રામાયણ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 2.32

તતઃ સુમન્ત્રમ્ ઐક્ષ્વાકઃ પીડિતો ઽત્ર પ્રતિજ્ઞયા
સબાષ્પમ્ અતિનિઃશ્વસ્ય જગાદેદં પુનઃ પુનઃ ॥

સૂત રત્નસુસમ્પૂર્ણા ચતુર્વિધબલા ચમૂઃ
રાઘવસ્યાનુયાત્રાર્થં ક્ષિપ્રં પ્રતિવિધીયતામ્ ॥

રૂપાજીવાશ્ચ શાલિન્યો વણિજશ્ ચ મહાધનાઃ
શોભયન્તુ કુમારસ્ય વાહિનીં સુપ્રસારિતાઃ ॥

યે ચૈનમ્ ઉપજીવન્તિ રમતે યૈશ્ ચ વીર્યતઃ
તેષાં બહુવિધં દત્ત્વા તાન્ અપ્ય્ અત્ર નિયોજય ॥

નિઘ્નન્ મૃગાન્ કુઞ્જરાંશ્ ચ પિબંશ્ ચારણ્યકં મધુ
નદીશ્ ચ વિવિધાઃ પશ્યન્ ન રાજ્યં સંસ્મરિષ્યતિ ॥

ધાન્યકોશશ્ ચ યઃ કશ્ચિદ્ ધનકોશશ્ ચ મામકઃ
તૌ રામમ્ અનુગચ્છેતાં વસન્તં નિર્જને વને ॥

યજન્ પુણ્યેષુ દેશેષુ વિસૃજંશ્ ચાપ્તદક્ષિણાઃ
ઋષિભિશ્ ચ સમાગમ્ય પ્રવત્સ્યતિ સુખં વને ॥

ભરતશ્ ચ મહાબાહુર્ અયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ
સર્વકામૈઃ પુનઃ શ્રીમાન્ રામઃ સંસાધ્યતામ્ ઇતિ ॥

એવં બ્રુવતિ કાકુત્સ્થે કૈકેય્યા ભયમ્ આગતમ્
મુખં ચાપ્ય્ અગમચ્છોષં સ્વરશ્ ચાપિ ન્યરુધ્યત ॥

સા વિષણ્ણા ચ સંત્રસ્તા કૈકેયી વાક્યમ્ અબ્રવીત્
રાજ્યં ગતજનં સાધો પીતમણ્ડાં સુરામ્ ઇવ
નિરાસ્વાદ્યતમં શૂન્યં ભરતો નાભિપત્સ્યતે ॥

કૈકેય્યાં મુક્તલજ્જાયાં વદન્ત્યામ્ અતિદારુણમ્
રાજા દશરથો વાક્યમ્ ઉવાચાયતલોચનામ્
વહન્તં કિં તુદસિ માં નિયુજ્ય ધુરિ માહિતે ॥

કૈકેયી દ્વિગુણં ક્રુદ્ધા રાજાનમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
તવૈવ વંશે સગરો જ્યેષ્ઠં પુત્રમ્ ઉપારુધત્
અસમઞ્જ ઇતિ ખ્યાતં તથાયં ગન્તુમ્ અર્હતિ ॥

એવમ્ ઉક્તો ધિગ્ ઇત્ય્ એવ રાજા દશરથો ઽબ્રવીત્
વ્રીડિતશ્ ચ જનઃ સર્વઃ સા ચ તન્ નાવબુધ્યત ॥

તત્ર વૃદ્ધો મહામાત્રઃ સિદ્ધાર્થો નામ નામતઃ
શુચિર્ બહુમતો રાજ્ઞઃ કૈકેયીમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

અસમઞ્જો ગૃહીત્વા તુ ક્રીડિતઃ પથિ દારકાન્
સરય્વાઃ પ્રક્ષિપન્ન્ અપ્સુ રમતે તેન દુર્મતિઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા નાગરાઃ સર્વે ક્રુદ્ધા રાજાનમ્ અબ્રુવન્
અસમઞ્જં વૃણીષ્વૈકમ્ અસ્માન્ વા રાષ્ટ્રવર્ધન ॥

તાન્ ઉવાચ તતો રાજા કિંનિમિત્તમ્ ઇદં ભયમ્
તાશ્ ચાપિ રાજ્ઞા સંપૃષ્ટા વાક્યં પ્રકૃતયો ઽબ્રુવન્ ॥

ક્રીડિતસ્ ત્વ્ એષ નઃ પુત્રાન્ બાલાન્ ઉદ્ભ્રાન્તચેતનઃ
સરય્વાં પ્રક્ષિપન્ મૌર્ખ્યાદ્ અતુલાં પ્રીતિમ્ અશ્નુતે ॥

સ તાસાં વચનં શ્રુત્વા પ્રકૃતીનાં નરાધિપ
તં તત્યાજાહિતં પુત્રં તાસાં પ્રિયચિકીર્ષયા ॥

ઇત્ય્ એવમ્ અત્યજદ્ રાજા સગરો વૈ સુધાર્મિકઃ
રામઃ કિમ્ અકરોત્ પાપં યેનૈવમ્ ઉપરુધ્યતે ॥

શ્રુત્વા તુ સિદ્ધાર્થવચો રાજા શ્રાન્તતરસ્વનઃ
શોકોપહતયા વાચા કૈકેયીમ્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

અનુવ્રજિષ્યામ્ય્ અહમ્ અદ્ય રામં રાજ્યં પરિત્યજ્ય સુખં ધનં ચ
સહૈવ રાજ્ઞા ભરતેન ચ ત્વં યથા સુખં ભુઙ્ક્ષ્વ ચિરાય રાજ્યમ્ ॥