Patna Dharmapada · ભાગ 4160

272 ધ્પ્272
ફુસામ નેક્ખંમસુખં અપૃથુજ્જનસેવિતં ।
ભિક્ખૂ વિ<સ્સ>શ્શાસમાપાદિ અપ્રાપ્યાસવક્ખયં ॥
ઉવ્32:32
ભિક્ષુર્ વિશ્વાસમ્ આપદ્યેત્ અપ્રાપ્તે હ્ય્ આસવક્ષયે ।
સ્પૃશેત્ તુ સંબોધિસુખમ્ અકાપુરુષસેવિતમ્ ॥
273
નાયં પ્રમજ્જિતું કાલો ઽપ્રાપ્યાસ્વક્ખયં ।
પ્રમત્તં દુખમ્ અન્નેતિ સીહં વા મૃગમાતિકા ॥
ઉવ્4:13
નાયં પ્રમાદકાલઃ સ્યાદ્ અપ્રાપ્તે હ્ય્ આસ્વક્ષયે ।
મારઃ પ્રમત્તમ્ અન્વેતિ સિંહં વા મૃગમાતૃકા ॥
274 ધ્પ્126
ગબ્ભમ્ એકે ઓક્રંમન્તિ નિરયં પાપકંમુણો ।
સગ્ગં સુગતિનો યાન્તિ પરિનિવ્વાન્તિ અનાસવા ॥
275 ધ્પ્82
યથા હ્રદો ઽસ્સ ગંભીરો વિપ્રસન્નો અનાવિલો ।
એવં ધંમાણિ શોત્થાન વિપ્રસીદંતિ પણ્ડિતા ॥
ઉવ્17:11
યથા હ્રદઃ સુગમ્ભીરો વિપ્રસન્નો હ્ય્ અનાવિલઃ ।
એવં શ્રુત્વા હિ સદ્ધર્મં વિપ્રસીદન્તિ પણ્ડિતાઃ ॥
276 ધ્પ્179
યસ્સ જિતં ના ઽપ્પજ્જીયતિ જિતં અસ્સા ન ઉપેતિ અન્તકો ।
તં બુદ્ધમ્ અનોમનિક્રમં અપદં કેન પદેન નેહિસિ ॥
ઉવ્29:52
યસ્ય જિતં નોપજીયતે જિતમ્ અન્વેતિ ન કં ચિદ્ એવ લોકે ।
તં બુદ્ધમ્ અનન્તગોચરમં હ્ય્ અપદં કેન પદેન નેષ્યસિ ॥
277 ધ્પ્180
યસ્સ જાલિની વિસત્તિકા તહ્ના નાસ્તિ કહિં ચિ નેતયે ।
તં બુદ્ધમ્ અનન્તગોચરં અપદં કેન પદેન નેહિસિ ॥
ઉવ્29:53
યસ્ય જાલિની વિષક્તિકા તૃષ્ણા નાસ્તિ હિ લોકનાયિની ।
તં બુદ્ધમ્ અનન્તગોચરં હ્ય્ અપદં કેન પદેન નેષ્યસિ ॥
આસવવર્ગ્ગઃ
***** વાચા *****
278 ધ્પ્281
વાચાનુરક્ખી મનસા સુસંવૃતો કાયેન યો અકુશલં ન સેવતિ ।
એતે ત્ત્(ર્)અયો કંમપથે વિશોધિય પ્રાપ્પોજ્જ સો શાન્તિપદં અનુત્તરં ॥
ઉવ્7:12
વાચાનુરક્ષી મનસા સુસંવૃતઃ કાયેન ચૈવાકુશલં ન કુર્યાત્ ।

એતાં શુભાં કર્મપથાં વિશોધયન્ન્ આરાધયેન્ માર્ગં ઋષિપ્રવેદિતમ્ ॥
279 ધ્પ્231
કાયપ્રદોષં રક્ખેયા કાયેન સંવૃતો સિયા ।
કાયદુચ્ચરિતં હેત્તા કાયેન સુચરિતં ચરે ॥
ઉવ્7:1
કાયપ્રદોષં રક્ષેત સ્યાત્ કાયેન સુસંવૃતઃ ।
કાયદુશ્ચરિતં હિત્વા કાયેન સુકૃતં ચરેત્ ॥
280 ધ્પ્232
વાચાપ્રદોષં રક્ખેયા વાચાય સંવૃતો સિયા ।
વાચાદુચ્ચરિતં હેત્તા વાચાય સુચરિતં ચરે ॥
ઉવ્7:2
વાચાઃ પ્રદોષં રક્ષેત વચસા સંવૃતો ભવેત્ ।
વાચો દુશ્ચરિતં હિત્વા વાચા સુચરિતં ચરેત્ ॥
281 ધ્પ્233
મનપ્રદોષં રક્ખેયા મનસા સંવૃતો સિયા ।
મનોદુચ્ચરિતં હેત્તા મનસા સુચરિતં ચરે ॥
ઉવ્7:3
મનઃપ્રદોષં રક્ષેત મનસા સંવૃતો ભવેત્ ।
મનોદુશ્ચરિતં હિત્વા મનઃસુચરિતં ચરેત્ ॥
282 ધ્પ્234
કાયેન સંવૃતા ધીરા વાચાય ઉત્ત ચેતસા ।
સબ્બત્થ સંવૃતા ધીરા તે વે સુપરિસંવૃતા ॥
ઉવ્7:10અ-દ્
કાયેન સંવૃતા ધીરા ધીરા વાચા સુસંવૃતાઃ ।
મનસા સંવૃતા ધીરા ધીરાઃ સર્વત્ર સંવૃતાઃ ॥
283 ધ્પ્227
પોરાણં એતં આધોર ન એતં અહુના-ર્-ઇવ ।
નિન્દન્તિ તોહ્નિમ્ આસીનં નિન્દન્તિ મિતભાણિકં ।
બહુભાણિકં પિ નિન્દન્તિ નાસ્તિ લોકે અનિન્દિતો ॥
ઉવ્29:45ચ્-f
(પોરાણં એતં આધોર ન એતં અહુના-ર્-ઇવ ।)
નિન્દન્તિ તુષ્ણિમ્ આસીનં નિન્દન્તિ બહુભાષિણં ।
અલ્પભાણિં ચ નિન્દન્તિ નાસ્તિ લોકેષુ અનિન્દિતઃ ॥
284 ધ્પ્228
ન ચાભુ ન ભવિષ્યતિ ન ચેતરહિ વિજ્જતિ ।
એકાન્તનિન્દિતો પોષો એકાન્તં વા પ્રશંસિતો ॥
ઉવ્29:46
એકાન્તનિન્દિતઃ પુરુષઃ એકાન્તં વા પ્રશંસિતઃ ॥
નાભૂદ્ ભવિષ્યતિ ચ નો ન ચાપિ એતરહિ વિદ્યતે ।
285

