પઞ્ચવિંશતિસાહસ્રિકા પ્રજ્ઞાપારમિતા · ભાગ 6180

13101 નાભિજ્ઞાસુ સ્થાતવ્યમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। અભિજ્ઞા એવ શૂન્યા અભિજ્ઞા-
13102 સ્વભાવેન યા ચ ભગવન્ન્ અભિજ્ઞાશૂન્યતા ન તા અભિજ્ઞા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા
13103 અભિજ્ઞા અભિજ્ઞા એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવાભિજ્ઞા। તદ્ અનેન ભગવન્ પર્યાયેણ
13104 {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} નાભિજ્ઞાસુ સ્થાતવ્યમ્।
13105 પુનર્ અપરં {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} ન રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ {સ્થાતવ્યં}। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન
13106 સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ {સ્થાતવ્યં}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ રૂપાનિત્યતા
13107 અનિત્યતાસ્વભાવેન શૂન્યા યા ચ ભગવન્ રૂપાનિત્યતા શૂન્યતા ન સા
13108 અનિત્યતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા અનિત્યતા અનિત્યતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ
13109 અનિત્યતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ન
13110 સ્થાતવ્યં {{વેદનાનિત્યેતિ ન સ્થાતવ્યં સંજ્ઞાનિત્યેતિ ન સ્થાતવ્યં સંસ્કારા અનિત્યા ઇતિ ન સ્થાતવ્યં વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ન સ્થાતવ્યમ્}}।
13111 એવં ન રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ {સ્થાતવ્યં}। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનં
13112 દુઃખમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યં। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ રૂપદુઃખતા દુઃખતાસ્વભાવેન
13113 શૂન્યા। યા ચ ભગવન્ રૂપદુઃખતાશૂન્યતા ન સા દુઃખતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા
13114 દુઃખતા દુઃખતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ દુઃખતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા}
13115 ન રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યમ્। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનમ્। તત્
13116 કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ વિજ્ઞાનદુઃખતા દુઃખતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવન્
13117 વિજ્ઞાનદુઃખતાશૂન્યતા ન સા દુઃખતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા દુઃખતા દુઃખતૈવ
13118 શૂન્યતા શૂન્યતૈવ દુઃખતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} ન વિજ્ઞાનમ્
13119 દુઃખમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યમ્। {{એવં ન રૂપમ્ અનાત્મમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યં। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનં અનાત્મમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યં। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ રૂપાનાત્મતાનાત્મતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવન્ રૂપાનાત્મતાશૂન્યતા ન સાનાત્મતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા અનાત્મતાનાત્મતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવાનાત્મતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ન રૂપમ્ અનાત્મમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યમ્। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ વિજ્ઞાનાનાત્મતાનાત્મતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવન્ વિજ્ઞાનાનાત્મતાશૂન્યતા ન સાનાત્મતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા અનાત્મતાનાત્મતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવાનાત્મતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ન વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યમ્। એવં ન રૂપં શાન્તમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યં। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનં શાન્તમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યં। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ રૂપશાન્તતા શાન્તતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવન્ રૂપશાન્તતાશૂન્યતા ન સા શાન્તતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા શાન્તતા શાન્તતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ શાન્તતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ન રૂપં શાન્તમ્ ઇતિ સ્થાતવ્યમ્। ન વેદના ન સંજ્ઞા ન સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ વિજ્ઞાનશાન્તતા શાન્તતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવન્ વિજ્ઞાનશાન્તતાશૂન્યતા ન સા શાન્તતા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા શાન્તતા શાન્તતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ શાન્તતા।}}
13120 તદ્ અનેનાપિ
13201 ભગવન્ પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} ન વિજ્ઞાનં શાન્તમ્ ઇતિ {સ્થાતવ્યં}। એવં હેતુ-
13202 સમુદયપ્રભવપ્રત્યયતાયાં ન {સ્થાતવ્યં}।
13203 પુનર્ અપરં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} તથતાયાં ન {સ્થાતવ્યં}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ
13204 તથતા તથતાસ્વભાવેન શૂન્યા। યા ચ ભગવંસ્ તથતાયાઃ શૂન્યતા ન સા તથતા
13205 ન ચાન્યત્ર તથતાયાઃ શૂન્યતા તથતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ તથતા। તદ્ અનેનાપિ
13206 ભગવન્ પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} તથતાયાં ન સ્થાતવ્યમ્ એવ ધર્મતાયામ્ ન સ્થાતવ્યમ્।
13207 તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ધર્મતા ધર્મતાસ્વભાવેન શૂન્યા
13208 {{યા ચ ભગવંસ્ ધર્મતાયાઃ શૂન્યતા ન સા ધર્મતા ન ચાન્યત્ર ધર્મતાયાઃ શૂન્યતા ધર્મતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ ધર્મતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ધર્મતાયાં ન સ્થાતવ્યમ્। ધર્મધાતૌ ન સ્થાતવ્યમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ધર્મધાતુર્ ધર્મધાતુસ્વભાવેન શૂન્યો યા ચ ભગવંસ્ ધર્મધાતોઃ શૂન્યતા ન સ ધર્મધાતુર્ ન ચાન્યત્ર ધર્મધાઓઃ શૂન્યતા ધર્મધાતુર્ એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ ધર્મધાતુઃ। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ધર્મધાતૌ ન સ્થાતવ્યમ્। ધર્મનિયામતાયાં ન સ્થાતવ્યમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ધર્મનિયામતા ધર્મનિયામતાસ્વભાવેન શૂન્યા યા ચ ભગવંસ્ ધર્મનિયામતાયાઃ શૂન્યતા ન સા ધર્મનિયામતા ન ચાન્યત્ર ધર્મનિયામતાયાઃ શૂન્યતા ધર્મનિયામતૈવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ ધર્મનિયામતા। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ધર્મનિયામતાયાં ન સ્થાતવ્યમ્। ભૂતકોટ્યાં ન સ્થાતવ્યમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ભૂતકોટિર્ ભૂતકોટિસ્વભાવેન શૂન્યા યા ચ ભગવંસ્ ભૂતકોટ્યાઃ શૂન્યતા ન સા ભૂતકોટિર્ ન ચાન્યત્ર ભૂતકોટ્યાઃ શૂન્યતા ભૂતકોટિર્ એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ ભૂતકોટિઃ। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા ભૂતકોટ્યાં ન સ્થાતવ્યમ્}}।
13209 પુનર્ અપરં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} સર્વધારણીમુખેષુ ન સ્થાતવ્યમ્। તત્ કસ્ય
13210 હેતોઃ। તથા હિ ધારણીમુખાનિ ધારણીમુખૈઃ શૂન્યાનિ {{યા ચ ભગવંસ્ ધારણીમુખાનાં શૂન્યતા ન તાનિ ધારણીમુખાનિ ન ચાન્યત્ર ધારણીમુખેભ્યઃ શૂન્યતા ધારણીમુખાન્ય્ એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ ધારણીમુખાનિ। તદ્ અનેનાપિ ભગવન્ પર્યાયેણ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા}}
13211 ધારણીમુખેષુ ન સ્થાતવ્યમ્।
13212 પુનર્ અપરં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ અનુપાયકુશલો
13213 ઽહઙ્કારમમકારપતિતેન માનસેન સચેદ્ રૂપે તિષ્ઠતિ રૂપાભિસંસ્કારે ચરતિ
13214 ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્। સચેદ્ વેદનાયાં સંજ્ઞાયાં સંસ્કારેષુ સચેદ્
13215 વિજ્ઞાને તિષ્ઠતિ વિજ્ઞાનાભિસંસ્કારે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્। તત્

13216 કસ્ય હેતોઃ। ન હ્ય્ અભિસંસ્કારે ચરન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં પરિગૃહ્ણાતિ ન પ્રજ્ઞાપાર-
13217 મિતાયાં યોગમ્ આપદ્યતે ન પ્રજ્ઞાપારમિતાં પરિપૂરયતિ, અપરિપૂરયન્ પ્રજ્ઞાપાર-
13218 મિતાં ન નિર્યાસ્યતિ સર્વાકારજ્ઞતાયામ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ભગવન્
13219 રૂપમ્ અપરિગૃહીતં વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કારાવિજ્ઞાનમ્ અપરિગૃહીતમ્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। યશ્ ચ
13220 રૂપસ્યાપરિગ્રહો ન તદ્ રૂપમ્ પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ ઉપાદાય વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કારા યશ્ ચ

13221 વિજ્ઞાનસ્યાપરિગ્રહો ન તદ્ વિજ્ઞાનં પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ ઉપાદાય એવં યાવદ્
13222 ભૂતકોટિર્ અપરિગૃહીતા। તત્ કસ્ય હેતોઃ। યશ્ ચ ભાઉતકોટ્યા અપરિગ્રહો ન સા
13223 ભૂતકોટિઃ પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ ઉપાદાય એવં {બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા} પ્રકૃતિશૂન્યાઃ સર્વધર્માઃ
13301 પ્રત્યવેક્ષિતવ્યાઃ। તથા ચ પ્રત્યવેક્ષિતવ્યા યથા ન ક્વચિદ્ ધર્મે મનસો
13302 વ્યુપચારો ભવેત્। ઇદં {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય સર્વધર્માપરિગૃહીતં નામ
13303 સમાધિમણ્ડલં વિપુલં પુરસ્કૃતમ્ અપ્રમાણં નિયતમ્ અસંહાર્યં સર્વશ્રાવક-
13304 પ્રત્યેકબુદ્ધૈઃ। સાપિ સર્વાકારજ્ઞતા અપરિગૃહીતા અધ્યાત્મ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} બહિર્ધા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}
13305 અધ્યાત્મબહિર્ધા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} મહા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} શૂન્યતા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} પરમાર્થ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} સંસ્કૃત{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}
13306 અસંસ્કૃત{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અત્યન્ત{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અનવરાગ્ર{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અનવકાર{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} પ્રકૃતિ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} સર્વધર્મ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}
13307 સ્વલક્ષણ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અનુપલમ્ભ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અભાવસ્વભાવ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} ભાવ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} અભાવ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}
13308 સ્વભાવ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} પરભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાયેતિ [મૃદુમૂર્દ્ધગતસ્યાલમ્બનાકારવિશેષઃ॥]
13309 તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ન ભગવન્ સર્વાકારજ્ઞતા નિમિત્તતઃ ઉદ્ગ્રહીતવ્યા,
13310 નિમિત્તમ્ હિ ક્લેશઃ। કતમત્ પુનર્ નિમિત્ત। રૂપં નિમિત્તં {{વેદના નિમિત્તં સંજ્ઞા નિમિત્તં સંસ્કારા નિમિત્તં}} વિજ્ઞાનં
13311 નિમિત્તમ્। ચક્ષુર્ નિમિત્તમ્ {{શ્રોત્રં નિમિત્તમ્ ઘ્રાણં નિમિત્તમ્ જિહ્વા નિમિત્તમ્ કાયો નિમિત્તમ્}} મનો નિમિત્તં, રૂપં નિમિત્તં {{શબ્દો નિમિત્તં ગન્ધો નિમિત્તં રસો નિમિત્તં સ્પ્રષ્ટવ્યં નિમિત્તં}} ધર્મો
13312 નિમિત્તં, સ્મૃત્યુપસ્થાન{{સમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદાવેણિક}}બુદ્ધધર્મશૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતાનભિ-
13313 સંસ્કારધર્મધાતુધર્મતાધર્મનિયામતાભૂતકોટિ નિમિત્તમ્ અયમ્ ઉચ્યતે ક્લેશઃ, સ-
13314 ચેત્ પુનઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા નિમિત્તત ઉદ્ગ્રહીતવ્યા અભવિષ્યન્ નૈવેહ શ્રેણિકઃ
13315 પરિવ્રાજકઃ શાસને શ્રદ્ધામ્ અલપ્સ્યત। અત્ર સર્વજ્ઞજ્ઞાને કતમા ચ શ્રદ્ધા યેયં
13316 પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અભિશ્રદ્દધાનતા અવકલ્પનતા અધિમુખ્તિશ્ ચિન્તના તુલના
13317 વ્યુપપરીક્ષણા તચ્ ચાનિમિત્તયોગેન। એવમ્ અનિમિત્તત ઉદ્ગ્રહીતવ્યા અત્ર પુનઃ
13401 શ્રેણિકઃ પરિવ્રાજકઃ અધિમુચ્ય શ્રદ્ધાનુસારી પ્રાદેશિકેન જ્ઞાનેનાવતીર્ણઃ।
13402 સો ઽવતીર્ય ન રૂપં પરિગૃહીતવાન્ ન વેદનાં ન સંજ્ઞાં ન સંસ્કારાન્ ન વિજ્ઞાનં પરી-
13403 ગૃહીતવાન્। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ સ તેન સ્વલક્ષણશૂન્યેષુ ધર્મેષુ ન કશ્ચિદ્ ધર્મઃ
13404 પરિગૃહીતો નિમિત્તામનસિકારતામ્ ઉપાદાય। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ સ
13405 નાધ્યાત્મપ્રાપ્ત્યભિસમયતસ્ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ। ન બહિર્ધાપ્રાપ્ત્યભિ-
13406 સમયતસ્ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ, નાધ્યાત્મબહિર્ધાપ્રાપ્ત્યભિસમયતસ્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ।}
13407 નાપ્ય્ અન્યત્ર પ્રાપ્ત્યભિસમયતસ્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ સ તમ્ ધર્મં ન
13408 સમનુપશ્યતિ, યો વા પ્રજાનીયાદ્ યેન વા પ્રજાનીયાત્। તત્ કસ્ય
13409 હેતોઃ। નાધ્યત્મં રૂપસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાધ્યાત્મં વેદનાયાસ્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાધ્યાત્મં
13410 સંજ્ઞાયાસ્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાધ્યાત્મં સંસ્કારાણાં {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાધ્યત્મં વિજ્ઞાનસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ},
13411 ન બહિર્ધારૂપસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ} ન બહિર્ધાવેદનાયા ન બહિર્ધાસંજ્ઞાનાં ન બહિર્ધા-
13412 સંસ્કારાણાં ન બહિર્ધાવિજ્ઞાનસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાધ્યાત્મબહિર્ધારૂપસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}
13413 {{નાધ્યાત્મબહિર્ધાવેદનાયાઃ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ નાધ્યાત્મબહિર્ધાસંજ્ઞાયાઃ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ નાધ્યાત્મબહિર્ધાસંસ્કારાણાં તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}} નાધ્યાત્મબહિર્ધાવિજ્ઞાનસ્ય {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}, નાપ્ય્ અન્યત્ર રૂપાત્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}
13414 નાપ્ય્ અન્યત્ર વેદનાયાઃ {{તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ નાપ્ય્ અન્યત્ર સંજ્ઞાયાઃ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ નાપ્ય્ અન્યત્ર સંસ્કારેભ્યઃ તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}} નાપ્ય્ અન્યત્ર વિજ્ઞાનાત્ {તજ્જ્ઞાનં સમનુપશ્યતિ}અધ્યાત્મ-
13415 બહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય। અત્ર પદપર્યાયે શ્રેણિકઃ પરિવ્રાજકો ઽધિમુક્તઃ
13416 સો ઽત્રાધિમુચ્ય શ્રદ્ધાનુસારી પ્રાદેશિકેન જ્ઞાનેનાવતીર્ણઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનધર્મતાં
13417 પ્રમાણીકૃત્ય સર્વધર્માનુપલબ્ધિતામ્ ઉપાદાય, એવમ્ અધિમુક્તસ્ તેન ન કશ્ચિદ્
13418 ધર્મઃ પરીગૃહીતો નિમિત્તામનસિકારતામ્ ઉપાદાય, નાપ્ય્ અનેન કશ્ચિદ્ ધર્મ
13419 ઉપલબ્ધો ઽયં પરિગૃહ્ણીયાદ્ વા મુઞ્ચેદ્ વા સર્વધર્માનુદ્ગ્રહાનુત્સર્ગતામ્ ઉપાદાય,
13501 સ નિર્વાણેનાપિ ન મન્યતે સર્વધર્માનુદ્ગ્રહાનુત્સર્ગતામ્ ઉપાદાય। તત્ કસ્ય

