પાણ્ડવ ગીતા · અધ્યાય 1

.. .
. પાણ્ડવ ગીતા .. .
.
પાણ્ડવ પ્રહ્લાદનારદપરાશરપુણ્ડરીક-
વ્યાસામ્બરીશશુકશૌનકભીષ્મદાલ્ભ્યાન્ । .
રુક્માઙ્ગદાર્જુનવસિષ્ઠવિભીષણાદીન્
પુણ્યાનિમાન્પરમભાગવતાન્સ્મરામિ .. ૧..
લોમહર્ષણ ઉવાચ -
ધર્મો વિવિર્ધતિ યુધિષ્ઠિરકીર્તનેન
પાપં પ્રણશ્યતિ વૃકોદરકીર્તનેન ।.
શત્રુર્વિનશ્યતિ ધનઞ્જયકીર્તનેન
માદ્રીસુતૌ કથયતાં ન ભવન્તિ રોગાઃ .. ૨..
બ્રહ્મા ઉવાચ -
યે માનવા વિગતરાગપરાવરજ્ઞા
નારાયણં સુરગુરું સતતં સ્મરન્તિ .
ધ્યાનેન તેન હતકિલ્બિષ ચેતનાસ્તે
માતુઃ પયોધરરસં ન પુનઃ પિબન્તિ .. ૩..
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
મેઘશ્યામં પીતકૌશેયવાસં
શ્રીવત્સાઙ્કં કૌસ્તુભોદ્ભાસિતાઙ્ગમ્ .
પુણ્યોપેતં પુણ્ડરીકાયતાક્ષં
વિષ્ણું વન્દે સર્વલોકૈકનાથમ્ .. ૪..
કુન્તી ઉવાચ -
સ્વકર્મફલનિર્દિષ્ટાં યાં યાં યોનિં વ્રજામ્યહમ્ .
તસ્યાં તસ્યાં હૃષીકેશ ત્વયિ ભક્તિદૃર્ઢાઽસ્તુ મે .. ૫..
દ્રુપદ ઉવાચ -
કીટેષુ પક્ષિષુ મૃગેષુ સરીસૃપેષુ
રક્ષઃપિશાચમનુજેષ્વપિ યત્ર યત્ર .
જાતસ્ય મે ભવતુ કેશવ ત્વત્પ્રસાદાત્
ત્વય્યેવ ભક્તિરચલાઽવ્યભિચારિણી મે .. ૬..
અભિમન્યુ ઉવાચ -
ગોવિન્દ ગોવિન્દ હરે મુરારે
ગોવિન્દ ગોવિન્દ રથાઙ્ગપાણે .
ગોવિન્દ ગોવિન્દ મુકુન્દ કૃષ્ણ
ગોવિન્દ ગોવિન્દ નમો નમસ્તે .. ૭..
ઉદ્ધવ ઉવાચ -
વાસુદેવં પરિત્યજ્ય યોઽન્યં દેવમુપાસતે .
તૃષિતો જાહ્નવીતીરે કૂપં વાઞ્છતિ દુર્ભગઃ .. ૮..
વિદુર ઉવાચ -
વાસુદેવસ્ય યે ભક્તાઃ શાન્તાસ્તદ્ગતમાનસાઃ .
તેષાં દાસસ્ય દાસોઽહં ભવે જન્મનિ જન્મનિ .. ૯..
ભીષ્મ ઉવાચ -
વિપરીતેષુ કાલેષુ પરિક્ષીણેષુ બન્ધુષુ .
ત્રાહિ માં કૃપયા કૃષ્ણ શરણાગતવત્સલ .. ૧૦..
દ્રોણ ઉવાચ -
યે યે હતાશ્ચક્રધરેણ રાજં-
સ્ત્રૈલોક્યનાથન જનાર્દનેન .
તે તે ગતા વિષ્ણુપુરિં પ્રયાતાઃ
ક્રોધોઽપિ દેવસ્ય વરેણ તુલ્યઃ .. ૧૧..
ગાન્ધારી ઉવાચ -
ત્વમેવ માતા ચ પિતા ત્વમેવ
ત્વમેવ બન્ધુશ્ચ સખા ત્વમેવ .
ત્વમેવ વિદ્યા દ્રવિણં ત્વમેવ
ત્વમેવ સર્વં મમ દેવ દેવ .. ૧૨..
પ્રહ્લાદ ઉવાચ -
નાથ યોનિસહસ્રેષુ યેષુ યેષુ વ્રજામ્યહમ્ .
તેષુ તેષ્વચલા ભક્તિરચ્યુતઽસુ સદા ત્વયિ .. ૧૩..
યા પ્રીતિરવિવેકનાં વિષયેષ્વનપાયિનિ .