યઞ્ ચ બાલા અધંમટ્ઠં પૂજેયુ ગરહેયુ વા ।
અવિઞૂં અવિભાવાય ન તં અત્થાય કાયચિ ॥
286 ધ્પ્229
યઞ્ ચ વિઞૂ પ્રશન્તિ અનુવિચ્ચ સુવે સુવે ।
અચ્છિદ્રવત્તિં મેધાવિં પ્રંઞાશીલસમાહિતં ॥
ચ્f. ઉવ્29:47-48
યં તુ વિજ્ઞાઃ પ્રશંસન્તિ હ્ય્ અનુયુજ્ય શુભાશુભમ્ ।
મેધાવિનં વૃત્તયુક્તં પ્રજ્ઞં શીલષુ સંવૃતં ॥
287 ધ્પ્230
નિક્ખં જાંબૂનદસ્સેવ કો તં નિન્દિતુમ્ અરિહતિ ।
દેવા પિ નં પ્રશન્સન્તિ બ્રહ્મુણા પિ પ્રશંસિતો ॥
288 ધ્પ્262
ન વાક્કકરણમાત્ત્(ર્)એણ વન્નપુક્ખલતાય વા ।
સાધુરૂપી નરો હોતિ ઇશ્શુકી મચ્છરી શઠો ॥
ઉવ્29:10
ન નામરુપમાત્રેણ વર્ણપુષ્કલયા ન ચ ।
સાધુરૂપો નરો ભવતિ માયાવી મત્સરી શઠઃ ॥
289 ચ્f. ધ્પ્261,263
યમ્હિ સચ્ચં ચ ધમ્મો ચ વિરતી સંય્યમો દમો ।
સ વાન્તદોષો મેધાવી સાધુરૂપી તિ વુચ્ચતિ ॥
ઉવ્10:7
યસ્ય શ્રદ્ધા ચ શીલં ચૈવ્ આહિંસા સંયમો દમઃ ।
સ વાન્તદોષો મેધાવી સાધુરૂપો નિરુચ્યતે ॥
290 ધ્પ્19
બહું પિ ચે સહિતં ભાષમાનો ન તક્કરો હોતિ નરો પ્રમત્તો ।
ગોપો વ ગાવો ગણયં પરેસં ન ભાગવા શામણ્ણસ્સ હોતિ ॥
ઉવ્4:22
સુબહ્વ્ અપીહ સહિતં ભાષમાનો ન તત્કરો ભવતિ નરઃ પ્રમત્તઃ ।
ગોપૈવ ગાઃ સંગણયં પરેષાં ન ભાગવાં ચ્છ્રામણ્યાર્થસ્ય ભવતિ ॥
291 ધ્પ્20અ-ચ્,f
અપ્પં પિ ચે સહિતં ભાષમાનો ધમ્મસ્સ હોતિ અનુધમ્મચારી ।
રાગં ચ દોષં ચ પ્રહાય મોહં વિમુત્તચિત્તો અખિલો અકંછો ।
અનુપાદિયાનો ઇહ વા હુરે વા સ ભાગવા શામન્નસ્સ હોતિ ॥
ઉવ્4:23અબ્ચ્f
અલ્પમ્ અપિ ચેત્ સહિતં ભાષમાનો ધર્મસ્ય ભવતિ અનુધર્મચારી ।
રાગં ચ દોષં ચ તથૈવ મોહં (વિમુત્તચિત્તો અખિલો અકંછો ।
અનુપાદિયાનો ઇહ વા હુરે વા) પ્રહાય ભાગી શ્રામણ્યસ્ય ભવતિ ॥
292 ધ્પ્224
સચ્ચં ભણે ન ક્(ર્)ઉજ્ઝેયા દેયા અપ્પા પિ યાચિતો ।
એતેહિ ત્તિહિ ટ્ઠાણેહિ ગચ્છે દેવાન સન્તિકે ॥

ઉવ્20:16
સત્યં વદેન્ ન ચ ક્રુધ્યેદ્ દદ્યાદ્ અલ્પાદ્ અપિ સ્વયમ્ ।
સ્થાનૈર્ એભિસ્ ત્રિભિર્ યુક્તો દેવાનામ્ અન્તિકં વ્રજેત્ ॥
293 ધ્પ્177
ન વે કદાર્ય્યા દેવલોકં વ્રજન્તિ બાલા હિ ભે (તે) ન પ્રશંસન્તિ દાનં ।
ધીરો તુ દાનં અનુમોદમાનો તેનેવ સો દેવલોકં પરેતિ ॥
ઉવ્10:2
ન વૈ કદર્યા દેવલોકં વ્રજન્તિ બાલા હિ તે ન પ્રશંસન્તિ દાનમ્ ।
શ્રાદ્ધસ્ તુ દાનં હ્ય્ અનુમોદમાનો ઽપ્ય્ એવં હ્ય્ અસૌ ભવતિ સુખી પરર્ત ॥
294 ધ્પ્217
શીલવન્તં શુચિં દચ્છં ધમ્મટ્ઠં સચ્ચવાદિનં ।
આત્તનો કારકં શન્તં તં જનો કુરુતે પ્રિયં ॥
ઉવ્5:24
ધર્મસ્થં શીલસંપન્નં હ્રીમન્તં સત્યવાદિનમ્ ।
આત્મનઃ કારકં શન્તં તં જનઃ કુરુતે પ્રિયમ્ ॥
295 ધ્પ્308
શ્રેયો અયોગુડા ભુત્તા તત્તા અગ્ગિશિખોપમા ।
યં ચ ભુઞ્જેય દુશ્શીલો રાષ્ટપિણ્ડં અસંય્યતો ॥
ઉવ્9:2
શ્રેયો હ્ય્ અયોગુડા ભુક્તાસ્ તપ્તા હ્ય્ અગ્નિશિખોપમાઃ ।
ન તુ ભુઞ્જીત દુઃશીલો રાષ્ટ્રપિણ્ડમ્ અસંયતઃ ॥
296 ધ્પ્311
કુશો યથા દુગ્ગૃહીતો હસ્તં એવાનુકંતતિ ।
શામન્નં દુપ્પરામાટ્ઠં નિરયાય ઉપકટ્ટતિ ॥
ઉવ્11:4
શરો યથા દુર્ગૃહીતો હસ્તમ્ એવાપકૃન્તતિ ।
શ્રામણ્યં દુષ્પરામૃષ્ટં નરકાન્ ઉપકર્ષતિ ॥
297 ધ્પ્176
એકધંમમ્ અતીતસ્સ મુષાવાદિસ્સ જંતુનો ।
વિતિન્નપરલોકસ્સ નાસ્તિ પાપમ્ અકારિયં ॥
ઉવ્11:4
298
ન હિ શસ્તં સુનિશિતં વિષં હાલાહક્લં તથા ।
એવં ખિપ્રં અતિપાતેતિ વાચા દુબ્ભાષિતા યથા ॥
299
પુરુષસ્સ જાયમાનસ્સ કુઠારી જાયતે મુખે ।
યાય છિન્દતિ આત્તાનં વાચં દુબ્ભાષિતં ભણં ॥
ઉવ્8:2
પુરુષસ્ય હિ જાતસ્ય કુઠારી જાયતે મુખે ।
યયા છિનત્તિ હાત્માનં વાચા દુર્ભાષિતં વદન્ ॥