13502 હેતોઃ। યઃ સર્વધર્માણામ્ અપરિગ્રહો ઽનુત્સર્ગઃ સા પ્રજ્ઞાપારમિતા। ઇયમ્ અપિ ભગવન્
13503 {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતા અપારપારગતામ્ ઉપાદાય, યદ્ રૂપં ન
13504 પરિગૃહ્ણાતિ {{યાં વેદનાં ન પરિગૃહ્ણાતિ યાં સંજ્ઞાં ન પરિગૃહ્ણાતિ યાન્ સંસ્કારાન્ ન પરિગૃહ્ણાતિ}} યદ્ વિજ્ઞાનં ન પરિગૃહ્ણાતિ સર્વધર્માપરિગૃહીતતામ્ ઉપાદાય
13505 યાવદ્ વ્યસ્તસમસ્તાં સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદસ્મૃત્યુપસ્થાન-
13506 {{સમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદાવેણિક}}બુદ્ધધર્મશૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતાનભિસંસ્કારધર્મધાતુધર્મતાધર્મ-
13507 નિયામતાસમાધિમુખધારણીમુખાનિ યાવત્ સમાધિં ન પરિગૃહ્ણાતિ સર્વધર્મા-
13508 પરિગૃહીતતામ્ ઉપાદાય, ન ચાન્તરાપરિનિર્વાણાપરિપૂર્ણૈઃ પ્રણિહ્દાનૈ-
13509 ર્ યાવદ્ દશભિસ્ તથાગતબલૈશ્ ચતુર્ભિર્ વૈશારદ્યૈશ્ ચતસૃભિઃ પ્રતિસંવિદ્ભિર્ અષ્ટાદશ-
13510 ભિર્ આવેણિકૈર્ બુદ્ધધર્મૈઃ। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ સર્વધર્મા અધર્મા યાવત્
13511 સ્મૃત્યુપસ્થાન{{સમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદાવેણિક}}બુદ્ધધર્મા અધર્મા નાપિ તે ધર્મા નાધર્માઃ, ઇયં
13512 {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતા સર્વધર્માપરિગૃહીતતામ્ ઉપાદાય॥ [ઇતિ મધ્ય-
13513 મૂર્ધ્વગતાલમ્બનાકારવિશેષઃ॥]
13514 પુનર્ અપરં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતા એવં
13515 વ્યુપપરીક્ષિતવ્યં, કતમૈષા પ્રજ્ઞાપારમિતા, કસ્ય વૈષા પ્રજ્ઞાપારમિતા, કિમ્ એષા
13516 પ્રજ્ઞાપારમિતા, કેનૈષા પ્રજ્ઞાપારમિતા, સચેત્ પુનઃ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ
13517 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ એવમ્ ઉપનિધ્યાયતિ તત્ કિં યો ધર્મો ન વિદ્યતે
13518 નોપલભ્યતે સા પ્રજ્ઞાપારમિતેતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં। અથ ખલુ
13519 આયુષ્માન્ શારિપુત્ર આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એતદ્ અવોચત્। કતમે તે આયુષ્મન્
13520 સુભૂતે ધર્મા ન વિદ્યન્તે નોપલભ્યન્તે। સુભૂતિર્ આહ। પ્રજ્ઞાપારમિતા આયુષ્મન્
13601 શારિપુત્ર ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે, ધ્યાન{પારમિતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} વીર્ય{પારમિતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} ક્ષાન્તિ{પારમિતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} શીલ{પારમિતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
13602 દાન{પારમિતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય બહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય {{અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય મહાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય શૂન્યતાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય પરમાર્થશૂન્યતામ્ ઉપાદાય સંસ્કૃતશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અસંસ્કૃતશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અત્યન્તશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અનવરાગ્રશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અનવકારશૂન્યતામ્ ઉપાદાય પ્રકૃતિશૂન્યતામ્ ઉપાદાય સર્વધર્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય સ્વલક્ષણશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અનુપલમ્ભશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય ભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય અભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય સ્વભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય}}
13603 પરભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય રૂપમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} {{વેદનાયુષ્મન્ શારિપુત્ર ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સંજ્ઞાયુષ્મન્ શારિપુત્ર ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સંસ્કારા આયુષ્મન્ શારિપુત્ર ન વિદ્યન્તે નોપલભ્યન્તે }} વિજ્ઞાનમ્ આયુષ્મન્
13604 શારિપુત્ર {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} અધ્યાત્મશૂન્યતા આયુષ્મન્ શારિપ્તુર {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} બહિર્ધાશૂન્યતા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
13605 {{અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે મહાશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે શૂન્યતાશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે પરમાર્થશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સંસ્કૃતશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અસંસ્કૃતશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અત્યન્તશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અનવરાગ્રશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અનવકારશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે પ્રકૃતિશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સર્વધર્મશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સ્વલક્ષણશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અનુપલમ્ભશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અભાવસ્વભાવશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે ભાવશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે અભાવશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે સ્વભાવશૂન્યતા ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}} પરભાવશૂન્યતા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} યાવત્ સપ્તત્રિંશદ્ બોધિસપક્ષા ધર્મા {ન વિદ્યન્તે નોપલભ્યન્તે}
13606 અભિજ્ઞા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે} દશબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્મા {ન વિદ્યન્તે નોપલભ્યન્તે}, તથતા
13607 {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}, ધર્મતા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}, ધર્મસ્થિતિતા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}, ધર્મનિયામતા {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}, ભુતકોટિર્ {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
13608 બુદ્ધો ઽપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}, સર્વાકારજ્ઞતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
13609 અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય યાવત્ પરભાવશૂન્યતામ્ ઉપાદાય સચેત્ પુનઃ
13610 શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ એવમ્ ઉપપરીક્ષતે એવમ્ ઉપનિ-
13611 ધ્યાયતિ તસ્યૈવમ્ ઉપપરીક્ષમાણસ્યૈવમ્ ઉપનિધ્યાયતશ્ ચિત્તં નાવલીયતે ન સંલીયતે
13612 નોત્રસ્યતિ ન સંત્રસ્યતિ ન સંત્રાસમ્ આપદ્યતે અવિરહિતો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ
13613 પ્રજ્ઞાપારમિતાયા વેદિતવ્યઃ॥ [ઇત્ય્ અધિમાત્રમૂર્ધ્વગતાલમ્બનાકારવિશેષઃ॥]
13614 અથ ખલુ આયુષ્માન્ શારિપુત્ર આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એતદ્ અવોચત્। કેન
13615 કારણેનાયુષમન્ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતયા અવિરહિતો
13616 વેદિતવ્યઃ। સુભૂતિર્ આહ। રૂપમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતમ્ રૂપસ્વભાવેન એવં
13617 વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કારાઃ, વિજ્ઞાનમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતં વિજ્ઞાનસ્વભાવેન
13618 દાનપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા દાનપારમિતાસ્વભાવેન

13619 {{શીલપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા શીલપારમિતાસ્વભાવેન ક્ષાન્તિપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા ક્ષાન્તિપારમિતાસ્વભાવેન વીર્યપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા વીર્યપારમિતાસ્વભાવેન ધ્યાનપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા ધ્યાનપારમિતાસ્વભાવેન પ્રજ્ઞાપારમિતાપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા પ્રજ્ઞાપારમિતાસ્વભાવેન}} {{સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ સ્મૃત્યુપસ્થાનસ્વભાવેન સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ સમ્યક્પ્રહાણસ્વભાવેન ઋદ્ધિપાદા અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાઃ ઋદ્ધિપાદસ્વભાવેન ઇન્દ્રિયાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ ઇન્દ્રિયસ્વભાવેન બલાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ બલસ્વભાવેન બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ બોધ્યઙ્ગસ્વભાવેન માર્ગા અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા માર્ગસ્વભાવેન અપ્રમાણધ્યાનાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ અપ્રમાણધ્યાનસ્વભાવેન આરૂપ્યસમાપત્તયો ઽપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા આરૂપ્યસમાપત્તિસ્વભાવેન દશબલાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ દશબલસ્વભાવેન વૈશારદ્યાન્ય્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાનિ વૈશારદ્યસ્વભાવેન પ્રતિસંવિદા અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતાઃ પ્રતિસંવિત્સ્વભાવેન અષ્ટાદશાવેણિકા}} બુદ્ધધર્મા વિરહિતા બુદ્ધ્ધર્મ-
13620 સ્વભાવેન, ભૂતકોટિર્ અપ્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર વિરહિતા ભૂતકોટિસ્વભાવેન।
13621 શારિપુત્ર આહ। કથં પુનર્ આયુષ્મન્ સુભૂતે રૂપસ્ય સ્વભાવઃ, કથં વેદનાયાઃ

13622 સંજ્ઞાયાઃ સંસ્કારાણામ્। કથં વિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ કથં વ્યસ્તસમસ્તાનાં
13701 સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદાનાં સ્વભાવઃ। એવં વિસ્તરેણ યાવત્ કથં
13702 ભૂતકોટ્યાઃ સ્વભાવઃ। સુભૂતિર્ આહ। અભાવ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર રૂપસ્ય
13703 સ્વભાવઃ। અભાવો વેદનાયાઃ {{સ્વભાવઃ। અભાવો સંજ્ઞાયાઃ સ્વભાવઃ। અભાવો સંસ્કારાણાં સ્વભાવઃ।}} અભાવો વિજ્ઞાનસ્ય સ્વભાવઃ।
13704 અભાવો વ્યસ્તસમસ્તાનાં સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદાનાં સ્વભાવઃ,
13705 અભાવઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતાનાભિસંસ્કારાણાં જાતઃ સ્વભાવઃ,
13706 અભાવઃ તથતાધર્મધાતુધર્મસ્થિતિતાધર્મનિયામતાનાં સ્વભાવઃ, એવં
13707 વિસ્તરેણ યાવદ્ અભાવો ભૂતકોટ્યાઃ સ્વભાવઃ। તદ્ અનેન આયુષ્મન્ શારિપુત્ર
13708 પર્યાયેણૈવં વેદિતવ્યમ્। યથા રૂપં વિરહિતં રૂપસ્વભાવેન વેદના વિરહિતા
13709 વેદનાસ્વભાવેન {{સંજ્ઞા વિરહિતા સંજ્ઞાસ્વભાવેન સંસ્કારા વિરહિતાઃ સંસ્કારસ્વભાવેન વિજ્ઞાનં વિરહિતં વિજ્ઞાનસ્વભાવેન}}। એવં વિસ્તરેણ
13710 વ્યસ્તસમસ્તેષુ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદેષુ કર્તવ્યં યાવદ્ ભૂતકોટિ-
13711 ર્ વિરહિતા ભૂતકોટિસ્વભાવેન।
13712 પુનર્ અપરં શારિપુત્ર રૂપં વિરહિતં રૂપલક્ષણેન, {{વેદના વિરહિતા વેદનાલક્ષણેન સંજ્ઞા વિરહિતા સંજ્ઞાલક્ષણેન સંસ્કારા વિરહિતાઃ સંસ્કારલક્ષણેન વિજ્ઞાનં વિરહિતં વિજ્ઞાનલક્ષણેન। એવં વિસ્તરેણ વ્યસ્તસમસ્તેષુ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદેષુ કર્તવ્યં}}
13713 યાવદ્ ભૂતકોટિર્ વિરહિતા
13714 ભૂતકોટિલક્ષણેન। લક્ષણસ્વભાવેનાપિ લક્ષણં વિરહિતં, સ્વભાવ-
13715 લક્ષણેનાપિ સ્વભાવો વિરહિતઃ।
13716 શારિપુત્ર આહ। ય આયુષ્મન્ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ઽત્ર શિક્ષિષ્યતે સ
13717 નિર્યાસ્યતિ સર્વાકારજ્ઞતાયામ્। સુભૂતિર્ આહ। એવમ્ એતદ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર
13718 યો હ્ય્ એવમ્ અત્ર શિક્ષિષ્યતે સ નિર્યાસ્યતિ સર્વાકારજ્ઞતાયામ્। [ઇતિ મૃદુ-
13719 ક્ષાન્તેર્ આલમ્બનાકારવિશેષઃ]। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હ્ય્ આયુષ્મન્ {શરિપુત્ર} અજાતા
13801 અનિર્યાતાઃ સર્વધર્માઃ। {શારિપુત્ર} આહ। કેન કારણેનાયુષ્મન્ સુભૂતે અજાતા અનિ-
13802 ર્યાતાઃ સર્વધર્માઃ। સુભૂતિર્ આહ। રૂપમ્ આયુષ્મન્ {શારિપુત્ર} શૂન્યં રૂપસ્વભાવેન, તસ્ય
13803 નાપિ જાતિર્ નાપિ નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે, {{વેદનાયુષ્મન્ શારિપુત્ર શૂન્યા વેદનાસ્વભાવેન, તસ્યા નાપિ જાતિર્ નાપિ નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે, સંજ્ઞાયુષ્મન્ શારિપુત્ર શૂન્યા સંજ્ઞાસ્વભાવેન, તસ્યા નાપિ જાતિર્ નાપિ નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે, સંસ્કારા આયુષ્મન્ શારિપુત્ર શૂન્યા સંસ્કારસ્વભાવેન, તેષાં નાપિ જાતિર્ નાપિ નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે, વિજ્ઞાનમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર શૂન્યા વિજ્ઞાનસ્વભાવેન, તસ્ય નાપિ જાતિર્ નાપિ નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે}}।
13804 એવં વિસ્તરેણ વ્યસ્તસમસ્તેષુ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદેષુ
13805 કર્તવ્યં યાવદ્ ભૂતકોટિઃ શૂન્યા ભૂતકોટિસ્વભાવેન, તસ્યા નાપિ જાતિર્ નાપિ
13806 નિર્યાણમ્ ઉપલભ્યતે। એવં હિ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્
13807 સર્વાકારજ્ઞતાયા આસન્નીભવતિ યથા યથા ચ સર્વાકારજ્ઞતાયા આસન્ની-
13808 ભવતિ તથા તથા કાયપરિશુદ્ધિઞ્ ચ ચિત્તપરિશુદ્ધિઞ્ ચ લક્ષણપરિશુદ્ધિઞ્ ચાધિગચ્છતિ।
13809 યથા યથા ચ કાયપરિશુદ્ધિઞ્ ચ ચિત્તપરિશુદ્ધિઞ્ ચ લક્ષણપરિશુદ્ધિઞ્ ચાધિગચ્છતિ
13810 તથા તથા {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય રૂપસહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે, દોષ{સહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે} મોહ{સહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે}
13811 માન{સહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે}, લોભ{સહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે} કુદૃષ્ટિ{સહગતં ચિત્તં નોત્પદ્યતે}, સ રાગચિત્તાનુત્પાદાદ્ દોષચિત્તાનુત્પાદાત્
13812 મોહ{ચિત્તાનુત્પાદાદ્} માન{ચિત્તાનુત્પાદાત્} કુદૃષ્ટિ{ચિત્તાનુત્પાદાદ્} ન જાતુ માતુઃ કુક્ષાવ્ ઉપપદ્યતે, સતતસમિતમ્ ઔપ-
13813 પાદુકો ભવતિ, બુદ્ધક્ષેત્રેણ બુદ્ધક્ષેત્રં સંક્રામતિ, બુદ્ધાંશ્ ચ ભગવતઃ પર્યુપાસ્તે,
13814 સત્ત્વાંશ્ ચ પરિપાચયતિ, બુદ્ધક્ષેત્રં ચ પરિશોધયતિ। ન તૈર્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ વિરહિતો
13815 ભવતિ, યાવદ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ। એવં હિ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો}
13816 મહાસત્ત્વ આસન્નીભવત્ય્ અનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેઃ। [ઇતિ મધ્યક્ષાન્તેર્ આલ-
13817 મ્બનાકારવિશેષઃ।]
13818 અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ સુભૂતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્। સચેદ્ ભગવન્ {બોદિસત્ત્વો}
13819 મહાસત્ત્વો ઽનુપાયકુશલઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ રૂપે ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન
13901 ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્। સચેદ્ વેદનાયાઞ્ ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ

13902 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, {{સચેદ્ સંજ્ઞાયાઞ્ ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારેષુ ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાને ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}}। સ-
13903 ચેદ્ રૂપં નિત્યં {વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં} {{સચેદ્ વેદના નિત્યા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સજ્ઞા નિત્યા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારા નિત્યા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાનં નિત્યં વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}}
13904 સચેદ્ રૂપં સુખં દુખં {વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં} {{સચેદ્ વેદના સુખા દુખા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંજ્ઞા સુખા દુખા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારાઃ સુખા દુખા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાનં સુખં દુખં વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}} સ-
13905 ચેદ્ રૂપમ્ આત્માનાત્મ {વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં} {{સચેદ્ વેદનાત્માનાત્મા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંજ્ઞાત્માનાત્મા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારા આત્માન અનાત્માન વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાનમ્ આત્માનાત્મ વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}}
13906 સચેદ્ રૂપં શાન્તમ્ અશાન્તમ્ {વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં} {{સચેદ્ વેદના શાન્તાશાન્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંજ્ઞા શાન્તાશાન્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારાઃ શાન્તા અશાન્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાનં શાન્તમ્ અશાન્તં વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}}
13907 સચેદ્ રુપં વિવિક્તમ્ અવિવિક્તં {વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં} {{સચેદ્ વેદના વિવિક્તાવિવિક્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંજ્ઞા વિવિક્તાવિવિક્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ સંસ્કારા વિવિક્તા અવિવિક્તા વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં, સચેદ્ વિજ્ઞાનં વિવિક્તમ્ અવિવિક્તં વેતિ ચરતિ, નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં}}
13908 સચેદ્ ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ અનુપાયકુશલઃ સપ્તત્રિંશત્-
13909 બોધિપક્ષેષુ ધર્મેષુ ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્। એવં
13910 યાવદ્ અભિજ્ઞાસુ પારમિતાસુ અપ્રમાણધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તિષુ પઞ્ચસુ ચક્ષુઃષુ
13911 દશસુ તથાગતબલેષુ ચતસૃષુ પ્રતિસંવિત્સુ ચતુર્ષુ વૈશારદ્યેષુ યાવદ્ અષ્ટાદશ-
13912 સ્વ્ આવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્।
13913 સચેદ્ ભગવન્ {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્યાનુપાયકૌશલેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત
13914 એવં ભવતિ। અહં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરામીતિ ઉપલમ્ભે ચરતિ, અહં ચરામીતિ
13915 ચરતિ નિમિત્તે ચરતિ, સચેદ્ {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્યૈવં ભવતિ ય એવઞ્ ચરતિ સ
13916 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરતિ સ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયતીતિ। અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્
13917 શારિપુત્ર આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એતદ્ અવોચત્। કેન કારણેનાયુષ્મન્ સુભૂતે ઇદં
13918 {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્યાનુપાયકૌશલં વેદિતવ્યમ્। સુભૂતિર્ આહ। તથા હ્ય્ આયુષ્મન્
13919 શારિપુત્ર યો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ રૂપમ્ અધિતિષ્ઠતિ
13920 સંજાનીતે ઽધિમુચ્યતે, વેદનામ્ {અધિતિષ્ઠતિ સંજાનીતે ઽધિમુચ્યતે।} સંજ્ઞામ્ {અધિતિષ્ઠતિ સંજાઈતે ઽધિમુચ્યતે।} સંસ્કારાન્ {અધિતિષ્ઠતિ સંજાનીતે ઽધિમુચ્યતે।} વિજ્ઞાનમ્ {અધિતિષ્ઠતિ સંજાનીતે ઽધિમુચ્યતે।}
13921 સ રૂપમ્ અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનઃ, વેદનામ્ {અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનઃ}, સંજ્ઞામ્ {અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનઃ},
13922 સંસ્કારાન્ {અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનઃ}, વિજ્ઞાનમ્ {અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનઃ}, રૂપસ્યાભિસંસ્કારે ચરતિ તત્। તસ્ય
13923 જાતિજરામરણશોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસકરમ્ ઇતિ વદામિ।
13924 પુનર્ અપરં શારિપુત્ર સચેદ્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ અનુપાય-
14001 કુશલઃ, ચક્ષુર્ {અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે} શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વાં કાયં મનો {ઽધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે} રૂપમ્ {અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે} શબ્દાન્
14002 ગન્ધાન્ રસાન્ સ્પ્રષ્ટવ્યમ્ ધર્માન્ {અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે} {{ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે શ્રોત્રસંસ્પર્શં ઘ્રાણસંસ્પર્શં જિહ્વાસંસ્પર્શં કાયસંસ્પર્શં મનઃસંસ્પર્શમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે, ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે}}
14003 {{સુકહ્ં વા દુઃખં વા અદુઃખં વા અસુખં વાધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે}} સચેત્
14004 સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષાન્ ધર્માન્ {અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે}। એવં પઞ્ચચક્ષૂંષિ ષડભિજ્ઞાઃ ષટ્પારમિતાશ્ ચત્વા-
14005 રિ વૈશારદ્યાનિ ચરસ્રઃ પ્રતિસંવિદશ્ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ ચરસ્ર
14006 આરૂપ્યસમાપત્તીર્ દશ તથાગતબલાન્ય્ અષ્ટાદશાવેણિકાન્ બુદ્ધધર્માન્ અર્હત્ત્વં પ્રત્યેક-
14007 બુદ્ધત્વં બોધ્સિઅત્ત્વત્વં બુદ્ધધર્માન્ {અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે}। સર્વાન્ બુદ્ધધર્માન્ {અધિતિષ્ઠન્ સંજાનાનો ઽધિમુચ્યમાનો} બુદ્ધ-
14008 ધર્માણામ્ અભિસંસ્કારે ચરતિ, અભિસંસ્કારે ચરન્ન્ અપરિમુચ્યતે જાત્યા જરામરણેન
14009 ચ શોકપરિદેવદુઃખદૌર્મનસ્યોપાયાસૈર્ ન પરિમુચ્યતે દુઃખેનેતિ વદામિ। સ ખલુ
14010 પુનઃ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ઽભવ્યઃ શ્રાવકભૂમિં પ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિં વા
14011 પતિતું કુતઃ સો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યતે નેદં સ્થાનં વિદ્યતે। એવં
14012 હિ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ અનુપાયકુશલો વેદિતવ્યઃ।

