રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.64

ભરતે બ્રુવતિ સ્વપ્નં દૂતાસ્ તે ક્લાન્તવાહનાઃ
પ્રવિશ્યાસહ્યપરિખં રમ્યં રાજગૃહં પુરમ્ ॥

સમાગમ્ય તુ રાજ્ઞા ચ રાજપુત્રેણ ચાર્ચિતાઃ
રાજ્ઞઃ પાદૌ ગૃહીત્વા તુ તમ્ ઊચુર્ ભરતં વચઃ ॥

પુરોહિતસ્ ત્વા કુશલં પ્રાહ સર્વે ચ મન્ત્રિણઃ
ત્વરમાણશ્ ચ નિર્યાહિ કૃત્યમ્ આત્યયિકં ત્વયા ॥

અત્ર વિંશતિકોટ્યસ્ તુ નૃપતેર્ માતુલસ્ય તે
દશકોટ્યસ્ તુ સમ્પૂર્ણાસ્ તથૈવ ચ નૃપાત્મજ ॥

પ્રતિગૃહ્ય ચ તત્ સર્વં સ્વનુરક્તઃ સુહૃજ્જને
દૂતાન્ ઉવાચ ભરતઃ કામૈઃ સમ્પ્રતિપૂજ્ય તાન્ ॥

કચ્ચિત્ સુકુશલી રાજા પિતા દશરથો મમ
કચ્ચિચ્ ચારોગતા રામે લક્ષ્મણે વા મહાત્મનિ ॥

આર્યા ચ ધર્મનિરતા ધર્મજ્ઞા ધર્મદર્શિની
અરોગા ચાપિ કૌસલ્યા માતા રામસ્ય ધીમતઃ ॥

કચ્ચિત્ સુમિત્રા ધર્મજ્ઞા જનની લક્ષ્મણસ્ય યા
શત્રુઘ્નસ્ય ચ વીરસ્ય સારોગા ચાપિ મધ્યમા ॥

આત્મકામા સદા ચણ્ડી ક્રોધના પ્રાજ્ઞમાનિની
અરોગા ચાપિ કૈકેયી માતા મે કિમ્ ઉવાચ હ ॥

એવમ્ ઉક્તાસ્ તુ તે દૂતા ભરતેન મહાત્મના
ઊચુઃ સમ્પ્રશ્રિતં વાક્યમ્ ઇદં તં ભરતં તદા
કુશલાસ્ તે નરવ્યાઘ્ર યેષાં કુશલમ્ ઇચ્છસિ ॥

ભરતશ્ ચાપિ તાન્ દૂતાન્ એવમ્ ઉક્તો ઽભ્યભાષત
આપૃચ્છે ઽહં મહારાજં દૂતાઃ સંત્વરયન્તિ મામ્ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા તુ તાન્ દૂતાન્ ભરતઃ પાર્થિવાત્મજઃ
દૂતૈઃ સંચોદિતો વાક્યં માતામહમ્ ઉવાચ હ ॥

રાજન્ પિતુર્ ગમિષ્યામિ સકાશં દૂતચોદિતઃ
પુનર્ અપ્ય્ અહમ્ એષ્યામિ યદા મે ત્વં સ્મરિષ્યસિ ॥

ભરતેનૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ નૃપો માતામહસ્ તદા
તમ્ ઉવાચ શુભં વાક્યં શિરસ્ય્ આઘ્રાય રાઘવમ્ ॥

ગચ્છ તાતાનુજાને ત્વાં કૈકેયી સુપ્રજાસ્ ત્વયા
માતરં કુશલં બ્રૂયાઃ પિતરં ચ પરંતપ ॥

પુરોહિતં ચ કુશલં યે ચાન્યે દ્વિજસત્તમાઃ
તૌ ચ તાત મહેષ્વાસૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ ॥

તસ્મૈ હસ્ત્યુત્તમાંશ્ ચિત્રાન્ કમ્બલાન્ અજિનાનિ ચ
અભિસત્કૃત્ય કૈકેયો ભરતાય ધનં દદૌ ॥

રુક્મનિષ્કસહસ્રે દ્વે ષોડશાશ્વશતાનિ ચ
સત્કૃત્ય કૈકેયી પુત્રં કેકયો ધનમ્ આદિશત્ ॥

તથામાત્યાન્ અભિપ્રેતાન્ વિશ્વાસ્યાંશ્ ચ ગુણાન્વિતાન્
દદાવ્ અશ્વપતિઃ શીઘ્રં ભરતાયાનુયાયિનઃ ॥

ઐરાવતાન્ ઐન્દ્રશિરાન્ નાગાન્ વૈ પ્રિયદર્શનાન્
ખરાઞ્ શીઘ્રાન્ સુસંયુક્તાન્ માતુલો ઽસ્મૈ ધનં દદૌ ॥

અન્તઃપુરે ઽતિસંવૃદ્ધાન્ વ્યાઘ્રવીર્યબલાન્વિતાન્
દંષ્ટ્રાયુધાન્ મહાકાયાઞ્ શુનશ્ ચોપાયનં દદૌ ॥

સ માતામહમ્ આપૃચ્છ્ય માતુલં ચ યુધાજિતમ્
રથમ્ આરુહ્ય ભરતઃ શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ ॥

રથાન્ મણ્ડલચક્રાંશ્ ચ યોજયિત્વા પરઃશતમ્
ઉષ્ટ્રગોઽશ્વખરૈર્ ભૃત્યા ભરતં યાન્તમ્ અન્વયુઃ ॥

બલેન ગુપ્તો ભરતો મહાત્મા સહાર્યકસ્યાત્મસમૈર્ અમાત્યૈઃ
આદાય શત્રુઘ્નમ્ અપેતશત્રુર્ ગૃહાદ્ યયૌ સિદ્ધ ઇવેન્દ્રલોકાત્ ॥