300
યો હિ નિન્દિયે પ્રશંસતિ ઉત્તવા નિન્દતિ યો પ્રષંસિયે ।
વિચિનાતિ મુખેન સો કલિં કલિના તેન સુખં ન વિન્દતિ ॥
ઉવ્8:3
યો નિન્દિયાં પ્રશંસતિ તાન્ અપિ નિન્દતિ યે પ્રશંસિયાઃ ।
સ ચિનોતિ મુખેન તં કલિં કલિના તેન સુખં ન વિન્દતિ ॥
301
અપ્પામાત્તો અયં કલી યો અક્ખેહિ ધનં પરાજયે ।
સબ્બસ્સં પિ સહાપિ આત્તના યં એવ મહત્(ત્)અરો કલી ॥
યો સુગતેસુ મનં પ્રદૂષયે
ઉવ્8:4
અલ્પામાત્રો હ્ય્ અયં કલિર્ ય ઇહાક્ષેણ ધનં પરાજયેત્ ।
અયમ્ અત્ર મહત્તરઃ કલિર્ યઃ સુગતેષુ મનઃ પ્રદૂષયેત્ ॥
302
શતં સહસ્રાણિ નિરબ્બુદાનાં છત્ત્રીશતિં પંચ ચ અબ્બુદાનિ ।
યં અયિરગરહી નિરયં ઉપેતિ વાચં મનં ચ પ્રણિધાય પાપિકાં ॥
ઉવ્8:5
શતં સહસ્રાણિ નિરર્બુદાનિ ષટ્ત્રિંશતિં પંચ તથાર્બુદાનિ ।
યાન્ આર્યગર્હી નરકાન્ ઉપૈતિ વાચં મનશ્ ચ પ્રણિધાય પાપકમ્ ॥
303
કલ્લાણિમ્ એવ ભાષેયા ના ઽસ્સ મુચ્ચેય પાપિકા ।
મોક્ખો કલ્લાણિયે શ્રેયો મુત્તા તપતિ પાપિકં ॥
ઉવ્8:8
કલ્યાણિકાં વિમુઞ્ચેત નૈવ મુઞ્ચેત પાપિકામ્ ।
મુક્તા કલ્યાણિકી શ્રેયો મુક્તા તપતિ પાપિકા ॥
304
કલ્લાણિમ્ એવ સેવેયા ના ઽસ્સ મુચ્ચેય પાપિકા ।
મોક્ખો કલ્લાણિયે શ્રેયો મુત્તા તપતિ પાપિકં ॥
305
વાચં ભાષેય કલ્લાણિં ના ઽસ્સ મુચ્ચેય પાપિક(ં) ।
જાતં ક્રોધં નિવારેયા સો બિષબ્ભિ નિરુજ્ઝતિ ॥
ઉવ્20:2ચ્
(વાચં ભાષેય કલ્લાણિં ના ઽસ્સ મુચ્ચેય પાપિક(ં) ।)
અવિદ્યાં પ્રજહેદ્ ધીરઃ (સો બિષબ્ભિ નિરુજ્ઝતિ ॥)
વાચાવર્ગ્ગઃ
***** આત્ત *****
306 ધ્પ્162
યસ્સ અચ્ચન્તદોશ્શિલ્લં મલુતા સાલમ્ ઇવો ઽતતા ।
કરોતિ સો તથાત્તાનં યથા નં બિષમ્ ઇચ્છતિ ॥
ઉવ્11:10

યો ઽસાવ્ અત્યન્તદુઃશિલઃ સાલવાં મૂલુતા યથા ।
કરોત્ય્ અસૌ તથાત્માનં યથૈનં દ્વિષ્-દ્ ઇચ્છતિ ॥
307 ધ્પ્161ચ્દ્
આત્તના હિ કતં પાપં આત્તજં આત્તસંભવં ।
અનુમંધતિ દુમ્મેધં વયિતં વા અહ્મમયં મણિં ॥
ઉવ્28:12ચ્દ્
(આત્તના હિ કતં પાપં આત્તજં આત્તસંભવં ।)
અભિમથ્નાતિ તં પાપં વજ્રં અશ્મમણિં યથા ॥
308 ધ્પ્165
આત્તના હિ કતં પાપં આત્તના સંકિલિશ્શતિ ।
આત્તના અકતં પાપં આત્તના યે વિશુજ્ઝતિ ।
શોદ્ધી અશોદ્ધી પ્રચ્ચત્તં નાંઞો અંઞં વિશોધયે ॥
ઉવ્28:11,12અબ્
આત્મના હિ કૃતે પાપે ત્વ્ આત્મના ક્લિશ્યતે સદા ।
આત્મના ત્વ્ અકૃતે પાપે હ્ય્ આત્મનૈવ વિશુધ્યતે ।
અશુદ્ધબુદ્ધિં પ્રત્યાત્મં નાન્યો હ્ય્ અન્યં વિશોધયેત્ ॥
309 ધ્પ્50
ન પરેસં વિલોમાનિ ન પરેસં કતા ઽકતં ।
આત્તના યે અવેચ્છેયા કતાનિ અકતાનિ ચ ॥
ઉવ્18:9
ન પરેષાં વિલોમાનિ ન પરેષાં કૃતાકૃતમ્ ।
આત્મનસ્ તુ સમીક્ષેતા સમાનિ વિષતાનિ ચ ॥
310
ન પરેસં વિલોમાનિ ન પરેસં સમાસમં ।
આત્તના યે અવેચ્છેયા સમાનિ વિષમાનિ ચ ॥
311
આત્તાનં ચે પ્રિયં ઞાય્યા રક્ખેયા નં સુરક્ખિતં ।
ન એતં સુલભં હોતિ સુખં દુક્કતકારિણાં ॥
ઉવ્5:13
આત્માનં ચેત્ પ્રિયં વિદ્યાન્ નૈનં પાપેન યોજયેત્ ।
ન હ્ય્ એતત્ સુલભં ભવતિ સુખં દુષ્કૃતકારિણા ॥
312 ધ્પ્157
આત્તાનં ચે પ્રિયં ઞાય્યા રક્ખેયા નં સુરક્ખિતં ।
ત્તિણ્ણં અઞતરં યામાનં પટિજાગ્ગ્રેય પણ્ડિતો ॥
ઉવ્5:15અબેf
આત્માનં ચેત્ પ્રિયં વિદ્યાત્ રક્ષેદ્ એનં સુરક્ષિતમ્ ।
ત્રયાણામ્ અન્યતમં યામાં પ્રતિજાગ્રેત પણ્ડિતઃ ॥
313 ધ્પ્305
એકાસનં એકશેયં એકચરિયામ્ અતન્દ્રિતો ।
એકો રમયમ્ આત્તાનં વનાન્તે રમિતા સિયા ॥

ઉવ્23:2
એકાસનં ત્વ્ એકશય્યામ્ એકચર્યામ્ અતન્દ્રિતઃ ।
રમયેચ્ ચૈકમ્ આત્માનં વનેષુ એકઃ સદા વસેત્ ॥
314
યો શાસનં અરહતાં અયિરાણાં ધમ્મજીવિનાં ।
પટિક્રોતિ દુમ્મેધો દૃષ્ટિં નિશ્શાય પાપિકાં ।
કરોતિ સો તથાત્તાનં યથા નં બિષમ્ ઇચ્છતિ ॥
315 ધ્પ્164
યો શાસનં અરહતાં અયિરાણાં ધમ્મજીવિનાં ।
પટિક્રોશતિ દુમ્મેધો દૃષ્ટિં નિશ્શય પાપિકાં ।
ફલં કણ્ટકવેણુર્ વા આત્તઘન્નાય ફલ્લતિ ॥
ઉવ્8:7
યઃ શાસનં હ્ય્ અર્હતાં આર્યાણાં ધર્મજીવિનામ્ ।
પ્રતિક્રોશતિ દુર્મેધા દૃષ્ટિં નિઃશ્રિત્ય પાપિકામ્ ।
ફલાનિ કણ્ટકસ્સેવ ફલત્ય્ આત્મવધાય સઃ ॥
316
આત્તાનમ્ એવ પઠમં અત્થે ધંમે નિવેશયે ।
અથાંઞમ્ અનુશાસેયા એવં હોતિ યથા અહં ॥
ચ્f. ઉવ્23:6
આત્માનમ્ એવ પ્રથમં પ્રતિરૂપે નિવેશયેત્ ।
તતો ઽન્યમ્ અનુશાસિત (એવં હોતિ) યથા હ્ય્ અહ(ં) ॥
317 ધ્પ્158
આત્તાનમ્ એવ પઠમં પટિરૂપે નિયોજયે ।
અથાંઞમ્ અનુશાસન્તો ન કિલિશ્શતિ પ્રંઞવા ॥
ઉવ્23:7
આત્માનમ્ એવ પ્રથમં પ્રતિરૂપે નિવેશયેત્ ।
તતો ઽન્યમ્ અનુશાસીત ન ક્લિશ્યત હિ પણ્ડિતઃ ॥
318 ધ્પ્159
આત્તના યે તથા કયિરા યથાંઞમ્ અનુશાસયે ।
અદાન્તો વત દમેયા આત્તા હિ કિર દુદ્દમો ॥
ઉવ્23:8
આત્માનં હિ તથા કુર્યાચ્ છાસીતાન્યં યથા સ્વયમ્ ।
સુદાન્તો બત મે નિત્યમ્ આત્મા સ હિ સુદુર્દમઃ ॥
319 ધ્પ્104
આત્તા હિ વરં દાન્તો યચ્છાયમ્ ઇતરા પ્રજા ।
આત્તદાન્તસ્સ પોષસ્સ સદા સંય્યતચારિણો ॥
ઉવ્23:4
આત્મા હ્ય્ અસ્ય જિતઃ શ્રેયાં યચ્ ચેયમ્ ઇતરાઃ પ્રજાઃ ।
આત્મદાન્તસ્ય પુરુષસ્ય નિત્યં સંવૃતચારિણઃ ॥
320 ધ્પ્105

