દેશેષુ બહુસ્વાદુફલેષુ ચ ॥

યો નિવેશસ્ ત્વ્ અભિપ્રેતો ભરતસ્ય મહાત્મનઃ
ભૂયસ્ તં શોભયામાસુર્ ભૂષાભિર્ ભૂષણોપમમ્ ॥

નક્ષત્રેષુ પ્રશસ્તેષુ મુહૂર્તેષુ ચ તદ્વિદઃ
નિવેશં સ્થાપયામાસુર્ ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ॥

બહુપાંસુચયાશ્ ચાપિ પરિખાપરિવારિતાઃ
તત્રેન્દ્રકીલપ્રતિમાઃ પ્રતોલીવરશોભિતાઃ ॥

પ્રાસાદમાલાસંયુક્તાઃ સૌધપ્રાકારસંવૃતાઃ
પતાકાશોભિતાઃ સર્વે સુનિર્મિતમહાપથાઃ ॥

વિસર્પદ્ભિર્ ઇવાકાશે વિટઙ્કાગ્રવિમાનકૈઃ
સમુચ્છ્રિતૈર્ નિવેશાસ્ તે બભુઃ શક્રપુરોપમાઃ ॥

જાહ્નવીં તુ સમાસાદ્ય વિવિધદ્રુમકાનનામ્
શીતલામલપાનીયાં મહામીનસમાકુલામ્ ॥

સચન્દ્રતારાગણમણ્ડિતં યથા નભઃ ક્ષપાયામ્ અમલં વિરાજતે
નરેન્દ્રમાર્ગઃ સ તથા વ્યરાજત ક્રમેણ રમ્યઃ શુભશિલ્પિનિર્મિતઃ ॥