રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.56
એવં તુ ક્રુદ્ધયા રાજા રામમાત્રા સશોકયા
શ્રાવિતઃ પરુષં વાક્યં ચિન્તયામાસ દુઃખિતઃ ॥
તસ્ય ચિન્તયમાનસ્ય પ્રત્યભાત્ કર્મ દુષ્કૃતમ્
યદ્ અનેન કૃતં પૂર્વમ્ અજ્ઞાનાચ્ છબ્દવેધિના ॥
અમનાસ્ તેન શોકેન રામશોકેન ચ પ્રભુઃ
દહ્યમાનસ્ તુ શોકાભ્યાં કૌસલ્યામ્ આહ ભૂપતિઃ ॥
પ્રસાદયે ત્વાં કૌસલ્યે રચિતો ઽયં મયાઞ્જલિઃ
વત્સલા ચાનૃશંસા ચ ત્વં હિ નિત્યં પરેષ્વ્ અપિ ॥
ભર્તા તુ ખલુ નારીણાં ગુણવાન્ નિર્ગુણો ઽપિ વા
ધર્મં વિમૃશમાનાનાં પ્રત્યક્ષં દેવિ દૈવતમ્ ॥
સા ત્વં ધર્મપરા નિત્યં દૃષ્ટલોકપરાવરા
નાર્હસે વિપ્રિયં વક્તું દુઃખિતાપિ સુદુઃખિતમ્ ॥
તદ્ વાક્યં કરુણં રાજ્ઞઃ શ્રુત્વા દીનસ્ય ભાષિતમ્
કૌસલ્યા વ્યસૃજદ્ બાષ્પં પ્રણાલીવ નવોદકમ્ ॥
સ મૂર્ધ્નિ બદ્ધ્વા રુદતી રાજ્ઞઃ પદ્મમ્ ઇવાઞ્જલિમ્
સમ્ભ્રમાદ્ અબ્રવીત્ ત્રસ્તા ત્વરમાણાક્ષરં વચઃ ॥
પ્રસીદ શિરસા યાચે ભૂમૌ નિપતિતાસ્મિ તે
યાચિતાસ્મિ હતા દેવ હન્તવ્યાહં ન હિ ત્વયા ॥
નૈષા હિ સા સ્ત્રી ભવતિ શ્લાઘનીયેન ધીમતા
ઉભયોર્ લોકયોર્ વીર પત્યા યા સંપ્રસાદ્યતે ॥
જાનામિ ધર્મં ધર્મજ્ઞ ત્વાં જાને સત્યવાદિનમ્
પુત્રશોકાર્તયા તત્ તુ મયા કિમ્ અપિ ભાષિતમ્ ॥
શોકો નાશયતે ધૈર્યં શોકો નાશયતે શ્રુતમ્
શોકો નાશયતે સર્વં નાસ્તિ શોકસમો રિપુઃ ॥
શયમ્ આપતિતઃ સોઢું પ્રહરો રિપુહસ્તતઃ
સોઢુમ્ આપતિતઃ શોકઃ સુસૂક્ષ્મો ઽપિ ન શક્યતે ॥
વનવાસાય રામસ્ય પઞ્ચરાત્રો ઽદ્ય ગણ્યતે
યઃ શોકહતહર્ષાયાઃ પઞ્ચવર્ષોપમો મમ ॥
તં હિ ચિન્તયમાનાયાઃ શોકો ઽયં હૃદિ વર્ધતે
અદીનામ્ ઇવ વેગેન સમુદ્રસલિલં મહત્ ॥
એવં હિ કથયન્ત્યાસ્ તુ કૌસલ્યાયાઃ શુભં વચઃ
મન્દરશ્મિર્ અભૂત્ સુર્યો રજની ચાભ્યવર્તત ॥
અથ પ્રહ્લાદિતો વાક્યૈર્ દેવ્યા કૌસલ્યયા નૃપઃ
શોકેન ચ સમાક્રાન્તો નિદ્રાયા વશમ્ એયિવાન્ ॥
મૂળ પાઠ: Rāmāyaṇa-rev-2-3 · Data entry Muneo Tokunaga · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0