14013 શારિપુત્ર આહ। કથમ્ આયુષ્મન્ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં
14014 ચરન્ ઉપાયકુશલો વેદિતવ્યઃ। સુભૂતિર્ આહ। ય આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો}
14015 મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ ન રૂપમ્ અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે,
14016 વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કારાન્ વિજ્ઞાનં ન{અધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે} એવં યાવદ્ બુદ્ધધર્માન્ ના{ધિતિષ્ઠતિ ન સંજાનીતે નાધિમુચ્યતે}, સ ન રૂપે
14017 ચરતિ {{ન વેદનાયાં ચરતિ ન સંજ્ઞાયાં ચરતિ ન સંસ્કારેષુ ચરતિ}} ન વિજ્ઞાને ચરતિ, ન રૂપસ્ય નિમિત્તે ચરતિ {{ન વેદનાયા નિમિત્તે ચરતિ ન સંજ્ઞાયા નિમિત્તે ચરતિ ન સંસ્કારાણાં નિમિત્તે ચરતિ}} ન વિજ્ઞાનસ્ય

14018 નિમિત્તે ચરતિ, ન રૂપં નિત્યમ્ ઇતિ નાનિત્યમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન વેદના સ સંજ્ઞા ન સંસ્કારા
14019 ન વિજ્ઞાનં નિત્યમ્ ઇતિ નાનિત્યમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન રૂપં સુખમ્ ઇતિ ન દુઃખમ્ ઇતિ નાત્મેતિ
14020 નાનાત્મેતિ ન શાન્તમ્ ઇતિ નાશાન્તમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન વેદના ન સંજ્ઞા સ સંસ્કારા ન
14021 વિજ્ઞાનં સુખમ્ ઇતિ નાત્મેતિ નાનાત્મેતિ ન શાન્તમ્ ઇતિ નાશાન્તમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન રૂપં
14022 શૂન્યમ્ ઇતિ નાશૂન્યમ્ ઇતિ ચરતિ ન નિમિત્તમ્ ઇતિ નાનિમિત્તમ્ {ઇતિ ચરતિ} ન પ્રણિહિતમ્ ઇતિ
14023 નાપ્રણિહિતમ્ {ઇતિ ચરતિ} ન વિવિક્તમ્ ઇતિ નાવિવિક્તમ્ {ઇતિ ચરતિ}, એવં ન વેદના ન સંજ્ઞા ન
14024 સંસ્કારા ન વિજ્ઞાનં ન શૂન્યમ્ ઇતિ નાશૂન્યમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન નિમિત્તમ્ ઇતિ નાનિમિત્તમ્ {ઇતિ ચરતિ},
14101 ન પ્રણિહિતમ્ ઇતિ નાપ્રણિહિતમ્ {ઇતિ ચરતિ}, ન વિવિક્તમ્ ઇતિ નાવિવિક્તમ્ {ઇતિ ચરતિ}। તત્ કસ્ય
14102 હેતોઃ। તથા હિ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર યા રૂપસ્ય શૂન્યતા ન તદ્ રૂપં ચાન્યત્ર
14103 શૂન્યતાયાઃ રૂપં નાન્યત્ર રૂપાચ્ છૂન્યતા રૂપમ્ એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવં રૂપમ્। યા
14104 વેદનાયાઃ શૂન્યતા સંજ્ઞાયાઃ શૂન્યતા સંસ્કારાણાં શૂન્યતા યા વિજ્ઞાનસ્ય
14105 શૂન્યતા તદ્ વિજ્ઞાનં ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા વિજ્ઞાનં નાન્યત્ર વિજ્ઞાનાચ્ છૂન્યતા
14106 શૂન્યતૈવ વિજ્ઞાનં વિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા। એવં વ્યસ્તસમસ્તેષુ સ્કન્ધ{{ધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદેષુ સ્મૃત્યુપસ્થાનેષુ સમ્યક્પ્રહાણેષ્વ્ ઋદ્ધિપાદેષ્વ્ ઇન્દ્રિયેષુ બલેષુ બોધ્યઙ્ગેષુ માર્ગેષુ બલેષુ વૈશારદ્યેષુ પ્રતિસંવિત્સ્વ્ આવેણિક-}}
14107 બુદ્ધધર્મેસુ યાવદ્ યા બુદ્ધધર્માણાં શૂન્યતા ન તે બુદ્ધધર્મા ન ચાન્યત્ર શૂન્યતાયા
14108 બુદ્ધધર્માઃ નાન્યત્ર બુદ્ધધર્મેભ્યઃ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ બુદ્ધધર્મા બુદ્ધધર્મા એવ
14109 શૂન્યતા, એવમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ ઉપાય-
14110 કુશલો વેદિતવ્યઃ। એવમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપાર-
14111 મિતાયાઞ્ ચરન્ ભવ્યો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબોદ્ધુમ્।
14112 પુનઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્ સચેત્ કઞ્ચિદ્ ધર્મમ્ ઉપૈતિ ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપાર-
14113 મિતાયાં, નોપૈતિ ન ચરતિ, ઉપૈતિ નોપૈતિ ચ ન ચરતિ, નૈવોપૈતિ ન નોપૈતિ ચ
14114 ન ચરતિ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્। શારિપુત્ર આહ। કેન કારણેનાઉષ્મન્ સુભૂતે
14115 નોપૈતિ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્। સુભૂતિર્ આહ। તથા હિ આયુષ્મન્
14116 શારિપ્તુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઃ સ્વભાવો નોપલભ્યતે। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા
14117 હ્ય્ અભાવસ્વભાવા પ્રજ્ઞાપારમિતા, અનેનાયુષ્મન્ શારિપુત્ર પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ
14118 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરામીતિ નોપૈતિ, ન ચરામીતિ નોપૈતિ, ચરામિ ચ ન
14119 ચરામિ ચેતિ નોપૈતિ, નૈવ ચરામિ ન ન ચરામીતિ નોપૈતિ। તત્ કસ્ય
14120 હેતોઃ। તથા હિ તેન સર્વધર્મા અભાવસ્વભાવા ઇતિ અનુગતા અનુપ્રાપ્તાઃ।
14121 સચેદ્ એવં પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય ચિત્તં નાવલીયતે ન સંલીયતે
14122 નોત્ત્રસ્યતિ ન સંત્રસ્યતિ ન સંત્રાસમ્ આપદ્યતે વેદિતવ્યમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્રાસન્ની-
14123 ભવત્ય્ અયં {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। [ઇત્ય્ અધિમાત્રક્ષાન્તેર્ આલમ્બનાકાર-
14124 વિશેષઃ॥]
14201 સો ઽપિ ખલ્વ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર સર્વાકારજ્ઞતા અદ્વયા અદ્વૈધીકારા
14202 સર્વધર્માભાઅવસ્વભાવતામ્ ઉપાદાય, અયં સર્વધર્મસ્વભાવાનુત્પત્તિર્ નામ સમાધિ-
14203 ર્ {બોધિસત્ત્વાનાં} મહાસત્ત્વાનાં વિપુલઃ પુરસ્કૃતો ઽપ્રમાણો નિયતો ઽસંહાર્યઃ
14204 સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધૈઃ અનેનાયુષ્મન્ શારિપુત્ર સમાધિના વિહરન્ {બોધિસત્ત્વો} મહા-
14205 સત્ત્વઃ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે।
14206 શારિપુત્ર આહ। કતમૈર્ આયુષ્મન્ સુભૂતે સમાધિભિર્ વિહરન્ {બોધિસત્ત્વો}
14207 મહાસત્ત્વઃ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે। સુભૂતિર્ આહ।
14208 અસ્ત્ય્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વાનાં} મહાસત્ત્વાનાં શૂરઙ્ગમો નામ સમાધિર્ યત્સમાધિના
14209 વિહરન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે। અસ્તિ

14210 રત્નમુદ્રો નામ સમાધિઃ। {અસ્તિ} સુચન્દ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ચન્દ્રધ્વજકેતુઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14211 સર્વધર્મમુદ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અવલોકિતમૂર્દ્ધા {નામ સમાધિઃ}।{અસ્તિ} ધર્મધાતુનિયતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14212 નિયતધ્વજકેતુઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વજ્રોપમો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વધર્મપ્રવેશમુદ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમાહિતાવ-
14213 સ્થાપ્રતિષ્ઠાનો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} રાજમુદ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} બલવીર્યો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વધર્મસમુદ્ગતો {નામ સમાધિઃ}।
14214 {અસ્તિ} નિરુક્તિનિયતપ્રવેશો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આસેચનકપ્રવેશો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} દિગવલોકનો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14215 ધારણીમુદ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અસંપ્રમુષિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમવસરણો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આકાશસ્ફારણો {નામ સમાધિઃ}।
14216 {અસ્તિ} વજ્રમણ્ડલો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ધ્વજાગ્રકેતુરાજો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ઇન્દ્રકેતુઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14217 સ્રોતોઽનુગતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સિંહવિજૃમ્ભિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વ્યત્યસ્તસમાપત્તિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14218 રણંજહો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વૈરોચનો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} નિમિષો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} નિકેતસ્થિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14219 નિશ્ચિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિપુલપ્રતિપન્નો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનન્તપ્રભો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} પ્રભાકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14220 વરધર્મમુદ્રો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમન્તાવભાસો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} શુદ્ધાવાસો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિમલપ્રભો {નામ સમાધિઃ}।
14301 {અસ્તિ} અરતિકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અજયો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} તેજોવતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ક્ષયાપગતો {નામ સમાધિઃ}।
14302 {અસ્તિ} અનિર્જિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિવૃતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સૂર્યપ્રદીપો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ચન્દ્રવિમલો {નામ સમાધિઃ}।
14303 {અસ્તિ} શુદ્ધપ્રતિભાસો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આલોકકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} કારાકારો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} જ્ઞાનકેતુઃ {નામ સમાધિઃ}।
14304 {અસ્તિ} ચિત્તસ્થિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમન્તાવલોકો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સુપ્રતિષ્ઠિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14305 રત્નકોટિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વધર્મસમતા {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} રતિજહો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ધર્મઙ્ગતો {નામ સમાધિઃ}।
14306 {અસ્તિ} વિકિરણો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વધર્મપદપ્રભેદો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમાક્ષરાવતારો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14307 અનિગરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} પ્રભાકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} નામનિયતપ્રવેશો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનિકેતચારી {નામ સમાધિઃ}।
14308 {અસ્તિ} વિતિમિરાપગતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ચારિત્રવતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અચલો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિષમ-
14309 શાન્તિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વગુણસંચયો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} નિશ્ચિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} શુભપુષ્પિતશુદ્ધો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14310 બોધ્યઙ્ગવતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનન્તપ્રભા {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આગમસમો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિમતિવિકિરણો {નામ સમાધિઃ}।
14311 {અસ્તિ} પ્રતિચ્છેદકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આકારાનભિનિવેશનિર્હારો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આકારાનવકારો {નામ સમાધિઃ}।
14312 {અસ્તિ} નિરતિશયસર્વભવતલવિકિરણો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સંકેતરુતપ્રવેશો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ઘોષ-
14313 વતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} નિરક્ષરવિમુક્તિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} તેજોવતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} જ્વલનોલ્કા {નામ સમાધિઃ}।
14314 {અસ્તિ} રક્ષાનુપરિશોષણો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનાવિલક્ષાન્તિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વાકારાવતારો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14315 સર્વસુખદુઃખનિરભિનન્દી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અક્ષયાકારો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} ધારણીમતિઃ {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14316 સમ્યકમિથ્યાત્વસંગ્રહો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} રોષવિરોષપ્રતિરોષો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિમલપ્રભો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14317 શારવતી {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} પરિપૂર્ણવિમલચન્દ્રપ્રભો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વિદ્યુત્પ્રભો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ}
14401 મહાવ્યૂહો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સર્વલોકપ્રભાકરો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} સમાધિસરતા {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનય-
14402 વિનયનયવિમુક્તો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનુસરણસર્વસમવસરણો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} અનિલનિયતો {નામ સમાધિઃ}।
14403 {અસ્તિ} તથતાસ્થિતનિશ્ચિતો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} કાયકલિસંપ્રમથનો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} વાક્કલિવિધ્વંસનો {નામ સમાધિઃ}।
14404 {અસ્તિ} ગગનકલ્પો {નામ સમાધિઃ}। {અસ્તિ} આકાશસઙ્ગવિમુક્તિનિરુપલેપો {નામ સમાધિઃ}। ઇમે આયુષ્મન્ શારિપુત્ર
14405 સમાધયો યૈઃ સમાધિભિર્ વિહરન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિ-
14406 મ્ અભિસંબુધ્યતે। અન્યાનિ ચાસંખ્યેયાપ્રમેયાણિ સમાધિમુખાનિ યેષુ
14407 શિક્ષ્યમાણા {બોધિસત્ત્વાઃ} મહાસત્ત્વાઃ ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યન્તે।
14408 તત્ર કતમઃ શૂરઙ્ગમો નામ સમાધિઃ। યેન સમાધિના સર્વસમાધીનાં
14409 ગોચરમ્ અનુભવત્ય્ અયમ્ ઉચ્યતે શૂરઙ્ગમો નામ સમાધિઃ। તત્ર કતમો રત્નમુદ્રો નામ
14410 સમાધિઃ। યેન સમાધિના સર્વસમાધયો મુદ્રિતા ભવત્ય્ અયમ્ ઉચ્યતે રત્નમુદ્રો નામ
14411 સમાધિઃ। એવં યાવત્ તત્ર કતમ આકાશસઙ્ગવિમુક્તિનિરુપલેપો નામ સમાધિઃ।
14412 યત્ર સમાધૌ સ્થિત્વા સર્વધર્માણામ્ આકાશસઙ્ગવિમુક્તિનિરુપલેપતામ્ અનુપ્રાપ્નોત્ય્ અય-