નેવ દેવા ન ગન્ધબ્બા ન મારો સહ બ્રહ્મુણા ।
જિતં અપજિતં કયિરા તથરૂપસ્સ જન્તુનો ।
ઉવ્23:5
ન દેવા નાપિ ગન્ધર્વા ન મારો બ્રાહ્મુણા સહ ।
જિતસ્યાપજિતં કુર્યુસ્ તથા પ્રાજ્ઞસ્ય ભિક્ષુણઃ ॥
321 ધ્પ્160
આત્તા હિ આત્તનો નાથો કો હિ નાથો પરો સિયા ।
આત્તના હિ સુચિન્નેન નાથં લભતિ દુલ્લભં ॥
ઉવ્23:11
આત્મા ત્વ્ ઇહાત્મનો નાથઃ કો નુ નાથઃ પરો ભવેત્ ।
આત્મના હિ સુદાન્તેન નાથં લભતિ પણ્ડિતઃ ॥
322 ધ્પ્380
આત્તા હિ આત્તનો નાથો આત્તા હિ આત્તનો ગતી ।
તસ્સા સંય્યમયા ઽત્તાનં અશ્શં ભદ્રં વ વાણિજો ॥
ઉવ્19:14
આત્મૈવ હ્ય્ આત્મનો નાથઃ આત્મા શરણમ્ આત્મનઃ ।
તસ્માત્ સંયમયાત્માનં ભદ્રામ્ ઇવ સારથિઃ ॥
323
આત્તાનમ્ એવ દમયે અશ્શસુગતિયા સદા ।
દંમ શંમ ઉજ્જું હોહિ(હોતિ) તતો અકુટિલો ભવ ॥
તતો દાન્તો સુખી હોહિ(હોતિ) અનુપાદાય નિવૃતો ।
ઉવ્19:13અબ્
આત્માનમ્ એવ દમયેદ્ ભદ્રાશ્વમ્ ઇવ સારથિઃ ।
(દંમ શંમ ઉજ્જું હોહિ(હોતિ) તતો અકુટિલો ભવ ॥
તતો દાન્તો સુખી હોહિ(હોતિ) અનુપાદાય નિવૃતો ।)
324 ધ્પ્379
આત્તના ચોદયા ઽત્તાનં પરિમશાત્તાનમ્ આત્તના ।
સો આત્તગુત્તો સતિમા સુખં ભિક્ખૂ વિહાહિસિ ।
325 ધ્પ્166
આત્તદાત્થં પરાત્થેન બહુના પિ ન હાપયે ।
આત્તદાત્થં પરં ઞાત્તા સદાત્થપરમો સિયા ॥
ઉવ્23:10
આત્મનો ઽર્થં પરાર્થેન બહુનાપિ ન હાપયેત્ ।
આત્માર્થં પરમં જ્ઞાત્વા સ્વકાર્થપરમો ભવેત્ ॥
326 ધ્પ્84
નેવાત્તહેતો ન પરસ્સ હેતો ન સગ્ગમ્ ઇચ્છે ન ધનં ન રાષ્ટં ।
નેચ્છે અધમ્મેણ સમૃદ્ધિમ્ આત્તનો સો શીલવા પ્રંઞવા ધાંમિકો સિયા ॥
આત્તવર્ગ્ગઃ
***** દદન્તી *****
327 ધ્પ્249

દદન્તિ વે યથાશ્રદ્ધં યથાપ્રસદનં જના ।
તત્થ યો દુંમનો હોતિ પરેસં પાનભોજને ।
ન સો દિવા ચ રાત્તો ચ સમાધિમ્ અધિગચ્છતિ ॥
ઉવ્10:12
દદન્ત્ય્ એકે યથા શ્રદ્ધા યથાવિભવતો જનાઃ ।
તત્ર યો દુર્મના ભવતિ પરેષાં પાનભોજને ।
નાસૌ દિવા ચ રાત્રૌ ચ સમાધિમ્ અધિગચ્છતિ ॥
328 ધ્પ્250
યસ્સ ચેતં સમુચ્છિન્નં મૂલો ઽગ્ઘચ્ચતં ।
સ વે દિવા ચ રાત્તો ચ સમાધિમ્ અધિગચ્છતિ ॥
ઉવ્10:13
યસ્ય ત્વ્ એતે સમુચ્છિન્નાસ્ તાલમસ્તકવદ્ ધતાઃ ।
સ વૈ દિવા ચ રાત્રૌ ચ સમાધિમ્ અધિગચ્છતિ ॥
329 ધ્પ્143અ-દ્,144અબ્
અશ્શો વ ભદ્રો કષાય પુટ્ઠો આતાપિનો સવિંગણો ચરાણો ।
શ્રદ્ધાય શીલેન ચ વીરિયેણ ચ સમાધિના ધમ્મવિપશ્શનાય ચ ।
તે ખાન્તિસોરચ્છસમાધિસંઠિતા શુતસ્સ પ્રંઞાય ચ સારમ્ અજ્ઝગૂ ॥
ઉવ્19:1,2(?)
ભદ્રો યથાશ્વઃ કશયાભિસ્પૃષ્ટ હ્ય્ આતાપિનઃ સંવિજિતાશ્ ચરેત ।
શ્રાદ્ધાસ્ તથા શીલગુણૈર્ ઉપેતઃ સમાહિતો ધર્મવિનિશ્ચયજ્ઞઃ ।
સંપન્નવિદ્યાચરણઃ પ્રતિસ્મૃતસ્ તાયિ સ સર્વં પ્રજહાતિ દુઃખમ્ ॥
330
યો દ્રિષ્ટે ધંમે લભતિ શ્રદ્ધાં પ્રંઞાં અનુત્તરાં ।
સ વે મહદ્ધનો લોકે મોહમ્ અંઞં બહું ધનં ॥
ઉવ્10:9
યો જીવલોકે લભતે શ્રદ્ધાં પ્રજ્ઞાં ચ પણ્ડિતઃ ।
તદ્ ધિ તસ્ય ધનં શ્રેષ્ટં હીનમ્ અસ્યેતરદ્ ધનમ્ ॥
331 ધ્પ્303
શ્રદ્ધો શીલેન સંપન્નો યશભોગસમાહિતો ।
યં યં સો ભજતે દેશં તત્થ તત્થેવ પૂજિતો ॥
ઉવ્10:8
શ્રાદ્ધઃ શીલેન સંપન્નસ્ ત્યાગવાં વીતમત્સરઃ ।
વ્રજતે યત્ર યત્રૈવ તત્ર તત્રૈવ પૂજ્યતે ॥
332
શ્રદ્ધબિતિયં પુરુષં ચરન્તં ન નં લભેયા અશ્રદ્ધો વ ચારો ।
યશો ચકિત્તી ચ તતો નમ્ એતિ સગ્ગં ચ ગચ્છે શરીરં પ્રહાય ॥
333 ધ્પ્97
અશ્રદ્ધો અકતંઞૂ ચ સંધિચ્છેદો ચ યો નરો ।
હતાવકાશો વાન્તાશો સ વે ઉત્તિમપોરુષો ॥
ઉવ્29:23