ત્વામનુસ્મરતઃ સા મે હૃદયાન્માઽપસર્પતુ .. ૧૪..
ભરદ્વાજ ઉવાચ -
લાભસ્તેષાં જયસ્તેષાં કુતસ્તેષાં પરાજયઃ .
યેષામિન્દીશ્વરશ્યામો હૃદયસ્થો જનાર્દનઃ .. ૧૫..
અત્રિ ઉવાચ -
ગોવિન્દેતિ સદા સ્નાનં ગોવિન્દેતિ સદા જપઃ .
ગોવિન્દેતિ સદા ધ્યાનં સદા ગોવિન્દકીર્તનમ્ .. ૧૬..
આવિર્હોત્ર ઉવાચ -
કૃષ્ણ ત્વદીયપદપઙ્કજપઞ્જરાન્તે
અદ્યૈવ મે વિશતુ માનસરાજહંસઃ .
પ્રાણપ્રયાણસમયે કફવાતપિતાઇઃ
કણ્ઠાવરોધનવિધૌ સ્મરણં કુતસ્તે .. ૧૭..
વિદુર ઉવાચ -
હરર્નામૈવ નામૈવ નામામૈવ મમ જીવનમ્ .
કલૌ નાસ્યેવ નાસ્તેવ નાસ્ત્યેવ ગતિરન્યથા .. ૧૮..
વશિષ્ઠ ઉવાચ -
કૃષ્ણેતિ મઙ્ગલં નામ યસ્ય વાચિ પ્રવર્તતે .
ભસ્મીભવન્તુ તસ્યાશુ મહાપાતકકોટયઃ .. ૧૯..
દુર્યોધન ઉવાચ -
જાનામિ ધર્મં ન ચ મે પ્રવૃત્તિ-
ર્જાનામ્યધર્મં ન ચ મે નિવૃત્તિઃ .
કેનાપિ દેવેન હૃદિસ્થિતેન
યથા નિયુક્તોઽસ્મિ તથા કરોમિ .. ૨૦..
સુભદ્ર ઉવાચ -
એકોઽપિ કૃષ્ણસ્ય કૃતઃ પ્રણામો
દશાશ્વમેધાવભૃથેન તુલ્યઃ .
દશાશ્વમેધી પુનરેતિ જન્મ
કૃષ્ણપ્રણામી ન પુનર્ભવાય .. ૨૧..
ગર્ગ ઉવાચ -
નારાયણેતિ મન્ત્રોઽસ્તિ વાગસ્તિ વશવર્તિનિ .
તથાપિ નરકે ઘોરે પતન્તીત્યેતદદ્ભુતમ્ .. ૨૨..
પરાશર ઉવાચ -
સકૃદુચ્ચરિતં યેન હરિરિત્યક્ષરદ્વયમ્ .
બદ્ધઃ પરિકરસ્તેન મોક્ષાય ગમનં પ્રતિ .. ૨૩..
વ્યાસ ઉવાચ -
સત્યં સત્યં પુનઃ સત્યં ભુજમુત્થાપ્ય ચોચ્યતે .
ન વેદાચ્ચ પરં શાસ્ત્રં ન દેવઃ કેશવાત્પરઃ ..૨૪..
ધન્વન્તરિ ઉવાચ -
અચ્યુતાનન્ત ગોવિન્દ નામોચ્ચારણભેષજાત્ .
નશ્યન્તિ સકલા રોગાઃ સત્યં સત્યં વદામ્યહમ્ .. ૨૫..
માર્કણ્ડેય ઉવાચ -
સા હાનિસ્તન્મહચ્છિદ્રં સા ચાન્ધજડમૂઢતા .
યન્મુહૂર્તં ક્ષણં વાપિ વાસુદેવં ન ચિન્તયેત્ .. ૨૬..
શ્રીશુક ઉવાચ -
આલોડ્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ વિચાર્યૈવં પુનઃ પુનઃ .
ઇદમેકં સુનિષ્પન્નં ધ્યેયો નારાયણઃ સદા .. ૨૭..
શ્રીમહાદેવ ઉવાચ -
શરીર ચ નવચ્છિદ્રં વ્યાધિગ્રસ્તં કલેવરમ્
ઔષધં જાહ્નવીતોયં વૈદ્યો નારાયણો હરિઃ .. ૨૮..
શૌનક ઉવાચ -
ભોજનાચ્છાદને ચિન્તાં વૃથા કુર્વન્તિ વૈષ્ણવાઃ .
યોઽસૌ વિશ્વમ્ભરો દેવઃ સ ભક્તાન્કિમુપેક્ષતે .. ૨૯ ..
આકાશાત્પતિતં તોયં યથા ગચ્છતિ સાગરમ્ .
સર્વદેવનમસ્કારઃ કેશવં પ્રતિ ગચ્છતિ .. ૩૦..