રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.59

અથ રાત્ર્યાં વ્યતીતાયાં પ્રાતર્ એવાપરે ઽહનિ
બન્દિનઃ પર્યુપાતિષ્ઠંસ્ તત્ પાર્થિવનિવેશનમ્ ॥

તતઃ શુચિસમાચારાઃ પર્યુપસ્થાનકોવિદાઃ
સ્ત્રીવર્ષવરભૂયિષ્ઠા ઉપતસ્થુર્ યથાપુરમ્ ॥

હરિચન્દનસંપૃક્તમ્ ઉદકં કાઞ્ચનૈર્ ઘટૈઃ
આનિન્યુઃ સ્નાનશિક્ષાજ્ઞા યથાકાલં યથાવિધિ ॥

મઙ્ગલાલમ્ભનીયાનિ પ્રાશનીયાન્ ઉપસ્કરાન્
ઉપનિન્યુસ્ તથાપ્ય્ અન્યાઃ કુમારીબહુલાઃ સ્ત્રિયઃ ॥

અથ યાઃ કોસલેન્દ્રસ્ય શયનં પ્રત્યનન્તરાઃ
તાઃ સ્ત્રિયસ્ તુ સમાગમ્ય ભર્તારં પ્રત્યબોધયન્ ॥

તા વેપથુપરીતાશ્ ચ રાજ્ઞઃ પ્રાણેષુ શઙ્કિતાઃ
પ્રતિસ્રોતસ્ તૃણાગ્રાણાં સદૃશં સંચકમ્પિરે ॥

અથ સંવેપમાનાનાં સ્ત્રીણાં દૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્
યત્ તદ્ આશઙ્કિતં પાપં તસ્ય જજ્ઞે વિનિશ્ચયઃ ॥

તતઃ પ્રચુક્રુશુર્ દીનાઃ સસ્વરં તા વરાઙ્ગનાઃ
કરેણવ ઇવારણ્યે સ્થાનપ્રચ્યુતયૂથપાઃ ॥

તાસામ્ આક્રન્દશબ્દેન સહસોદ્ગતચેતને
કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ ત્યક્તનિદ્રે બભૂવતુઃ ॥

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા ચ પાર્થિવમ્
હા નાથેતિ પરિક્રુશ્ય પેતતુર્ ધરણીતલે ॥

સા કોસલેન્દ્રદુહિતા વેષ્ટમાના મહીતલે
ન બભ્રાજ રજોધ્વસ્તા તારેવ ગગનચ્યુતા ॥

તત્ સમુત્ત્રસ્તસંભ્રાન્તં પર્યુત્સુકજનાકુલમ્
સર્વતસ્ તુમુલાક્રન્દં પરિતાપાર્તબાન્ધવમ્ ॥

સદ્યો નિપતિતાનન્દં દીનવિક્લવદર્શનમ્
બભૂવ નરદેવસ્ય સદ્મ દિષ્ટાન્તમ્ ઈયુષઃ ॥

અતીતમ્ આજ્ઞાય તુ પાર્થિવર્ષભં યશસ્વિનં સંપરિવાર્ય પત્નયઃ
ભૃશં રુદન્ત્યઃ કરુણં સુદુઃખિતાઃ પ્રગૃહ્ય બાહૂ વ્યલપન્ન્ અનાથવત્ ॥