14413 મ્ ઉચ્યતે આકાશસઙ્ગવિમુક્તિનિરુપલેપો નામ સમાધિઃ। [ઇતિ મૃદ્વગ્રધર્મસ્યા-
14414 લમ્બનાકારવિશેષઃ।]
14415 અથ ખલ્વ્ આયુષ્મન્ સુભૂતિર્ બુદ્ધાનુભાવેન આયુષ્મન્તં શારિપુત્રમ્ એતદ્ અવોચત્।
14416 વ્યાકૃતો ઽયમ્ આયુષ્મન્ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પૂર્વકૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્-
14417 સંબુદ્ધૈઃ। યે ઽપ્ય્ એતર્હિ દશદિશિ લોકે તિષ્ઠન્તિ ધ્રિયન્તે યાપયન્તિ। તે ઽપિ તથાગતા
14418 અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તં {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વં વ્યાકુર્વન્તિ। ય એતૈઃ સમાધિભિ-
14419 ર્ વિહરતિ સ સમાધિમ્ અપિ ન સમનુપશ્યતિ। સ ન ચ તેન સમાધિના મન્યતે
14420 અહં સમાહિત ઇતિ। અહં સમાધિં સમાપત્સ્યે। અહં સમાધિં સમાપન્નઃ।
14421 અહં સમાધિં સમાપદ્યે। સર્વે એતે વિકલ્પા {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય ન વિદ્યન્તે
14422 નોપલભ્યન્તે। [ઇતિ મધ્યાગ્રધર્મસ્યાલંબનાકારારવિશેષઃ।]
14501 {શારિપુત્ર} આહ। કિં પુનર્ આયુષ્મન્ {સુભૂતે} એષુ સમાધિષુ સ્થિતો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો
14502 વ્યાક્રિયતે તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈઃ।
14503 સુભૂતિર્ આહ। નો હીદમ્ આયુષ્મન્ {શારિપુત્ર}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હ્ય્ આયુષ્મન્
14504 {શારિપુત્ર} નાન્યા પ્રજ્ઞાપારમિતા અન્યઃ સમાધિઃ અન્યો બોધિસત્ત્વો બોધિસત્ત્વ
14505 એવ સમાધિઃ સમાધિર્ એવ બોધિસત્ત્વઃ।
14506 {શારિપુત્ર} આહ। યદ્ય્ આયુષ્મન્ {સુભૂતે} નાન્યઃ સમાધિઃ નાન્યો બોધિસત્ત્વઃ
14507 સમાધિર્ એવ બોધિસત્ત્વો બોધિસત્ત્વ એવ સમાધિઃ સર્વધર્મસમતામ્ ઉપાદાય।
14508 તત્ કિં શક્યઃ સ સમાધિર્ દર્શયિતુમ્।
14509 {સુભૂતિર્} આહ। ન હ્ય્ એતદ્ આયુષ્મન્ {શારિપુત્ર}।
14510 {શારિપુત્ર} આહ। કિં પુનર્ આયુષ્મન્ સ કુલપુત્રસ્ તં સમાધિં સંજાનીતે।
14511 {સુભૂતિર્} આહ। નાયુષ્મન્ {શારિપુત્ર} સ કુલપુત્રસ્ તં સમાધિમ્ સંજાનીતે।
14512 {શારિપુત્ર} આહ। કથં ન સંજાનીતે।
14513 {સુભૂતિર્} આહ। યથા ન વિકલ્પયતિ।
14514 {શારિપુત્ર} આહ। કથં ન વિકલ્પયતિ।
14515 {સુભૂતિર્} આહ। અવિદ્યમાનત્વેન સર્વધર્માણામ્ એવ સમાધિં ન વિકલ્પયતિ।
14516 અનેનાયુષ્મન્ {શારિપુત્ર} પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ન સંજાનીતે।
14517 {શારિપુત્ર} આહ। કથં ન સંજાનીતે।
14518 {સુભૂતિર્} આહ। અવિકલ્પત્વેન તસ્ય સમાધેર્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ન સંજાનીતે।
14519 [ઇતિ અધિમાત્રાગ્રધર્મસ્યાલમ્બનાકારવિશેષઃ।]
14520 અથ ખલુ ભગવાન્ આયુષ્મતે સુભૂતયે સાધુકારમ્ અદાત્। સાધુ
14521 સાધુ {સુભૂતે} યથાપિ નામ તે મયા અરણવિહારિણામ્ અગ્રતાયાં નિર્દિષ્ટસ્ય
14522 નિર્દેશઃ। એવં {સુભૂતે} {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્। એવં
14601 ધ્યાન{{પારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્ વીર્યપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્ ક્ષાન્તિપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્ શીલપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્}} દાનપારમિતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્। એવં સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષેષુ
14602 ધર્મેષુ યાવદ્ અષ્ટાદશાવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ શિક્ષિતવ્યમ્।
14603 અથ ખલ્વ્ આયુષ્મન્ {શારિપુત્ર} ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્। એવં શિક્ષમાણો ભગવન્
14604 {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષતે। ભગવાન્ આહ। એવં શિક્ષમાણઃ {શારિપુત્ર}
14605 {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન। એવં ધ્યાન{{પારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન વીર્યપારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન ક્ષાન્તિપારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન શીલપારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન દાનપારમિતાયાં શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન}}
14606 યાવદ્ વિસ્તરેણ સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષેષુ ધર્મેષુ {શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન} યાવદ્ અપ્રમાણધ્યાના-
14607 રૂપ્યસમાપત્તિષુ {શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન}। દશબલચતુર્વૈશારદ્યાષ્ટાદશાવેણિકેષુ બુદ્ધધર્મેષુ {શિક્ષતે અનુપલમ્ભયોગેન}।
14608 {શારિપુત્ર} આહ। કિમ્ ઇતિ ભગવન્ નોપલભતે।

14609 ભગવાન્ આહ। આત્માનં શારિપુત્ર નોપલભતે યાવત્ સત્ત્વજીવપોષ-
14610 પુરુષપુદ્ગલમનુજમાનવકારકવેદકજાનકપશ્યકાન્ નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતા-
14611 મ્ ઉપાદાય યાવદ્ વ્યસ્તસમસ્તાન્ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદાન્
14612 નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય। દુઃખં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય।} સમુદયં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય।} નિરોધં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}।
14613 માર્ગં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। રૂપધાતું {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। આરૂપ્યધાતુ {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। અપ્રમાણધ્યાનારૂપ્ય-
14614 સમાપત્તીર્ {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। સ્મૃત્યુપસ્થાનસમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગાન્ {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}।
14615 પારમિતા {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। દશબલચતુર્વૈશારદ્યાષ્ટાદશાવેણિકાન્ બુદ્ધધર્માન્ {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। સ્રોતઆપન્નં
14616 {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। સકૃદાગામિનં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। અનાગામિનં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। અર્હન્તં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। પ્રત્યેકબુદ્ધં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}।
14617 બોધિસત્ત્વં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}। બુદ્ધં {નોપલભતે અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય}।
14618 {શારિપુત્ર} આહ। કા પુનર્ ભગવન્ વિશુદ્ધિઃ।
14619 ભગવાન્ આહ। અનુત્પાદઃ શારિપુત્ર અપ્રાદુર્ભાવો ઽનુપલમ્ભો ઽનભિસંસ્કારો
14620 વિશુદ્ધિર્ ઇત્ય્ ઉચ્યતે। [ઇતિ સામાન્યેન વિકલ્પસંપ્રયોગાધિકારઃ।]
14621 {શારિપુત્ર} આહ। એવં શિક્ષમાણો ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ કતમેષુ ધર્મેષુ
14622 શિક્ષતે।
14623 ભગવાન્ આહ। એવં શિક્ષમાણઃ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ન કસ્મિંશ્ચિદ્
14701 ધર્મેષુ શિક્ષતે। તત્ કસ્ય હેતોઃ। નૈતે શારિપુત્ર ધર્માસ્ તથા સંવિદ્યન્તે યથા
14702 બાલપૃથગ્જનાનામ્ અભિનિવેશઃ।
14703 {શારિપુત્ર} આહ। કથં ભગવન્ નૈતે ધર્માઃ સંવિદ્યન્તે।
14704 ભગવાન્ આહ। તથા ન સંવિદ્યન્તે યથા બાલપૃથગ્જનાનામ્ અભિનિવેશઃ।
14705 {શારિપુત્ર} આહ। કથં ભગવન્ નૈતે ધર્માઃ સંવિદ્યન્તે।
14706 ભગવાન્ આહ। યથા ન સંવિદ્યન્તે તથા સંવિદ્યન્તે। એવમ્ અસંવિદ્યમાનાઃ
14707 તેનોચ્યતે ઽવિદ્યેતિ॥ [ઇતિ ઉષ્મગતવિકલ્પસંપ્રયોગે પ્રથમો ઽવિદ્યાવિકલ્પઃ॥]
14708 {શાઇપુત્ર} આહ। કેન કારણેનોચ્યતે અસંવિદ્યમાના અવિદ્યેતિ।
14709 ભગવાન્ આહ। રૂપં {શારિપુત્ર} ન સંવિદ્યતે અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય બહિર્ધા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}
14710 અધ્યાત્મબહિર્ધા{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય} યાવદ્ ભાવસ્વભાવ{શૂન્યતામ્ ઉપાદાય}। વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા વિજ્ઞાનં {શારિપુત્ર}
14711 ન સંવિદ્યતે {અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય। બહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય। અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય}। યાવત્ સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષા ધર્મા ન સંવિદ્યન્તે યાવદ્ અષ્ટા-
14712 દશાવેણિકબુદ્ધધર્મા ન સંવિદ્યન્તે {અધ્યાત્મશૂન્યતામ્ ઉપાદાય। બહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય। અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતામ્ ઉપાદાય}।] [ઇતિ તત્રૈવ દ્વિતીયો રૂપાદિસ્કન્ધ-
14713 વિકલ્પઃ॥] તત્ર બાલા અવિદ્યાયાં તૃષ્ણાયાઞ્ ચાભિનિવિષ્ટાઃ। તૈર્ અવિદ્યાં
14714 તૃષ્ણાં ચ કલ્પિતાં કલ્પયિત્વા અવિદ્યાતૃષ્ણાભ્યામ્ અભિનિવિશ્ય ઉભાભ્યાં
14715 અન્તાભ્યાં સક્તાસ્ તે ઉભાવ્ અન્તૌ ન જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ યથા ધર્મા ન સં-
14716 વિદ્યન્તે। તે તાન્ ધર્માણ્ કલ્પયિત્વા નામરૂપે અભિનિવિષ્ટાઃ। યાવદ્
14717 બુદ્ધધર્મેષ્વ્ અભિનિવિષ્ટાઃ॥ [ઇતિ તત્રૈવ તૃતીયો નામરૂપાભિનિવેશવિકલ્પઃ॥] તે
14718 ધર્મેષ્વ્ અભિનિવિષ્ટા અસંવિદ્યમાનાવ્ ઉભાવ્ અન્તૌ કલ્પયન્તિ કલ્પયિત્વા ન જાનન્તિ
14719 ન પશ્યન્તિ। કિં ન જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ। રૂપં ન જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ। વેદનાં
14720 સંજ્ઞાં સંસ્કારાન્ વિજ્ઞાનં ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। યાવત્ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્યસમુત્પાદં ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}
14801 યાવદ્ અષ્ટાદશાવેણિકાન્ બુદ્ધધર્માન્ {ન જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। તેન તે બાલા ઇતિ સંખ્યાં ગચ્છન્તિ॥ [ઇતિ
14802 તત્રૈવ ચતુર્થો ઽન્તદ્વયાસક્તિવિકલ્પઃ॥] તે અવિદ્યાતૃષ્ણાપ્રત્યયં ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। રૂપં
14803 સંક્લિષ્ટમ્ ઇતિ ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। એવં રૂપં વ્યવદાનમ્ ઇતિ ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। વેદનાં સંજ્ઞાં વિજ્ઞાનં સંક્લિષ્ટ-
14804 મ્ ઇતિ ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। એવં વિજ્ઞાનં વ્યવદાનમ્ ઇતિ ન {જાનન્તિ ન પશ્યન્તિ}। તે ન નિર્યાસ્યન્તિ। કુતો ન
14805 નિર્યાસ્યન્તિ। કામધાતોર્ ન {નિર્યાસ્યન્તિ}। રૂપધાતોર્ ન {નિર્યાસ્યન્તિ}। આરૂપ્યધાતોર્ ન {નિર્યાસ્યન્તિ}।

14806 શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધધર્મેભ્યો ન {નિર્યાસ્યન્તિ}॥ [ઇતિ તત્રૈવ પઞ્ચમઃ સંક્લેશવ્યવદાનજ્ઞાન-
14807 વિકલ્પઃ॥] તે ન શ્રદ્દધતિ। કિમ્ ઇતિ ન શ્રદ્દધતિ। રૂપં રૂપેણ શૂન્યમ્ ઇતિ ન
14808 શ્રદ્દધતિ। યાવદ્ બોધિ બોધ્યાત્મના શૂન્યમ્ ઇતિ ન શ્રદ્દધતિ। તે ન પ્રતિષ્ઠન્તે।
14809 કિમ્ ઇઇત્ ન પ્રતિષ્ઠન્તે। દાનપારમિતાયાં ન {પ્રતિષ્ઠન્તે} {{શીલપારમિતાયાં ન પ્રતિષ્ઠન્તે ક્ષાન્તિપારમિતાયાં ન પ્રતિષ્ઠન્તે વીર્યપારમિતાયાં ન પ્રતિષ્ઠન્તે ધ્યાનપારમિતાયાં ન પ્રતિષ્ઠન્તે}} પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં
14810 ન {પ્રતિષ્ઠન્તે}। અવિનિવર્તનીયભૂમૌ ન {પ્રતિષ્ઠન્તે} યાવત્ બુદ્ધધર્મેષૂ ન {પ્રતિષ્ઠન્તે}।
14811 અનેન કારણેન બાલા ઇત્ય્ ઉચ્યન્તે। તે અભિનિવિષ્ટાઃ। કિમ્ ઇતિ અભિનિવિષ્ટાઃ।
14812 રૂપ{{વેદનાસંજ્ઞાસંસ્કાર}}વિજ્ઞાનેષ્વ્ {અભિનિવિષ્ટાઃ}। રાગદ્વેષમોહેષ્વ્ {અભિનિવિષ્ટાઃ}। દૃષ્ટિકૃતેષ્વ્ {અભિનિવિષ્ટાઃ} યાવદ્
14813 બોધાવ્ {અભિનિવિષ્ટાઃ}। શારિપુત્ર આહ। એવં શિક્ષમાણો ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ
14814 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષતે સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ। ભગવાન્ આહ। એવં
14815 શિક્ષમાણઃ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ {પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ન શિક્ષતે। સર્વાકારજ્ઞતાયાં ન નિર્યાસ્યતિ}। ભગવાન્ આહ। ઇહ શાઇપુત્ર {બોધિસત્ત્વો}
14816 મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતામ્ અનુપાયકુશલઃ કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે। ધ્યાનપારમિતાં
14817 {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} {{વીર્યપારમિતાં કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે ક્ષાન્તિપારમિતાં કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે શીલપારમિતાં કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}} દાનપારમિતાં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}। એવમ્ અપ્રમાણધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તીઃ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}।
14818 સ્મૃત્યુપસ્થાનં સમ્ય્કપ્રહાણર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગાન્ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}। દશબલ-
14819 વૈશારદ્યપ્રતિસંવિદષ્ટાદશાવેણિકાન્ બુદ્ધધર્માન્ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} યાવત્ સર્વધર્માન્ સર્વાકાર-
14820 જ્ઞાતાં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}। અનેન શારિપુત્ર પર્યાયેણ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ {પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ન શિક્ષતે। સર્વાકારજ્ઞતાયાં ન નિર્યાસ્યતિ}। શારિપ્તુર આહ।
14821 એવં શિક્ષમાણો ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્તઃ {પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ન શિક્ષતે। સર્વાકારજ્ઞતાયાં ન નિર્યાસ્યતિ}। ભગવાન્ આહ। એવં શિક્ષમાણઃ
14822 શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ {પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ન શિક્ષતે। સર્વાકારજ્ઞતાયાં ન નિર્યાસ્યતિ}॥ [ઇતિ તત્રૈવ ષષ્ટ આર્યમાર્ગપ્રતિષ્ઠાનવિકલ્પઃ॥]
14901 શારિપુત્ર આહ। કહ્તં પુનર્ ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષતે
14902 યથા શિકાઅમાણઃ સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ। ભગવાન્ આહ। યદા શારિપુત્ર
14903 {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાં નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ।
14904 એવં ખલુ શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં
14905 શિક્ષમાણઃ સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ અનુપલમ્ભયોગેન। એવં ધ્યાનપારમિતાં
14906 {{નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ વીર્યપારમિતાં નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ ક્ષાનિપારમિતાં નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ શીલપારમિતાં નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ}} દાનપારમિતાં {નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ} યાવદ્ બોધિં સર્વાકારજ્ઞતાં {નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ}। એવં ખલુ
14907 શારિપુત્ર {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષમાણઃ
14908 સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યત્ય્ અનુપલમ્ભયોગેન॥ [ઇતિ તત્રૈવ સપ્તમ ઉપલમ્ભવિકલ્પઃ॥]
14909 શારિપુત્ર આહ। કસ્યાનુપલમ્ભયોગેન। ભગવાન્ આહ। આત્માનં શારિપુત્ર
14910 {નોપલભતે ન સમનુપશ્યતિ} અત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય॥ [ઇતિ તત્રૈવાષ્ટમ આત્માદિવિકલ્પઃ॥]
14911 અનુત્પાદઃ શારિપુત્રાપ્રાદુર્ભાવો ઽનભિસંસ્કારો વિશુદ્ધિઃ॥ [ઇતિ તત્રૈવ
14912 નવમો વિશુદ્દ્યુત્પાદાદિવિકલ્પઃ॥] [ઇતિ પ્રથમો ગ્રાહ્યવિકલ્પઃ॥]
14913 સો ઽનુપાયકુશલો રૂપં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} યાવદ્ વિજ્ઞાનં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ મૂર્ધગતવિકલ્પસંપ્રયોગે
14914 પ્રથમો રાશ્યર્થવિકલ્પઃ॥] ચક્ષુઃ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} એવં યાવન્ મન। રૂપં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} એવં યાવદ્ ધર્માન્॥
14915 [ઇતિ તત્રૈવ દ્વિતીય આયદ્વારાર્થવિકલ્પઃ॥] ચક્ષૂરૂપચક્ષુર્વિજ્ઞાનધાતૂન્ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}। એવં
14916 યાવન્ મનોધર્મમનોવિજ્ઞાનધાતૂન્ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ તૃતીયો ગોત્રાર્થવિકલ્પઃ॥]
14917 અવિદ્યાં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે} એવં યાવજ્ જરામરણં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ ચતુર્થ ઉત્પાદાર્થવિકલ્પઃ॥]
14918 સો ઽધ્યાત્મશૂન્યતાં બહિર્ધા{શૂન્યતાં} અધ્યાત્મબહિર્ધા{શૂન્યતાં} યાવદ્ અભાવસ્વભાવ{શૂન્યતાં}
14919 {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ પઞ્ચમઃ શૂન્યતાર્થવિકલ્પઃ॥] ષટ્પારમિતાઃ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ
14920 ષષ્ઠઃ પારમિતાર્થવિકલ્પઃ॥] સપ્તત્રિંશદ્ બોધિપક્ષાન્ ધર્માન્ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ
14921 સપ્તમો દર્શનમાર્ગવિકલ્પઃ॥] સ ધ્યાનાભિજ્ઞાપ્રમાણારૂપ્યસમાપત્તીઃ {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥
14922 [ઇતિ તત્રૈવાષ્ટમો ભાવનામાર્ગવિકલ્પઃ॥] સ દશતથાગતબલાનિ યાવત્ સર્વા-
15001 કારજ્ઞતાં {કલ્પયત્ય્ અભિનિવિશતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ નવમો શૈક્ષમાર્ગવિકલ્પઃ॥] [ઇતિ દ્વિતીયો ગ્રાહ્ય-

