પરાશરધર્મસંહિતા · અધ્યાય 2

અતઃ પરં ગૃહસ્થસ્ય કર્માચારં કલૌ યુગે ।
ધર્મં સાધારણં શક્ત્યા ચાતુર્વર્ણ્યાશ્રમાગતમ્ ॥

તં પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અહં પૂર્વં પરાશરવચો યથા ।
ષટ્કર્મસહિતો વિપ્રઃ કૃષિકર્મ ચ કારયેત્ ॥

ક્ષુધિતં તૃષિતં શ્રાન્તં બલીવર્દં ન યોજયેત્ ।
હીનાઙ્ગં વ્યાધિતં ક્લીબં વૃષં વિપ્રો ન વાહયેત્ ॥

સ્થિરાઙ્ગં નીરુજં તૃપ્તં સુનર્દં ષણ્ઢવર્જિતમ્ ।
વાહયેદ્ દિવસસ્યાર્ધં પશ્ચાત્ સ્નાનં સમાચરેત્ ॥

જપ્યં દેવાર્ચનં હોમં સ્વાધ્યાયં ચૈવમ્ અભ્યસેત્ ।
એકદ્વિત્રિચતુર્ વિપ્રાન્ ભોજયેત્ સ્નાતકાન્ દ્વિજઃ ॥

સ્વયંકૃષ્ટે તથા ક્ષેત્રે ધાન્યૈશ્ ચ સ્વયમર્જિતૈઃ ।
નિર્વપેત્ પઞ્ચ યજ્ઞાંશ્ ચ ક્રતુદીક્ષાં ચ કારયેત્ ॥

તિલા રસા ન વિક્રેયા વિક્રેયા ધાન્યતત્સમાઃ ।
વિપ્રસ્યૈવંવિધા વૃત્તિસ્ તૃણકાષ્ઠાદિવિક્રયઃ ॥

બ્રાહ્મણશ્ ચેત્ કૃષિં કુર્યાત્ તન્મહાદોષમ્ આપ્નુયાત્ ।
સંવત્સરેણ યત્ પાપં મત્સ્યઘાતી સમાપ્નુયાત્ ॥

અયોમુખેન કાષ્ઠેન તદ્ એકાહેન લાઙ્ગલી ।
પાશકો મત્સ્યઘાતી ચ વ્યાધઃ શાકુનિકસ્ તથા ॥

અદાતા કર્ષકશ્ ચૈવ સર્વે તે સમભાગિનઃ ।
વૃક્ષં છિત્ત્વા મહીં ભિત્ત્વા હત્વા ચ કૃમિકીટકાન્ ॥

કર્ષકઃ ખલયજ્ઞેન સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
યો ન દદ્યાદ્ દ્વિજાતિભ્યો રાશિમૂલમ્ ઉપાગતઃ ॥

સ ચૌરઃ સ ચ પાપિષ્ઠો બ્રહ્મઘ્નં તં વિનિર્દિશેત્ ।
રાજ્ઞે દત્ત્વા તુ ષડ્ભાગં દેવાનાં ચૈકવિંશકમ્ ॥

વિપ્રાણાં ત્રિંશકં ભાગં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
ક્ષત્રિયો ઽપિ કૃષિં કૃત્વા દેવાન્ વિપ્રાંશ્ ચ પૂજયેત્ ॥

વૈશ્યઃ શૂદ્રસ્ તથા કુર્યાત્ કૃષિવાણિજ્યશિલ્પકમ્ ।
વિકર્મ કુર્વતે શૂદ્રા દ્વિજશુશ્રૂષયોજ્ઝિતાઃ ॥

ભવન્ત્ય્ અલ્પાયુષસ્ તે વૈ નિરયં યાન્ત્ય્ અસંશયં ।
ચતુર્ણામ્ અપિ વર્ણાનામ્ એષ ધર્મઃ સનાતનઃ ॥