રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.36

તસ્મિંસ્ તુ પુરુષવ્યાઘ્રે નિષ્ક્રામતિ કૃતાઞ્જલૌ
આર્તશબ્દો હિ સંજજ્ઞે સ્ત્રીણામ્ અન્તઃપુરે મહાન્ ॥

અનાથસ્ય જનસ્યાસ્ય દુર્બલસ્ય તપસ્વિનઃ
યો ગતિઃ શરણં ચાસીત્ સ નાથઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ ॥

ન ક્રુધ્યત્ય્ અભિશસ્તો ઽપિ ક્રોધનીયાનિ વર્જયન્
ક્રુદ્ધાન્ પ્રસાદયન્ સર્વાન્ સમદુઃખઃ ક્વ ગચ્છતિ ॥

કૌસલ્યાયાં મહાતેજા યથા માતરિ વર્તતે
તથા યો વર્તતે ઽસ્માસુ મહાત્મા ક્વ નુ ગચ્છતિ ॥

કૈકેય્યા ક્લિશ્યમાનેન રાજ્ઞા સંચોદિતો વનમ્
પરિત્રાતા જનસ્યાસ્ય જગતઃ ક્વ નુ ગચ્છતિ ॥

અહો નિશ્ચેતનો રાજા જીવલોકસ્ય સમ્પ્રિયમ્
ધર્મ્યં સત્યવ્રતં રામં વનવાસે પ્રવત્સ્યતિ ॥

ઇતિ સર્વા મહિષ્યસ્ તા વિવત્સા ઇવ ધેનવઃ
રુરુદુશ્ ચૈવ દુઃખાર્તાઃ સસ્વરં ચ વિચુક્રુશુઃ ॥

સ તમ્ અન્તઃપુરે ઘોરમ્ આર્તશબ્દં મહીપતિઃ
પુત્રશોકાભિસંતપ્તઃ શ્રુત્વા ચાસીત્ સુદુઃખિતઃ ॥

નાગ્નિહોત્રાણ્ય્ અહૂયન્ત સૂર્યશ્ ચાન્તરધીયત
વ્યસૃજન્ કવલાન્ નાગા ગાવો વત્સાન્ ન પાયયન્ ॥

ત્રિશઙ્કુર્ લોહિતાઙ્ગશ્ ચ બૃહસ્પતિબુધાવ્ અપિ
દારુણાઃ સોમમ્ અભ્યેત્ય ગ્રહાઃ સર્વે વ્યવસ્થિતાઃ ॥

નક્ષત્રાણિ ગતાર્ચીંષિ ગ્રહાશ્ ચ ગતતેજસઃ
વિશાખાશ્ ચ સધૂમાશ્ ચ નભસિ પ્રચકાશિરે ॥

અકસ્માન્ નાગરઃ સર્વો જનો દૈન્યમ્ ઉપાગમત્
આહારે વા વિહારે વા ન કશ્ચિદ્ અકરોન્ મનઃ ॥

બાષ્પપર્યાકુલમુખો રાજમાર્ગગતો જનઃ
ન હૃષ્ટો લક્ષ્યતે કશ્ચિત્ સર્વઃ શોકપરાયણઃ ॥

ન વાતિ પવનઃ શીતો ન શશી સૌમ્યદર્શનઃ
ન સૂર્યસ્ તપતે લોકં સર્વં પર્યાકુલં જગત્ ॥

અનર્થિનઃ સુતાઃ સ્ત્રીણાં ભર્તારો ભ્રાતરસ્ તથા
સર્વે સર્વં પરિત્યજ્ય રામમ્ એવાન્વચિન્તયન્ ॥

યે તુ રામસ્ય સુહૃદઃ સર્વે તે મૂઢચેતસઃ
શોકભારેણ ચાક્રાન્તાઃ શયનં ન જહુસ્ તદા ॥

તતસ્ ત્વ્ અયોધ્યા રહિતા મહાત્મના પુરંદરેણેવ મહી સપર્વતા
ચચાલ ઘોરં ભયભારપીડિતા સનાગયોધાશ્વગણા નનાદ ચ ॥