અશ્રદ્ધશ્ ચાકૃતજ્ઞશ્ ચ સંધિચ્છેત્તા ચ યો નરઃ ।
હતાવકાશો વાન્તાશઃ સ વૈ તૂત્તમપૂરુષઃ ॥
334 ધ્પ્182
કિચ્છો બુદ્ધાન ઉપ્પાદો કિચ્છા ધમ્મસ્સ દેશના ।
કિચ્છો શ્રદ્ધપટીલાભો કિચ્છં માચ્ચાન જીવિતં ॥
335 ધ્પ્38
અનવટ્ઠિતચિત્તસ્સ સદ્ધંમમ્ અવિજાનતો ।
પારિપ્લવપ્રસાદસ્સ પ્રંઞા ન પરિપૂરતિ ॥
ઉવ્31:28
અનવસ્થિતચિત્તસ્ય સદ્ધર્મમ્ અવિજાનતઃ ।
પારિપ્લવપ્રસાદસ્ય પ્રજ્ઞા ન પરિપૂર્યતે ॥
336
નાપ્રસન્નચિત્તેન દુષ્ટેન કુપિતેન વા ।
શક્કં આજાનિતું ધમ્મો સારંભબહુલેન વા ॥
ઉવ્31:25
નાપ્રસન્નેન ચિત્તેન દુષ્ટેન ક્ષુભિતેન વા ।
ધર્મો હિ શક્યમ્ આજ્ઞાતું સંરમ્ભબહુલેન વા ॥
337
યો તુ વિનીય સારંભં અપ્રસાદં ચ ચેતસો ।
પ્રસન્નચિત્તો સુમનો સ વે ન્યાય્યા સુભાષિતં ॥
ઉવ્31:26
વિનીય યસ્ તુ સંરમ્ભમ્ અપ્રસાદં ચ ચેતસા ।
આઘાતં ચૈવ નિઃસૃજ્ય પ્રજાનીયાત્ સુભાષિતમ્ ॥
338 ધ્પ્178
મનુષ્યપટિલાભેન સગ્ગાનાં ગમનેન ચ ।
પૃથિવ્યામ્ એકરાજ્જેન સોતાપત્તિફલં વરં ॥
339
યસ્સ શ્રદ્ધા તથાગતે અચાલા સુપ્રતિષ્ઠિતા ।
શીલઞ્ ચ યસ્સ કલ્લાણં અયિરકાન્તં પ્રશંસિયં ॥
340
સંઘે પ્રસાદો યસ્સ અસ્તિ ઉજ્જુભૂતઞ્ ચ દંશનં ।
અદરિદ્રો તિ તમ્ આહુ અમોઘં તસ્સ જીવિતં ॥
341
તસ્સા શ્રદ્ધઞ્ ચ શીલં ચ પ્રસાદં ધમ્મદંશને ।
અનુયુઞ્જેય મેધાવી સરં બુદ્ધાન શાસનં ॥
દદન્તીવર્ગ્ગઃ
***** ચિત્ત *****
342 ધ્પ્33
ફન્દનં ચપલં ચિત્તં દુરક્ખં દુન્નિવારયં ।
ઉજ્જું કરોતિ મેધાવી ઉષુકારો વ તેજના ॥

ઉવ્31:8
સ્પન્દનં ચપલં ચિત્તં દુરક્ષ્યં દુન્નિવારણં ।
ઋજું કરોતિ મેધાવી ઇષુકારો ઇવ તેજસા ॥
343 ધ્પ્34
વારિજો વ થલે ખિત્તો ઓકમોકાતુ ઉબ્ભતો ।
પરિફન્દતિમં ચિત્તં મારધેયં પ્રહાતયે ॥
ઉવ્31:2
વારિજો વા સ્થલે ક્ષ્પ્તો ઓકાદ્ ઓઘાત્ સમુદ્ધૃતઃ ।
પરિસ્પન્દતિ વૈ ચિત્તં મારધેયં પ્રહાતવૈ ॥
344 ધ્પ્37
દૂરંગમં એકચરં અશરીરં ગુહાશયં ।
યે ચિત્તં સંય્યમેહિન્તિ મોક્ખંતે મારબંધના ॥
345 ધ્પ્35
દુન્નિગ્ગ્રહસ્સ લઘુનો યત્થકામનિપાતિનો ।
ચિત્તસ્સ દમથો સાધુ ચિત્તં દાન્તં સુખાવહં ॥
ઉવ્31:1
દુર્નિગ્રહસ્ય લઘુનો યત્રકામનિપાતિનઃ ।
ચિત્તસ્ય દમનં સાધુ ચિત્તં દાન્તં સુખાવહમ્ ॥
346 ધ્પ્36
સુદુદ્દશં સુનિપુણં યથકામનિપાતિનં ।
ચિત્તં રક્ખેય મેધાવી તદ્<અ>હિ ગુત્તં સુખાવહં ॥
347 ધ્પ્39
અનપાશ્રયમાણસ્સ અનન્વાહતચેતસો ।
હેત્તા કલ્લાણપાનિ નાસ્તિ જાગરતો ભયં ॥
ઉવ્28:6
અનપાશ્રયમાણસ્સ અનન્વાહતચેતસો ।
હેત્તા કલ્લાણપાનિ નાસ્તિ જાગરતો ભયં ॥
348 ધ્પ્79
ધમ્મપ્રીતિરસં પાતા વિપ્રસન્નેન ચેતસા ।
અયિરપ્રવેદિતે ધમ્મે સદા રમતિ પણ્ડિતો ॥
ઉવ્30:13
ધર્મપ્રીતિઃ સુખં શેતે વિપ્રસન્નેન ચેતસા ।
આર્યપ્રવેદિતે ધર્મે રમતે પણ્ડિતઃ સ્મૃતઃ ॥
349 ધ્પ્41
અચિરા વત અયં કાયો પઠવિં અભિશેહિતિ ।
છૂડો અપેતવિંન્યાણો નિરાત્થં વા કટિંગરં ॥
ઉવ્1:35
અચિરં બત કાયો ઽયં પઠિવીમ્ અભિશેષ્યતે ।
શુન્યો વ્યપેતવિજ્ઞાણો નિરાસ્તં વા કડઙ્ગરમ્ ॥
350 ધ્પ્40

કુંભોપમં કાયમ્ ઇમં વિદિત્તા નગરોપમં ચિત્તમ્ અધિષ્ઠિત્તા ।
યોધેય મારં પ્રંઞાયુધેન જિતં ચ રક્ખે અનિવેશનો સિયા ॥
ઉવ્31:35
કુમ્ભોપમં કાયમ્ ઇમં વિદિત્વા નગરોપમં ચિત્તમ્ અધિષ્ઠિતં ચ ।
યુધ્યેત મારં પ્રજ્ઞાયુધેન જિતં ચ રક્ષેદ્ અનિવેશનઃ સ્યાત્ ॥
351 ધ્પ્13
યથા અગારં દુચ્છન્નં વટ્ઠી સમિવિજ્ઝતિ ।
એવં અભાવિતં ચિત્તં રાગો સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:11
યથા હ્ય્ અગારં દુચ્છન્નં વૃષ્ટિઃ સમતિભિન્ધતિ ।
એવં હ્ય્ અભાવિતં ચિત્તં રાગઃ સમતિભિન્દતિ ॥
352 ધ્પ્14
યથા અગારં સુચ્છન્નં વટ્ઠી ન સમિતિવિજ્ઝતિ ।
એવં સુભાવિતં ચિત્તં રાગો ન સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:17
યથા હ્ય્ અગારં સુચ્છન્નં વૃષ્ટિર્ ન વ્યતિભિન્દતિ ।
એવં સુભાવિતં ચિત્તં રાગો ન વ્યતિભિન્દતિ ॥
353
યથા અગારં દુચ્છન્નં વટ્ઠી સમિતિવિજ્ઝતિ ।
એવં અભાવિતં ચિત્તં રાગો સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:12
યથા હ્ય્ અગારં દુચ્છન્નં વૃષ્ટિર્ સમતિભિન્દતિ ।
એવં હ્ય્ અભાવિતં ચિત્તં દ્વેષઃ સમતિભિન્દતિ ॥
354
યથા અગારં સુચ્છન્નં વટ્ઠી ન સમિતિવિજ્ઝતિ ।
એવં સુભાવિતં ચિત્તં દોષો ન સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:18
યથા હ્ય્ અગારં સુચ્છન્નં વૃષ્ટિર્ ન વ્યતિભિન્દતિ ।
એવં સુભાવિતં ચિત્તં દ્વેષો ન વ્યતિભિન્દતિ ॥
355
યથા અગારં દુચ્છન્નં વટ્ઠી સમિતિવિજ્ઝતિ ।
એવં અભાવિતં ચિત્તં મોહો સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:13
યથા હ્ય્ અગારં દુચ્છન્નં વૃષ્ટિર્ સમતિભિન્દતિ ।
એવં હ્ય્ અભાવિતં ચિત્તં મોહઃ સમતિભિન્દતિ ॥
356
યથા અગારં સુચ્છન્નં વટ્ઠી ન સમિતિવિજ્ઝતિ ।
એવં સુભાવિતં ચિત્તં મોહો ન સમિતિવિજ્ઝતિ ॥
ઉવ્31:19
યથા હ્ય્ અગારં સુચ્છન્નં વૃષ્ટિર્ ન સમતિભિન્દતિ ।