15002 વિકલ્પઃ॥]
15003 આત્માનં શારિપુત્ર {નોપલભતે}। એવં સત્ત્વં જીવં પોષં પુરુષં પુદ્ગલં મનુજં
15004 માનવં કારકામ્ વેદકં જાનકં પશ્યકન્ {નોપલભતે}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। અત્યન્તતયા
15005 હ્ય્ આત્મા ન વિદ્યતે {નોપલભતે}॥ [ઇતિ ક્ષાન્તિસહગતવિકલ્પસમ્પ્રયોગે પ્રથમઃ
15006 સ્વતન્ત્રાત્મવિકલ્પઃ॥] રૂપં શારિપુત્ર નોપલભતે યાવદ્ વિજ્ઞાનં {નોપલભતે}॥ [ઇતિ
15007 તત્રૈવ દ્વિતીય એકાત્મવિકલ્પઃ॥] ચક્ષુઃ શારિપુત્ર {નોપલભતે} એવં યાવન્ મનઃ। રૂપં
15008 {નોપલભતે} એવં યાવદ્ બુદ્ધધર્માન્ {નોપલભતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ તૃતીયઃ કારણાત્મવિકલ્પઃ॥]
15009 ચક્ષૂરૂપવિજ્ઞાનાનિ શારિપુત્ર {નોપલભતે} યાવત્ મનોધર્મમનોવિજ્ઞાનાનિ {નોપલભતે}॥ [ઇતિ
15010 તત્રૈવ ચતુર્થો દ્રષ્ટાદ્યાત્મવિકલ્પઃ॥] પ્રતીત્યસમુત્પાદં શારિપુત્ર {નોપલભતે} યાવદ્ આ-
15011 રૂપ્યસમાપત્તીર્ {નોપલભતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ ષષ્ઠો વૈરાગ્યાધારાત્મવિકલ્પઃ॥] આર્યસત્યાનિ
15012 {નોપલભતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવ સપ્તમો દર્શનાધારાત્મવિકલ્પઃ॥] અષ્ટૌ વિમોક્ષાન્ નવાનુપૂર્વ-
15013 વિહારસમાપત્તીર્ {નોપલભતે}॥ [ઇતિ તત્રૈવાષ્ટમો ભાવનાધારત્મવિકલ્પઃ॥] દશબલાનિ
15014 {નોપલભતે} યાવત્ સર્વાકારજ્ઞતાં {નોપલભતે}। કથં {નોપલભતે}। આત્મત્વેન। તત્ કસ્ય
15015 હેતોઃ। આત્મનો ઽત્યન્તવિશુદ્ધિતામ્ ઉપાદાય॥ [ઇતિ તત્રૈવ નવમઃ કૃતાર્થતા-
15016 ધારાત્મવિકલ્પઃ॥] [ઇતિ પ્રથમો ગ્રાહકવિકલ્પઃ॥]
15017 અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ સુભૂતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્। યો ભગવન્ પૃચ્છેત્
15018 કિમ્ અયં માયાપુરુષઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞાતાયાં નિર્યાસ્ય-
15101 તીતિ। તસ્યૈવં પૃચ્છતઃ કથં નિર્દેષ્ટવ્યં સ્યાત્। એવં ધ્યાનપારમિતાયાં
15102 {{શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ। એવં વીર્યપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ। એવં ક્ષાન્તિપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ। એવં શીલપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ।}} દાનપારમિતાયાં {શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ}। તસ્યૈવં {પૃચ્છતઃ કથં નિર્દેષ્ટવ્યં સ્યાત્} યાવત્ સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષેષુ
15103 ધર્મેષુ યાવત્ સર્વાકારજ્ઞાતાયાં {શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતીતિ} સર્વાકારજ્ઞતાં પ્રાપ્સ્યતીતિ। તસ્યૈવં {પૃચ્છતઃ કથં નિર્દેષ્ટવ્યં સ્યાત્}
15104 ભગવાન્ આહ। તેન હિ સુભૂતે ત્વામ્ એવાત્ર પ્રતિપ્રક્ષ્યામિ। યથા તે ક્ષમતે
15105 તથા વ્યાકુર્યાઃ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે। અન્યદ્ રૂપમ્ અન્યા માયા અન્યા
15106 વેદના અન્યા સંજ્ઞા અન્યે સંસ્કારાઃ અન્યત્ વિજ્ઞાનમ્ અન્યા માયા। સુભૂતિર્ આહ।
15107 નો ભગવાન્॥ [ઇત્ય્ અગ્રધર્મગતવિકલ્પસંપ્રયોગે પ્રથમઃ સ્કન્ધપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]
15108 ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે। અન્યા માયા અન્યચ્ ચક્ષુઃ।
15109 અન્યા માયા અન્યચ્ છ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો ઽન્યા માયા અન્યન્
15110 મનઃ અન્યા માયા અન્યદ્ રૂપં અન્યા માયા અન્યઃ શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યમ્।
15111 અન્યા માયા અન્યે ધર્માઃ। સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્॥ [ઇતિ તત્રૈવ દ્વિતીય આયતન-
15112 પ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]
15113 ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે અન્યા માયા અન્યચ્ ચક્ષુ-
15114 ર્વિજ્ઞાનં {{અન્યા માયા અન્યચ્ છ્રોત્રવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યદ્ ઘ્રાણવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યજ્ જિહ્વાવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યત્ કાયવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યદ્ મનોવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યચ્ ચક્ષૂરૂપચજ્ષુર્વિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યચ્ છ્રોત્રશબ્દશ્રોત્રવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યદ્ ઘ્રાણગન્ધઘ્રાણવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યજ્ જિહ્વારસજિહ્વાવિજ્ઞાનં અન્યા માયા અન્યત્ કાયસ્પ્રષ્ટવ્યકાયવિજ્ઞાનં}} અન્યા માયા અન્યત્ મનોધર્મમનોવિજ્ઞાનમ્
15115 અન્યા માયા અન્યઃ ચક્ષુઃસંસ્પર્શઃ {અન્યા માયા અન્યઃ શ્રોત્રસંસ્પર્શઃ અન્યા માયા અન્યો ઘ્રાણસંસ્પર્શઃ અન્યા માયા અન્યો જિહ્વાસંસ્પર્શઃ અન્યા માયા અન્યઃ કાયસંસ્પર્શઃ} અન્યા માયા
15116 અન્યો મનઃસંસ્પર્શઃ। સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્। ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે। અન્યા માયા
15117 અન્યચ્ છ્રોત્રઘ્રાણજિહ્વાકાયમનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાદ્ ઉત્પદ્યતે વેદયિતં સુખં વા દુખં
15118 વા અદુઃખાસુખં વા। સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્।
15119 ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે। અન્યા માયા અન્યઃ પૃથિવીધાતુર્ અન્યા માયા અન્યો ઽબ્ધાતુર્
15120 {{અન્યા માયા અન્યઃ તેજોધાતુર્ અન્યા માયા અન્યો વાયુધાતુર્ અન્યા માયા અન્ય આકાશધાતુર્ અન્યા માયા}} અન્યો વિજ્ઞાનધાતુઃ। સુભૂતિર્ આહ નો ભગવન્ અન્યઃ
15121 પૃથિવીધાતુર્ અન્યા માયા। પૃથિવીધાતુર્ એવ માયા માયૈવ પૃથિવીધાતુઃ।
15201 {{નો ભગવન્ અન્યો અબ્ધાતુર્ અન્યા માયા। અબ્ધાતુર્ એવ માયા માયૈવાબ્ધાતુઃ। નો ભગવન્ અન્યઃ તેજોધાતુર્ અન્યા માયા। તેજોધાતુર્ એવ માયા માયૈવ તેજોધાતુઃ। નો ભગવન્ અન્યો વાયુધાતુર્ અન્યા માયા। વાયુધાતુર્ એવ માયા માયૈવ વાયુધાતુઃ। નો ભગવન્ અન્ય આકાશધાતુર્ અન્યા માયા। આકાશધાતુર્ એવ માયા માયૈવાકાશધાતુઃ।}} નો ભગવન્ન્ અન્યો વિજ્ઞાનધાતુર્ અન્યા માયા। વિજ્ઞાનધાતુર્ એવ
15202 માયા માયૈવ વિજ્ઞાનધાતુઃ॥ [ઇતિ તત્રૈવ તૃતીયો ધાતુપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]

15203 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદઃ। {સુભૂતિર્ આહ}। નો ભગવન્ન્ અન્યા
15204 અવિદ્યા અન્યા માયા। અવિદ્યૈવ માયા માયૈવાવિદ્યા। {{નો ભગવન્ન્ અન્યે સંસ્કારા અન્યા માયા। સંસ્કારા એવ માયા માયૈવ સંસ્કારાઃ। નો ભગવન્ન્ અન્યદ્ વિજ્ઞાનમ્ અન્યા માયા। વિજ્ઞાનમ્ એવ માયા માયૈવ વિજ્ઞાનં। નો ભગવન્ન્ અન્યદ્ નામરૂપમ્ અન્યા માયા। નામરૂપમ્ એવ માયા માયૈવ નામરૂપં। નો ભગવન્ન્ અન્યાનિ ષડાયતનાન્ય્ અન્યા માયા। ષડાયતનાન્ય્ એવ માયા માયૈવ ષડાયતનાનિ। નો ભગવન્ન્ અન્યઃ સ્પર્શો અન્યા માયા। સ્પર્શ એવ માયા માયૈવ સ્પર્શો। નો ભગવન્ન્ અન્યા વેદનાન્યા માયા। વેદનૈવ માયા માયૈવ વેદના। નો ભગવન્ન્ અન્યા તૃષ્ણાન્યા માયા। તૃષ્ણૈવ માયા માયૈવ તૃષ્ણા। નો ભગવન્ન્ અન્યદ્ ઉપાદાનમ્ અન્યા માયા। ઉપાદાનમ્ એવ માયા માયૈવ ઉપાદાનં। નો ભગવન્ન્ અન્યો ભવો અન્યા માયા। ભવ એવ માયા માયૈવ ભવો। નો ભગવન્ન્ અન્યા જાતિર્ અન્યા માયા। જાતિર્ એવ માયા માયૈવ જાતિઃ}} નો
15205 ભગવન્ન્ અન્યજ્ જરામરણમ્ અન્યા માયા। જરામરણમ્ એવ માયા માયૈવ જરામરણમ્॥
15206 [ઇતિ તત્રૈવ ચતુર્થઃ પ્રતીત્યસમુત્પાદપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ।]
15207 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યે સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષા ધર્માઃ। {સુભૂતિર્ આહ।
15208 નો ભગવન્}॥ [ઇતિ તત્રૈવ પઞ્ચમો વ્યવદાનપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]
15209 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યા શૂન્યતા। અન્યા માયા અન્યત્ નિમિત્તમ્ અન્યા
15210 માયા અન્યત્ પ્રણિહિતમ્। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}॥ [ઇતિ તત્રૈવ ષષ્ઠો દર્શનમાર્ગપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]
15211 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યા ધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તયઃ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}॥
15212 [ઇતિ તત્રૈવ સપ્તમો ભાવનામાર્ગપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ॥]
15213 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યા સર્વશૂન્યતા। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। [ઇતિ
15214 તત્રૈવાષ્ટમો વિશેષમાર્ગપ્રજ્ઞપ્તિવિકલ્પઃ।]
15215 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યાનિ દશબલાનિ। અન્યા માયા
15216 અન્યે ઽષ્ટાદશાવેણિકાબુદ્ધધર્માઃ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}।
15217 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અન્યા માયા અન્યો બોધિઃ। {સુભૂતિર્ આહ}। નો ભગવન્ અન્યા
15218 માયા અન્યદ્ રૂપં રૂપમ્ એવ ભગવન્ માયા માયૈવ ભગવન્ રૂપમ્
15219 {{નો ભગવન્ અન્યા માયા અન્યા વેદના વેદનૈવ ભગવન્ માયા માયૈવ ભગવન્ વેદના નો ભગવન્ અન્યા માયા અન્યા સંજ્ઞા સંજ્ઞૈવ ભગવન્ માયા માયૈવ ભગવન્ સંજ્ઞા નો ભગવન્ અન્યા માયા અન્યે સંસ્કારાઃ સંસ્કારા એવ ભગવન્ માયા માયૈવ ભગવન્ સંસ્કારા}} નો ભગવન્ અન્યા માયા અન્યદ્ વિજ્ઞાનં વિજ્ઞાનમ્ એવ ભગવન્ માયા
15220 માયૈવ ભગવન્ વિજ્ઞાનમ્।
15221 ન બહ્ગવન્ અન્યચ્ ચક્ષુર્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ રૂપમ્ અન્યા માયા
15222 {{ન ભગવન્ અન્યત્ શ્રોત્રમ્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યઃ શબ્દો અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ ઘ્રાણમ્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો ગન્ધો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યા જિહ્વા અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો રસો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યઃ કાયો અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યત્ સ્પ્રષ્ટવ્યમ્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ મનો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો ધર્મો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યચ્ છ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યચ્ છ્રોત્રવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ ઘ્રાણવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યજ્ જિહ્વાવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યત્ કાયવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ મનોવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યચ્ ચક્ષૂરૂપચજ્ષુર્વિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યચ્ છ્રોત્રશબ્દશ્રોત્રવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યદ્ ઘ્રાણગન્ધઘ્રાણવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યજ્ જિહ્વારસજિહ્વાવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યત્ કાયસ્પ્રષ્ટવ્યકાયવિજ્ઞાનં અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યત્ મનોધર્મમનોવિજ્ઞાનમ્ અન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યઃ ચક્ષુઃસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યઃ શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો ઘ્રાણસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો જિહ્વાસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યઃ કાયસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા ન ભગવન્ અન્યો મનઃસંસ્પર્શો ઽન્યા માયા। ન ભગવન્ અન્યચ્ છ્રોત્રઘ્રાણજિહ્વાકાયમનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદનાદ્ ઉત્પદ્યતે વેદયિતં સુખં વા દુખં વા}} અદુઃખં વા અસુખં વા।
15223 ન ભગવન્ અન્યા માયા અન્યે બોધિપક્ષા ધર્માઃ। બોધિપક્ષા ધર્મા એવ
15224 ભગવન્ માયા। માયૈવ ભગવન્ બોધિપક્ષા ધર્માઃ। ન ભગવન્
15301 અન્યા માયા અન્યે ઽષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ। અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્મા
15302 એવ ભગવન્ માયા માયૈવ ભગવન્ન્ અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ। ન ભગવન્ અન્યા
15303 માયા અન્યો બોધિઃ બોધિર્ એવ માયા માયૈવ ભગવન્ બોધિઃ।
15304 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અપિ નુ માયાયા ઉત્પાદો વા નિરોધો વા। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। {ભગવાન્ આહ।
15305 તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। માયાયાઃ સંક્લેશો વા વ્યવદાનં વા। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। યસ્ય નોત્પાદો
15306 ન નિરોધો ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનં સ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષતે ધ્યાન-
15307 પારમિતયાં {{શિક્ષતે વીર્યપારમિતાયાં શિક્ષતે ક્ષાન્તિપારમિતાયાં શિક્ષતે શીલપારમિતાયાં શિક્ષતે}} દાનપારમિતાયાં શિક્ષતે। અપ્રમાણધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તિષુ
15308 શિક્ષતે સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષેષુ ધર્મેષુ અભિજ્ઞાદશબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદાવેણિક-
15309 બુદ્ધધર્મેષુ શિક્ષતે। સર્વજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ યાવત્ સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનુ-
15310 પ્રાપ્સ્યતિ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}।
15311 {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે।} અત્રૈષા સંજ્ઞા સમજ્ઞા પ્રજ્ઞપ્તિર્ વ્યવહારો બોધિસત્ત્વ ઇતિ પઞ્ચ-
15312 સૂપાદાનસ્કન્ધેષુ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। સંજ્ઞા સમજ્ઞા પ્રજ્ઞપ્તિર્ વ્યવહારમાત્રેણ
15313 પઞ્ચાનામ્ ઉપાદાનસ્કન્ધાનામ્ ઉત્પાદો વા નિરોધો વા સંક્લેશો વા વ્યવદાનં વા
15314 ઉપલભ્યતે। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। યસ્ય ન સંજ્ઞા ન સમજ્ઞા ન પ્રજ્ઞપ્તિર્ ન
15315 વ્યવહારો ન નામ ન નામપ્રજ્ઞપ્તિર્ ન કાયો ન કાયકર્મ ન વાક્ ન વાક્કર્મ ન
15316 મનો ન મનઃકર્મ નોત્પાદો ન નિરોધો ન સંક્લેશો ન વ્યવદાનમ્ અપિ ન સ
15317 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। {ભગવાન્ આહ}।
15318 એવં ખલુ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં

15319 નિર્યાસ્યતિ અનુપલમ્ભયોગેન। {સુભૂતિર્ આહ}। એવં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન પ્રજ્ઞાપાર-
15320 મિતાયાં શિક્ષમાણેન માયાપુરુષેણૈવ શિક્ષિતવ્યં ભગવત્ય્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્-
15321 સંબોધૌ। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ભગવન્ સ એવ માયાપુરુષો વેદિતવ્યઃ।
15322 યદ્ ઉત પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધાઃ। {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। અપિ ત્વ્ ઇમે પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધાઃ
15323 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। તત્
15401 કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ ભગવન્ન્ અભાવસ્વભાવાઃ પઞ્ચોપાદાનસ્કન્ધાઃ। એવં સ્વપ્નોપમાઃ
15402 પઞ્ચસ્કન્ધાઃ સ્વપ્નશ્ ચાભાવસ્વભાવો નોપલભ્યતે તથૈવ પઞ્ચસ્કન્ધા અભાવ-
15403 સ્વભાવતયા નોપલભ્યન્તે। {ભગવાન્ આહ। તત્ કિં મન્યસે સુભૂતે}। પ્રતિશ્રુત્કોપમાઃ પઞ્ચસ્કન્ધાઃ પ્રતિભાસો-
15404 પમાઃ નિર્મિતકોપમાઃ પ્રતિબિમ્બોપમાઃ પઞ્ચસ્કન્ધાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં શિક્ષિત્વા
15405 સર્વાકારજ્ઞતાયાં નિર્યાસ્યતિ। {સુભૂતિર્ આહ। નો ભગવન્}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ
15406 ભગવન્ન્ અભાવસ્વભાવો પ્રતિશ્રુત્ક એવ પ્રતિભાસો નિર્મિતકં પ્રતિબિમ્બસ્ તથૈવ
15407 પઞ્ચસ્કન્ધા અભાવસ્વભાવતયા નોપલભ્યન્તે। તથા હિ ભગવન્ માયોપમં રૂપં
15408 માયોપમા વેદના {{માયોપમા સંજ્ઞા માયોપમાઃ સંસ્કારા માયોપમં}} વિજ્ઞાનં। યચ્ ચ વિજ્ઞાનં તત્ ષડિન્દ્રિયં તે પઞ્ચસ્કન્ધાસ્ તે
15409 ચ અધ્યાત્મશૂન્યતયા નોપલભ્યન્તે। બહિર્ધાશૂન્યતયા {નોપલભ્યન્તે}। અધ્યાત્મ-
15410 બહિર્ધાશૂન્યતયા {નોપલભ્યન્તે}। યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતયા {નોપલભ્યન્તે}। સચેદ્ એવં બહ્ગવન્
15411 ભાષ્યમાણો યો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો નાવલીયતે ન સંલીયતે ન વિપ્રતિસારી ભવતિ
15412 નોત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે, વેદિતવ્યમ્ અયમ્ ભગવન્ નિર્યાસ્યતિ
15413 સર્વજ્ઞતાયાં સર્વાકારજ્ઞતામ્ અનુપ્રાપ્સ્યતિ॥ [ઇતિ તત્રૈવ નવમોઽશૈક્સમાર્ગપ્રજ્ઞપ્તિ-
15414 વિકલ્પઃ॥] [ઇતિ દ્વિતીયો ગ્રાહકવિકલ્પઃ॥]
15415 અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ સુભૂતિર્ ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્। મા ખલુ ભગવન્
15416 નવયાનસંપ્રસ્થિતો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વ ઇમં નિર્દેશં શ્રુત્વા અવલીયતે સંલીયતે
15417 વિપ્રતિસારી ભવેત્। ઉત્ત્રસ્યેત્ સન્ત્રસ્યેત્ સન્ત્રાસમ્ આપદ્યેત। ભગવાન્ આહ।
15418 સચેત્ સુભૂતે નવયાનસંપ્રસ્થિતો {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ અનુપાય-
15419 કુશલો ભવેન્ ન ચ કલ્યાણમિત્રહસ્તગતો ભવેત્ ઉત્ત્રસ્યેત્ સંત્રસ્યેત્ સન્ત્રાસમ્ આપદ્યેત।
15420 સુભૂતિર્ આહ। કતમદ્ ભગવન્ {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરત
15421 ઉપાયકૌશલ્યં યત્ર ચરન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો {નોત્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}।
15422 ભગવાન્ આહ। ઇહ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન
15423 રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વેદનાં {સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિત્યેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે}। સંજ્ઞાં {સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિત્યેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે}। સંસ્કારાન્
15501 {સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિત્યા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે}। વિજ્ઞાનં {સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિત્યેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે}। ઇદં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત
15502 ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્।
15503 પુનર્ અપરં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન
15504 રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે
15505 {{વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન દુઃખેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન દુઃખેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન દુઃખા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન દુઃખમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપં શૂન્યમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શૂન્યેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શૂન્યેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શૂન્યા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શૂન્યમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપમ્ અનાત્મેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનાત્મેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનાત્મેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનાત્મા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનાત્મમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપં શાન્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શાન્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શાન્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શાન્તા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન શાન્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્।}}

15506 {{પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપં વિવિક્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન વિવિક્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન વિવિક્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન વિવિક્તા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન વિવિક્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપમ્ અનિમિત્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિમિત્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિમિત્તેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિમિત્તા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાનિમિત્તમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેન રૂપમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે વેદનાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાપ્રણિહિતેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંજ્ઞાં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાપ્રણિહિતેતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। સંસ્કારાન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાપ્રણિહિતા ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। વિજ્ઞાનં સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેન ચિત્તેનાપ્રણિહિતમ્ ઇતિ પ્રત્યવેક્ષતે ન ચોપલભતે। ઇદં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરત}} ઉપાયકૌશલ્યં વેદિતવ્યમ્।
15507 પુનર્ અપરં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિ-
15508 સંયુક્તૈર્ મનસિકારૈર્ યાં ધર્મદેશનાઙ્ કરોત્ય્ અનુપલમ્ભયોગેન ઇયં {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય
15509 દાનપારમિતા। તેષામ્ એવ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તાનાં મનસિકારાણામ્ અ-
15510 પરામર્ષણતા {ઇયં બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય} શીલ{પારમિતા}। {યા તેષામ્ એવ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તાનાં મનસિકારાણામ્} ક્ષમણારોચનપ્રત્યવેક્ષણતા {ઇયં બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય}
15511 ક્ષાન્તિ{પારમિતા}। {યા તેષામ્ એવ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તાનાં મનસિકારાણામ્} અનુત્સૃષ્ટિર્ {ઇયં બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય} વીર્ય{પારમિતા}। {યા તેષામ્ એવ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તાનાં મનસિકારાણામ્} ચ શ્રાવકપ્રત્યેક-
15512 બુદ્ધપ્રતિસંયુક્તાનાં મનસિકારાણામ્ અનવકાશદાનતા અન્યેષામ્ અપિ વાકુશલાનાં

15513 ધર્માણામ્ {ઇયં બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય} ધ્યાન{પારમિતા}। એવં હિ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતા-
15514 યાઞ્ ચરન્ {નોત્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}।
15515 પુનર્ અપરં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ન્ એવં પ્રત્યવેક્ષતે ન રૂપ-
15516 શૂન્યતયા રૂપં શૂન્યં, રૂપમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ રૂપમ્। ન વેદનાશૂન્યતયા
15517 વેદના શૂન્યા, વેદનૈવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ વેદના,
15518 {{ન સંજ્ઞાશૂન્યતયા સંજ્ઞા સૂન્યા, સંજ્ઞૈવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ સંજ્ઞા। ન સંસ્કારશૂન્યતયા સંસ્કારાઃ શૂન્યાઃ, સંસ્કારા એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ સંસ્કારાઃ। ન વિજ્ઞાનશૂન્યતયા વિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, વિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ વિજ્ઞાનમ્। ન ચક્ષુઃશૂન્યતયા ચક્ષુઃ શૂન્યમ્, ચક્ષુર્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ચક્ષુઃ। ન શ્રોત્રશૂન્યતયા શ્રોત્રં શૂન્યમ્, શ્રોત્રમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ શ્રોત્રમ્। ન ઘ્રાણશૂન્યતયા ઘ્રાણં શૂન્યમ્, ઘ્રાણમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ઘ્રાણમ્। ન જિહ્વાશૂન્યતયા જિહ્વા શૂન્યા, જિહ્વૈવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ જિહ્વા। ન કાયશૂન્યતયા કાયઃ શૂન્યઃ, કાય એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ કાયઃ। ન મનઃશૂન્યતયા મનઃ શૂન્યમ્, મન એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ મનઃ। ન રૂપશૂન્યતયા રૂપં શૂન્યમ્, રૂપમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ રૂપમ્। ન શબ્દશૂન્યતયા શબ્દઃ શૂન્યઃ, શબ્દ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ શબ્દઃ। ન ગન્ધશૂન્યતયા ગન્ધો શૂન્યઃ, ગન્ધ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ગન્ધઃ। ન રસશૂન્યતયા રસઃ શૂન્યઃ, રસ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ રસઃ। ન સ્પ્રષ્ટવ્યશૂન્યતયા સ્પ્રષ્ટવ્યં શૂન્યમ્, સ્પ્રષ્ટવ્યમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ સ્પ્રષ્ટવ્યમ્। ન ધર્મશૂન્યતયા ધર્મઃ શૂન્યઃ, ધર્મ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ધર્મઃ। ન ચક્ષુર્વિજ્ઞાનશૂન્યતયા ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્। ન શ્રોત્રવિજ્ઞાનશૂન્યતયા શ્રોત્રવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્। ન ઘ્રાણવિજ્ઞાનશૂન્યતયા ઘ્રાણવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્। ન જિહ્વાવિજ્ઞાનશૂન્યતયા જિહ્વાવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્। ન કાયવિજ્ઞાનશૂન્યતયા કાયવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, કાયવિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ કાયવિજ્ઞાનમ્। ન મનોવિજ્ઞાનશૂન્યતયા મનોવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્, મનોવિજ્ઞાનમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ મનોવિજ્ઞાનમ્। ન ચક્ષુઃસંસ્પર્શશૂન્યતયા ચક્ષુઃસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, ચક્ષુઃસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ચક્ષુઃસંસ્પર્શઃ। ન શ્રોત્રસંસ્પર્શશૂન્યતયા શ્રોત્રસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, શ્રોત્રસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ શ્રોત્રસંસ્પર્શઃ। ન ઘ્રાણસંસ્પર્શશૂન્યતયા ઘ્રાણસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, ઘ્રાણસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ઘ્રાણસંસ્પર્શઃ। ન જિહ્વાસંસ્પર્શશૂન્યતયા જિહ્વાસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, જિહ્વાસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ જિહ્વાસંસ્પર્શઃ। ન કાયસંસ્પર્શશૂન્યતયા કાયસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, કાયસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ કાયસંસ્પર્શઃ। ન મનઃસંસ્પર્શશૂન્યતયા મનઃસંસ્પર્શઃ શૂન્યઃ, મનઃસંસ્પર્શ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ મનઃસંસ્પર્શઃ। ન ચક્ષુઃપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા ચક્ષુઃપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, ચક્ષુઃપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ચક્ષુઃપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન શ્રોત્રપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા શ્રોત્રપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, શ્રોત્રપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ શ્રોત્રપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન ઘ્રાણપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા ઘ્રાણપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, ઘ્રાણપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ ઘ્રાણપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન જિહ્વાપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા જિહ્વાપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, જિહ્વાપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ જિહ્વાપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન કાયપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા કાયપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, કાયપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ કાયપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન મનઃપ્રત્યયવેદયિતશૂન્યતયા મનઃપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્, મનઃપ્રત્યયવેદયિતમ્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ મનઃપ્રત્યયવેદયિતમ્। ન સ્મૃત્યુપસ્થાનશૂન્યતયા સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ શૂન્યાનિ, સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ એવ શૂન્યતા, શૂન્યતૈવ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ।}}
15519 એવં સમ્યક્પ્રહાણર્દ્ધિ-
15520 પાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગાનિ। ન માર્ગશૂન્યતયા માર્ગઃ શૂન્યો, માર્ગ એવ શૂન્યતા,
15521 શૂન્યતૈવ માર્ગઃ। ન બલવૈશારદ્યાવેણિકબુદ્ધધર્મશૂન્યતયા બુદ્ધધર્માઃ શૂન્યાઃ,
15522 બુદ્ધધર્મા એવ શૂન્યતા શૂન્યતૈવ બુદ્ધધર્માઃ। ઇયં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય
15601 પ્રજ્ઞાપારમિતા, એવં હિ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાઞ્ ચરન્ {નોત્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}
15602 । [ઇત્ય્ ઉપાયકૌશલ્યં પ્રથમઃ સપરિગ્રહઃ।]
15603 સુભૂતિર્ આહ। કતમાનિ ભગવન્ {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ
15604 યૈઃ પરિગૃહીત ઇમં પ્રજ્ઞાપારમિતાનિર્દેશં શ્રુત્વા {નોત્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}
15605 ભગવાન્ આહ। ઇહ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય
15606 રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલ-
15607 મૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયન્તિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ।
15608 વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારા વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ {{ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર}}
15609 સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય
15610 રૂપં દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। રૂપમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ
15611 શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભ{{યોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર}}
15612 સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારાઃ યાન્ય્ અસ્ય
15613 વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ {{ધર્મં દેશયન્તિ। વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર}} સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ
15614 સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ। પુનર્ અપરં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહા-
15615 સત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ

15616 {{તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મન અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય ચક્ષુર્ દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। ચક્ષુર્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મનો દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। મન અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। મનોવિજ્ઞાનમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ।}}
15617 {{પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય ચક્ષુઃસંસ્પર્શો ઽનિત્ય ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઘ્રાણસંસ્પર્શો જિહ્વાસંસ્પર્શો કાયવિજ્ઞાનસંસ્પર્શો મનઃસંસ્પર્શો ઽનિત્ય ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય ચક્ષુઃસંસ્પર્શો દુઃખ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। ચક્ષુઃસંસ્પર્શો અનાત્મેતિ શાન્ત ઇતિ વિવિક્ત ઇતિ શૂન્ય ઇતિ અનિમિત્ત ઇતિ અપ્રણિહિત ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઘ્રાણસંસ્પર્શો જિહ્વાસંસ્પર્શો કાયસંસ્પર્શો મનઃસંસ્પર્શો દુઃખ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। મનઃસંસ્પર્શો ઽનાત્મેતિ શાન્ત ઇતિ વિવિક્ત ઇતિ શૂન્ય ઇતિ અનિમિત્ત ઇતિ અપ્રણિહિત ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં દુઃખમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અનાત્મેતિ શાન્તમ્ ઇતિ વિવિક્તમ્ ઇતિ શૂન્યમ્ ઇતિ અનિમિત્તમ્ ઇતિ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનિત્યાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અનાત્માન્ય્ ઇતિ શાન્તાન્ય્ ઇતિ વિવિક્તાન્ય્ ઇતિ શૂન્યાન્ય્ ઇતિ અનિમિત્તાન્ય્ ઇતિ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ। પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાનિ યાન્ય્ અસ્ય સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનિત્યાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। અમૂનિ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યાણ્ય્ અસ્ય સમ્યક્પ્રહાણાનિ દુઃખાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ। સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ અનાત્માન્ય્ ઇતિ શાન્તાન્ય્ ઇતિ વિવિક્તાન્ય્ ઇતિ શૂન્યાન્ય્ ઇતિ અનિમિત્તાન્ય્ ઇતિ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર}}

15618 સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ। એવં સમ્યક્પ્રહાણાનિ ઋદ્ધિપાદા ઇન્દ્રિયાનિ બલાનિ
15619 બોધ્યઙ્ગાનિ આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગો ઽનિત્ય ઇતિ {{ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ।}}
15620 એવમ્ અપ્રમાણધ્યાનારૂપ્યસમાપત્તયો ઽભિજ્ઞા અનિત્યા {{ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ।}}
15621 એવં વૈશારદ્યાનિ પ્રતિસંવિદો દશ તથાગતબલાનિ અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્મા
15622 અપ્ય્ અનિત્યા ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ દુઃખા {{ઇતિ ધર્મં દેશયન્તિ તચ્ ચાનુપલમ્ભયોગેન। તાનિ ચ કુશલમૂલાનિ ન શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમૌ પરિણામયતિ અન્યત્ર સર્વાકારજ્ઞતાયાઃ।}} ઇમાનિ
15623 સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય કલ્યાણમિત્રાણિ યૈઃ પરિગૃહીત ઇમં પ્રજ્ઞાપારમિતા-
15624 નિર્દેશં શ્રુત્વા {નોત્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રસ્યતિ ન સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}
15701 સુભૂતિર્ આહ। કથં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અનુપાયકુશલો
15702 ભવિષ્યતિ પાપમિત્રહસ્તગતશ્ ચ ભવિષ્યતિ। ય ઇમં પ્રજ્ઞાપારમિતાનિર્દેશં શ્રુત્વા
15703 ઉત્ત્રસિષ્યતિ સંત્રસિષ્યતિ સન્ત્રાસમ્ આપત્સ્યતે।
15704 ભગવાન્ આહ। ઇહ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વો ઽપગતસર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિયુક્તૈઃ
15705 મનસિકારૈઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાં ભાવયતિ ઉપલભતે। તથા ચ પ્રજ્ઞાપારમિતયા
15706 મન્યતે।