એવં સુભાવિતં ચિત્તં મોહો ન વ્યતિભિન્દતિ ॥
357 ધ્પ્183
સબ્બપાપસ્સ અકરણં કુશલસ્સ અપસંપદા ।
સચિત્તપયિરોદમનં એતં બુદ્ધાન શાસનં ॥
ઉવ્28:1
સર્વપાપસ્યઆકરણં કુશલસ્યોપસંપદઃ ।
સ્વચિત્તપર્યવદનમ્ એતદ્ બુદ્ધસ્ય શાસનમ્ ॥
ચિત્તવર્ગ્ગઃ
***** માગ્ગ *****
358 ધ્પ્273
માગ્ગાનષ્ટંગિકો શ્રેષ્ઠો સચ્ચાનાં ચતુરો પદા ।
વિરાગો શ્રેષ્ઠો ધમ્માણાં દુપદાનાં ચ ચક્ખુમા ॥
ઉવ્12:4
માર્ગેષુ અષ્ટાઙ્ગિકઃ શ્રેષ્ઠશ્ ચત્વાર્ય્ આર્યાણિ સત્યતઃ ।
શ્રેષ્ઠો વિરાગો ધર્માણાં ચક્ષુમાં દ્વિપદેષુ ચ ॥
359 ધ્પ્275ચ્દ્,276
આક્ખાતો વો મયા માગ્ગો અંઞાયે શલ્લસઃસનો ।
તુબ્ભેહિ કિચ્ચમ્ આતપ્પં અક્ખાતારો તથાગતા ।
પટિપન્ના પ્રમોક્ખન્તિ ઝાયિનો મારબંધના ॥
ઉવ્12:9અ-દ્,12:11દ્
આખ્યાતો વો મયા માર્ગસ્ ત્વ્ અજ્ઞાયૈ શલ્યકૃન્તનઃ ।
યુષ્માભિર્ એવ કરણીયમ્ આખાતારસ્ તથાગતાઃ ।
પ્રતિપન્નકાઃ પ્રહાસ્યન્તિ ધ્યાયિનો મારબન્ધનમ્ ॥
360 ધ્પ્274,275અબ્
એસેવ માગ્ગો નાસ્તં ઽઞો દંશનસ્સ વિશુદ્ધિયે ।
તં માગ્ગં પટિપજ્જહ્વો મારસ્સે ઽસા પ્રમોહની ।
એતાહિ તુબ્ભે પટિપન્ના દુક્ખસ્સ અન્તં કરિષ્યથ ॥
ઉવ્12:11અબ્
એષો હિ માર્ગો નાસ્ત્ય્ અન્યો દર્શનસ્ય વિશુદ્ધયે ।
(તં માગ્ગં પટિપજ્જહ્વો મારસ્સે ઽસા પ્રમોહની ।
એતાહિ તુબ્ભે પટિપન્ના દુક્ખસ્સ અન્તં કરિષ્યથ ॥)
361 ધ્પ્283
વનં છિન્દથ મા રુક્ખે વનો જાયતે ભયં ।
છેત્તા વનઞ્ ચ વનધઞ્ ચ નિબ્બનેન ગમિશ્શથ ॥
ઉવ્18:3
વનં છિન્દત મા રુક્ષં વનાદ્ વૈ જાયતે ભયમ્ ।
છિત્વા વનં ચ સમૂલં તુ નિર્વણા ભવત ભિક્ષવઃ ॥
362 ધ્પ્284
યાવતા વનધો ન ચ્છિજ્જતિ અણુમાત્તો પિ નરસ્સ ઞાતિસુ ।
પટિબદ્ધમનો હિ તત્થ સો વચ્છો ચ્છીરવકો વ માતરિ ॥

ઉવ્18:4
ન છિદ્યતે યાવતા વનં હ્ય્ અનુમાત્રમ્ અપિ નરસ્ય બન્ધુષુ ।
પ્રતિબદ્ધમનાઃ સ તત્ર વૈ વત્સઃ ક્ષીરપક ઇવ માતરમ્ ॥
363 ધ્પ્285
ઉચ્છિન્ન સિનેહમ્ આત્તનો કુમુદં શારદિકં વ પાણિના ।
શાન્તિમાગ્ગમ્ એવ બ્યૂહય નિબ્બાણં સુગતેન દેશિતં ॥
ઉવ્18:5
ઉચ્છિન્ધિ હિ સ્નેહમ્ આત્મનઃ પદ્મં શારદકં યથોદકાત્ ।
શાન્તિમાર્ગમ્ એવ બૃંહયેન્ નિર્વાણં સુગતેન દેશિતમ્ ॥
364 ધ્પ્286
ઇદં વશ્શા કરિષ્યામિ ઇદં હેમંન ગૃહ્મસુ ।
ઇતિ બાલો વિચિંતેતિ અન્તરાયં ન બુજ્ઝતિ ॥
ઉવ્1:38
ઇહ વર્ષં કરિષ્યામિ હેમન્તં ગ્રીષ્મમ્ એવ ચ ।
બાલો વિચિન્તયત્ય્ એવમ્ અન્તરાયં ન પશ્યતિ ॥
365 ધ્પ્287
તં પુત્તપશુસંમત્તં વ્યાસત્તમનસં નરં ।
સુત્તં ગ્ગ્રામં મહોઘો વા મચ્ચુ-ર્-આદાય ગચ્છતિ ॥
ઉવ્1:39
તં પુત્રપશુસંમત્તં વ્યાસક્તમનસં નરમ્ ।
સુપ્તં ગ્રામં મહૌઘૈવ મૃત્યુર્ આદાય ગચ્છતિ ॥
366 ધ્પ્288
ન સન્તિ પુત્તા ત્તાણાય ન પિતા નો પિ ભાતરો ।
અન્તકેના ઽધિભૂતસ્સ નાસ્તિ ઞાતીસુ ત્તાણતા ॥
ઉવ્1:40
ન સન્તિ પુત્રાસ્ ત્રાણાય ન પિતા નાપિ બાન્ધવાઃ ।
અન્તકેનાભિભૂતસ્ય ન હિ ત્રાણા ભવન્તિ તે ॥
367
ક્રન્દતામ્ એવ ઞાતીનં વિલપતાં ચેવમ્ એકતો ।
જના અન્તરહીયંતિ અસકામા જહંતિ નં ॥
368 ધ્પ્289
એતં વિદિય મેધાવી પ્રંઞવા વીતમચ્છરી ।
તં સગ્ગગમનં માગ્ગં નિચ્ચમ્ એવ વિશોધયે ।
ઉવ્6:15
એતદ્ ધિ દૃષ્ટ્વા શિક્ષેત સદા શીલેષુ પણ્ડિતઃ ।
નિર્વાણગમનં માર્ગં ક્ષિપ્રમ્ એવ વિશોધયેત્ ॥
369
તસ્સા હિ પણ્ડિતો પોષો સંપશ્શં અત્થમ્ આત્તનો ।
તં સગ્ગગમનં માગ્ગં નિચ્ચમ્ એવ વિશોધયે ॥
370