15707 {{ધ્યાનપારમિતાં ભાવયતિ ઉપલભતે। તથા ચ ધ્યાનપારમિતયા મન્યતે। વીર્યપારમિતાં ભાવયતિ ઉપલભતે। તથા ચ વીર્યપારમિતયા મન્યતે। ક્ષાન્તિપારમિતાં ભાવયતિ ઉપલભતે। તથા ચ ક્ષાન્તિપારમિતયા મન્યતે। શીલપારમિતાં ભાવયતિ ઉપલભતે। તથા ચ શીલપારમિતયા મન્યતે।}}
15708 પુનર્ અપરં સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ {અપગતસર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તૈર્ મનસિકારૈ} રૂપમ્ અધ્યાત્મ-
15709 શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। રૂપં બહિર્ધા{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ} યાવદ્ રૂપમ્ અભાવસ્વભાવ{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ}
15710 {{વેદનાધ્યાત્મશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ। વેદના બહિર્ધાશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ વેદનાભાવસ્વભાવશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ। સંજ્ઞાધ્યાત્મશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ। સંજ્ઞા બહિર્ધાશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ સંજ્ઞાભાવસ્વભાવશૂન્યેતિ મનસિકરોતિ। સંસ્કારા અધ્યાત્મશૂન્યા ઇતિ મનસિકરોતિ। સંસ્કારા બહિર્ધાશૂન્યા ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ સંસ્કારા અભાવસ્વભાવશૂન્યા ઇતિ મનસિકરોતિ। વિજ્ઞાનમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। વિજ્ઞાનં બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ વિજ્ઞાનમ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ}}। {અપગતસર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તૈર્ મનસિકારૈઃ} તાં ચાધ્યાત્મશૂન્યતાં બહિર્ધાશૂન્યતાં
15711 અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતાં યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતામ્ ઉપલભતે તાભિશ્ ચ શૂન્યતાભિ-
15712 ર્ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। ચક્ષુર્ અધ્યાત્મ{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ} બહિર્ધા{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ} અધ્યાત્મબહિર્ધા{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ}
15713 યાવદ્ અભાવસ્વભાવસ્વભાવ{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ}। તાશ્ ચ શૂન્યતા ઉપલભતે તથા ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન।
15714 એવં શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મનો ઽધ્યાત્મ{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ।}
15715 {{શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મનો બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। યાવત્ શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયો મનો ઽભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। રૂપમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ અભાવસ્વભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। તાશ્ ચ શૂન્યતા ઉપલભતે તથા ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। એવં શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યં ધર્મો ઽધ્યાત્મશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ। શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યં ધર્મો બહિર્ધાશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ। યાવત્ શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યં ધર્મો ઽભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ અભાવસ્વભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। તાશ્ ચ શૂન્યતા ઉપલભતે તથા ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। એવં શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનં બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। યાવત્ શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વાવિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનં મનોવિજ્ઞાનં અભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। ચક્ષુઃસંસ્પર્શો ઽધ્યાત્મશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ બહિર્ધાશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ અભાવસ્વભાવસ્વભાવશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ। તાશ્ ચ શૂન્યતા ઉપલભતે તથા ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। એવં શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઘ્રાણસંસ્પર્શો જિહ્વાસંસ્પર્શઃ કાયસંસ્પર્શો મનઃસંસ્પર્શો ઽધ્યાત્મશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ। શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઘ્રાણસંસ્પર્શો જિહ્વાસંસ્પર્શઃ કાયસંસ્પર્શો મનઃસંસ્પર્શો બહિર્ધાશૂન્ય ઇતિ મનસિકરોતિ। યાવત્ શ્રોત્રસંસ્પર્શો ઘ્રાણસંસ્પર્શો જિહ્વાસંસ્પર્શઃ કાયસંસ્પર્શો મનઃસંસ્પર્શો ઽભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ અભાવસ્વભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। તાશ્ ચ શૂન્યતા ઉપલભતે તથા ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। એવં શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અધ્યાત્મશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ। યાવત્ શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતમ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ।}}
15716 એવમ્ અવિદ્યાયાં યાવજ્ જરામરણમ્ અધ્યાત્મ{શૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ} {{જરામરણં બહિર્ધાશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ યાવદ્ જરામરણમ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યમ્ ઇતિ મનસિકરોતિ}}
15717 પુનર્ અપરં {સુભૂતિ} {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરન્ {અપગતસર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તૈર્ મનસિકારૈઃ} સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ
15718 ભાવયતિ તાનિ ચ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ઉપલભતે તૈશ્ ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન।
15719 એવં સમ્યક્પ્રહાણાનિ {{ઋદ્ધિપાદાન્ ઇન્દ્રિયાણિ બલાનિ બોધ્યઙ્ગાનિ માર્ગાન્ પ્રતિસંવિદશ્ વૈશારદ્યાનિ અભિજ્ઞાઃ તથાગતબલાનિ}} બુદ્ધધર્માન્ ભાવયતિ। તાંઞ્ ચ બુદ્ધધર્માન્ ઉપલભતે
15720 તૈશ્ ચ મન્યતે ઉપલમ્ભયોગેન। એવં ખલુ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં
15721 ચરન્ન્ અનુપાયકુશલ ઇમં પ્રજ્ઞાપારમિતાનિર્દેશં શ્રુત્વા ઉત્ત્રસ્યતિ {સન્ત્રસ્યતિ સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}
15722 સુભૂતિર્ આહ। કથં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વઃ પાપમિત્રપરિગૃહીતો ભવતિ।
15801 યેન પાપમિત્રપરિગ્રહણેનેમં પ્રજ્ઞાપારમિતાનિર્દેશં શ્રુત્વા ઉત્ત્રસ્યતિ {સન્ત્રસ્યતિ સન્ત્રાસમ્ આપદ્યતે}
15802 ભગવાન્ આહ। ઇહ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયા વિવેચયતિ
15803 ધ્યાનપારમિતાયા {{વિવેચયતિ વીર્યપારમિતાયા વિવેચયતિ ક્ષાન્તિપારમિતાયા વિવેચયતિ શીલપારમિતાયા વિવેચયતિ}} દાનપારમિતાયા વિવેચયતિ। નાત્ર શિક્ષિતવ્યમ્ ઇતિ
15804 નૈતત્ તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સંબુદ્ધેન ભાષિતમ્ ઇતિ કવિકૃતાન્ય્ એતાનિ
15805 કાવ્યાનિ નૈતાનિ શ્રોતવ્યાનિ નોદ્ગ્રહીતવ્યાનિ ન પર્યવાપ્તવ્યાનિ ન
15806 ધારયિતવ્યાનિ ન વાચયિતવ્યાનિ ન મનસિકર્તવ્યાનિ નાપિ પરસ્યા-
15807 દેશયિતવ્યાનિ। ઇદં {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15808 પુનર્ અપરં સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પાપમિત્રં યો ઽસ્ય ન મારકર્મા-
15809 ણ્ય્ ઉપદિશતિ। ન મારદોષાન્ આચષ્ટ ઇતિ હિ મારઃ પાપીયાન્ બુદ્ધવેષેણ વિવેચયતિ

15810 {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વમ્ ઉપસંક્રમ્યૈવં બ્રવીતિ। કિં તે કુલપુત્ર પ્રજ્ઞાપારમિતયા ભાવિતયા
15811 {{કિં તે ધ્યાનપારમિતયા ભાવિતયા। કિં તે વીર્યપારમિતયા ભાવિતયા। કિં તે ક્ષાન્તિપારમિતયા ભાવિતયા। કિં તે શીલપારમિતયા ભાવિતયા।}} કિં તે દાનપારમિતયા ભાવિતયા। ઇદં {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15812 પુનર્ અપરં સુભૂતે મારઃ પાપીયાન્ બુદ્ધવેષેણ શ્રાવકભૂમિપ્રતિસંયુક્તાનિ સૂત્રાણિ ગેયં
15813 વ્યાકરણં ગાથોદાનં નિદાનમ્ ઇતિવૃત્તકં જાતકાનિ વૈપુલ્યમ્ અદ્ભુતધર્માવદાનોપદેશ-
15814 મ્ ઉપદેક્ષ્યતિ પ્રકાશયિષ્યતિ વિભજિષ્યતિ ઉત્તાનીકરિષ્યતિ સંપ્રકાશયિષ્યતિ।
15815 ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણિ ચાખ્યાતાનિ નાવબોધયતિ। ઇદમ્ અપિ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15816 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} {બોધિસત્ત્વમ્} મહાસત્ત્વમ્ ઉપસંક્રામ્યૈવં વક્ષ્યતિ। ન તે કુલપુત્ર કિંચિદ્ બો-
15817 ધિચિત્તં નાપિ ત્વમ્ અવિનિવર્તનીયો નાપિ ત્વં શક્ષ્યસ્ય્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિ-
15818 સંબોદ્ધુમ્। ય ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણ્ય્ આખ્યાતાનિ નાવબોધયતિ। ઇદમ્ અપિ
15819 {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15820 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય બુદ્ધવેષેણોપસંક્રમ્યૈવં વક્ષ્યતિ ચક્ષુઃ કુલ-
15901 પુત્ર શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ। એવં શ્રોત્રં {{શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ ઘ્રાણં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ જિહ્વા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ કાયઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ}} મનઃ શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મી-
15902 યેન ચ {{રૂપં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ શબ્દઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ ગન્ધઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ રસઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ સ્પ્રષ્ટવ્યં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ ધર્મઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ શ્રોત્રવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ ઘ્રાણવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ જિહ્વાવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ કાયવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ મનોવિજ્ઞાનં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ ચક્ષુઃસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ શ્રોત્રસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ ઘ્રાણસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ જિહ્વાસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ કાયસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ મનઃસંસ્પર્શઃ શૂન્ય આત્મના ચાત્મીયેન ચ ચક્ષુઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ શ્રોત્રસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ ઘ્રાણસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ જિહ્વાસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ કાયસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ મનઃસંસ્પર્શપ્રત્યયવેદયિતં શૂન્યમ્ આત્મના ચાત્મીયેન ચ}}
15903 {{દાનપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ શીલપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ ક્ષાન્તિપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ વીર્યપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ ધ્યાનપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ પ્રજ્ઞાપારમિતા શૂન્યાત્મના ચાત્મીયેન ચ}} સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ શૂન્યાનિ આત્મના
15904 ચાત્મીયેન ચ એવં સમ્યક્પ્રહાણાનિ ઋદ્ધિપાદાઃ ઇન્દ્રિયાણિ બલાનિ બોધ્ય-

15905 ઙ્ગાનિ માર્ગા યાવદ્ આવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ શૂન્યા આત્મના ચાત્મીયેન ચ। કિં
15906 કરિષ્યત્ય્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્ય ય ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણિ
15907 નાચષ્ટે નોપદિશતિ। ઇદં {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15908 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વં પ્રત્યેકબુદ્ધવેષેણોપસંક્રમ્યૈવં વક્ષ્યતિ।
15909 શૂન્યતા કુલપુત્ર પૂર્વદિગ્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ બોધિસત્ત્વૈઃ શ્રાવકૈશ્ ચ નાત્ર બુદ્ધો ન બોધિ-
15910 ર્ ન બોધિસત્ત્વો ન શ્રાવકઃ। એવં સમન્તાદ્ દશદિશઃ શૂન્યા બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિઃ
15911 બોધિસત્ત્વૈઃ શ્રાવકૈશ્ ચ નાત્ર બુદ્ધો ન બોધિર્ ન બોધિસત્ત્વો ન શ્રાવકઃ। ય
15912 ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણિ નોપદેક્ષ્યતિ। ઇમાનિ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રાણિ વેદિતવ્યાનિ।}
15913 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} શ્રમણવેષેણોપસંક્રમ્ય {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વં સર્વાકારજ્ઞતા-
15914 પ્રતિસંયુક્તેભ્યો મનસિકારેભ્યો વિવેચ્ય શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધપ્રતિસંયુક્તૈર્ મનસિકારૈ-
15915 ર્ અનુશાસિષ્યતિ અવવદિષ્યતિ। ય ઇદમ્ એવંરૂપં મારકર્મ નોપદેક્ષ્યતિ। ઇદં
15916 {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
15917 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} ઉપાધ્યાયાચાર્યવેષેણોપસંક્રમ્ય {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વં બોધિ-
15918 સત્ત્વચર્યાયા વિવેચયિષ્યતિ સર્વાકારજ્ઞતાપ્રતિસંયુક્તેભ્યો મનસિકારેભ્યો વિવે-
15919 ચયિષ્યતિ। સ્મૃત્યુપસ્થાનેષુ નિયોજયિષ્યતિ સમ્યક્પ્રહાણેષુ ઋદ્ધિપાદેષુ
15920 ઇન્દ્રિયેષુ બલેષુ બોધ્યઙ્ગેષુ માર્ગેષુ નિયોજયિષ્યતિ શૂન્યતાયામ્ અનિમિત્તે અપ્રણિહિતે
15921 નિયોજયિષ્યતિ। ઇમાન્ય્ એવંરૂપાન્ ધર્માન્ સાક્ષત્કૃત્ય શ્રાવકભૂમિં સાક્ષાત્-
15922 કુરુષ્વ, કિં તે કરિષ્યત્ય્ અનુત્તરયા સમ્યક્સંબોધ્યભિસંબુદ્ધયા ય ઇમાન્ય્ એવં-
15923 રૂપાણિ મારકર્માણિ નાચષ્ટે નોપદિશતિ। ઇદં {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
16001 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {મારઃ પાપીયાન્} માતાપિતૃવેષેણોપસંક્રમ્ય {બોધિસત્ત્વં} મહાસત્ત્વમ્ એવં વક્ષ્યતિ।
16002 એહિ ત્વં કુલપુત્ર સ્રોતઆપત્તિફલસાક્ષાત્ક્રિયાયૈ યોગમ્ આપદ્યસ્વ {સકૃદાગામિફલસાક્ષાત્ક્રિયાયૈ યોગમ્ આપદ્યસ્વ, અનાગામિફલસાક્ષાત્ક્રિયાયૈ યોગમ્ આપદ્યસ્વ} અર્હત્ત્વ-
16003 ફલસાક્ષાત્ક્રિયાયૈ યોગમ્ આપદ્યસ્વ। કિં તે ઽનુત્તરયા સમ્યક્સંબોધ્યાભિ-
16004 સંબુદ્ધયા યસ્યાઃ કૃતશો ઽસંખ્યેયાન્ અપ્રમેયાન્ કલ્પાન્ સંસારે સંસરતો હસ્ત-
16005 ચ્છેદાઃ પાદચ્છેદાશ્ ચાનુભવિતવ્યાઃ। ય ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણિ
16006 નોપદેક્ષ્યતિ નાખ્યાસ્યતિ। ઇદં {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય પાપમિત્રં વેદિતવ્યમ્।}
16007 {પુનર્ અપરં} {સુભૂતે} {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વસ્ય {મારઃ પાપીયાન્} ભિક્ષુવેષેણોપસંક્રમ્ય રૂપમ્ અનિત્ય-
16008 મ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। રૂપં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં
16009 શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન।
16010 {{વેદનાનિત્યેતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। વેદના દુઃખાનાત્મકા શાન્તા વિવિક્તા શૂન્યાનિમિત્તાપ્રણિહિતેતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંજ્ઞાનિત્યેતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંજ્ઞા દુઃખાનાત્મકા શાન્તા વિવિક્તા શૂન્યાનિમિત્તાપ્રણિહિતેતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંસ્કારા અનિત્યા ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંસ્કારા દુઃખા અનાત્મકાઃ શાન્તા વિવિક્તાઃ શૂન્યા અનિમિત્તા અપ્રણિહિતા ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ચક્ષુર્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ચક્ષુર્ દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શ્રોત્રમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શ્રોત્રં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઘ્રાણમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઘ્રાણં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। જિહ્વાનિત્યેતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। જિહ્વા દુઃખાનાત્મકા શાન્તા વિવિક્તા શૂન્યાનિમિત્તાપ્રણિહિતેતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। કાયો ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। કાયો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। મનો અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। મનો દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। રૂપમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। રૂપં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શબ્દો ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શબ્દો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ગન્ધો ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ગન્ધો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। રસો ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। રસો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્પ્રષ્ટવ્યમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્પ્રષ્ટવ્યં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ધર્મો ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ધર્મો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ચક્ષુર્વિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ચક્ષુર્વિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શ્રોત્રવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। શ્રોત્રવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઘ્રાણવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઘ્રાણવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। જિહ્વાવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। જિહ્વાવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। કાયવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। કાયવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં

વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। મનોવિજ્ઞાનમ્ અનિત્યમ્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। મનોવિજ્ઞાનં દુઃખમ્ અનાત્મકં શાન્તં વિવિક્તં શૂન્યમ્ અનિમિત્તમ્ અપ્રણિહિતમ્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન}}। એવં યાવત્ સ્મૃત્યુપસ્થાનાન્ય્ અ-
16011 નિત્યાનિ {{ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ અનાત્મકાનિ શાન્તાનિ વિવિક્તાનિ શૂન્યાન્ય્ અનિમિત્તાન્ય્ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન}}। એવં સમ્યક્પ્રહાણાન્ય્ {{અનિત્યાન્ય્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ અનાત્મકાનિ શાન્તાનિ વિવિક્તાનિ શૂન્યાન્ય્ અનિમિત્તાન્ય્ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઋદ્ધિપાદા અનિત્યા ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંસ્કારા દુઃખા અનાત્મકાઃ શાન્તા વિવિક્તાઃ શૂન્યા અનિમિત્તા અપ્રણિહિતા ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। ઇન્દ્રિયાણ્ય્ અનિત્યાન્ય્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ અનાત્મકાનિ શાન્તાનિ વિવિક્તાનિ શૂન્યાન્ય્ અનિમિત્તાન્ય્ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। બલાન્ય્ અનિત્યાન્ય્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ અનાત્મકાનિ શાન્તાનિ વિવિક્તાનિ શૂન્યાન્ય્ અનિમિત્તાન્ય્ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન। બોધ્યઙ્ગાન્ય્ અનિત્યાન્ય્ ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ દુઃખાન્ય્ અનાત્મકાનિ શાન્તાનિ વિવિક્તાનિ શૂન્યાન્ય્ અનિમિત્તાન્ય્ અપ્રણિહિતાન્ય્ ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન।}} માર્ગો ઽ-
16012 નિત્યો {{ઽનિત્ય ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। માર્ગો દુઃખો ઽનાત્મકઃ શાન્ત વિવિક્તઃ શૂન્યો ઽનિમિત્તો ઽપ્રણિહિત ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન।}} યાવદ્ બુદ્ધધર્મા અપિ અનિત્યા {{ઇતિ દેશયિષ્યાતિ ઉપલમ્ભયોગેન। સંસ્કારા દુઃખા અનાત્મકાઃ શાન્તા વિવિક્તાઃ શૂન્યા અનિમિત્તા અપ્રણિહિતા ઇતિ દેશયિશ્યતિ ઉપલમ્ભયોગેન}}
16013 । ય ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ મારકર્માણિ નોપદેક્ષ્યતિ નાખ્યાસ્યતિ ઇદ-
16014 મ્ અપિ {{સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્સ્ય}} પાપમિત્રં વેદિતવ્યં વિદિત્વા ચ પરિવર્જયિતવ્યમ્॥ [ઇતિ કલ્યાણ-
16015 મિત્રદ્વિતીયસંપરિગ્રહઃ।] [ઇત્ય્ ઉક્તં નિર્વેધાઙ્ગં ચતુર્વિધમ્॥]
16016 સુભૂતિર્ આહ। બોધિસત્ત્વો બોધિસત્ત્વ ઇતિ ભગવન્ન્ ઉચ્યતે। બોધિસત્ત્વ
16017 ઇતિ ભગવન્ કઃ પદાર્થઃ। ભગવાન્ આહ। અપદાર્થઃ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થઃ।
16018 તત્ કસ્ય હેતોઃ। ન હિ સુભૂતે બોધિર્ ઉત્પાદાસ્તિતા વા નાસ્તિતા વા વિદ્યતે વોપ-
16019 લભ્યતે। તસ્માદ્ અપદાર્થઃ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થઃ॥ [ઇતિ ગોત્રસ્વરૂપમ્।] તદ્
16020 યથાપિ નામ સુભૂતે આકાશે શકુનેઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે} એવમ્ એવ સુભૂતે