શ્રદ્ધો શીલેન સંપન્નો પ્રંઞવા સુસમાહિતો ।
નિચ્ચં માગ્ગં વિશોધેતિ સચ્છયનં સાંપરાયિકં ॥
371
શ્રદ્ધો શીલેન સંપન્નો પ્રંઞવા સુસમાહિતો ।
રમતે માગ્ગમ્ આસેવં અજ્ઝત્તોપસમે રતો ॥
372 ધ્પ્31ચ્દ્
શ્રદ્ધો શીલેન સંપન્નો પ્રંઞાવાગરતો સદા ।
સંયોજનમ્ અણુત્થૂલં દહમ્ અગ્ગી વ ગચ્છતિ ।
માનમક્ખે વ પાપકે ॥
ઉવ્4:29ચ્દ્
(શ્રદ્ધો શીલેન સંપન્નો પ્રંઞાવાગરતો સદા ।)
સંયોજનમ્ અણુસ્થૂલં દહન્ન્ અગ્નિર્ ઇવ ગચ્છતિ ।
(માનમક્ખે વ પાપકે ॥)
373 ધ્પ્277
અનિચ્ચા સબ્બસંખારા યતો પ્રંઞાય પશ્શતિ ।
અથ નિવ્વણ્ડતે દુક્ખા એસ માગ્ગો વિશુદ્ધિયે ॥
ઉવ્12:5
અનિત્યાં સર્વસંસ્કારાં પ્રજ્ઞાય પશ્યતે સદા ।
અથ નિર્વિદ્યતે દુઃખાદ્ એષ માર્ગો વિશુદ્ધયે ॥
374 ધ્પ્279
સબ્બધંમા અનાત્તા તિ યતો પ્રંઞાય પશ્શતિ ।
અથ નિવ્વિણ્ડતે દુક્ખા એસ માગ્ગો વિશુદ્ધિયે ॥
ઉવ્12:8
સર્વધર્મા અનાત્માનઃ પ્રજ્ઞયા પશ્યતે યદા ।
અથ નિર્વિદ્યતે દુઃખાદ્ એષ માર્ગો વિશુદ્ધયે ॥
375 ધ્પ્282
યોગા હિ ભૂરી સંભવતિ અયોગા ભૂરિસંખયો ।
એતં જેથાપથં ઞાત્તા ભવાય વિભવાય ચ ।
તથા શિચ્છેય મેધાવી યથા ભૂરી પ્રવદ્ધતિ ॥
ઉવ્29:40
યોગાદ્ ભવઃ પ્રભવતિ વિયોગાદ્ ભવસંષયઃ ।
એતદ્ દ્વૈધાપથં જ્ઞાત્વા ભવાય વિભવાય ચ ।
તત્ર શિક્ષેત મેધાવી યત્ર યોગાન્ અતિક્રમેત્ ॥
માગ્ગવગ્ગઃ
***** સહસ્ર *****
376 ધ્પ્100
સહસ્રમ્ અપિ ચે વાચા અનત્થપદસાહિતા ।
એકં અત્થપદં શ્રેયો યં શોત્તા ઉપશાંમતિ ॥
377 ધ્પ્102
યો ચ ગાથાશતં અનત્થપદસાહિતં ।

એકં ધમપદં શ્રેયો યં શોત્તા ઉપશામ્મતિ ॥
ઉવ્24:1,2
યચ્ ચ ગાથાશતં અનર્થપદસંહિતમ્ ।
એકં ધર્મપદં શ્રેયો યચ્ છ્રુત્વા હ્ય્ ઉપશામ્યતિ ॥
378 ધ્પ્103
યો સહસ્રં સહસ્રાણાં સંગ્ગ્રામે માનુષે જિને ।
એકં ચ પંઞમ્ આત્તાનં સ વે સંગ્ગ્રામમુત્તમો ॥
ઉવ્23:3
યઃ સહસ્રં સહસ્રાણાં સંગ્રામે દ્વિષતાં જયેત્ ।
યશ્ ચાત્માનં જયેત્ એકં સંગ્રામો દુર્જયઃ સ વૈ ॥
379 ધ્પ્106ચ્-f
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।
એકં ચ ભાવિ<ત્ત>તાત્તાનં મુહુત્તમ્ અપિ પૂજયે ।
સા એવ પૌજના શ્રેયો યચ્ છ વશ્શશતં હુતં ॥
ઉવ્24:16ચ્-f
(માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।)
યચ્ વૈકં ભાવિતાત્માનં મુહૂર્તમ્ અપિ પૂજયેત્ ।
સા તસ્ય પૂજના શ્રેષ્ટતા ન તદ્ વર્ષશતં હુતમ્ ॥
380 ધ્પ્107
યો ચ વશ્શશતં જન્તૂ અગ્ગિં પરિચરે વને ।
એકઞ્ ચ ભાવિતાત્તાનં મુહુત્તમ્ અપિ પૂજયે ।
સા એવ પૂજના શ્રેયો યચ્ છ વશ્શશતં હુતં ॥
ઉવ્24:16
યચ્ ચ વર્ષશતં પૂર્ણમ્ અગ્નિં પરિચરેદ્ વને ।
યચ્ ચૈકં ભાવિતાત્માનં મુહૂર્તમ્ અપિ પૂજયેત્ ।
સા તસ્ય પૂજના શ્રેષ્ઠા ન તદ્ વર્ષશતં હુતમ્ ॥
381 ધ્પ્108
યં કિંચિ યષ્ટં વ હુતં વ લોકે સંવત્સરં યજતે પુંઞપેખી ।
સબ્બં પિ તં ન ચતુબ્બાગં એતિ અભિવાદના ઉજ્જુગતેસુ શ્રેયો ॥
382
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।
ન તં બુદ્ધે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:21
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેત સમાશતમ્ ।
ન તદ્ બુદ્ધે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
383
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।
ન તં ધમ્મે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:22
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેત સમાશતમ્ ।

ન તદ્ ધર્મે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
384
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।
ન તં સંઘે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:23
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેત સમાશતમ્ ।
ન તદ્ સંઘે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
385
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેય શતં સમા ।
ન તં સાખાતધંમાનાં કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:21-23
માસે માસે સહસ્રેણ યો યજેત સમાશતમ્ ।
ન તદ્ બુદ્ધે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
386
માસે માસે કુશાગ્ગ્રેણ બાલો ભુઞ્જેય ભોજનં ।
ન તં બુદ્ધે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:17
માસે માસે કુશાગ્રેણ યો હિ ભુઞ્જીત ભોજનમ્ ।
ન તદ્ બુદ્ધે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
387
માસે માસે કુશાગ્ગ્રેણ બાલો ભુઞ્જેય ભોજનં ।
ન તં ધમ્મે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:18
માસે માસે કુશાગ્રેણ યો હિ ભુઞ્જીત ભોજનમ્ ।
ન તદ્ ધર્મે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
388
માસે માસે કુશાગ્ગ્રેણ બાલો ભુઞ્જેય ભોજનં ।
ન તં સંઘે પ્રસાદસ્સ કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:19
માસે માસે કુશાગ્રેણ યો હિ ભુઞ્જીત ભોજનમ્ ।
ન તદ્ સંઘે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
389 ધ્પ્70
માસે માસે કુશાગ્ગ્રેણ બાલો ભુઞ્જેય ભોજનં ।
ન તં સાક્ખાતધંમાણાં કલામ્ અગ્ઘતિ ષોડશિં ॥
ઉવ્24:17-19
માસે માસે કુશાગ્રેણ યો હિ ભુઞ્જીત ભોજનમ્ ।
ન તદ્ બુદ્ધે પ્રસાદસ્ય કલામ્ અર્ઘતિ ષોડશીમ્ ॥
390 ધ્પ્110
યો ચ વશ્શશતં જીવે દુશ્શીલો અસમાહિતો ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયો શીલવન્તસ્સ ઝાયતો ॥

ઉવ્24:3
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ દુઃશીલો હ્ય્ અસમાહિતઃ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયઃ સદા શીલવતઃ શુચેઃ ॥
391 ધ્પ્111
યો ચ વશ્શશતં જીવે દુશ્શીલો અસમાહિતો ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયો પ્રંઞવન્તસ્સ ઝાયતો ॥
ઉવ્24:4
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ દુષ્પ્રજ્ઞો અસમાહિતઃ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયઃ પ્રાજ્ઞસ્ય ધ્યાયિનઃ સદા ॥
392 ધ્પ્112
યો ચ વશ્શશતં જીવે કુસીદો હીનવીરિયો ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયો વીર્ય્યમ્ આરભતો દૃડં ॥
ઉવ્24:5
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ કુસીદો હીનવીર્યવાન્ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયો વીર્યમ્ આરભતો દૃઢમ્ ॥
393 ધ્પ્113
યો ચ વશ્શશતં જીવે અપશ્શં ઉદયવ્યયં ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયો પશ્શતો ઉદયવ્યયં ॥
ઉવ્24:6
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ અપશ્યન્ન્ ઉદયવ્યયમ્ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયઃ પશ્યતો હ્ય્ ઉદયવ્યયમ્ ॥
394 ધ્પ્115
યો ચ વશ્શશતં જીવે અપશ્શં ધમ્મં ઉત્તમં ।
એકા ઽહં જીવિતં શ્રેયો પશ્શતો ધમ્મં ઉત્તમં ॥
395 ધ્પ્114
યો ચ વશ્શશતં જીવે અપશ્શં અમતં પદં ।
એકા ઽહં જીવિતં શ્રેયો પશ્શતો અમતં પદં ॥
ઉવ્24:15
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ અપશ્યન્ન્ અમૃતં પદમ્ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયઃ પશ્યતો હ્ય્ અમૃતં પદમ્ ॥
396
યો ચ વશ્શશતં જીવે સદ્ધંમે અપ્રતિષ્ઠિતો ।
એકા ઽહં જીવિતં શ્રેયો સધંમં ઇહ વિજાનતો ॥
397
યો ચ વશ્શશતં જીવે અપ્રાપ્ય આસવક્ખયં ।
એકા ઽહં જીવિતં શ્રેયો પ્રાપ્યતો આસવક્ખયં ॥
ઉવ્24:8
યચ્ ચ વર્ષશતં જીવેદ્ અપશ્યન્ન્ આસ્રવક્ષયમ્ ।
એકાહં જીવિતં શ્રેયઃ પશ્યતો હ્ય્ આસવક્ષયમ્ ॥
સહસ્રવર્ગ્ગઃ

***** [ઉરગ] *****
398
યો ના ઽજ્ઝગમી ભવેસુ સારં વિચિનં પુષ્પં ઇવ ઉદુમ્બરેસુ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્18:21
યો નાધ્યગમદ્ ભવેષુ સારં બુદ્ધ્વા પુષ્પમ્ ઉદુમ્બરેસ્ય યદ્વત્ ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદસ્ં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
399
યો ઉપ્પતિતં વિનેતિ રાગં વિસટં સપ્પવિષમ્ વ ઓષધીહિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણ્જ્ં ॥
400
યો ઉપ્પતિતં વિનેતિ દોષં વિસટં સપ્પવિષમ્ વ ઓષધીહિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણ્જ્ં ॥
401
યો ઉપ્પતિતં વિનેતિ મોહં વિસટં સપ્પવિષમ્ વ ઓષધીહિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણ્જ્ં ॥
402
યો ઉપ્પતિતં વિનેતિ ક્રોધં વિસટં સપ્પવિષમ્ વ ઓષધીહિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણ્જ્ં ॥
403
યો ઉપ્પતિતં વિનેતિ માનં વિસટં સપ્પવિષમ્ વ ઓષધીહિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્32:65
યસ્ તૂત્પતિતં નિહન્તિ માનં વિસૃટં સર્પવિષં યથૌષધેન ।
સો તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
404
યો રાગં ઉદિચ્છિયા અશેષં બિસપુષ્પં વ સરેરુહં વિગાહ્ય ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્18:21અ=32:56
યો રાગમ્ ઉદાચ્છિનત્ત્ય્ અશેષં બિસપુષ્પમ્ ઇવ જલેરુહં વિગાહ્ય ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
405
યો દોષં ઉદિચ્છિયા અશેષં બિસપુષ્પં વ સરેરુહં વિગાહ્ય ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્18:21બ્=32:57
યો દ્વેષમ્ ઉદાચ્છિનત્ત્ય્ અશેષં બિસપુષ્પમ્ ઇવ જલેરુહં વિગાહ્ય ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
406
યો મોહં ઉદિચ્છિયા અશેષં બિસપુષ્પં વ સરેરુહં વિગાહ્ય ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥

ઉવ્18:24ચ્=32:58
યો મોહમ્ ઉદાચ્છિનત્ત્ય્ અશેષં બિસપુષ્પમ્ ઇવ જલેરુહં વિગાહ્ય ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
407
યો ક્રોધં ઉદિચ્છિયા અશેષં બિસપુષ્પં વ સરેરુહં વિગાહ્ય ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
408
યો માનં ઉદિચ્છિયા અશેષં બિસપુષ્પં વ સરેરુહં વિગાહ્ય ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્18:21દ્=32:59
યો માનમ્ ઉદાચ્છિનત્ત્ય્ અશેષં બિસપુષ્પમ્ ઇવ જલેરુહં વિગાહ્ય ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
409
યો રાગમ્ ઉદિચ્છિયા અશેષં કુશ (ક્રમ)-સંગાનિ વ છેત્ત (છેતુ) બન્ધનાનિ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
410
યો તહ્નમ્ ઉદિચ્છિયા અશેષં સરિતાં શીઘરયાં વિશોધયિત્તા ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્32:74
તૃષ્ણાં ય ઉદાચ્છિનત્ત્ય્ અશેષં સરિતાં શીઘરજવામ્ અશોષયજ્ઞઃ ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
411
યો ના ઽચ્ચસરી ન પ્રેચ્ચસારી સબ્બં વીતસરી ઇમં પ્રપઞ્ચં ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
412
યો ના ઽચ્ચસરી ન પ્રેચ્ચસારી સબ્બં ઇદં વિતધં તિ મોષધંમં ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્32:55
યો નાત્યસરં ન ચાત્યલીયં જ્ઞાત્વા વિતથમ્ ઇમં હિ સર્વલોકમ્ ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાતિ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણમ્ ॥
413
યસ્સ વનથા ન સંતિ કેચિ વિનિબંધાય ભવાય હેતુકપ્પા ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્32:78
યસ્ય હિ વનસા ન સન્તિ કે ચિન્ મૂલં ચાકુશલસ્ય યસ્ય નષ્ટમ્ ।
સ તુ ભિક્ષુર્ ઇદં જહાત્ય્ અપારં હ્ય્ ઉરગો જીર્ણમ્ ઇવ ત્વચં પુરાણં ॥
414
યસ્સ વનથા ન સન્તિ કેચિ મૂલા અક્કુશલા સમૂહતા ઽસ્સ ।
સો ભિક્ખુ જહાતિ ઓરપારં ઉરગો જિન્નમ્ ઇવ ત્તચાં પુરાણિં ॥
ઉવ્32:79