16021 બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16022 {{સ્વપ્નસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। માયાયાઃ પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। મરીચ્યાઃ પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે।}}
16023 {{પ્રતિશ્રુત્કાયાઃ પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। પ્રતિભાસસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। પ્રતિબિમ્બસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। ગન્ધર્વનગરસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। નિર્મિતસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે }}॥
16101 [ઇત્ય્ ઉષ્મગતાધારઃ॥] {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} ભૂતકોટ્યાઃ પદં {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ બોધિસત્ત્વસ્ય પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથતાયાઃ પદં {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ બોધિસત્ત્વસ્ય પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16102 એવમ્ અવિતથતાયા અનન્યતથતાયા ધર્મતાયા ધર્મધાતોર્ ધર્મસ્થિતિતાયા ધર્મ-
16103 નિયામતાયાઃ સત્યતાયાઃ પદં {ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ બોધિસત્ત્વસ્ય પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ મૂર્ધગતાધારઃ॥]
16104 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} માયાપુરુષસ્ય રૂપસ્ય પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વસ્ય} મહાસત્ત્વસ્ય
16105 પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવં વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારાઃ।
16106 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} માયાપુરુષસ્ય વિજ્ઞાનસ્ય પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે।}
16107 {{તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય ચક્ષુષઃ પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયઃ। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય મનસઃ પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય રૂપસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યં। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય ધર્મસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય ચક્ષુર્વિજ્ઞાનસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વ્વિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનમ્। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય મનોવિજ્ઞાનસ્ય પદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}॥ [ઇતિ
16108 ક્ષાન્તિગતાધારઃ॥]
16109 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} માયાપુરુષસ્ય અધ્યાત્મશૂન્યતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન
16110 {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે।} {{તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે માયાપુરુષસ્ય બહિર્ધાશૂન્યતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા-
16111 યાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। યાવદ્ વિસ્તરેણ। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે}
16112 માયાપુરુષસ્ય અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયાં ચરતો {{બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે।}} {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} માયા-
16113 પુરુષસ્ય પારમિતાસુ સ્મૃત્યુપસ્થાન્{{એષુ સમ્યક્પ્રહાણેષુ ઋદ્ધિપાદેષુ ઇન્દ્રિયેષુ બલેષુ બોધ્યઙ્ગેષુ માર્ગેષુ પ્રતિસંવિત્સુ વૈશારદ્યેષુ અભિજ્ઞાસુ તથાગતબલેષુ}} બુદ્ધધર્મેષુ સ્કન્ધેષુ ધાતુષુ આયત-
16114 નેષુ પ્રતીત્યસમુત્પાદેષુ ધ્યાનારૂપ્યસમાપત્ત્યભિજ્ઞાસુ ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો
16115 ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇત્ય્ અગ્રધર્મગતાધારઃ॥]
16116 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય રૂપપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
16117

16201 {{એવં વેદના સંજ્ઞા સંસ્કારાઃ। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય વિજ્ઞાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ચક્ષુઃપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શ્રોત્રં ઘ્રાણં જિહ્વા કાયઃ। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય મનઃપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય રૂપપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શબ્દો ગન્ધો રસઃ સ્પ્રષ્ટવ્યં। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ધર્મપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ચક્ષુર્વિજ્ઞાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવં શ્રોત્રવિજ્ઞાનં ઘ્રાણવિજ્ઞાનં જિહ્વ્વિજ્ઞાનં કાયવિજ્ઞાનમ્। તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય મનોવિજ્ઞાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય
16202 અધ્યાત્મશૂન્યતાયાં યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન
16203 {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સર્વબોધિપક્ષધર્મ-
16204 બલવૈશારદ્યાવેણિકબુદ્ધધર્મે ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે}
16205 અસંસ્કૃતધાતૌ સંસ્કૃતધ્તુપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। સંસ્કૃતધાતૌ અસંસ્કૃતધાતુપદં ન
16206 {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ દર્શનમાર્ગાધારઃ॥]
16207 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} અનુત્પાદપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} અનિરોધાનભિસંસ્કારા-
16208 પ્રાદુર્ભાવાનુપલમ્ભાસંક્લેશપદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} અવ્યવદાન-
16209 પદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। તત્ કસ્ય હેતોઃ। રૂપસ્ય સુભૂતે ઉત્પાદ-
16210 પદાર્થો ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે।} {{વેદનાયાઃ સુભૂતે ઉત્પાદપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંજ્ઞાયાઃ સુભૂતે ઉત્પાદપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંસ્કારાણાં સુભૂતે ઉત્પાદપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। વિજ્ઞાનસ્ય સુભૂતે ઉત્પાદપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। તત્ કસ્ય હેતોઃ।
16211 રૂપસ્ય સુભૂતે નિરોધાભિસંસ્કારપ્રાદુર્ભાવોપલમ્ભસંક્લેશ{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16212 {{વેદનાયાઃ સુભૂતે નિરોધાભિસંસ્કારપ્રાદુર્ભાવોપલમ્ભસંક્લેશપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંજ્ઞાયાઃ સુભૂતે નિરોધાભિસંસ્કારપ્રાદુર્ભાવોપલમ્ભસંક્લેશપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંસ્કારાણાં સુભૂતે નિરોધાભિસંસ્કારપ્રાદુર્ભાવોપલમ્ભસંક્લેશપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। વિજ્ઞાનસ્ય સુભૂતે નિરોધાભિસંસ્કારપ્રાદુર્ભાવોપલમ્ભસંક્લેશપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। [તત્ કસ્ય હેતોઃ। રૂપસ્ય સુભૂતે અવ્યવદાન{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}]।
16213 {{વેદનાયાઃ સુભૂતે અવ્યવદાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંજ્ઞાયાઃ સુભૂતે અવ્યવદાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંસ્કારાણાં સુભૂતે અવ્યવદાન{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। વિજ્ઞાનસ્ય સુભૂતે અવ્યવદાનપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} વ્યસ્તસમસ્તાનાં સ્કન્ધાનાં ધાતૂ-
16214 નામ્ આયતનાનાં પ્રતીત્યસમુત્પાદસ્ય ઉત્પાદ{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। યાવત્ સ્કન્ધધાત્વાયતનપ્રતીત્ય-
16215 સમુત્પાદેષુ વ્યવદાન{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવં સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષધર્માપ્રમાણધ્યાનારૂપ્ય-
16216 સમાપત્ત્યભિજ્ઞાપ્રતિસંવિદ્દશબલવૈશારદ્યાવેણિકબુદ્ધધર્માણામ્ ઉત્પાદ{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવં
16217 યાવદ્ વ્યવદાન{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} આવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણાં યાવત્
16218 સંક્લેશવ્યવદાન{પદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16219 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} રૂપસ્યાત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે।}

16301 {{વેદનાયા અત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંજ્ઞાયા અત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। સંસ્કારાણામ્ અત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। વિજ્ઞાનસ્યાત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે। એવમ્ એવ સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} વ્યસ્તસમસ્તાનાં સ્કન્ધધાત્વાયતન-

16302 પ્રતીત્યસમુત્પાદાનામ્ અત્યન્તવિવિક્તત્વાન્ નિમિત્તપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16303 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} સ્મૃત્યુપસ્થાનાનામ્ અત્યન્તવિશુદ્ધત્વાન્ નિમિત્તપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ
16304 {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવં સમ્યક્પ્રહાણ{{ર્દ્ધિપાદેન્દ્રિયબલબોધ્યઙ્ગમાર્ગબલવૈશારદ્યપ્રતિસંવિદાવેણિક}}બુદ્ધધર્માણામ્ અત્યન્તવિશુદ્ધત્વાન્ નિમિત્તપદં
16305 ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} આત્મસત્ત્વજીવ{{પોષપુરુષપુદ્ગલમનુજમાનવકારકવેદકજાનક}}પશ્યકાનાં વિશુદ્ધૌ
16306 પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે} આત્મસત્ત્વજીવ{{પોષપુરુષપુદ્ગલમનુજમાનવકારકવેદકજાનક}}પશ્યકાસત્ત્વામ્ ઉપાદાય। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
16307 [ઇતિ ભાવનામાર્ગાધારઃ॥]
16308 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} આદિત્યસ્યોદાગચ્છતઃ પ્રભાયાઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ
16309 પ્રતિપક્ષાધારઃ॥]
16310 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} કલ્પોદ્વાહે વર્તમાને સર્વસંસ્કારે પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}
16311 ॥ [ઇતિ વિપક્ષપ્રહાણાધારઃ॥]
16312 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય શીલે દૌઃશીલ્યપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16313 એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સમાધૌ વિક્ષેપપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16314 તથાગતપ્રજ્ઞાયાં દૌષ્પ્રજ્ઞપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। તથાગતવિમુક્તાવ્ અવિમુક્તિપદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16315 એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય વિમુક્તિજ્ઞાનદર્શનપદં ન
16316 {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ પ્રતિપક્ષવિપક્ષવિકલ્પપ્રહાણાધારઃ॥]
16317 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} સૂર્યાચન્દ્રમસોઃ પ્રભાયાઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ પ્રજ્ઞા-
16318 કરુણાધારઃ॥]
16401 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધગ્રહનક્ષત્રમણિરત્નજ્યોતિષાં પ્રભાયાઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16402 એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇત્ય્ અસાધારણગુણાધારઃ॥]
16403 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} ચાતુર્મહારાજકાયિકાનાં દેવાનાં {{ત્રયસ્ત્રિંશાનાં દેવાનાં યામાનાં દેવાનાં તુષિતાનાં દેવાનાં નિર્માણરતયાનાં દેવાનાં પરનિર્મિતવશવર્તિનાં દેવાનાં બ્રહ્મપાર્ષદ્યાનાં દેવાનાં બ્રહ્મપુરોહિતાનાં દેવાનાં}}
16404 મહાબ્રહ્માણાં દેવાનાં યાવદ્ અકનિષ્ઠાનાં દેવાનાં પ્રભાયાઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ
16405 {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}॥ [ઇતિ પરાર્થાનુક્રમાધારઃ।]
16406 {તદ્ યથાપિ નામ સુભૂતે} તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પ્રભાયાઃ પદં ન {વિદ્યતે નોપલભ્યતે}। એવમ્ એવ {સુભૂતે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાસત્ત્વસ્ય પ્રજ્ઞાપારમિતાયાં ચરતો બોધિસત્ત્વપદાર્થો ન વિદ્યતે નોપલભ્યતે}।
16407 તત્ કસ્ય હેતોઃ। તથા હિ સુભૂતે યયા બોધ્યા બોધિસત્ત્વપદાર્થઃ યશ્ ચ બોધિસત્ત્વ-
16408 પદાર્થઃ સર્વ એતે ધર્મા ન સંયુક્તા ન વિસંયુક્તા અરૂપિનો ઽનિદર્શના અપ્રતિઘા એક-
16409 લક્ષણા યદ્ ઉતાલક્ષણાઃ। સર્વધર્માણાં હિ સુભૂતે {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન અસક્તતાયા-
16410 મ્ અસદ્ભૂતતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્। અકલ્પનતામ્ અકલ્પનતાં ચોપાદાય સર્વધર્માશ્ ચ સુભ્તે
16411 {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેનાવબોદ્ધવ્યાઃ॥ [ઇત્ય્ અનાભાસે પ્રવૃત્તજ્ઞાનાધારઃ॥] [ઇત્ય્ ઉક્તઃ પ્રતિ-
16412 પત્ત્યાધારઃ॥]
16413 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ સર્વધર્માઃ। કથં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન સર્વ-
16414 ધર્માણામ્ અસદ્ભૂતતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્। કથં ભગવન્ {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન સર્વધર્મા
16415 અવબોદ્ધવ્યાઃ। ભગવાન્ આહ। સર્વધર્મા ઉચ્યન્તે કુશલાશ્ ચાકુશલાશ્ ચ વ્યાકૃતા-
16416 શ્ ચાવ્યાકૃતાશ્ ચ લૌકિકાશ્ ચ લોકોત્તરાશ્ ચ સાસ્રવાશ્ ચાનાસ્રવાશ્ ચ સંસ્કૃતાશ્ ચાસંસ્કૃતાશ્ ચ
16417 સાધારણાશ્ ચાસાધારણાશ્ ચ। ઇમ ઉચ્યન્તે સુભૂતે સર્વધર્મા યત્ર {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેના-
16501 સદ્ભૂતતાયાં શિક્ષિતવ્યમ્। ઇમે સુભૂતે {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન સર્વધર્મા અવબોદ્ધવ્યાઃ॥
16502 [ઇત્ય્ આલમ્બનસ્વરૂપમ્॥]
16503 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ કુશલા લોકિકા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ।
16504 કુશલા લૌકિકા ધર્મા ઉચ્યન્તે, માત્રેયતા પ્ત્રેયતા શ્રામણ્યતા બ્રહ્મણ્યતા
16505 કુલે જ્યેષ્ઠાપચાયિતા। દાનમયં પુણ્યક્રિયાવસ્તુ શીલમયં {પુણ્યક્રિયાવસ્તુ}। ભાવનામયં {પુણ્યક્રિયાવસ્તુ}।
16506 વૈયાવૃત્યસહગતમ્ ઉપાયકૌશલમ્। દશકુશલાઃ કર્મપથાઃ। લૌકિકા નવસંજ્ઞા।

16507 આધ્માતકસંજ્ઞા વિપટુમકસંજ્ઞા {{વિપૂયકસંજ્ઞા વિલોહિતકસંજ્ઞા વિનીલકસંજ્ઞા વિખાદિતકસંજ્ઞા વિક્ષિપ્તકસંજ્ઞાસ્થિસંજ્ઞા}} વિદગ્ધકસંજ્ઞા।
16508 લૌકિકાનિ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ ચતસ્ર આરૂપ્યસમાપત્તયઃ।
16509 લૌકિક્યઃ પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ લૌકિક્યો દશાનુસ્મૃતયઃ। યદ્ ઉત બુદ્ધાનુસ્મૃતિઃ
16510 ધર્માનુસ્મૃતિઃ {{સંઘાનુસ્મૃતિઃ શીલાનુસ્મૃતિઃ ત્યાગાનુસ્મૃતિર્ દેવતાનુસ્મૃતિર્ આનાપાનાનુસ્મૃતિર્ મરણાનુસ્મૃતિર્}} ઉદ્વેગાનુસ્મૃતિઃ કાયગતાનુસ્મૃતિઃ॥
16511 [ઇમ ઉચ્યન્તે કુશલા લૌકિકા ધર્માઃ॥]
16512 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ લૌકિકા અકુશલા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ।
16513 પ્રાણાતિપાતો ઽદત્તાદાનં કામમિથ્યાચારો મૃષાવાદઃ પૈશુન્યં પારુષ્યં સમ્ભિન્નપ્રલા-
16514 પો ઽભિધ્યા વ્યાપાદો મિથ્યાદર્શનં દશ અકુશલકર્મપથાઃ ક્રોધોપનાહૌ
16515 મ્રક્ષઃ પ્રદાશો વિહિંસા ઈર્ષ્યા માત્સર્યં માનો મિથ્યામાનઃ॥ [ઇમ ઉચ્યન્તે
16516 લૌકિકા અકુશલા ધર્માઃ॥]
16601 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ અવ્યાકૃતા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। અવ્યાકૃતં
16602 કાયકર્મ। {અવ્યાકૃતં} વાક્કર્મ। {અવ્યાકૃતં} મનઃકર્મ। {અવ્યાકૃતાનિ} ચત્વારિ મહાભૂઆનિ।
16603 {અવ્યાકૃતાનિ} પઞ્ચેન્દ્રિયાનિ। {અવ્યાકૃતાનિ} ષડાયતનાનિ। {અવ્યાકૃતાન્ય્} અરૂપ્યાણિ સ્કન્ધ-
16604 ધાત્વાયતનાનિ। {અવ્યાકૃતાઃ} વિઆકાઃ॥ [સર્વ ઇમ ઉચ્યન્તે અવ્યાકૃતા ધર્માઃ।]
16605 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ લૌકિકાઃ કુશલા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ।
16606 પઞ્ચ સ્કન્ધા દ્વાદશાયતનાનિ અષ્ટાદશ ધાતવો દશ કુશલાઃ કર્મપથાશ્ ચત્વારિ
16607 ધ્યાનાનિ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ ચતસ્ર આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ યે ચાન્યે
16608 લૌકિકા ધર્માઃ॥ [ઇમ ઉચ્યન્તે લૌકિકાઃ કુશલધર્માઃ॥]
16609 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ લોકોત્તરાઃ કુશલા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ।
16610 ચત્વારિ સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ
16611 પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ પઞ્ચબલાનિ સપ્તબોધ્યઙ્ગાનિ આર્યાષ્ઠાઙ્ગો માર્ગઃ। શૂન્યતા-
16612 વિમોક્ષમુખમ્ અનિમિત્તવિમોક્ષમુખમ્ અપ્રણિહિતવિમોક્ષમુખં અનાજ્ઞાતમ્ આજ્ઞા-
16613 સ્યામીન્દ્રિયમ્ આજ્ઞેન્દ્રિયમ્ આજ્ઞાતાવીન્દ્રિયમ્। સવિતર્કઃ સવિચારઃ સમાધિઃ।
16614 અવિતર્કો ઽવિચારઃ સમાધિઃ। વિદ્યા વિમુક્તિઃ સ્મૃતિઃ સમ્પ્રજન્યં યોનિશો
16615 મનસ્કારઃ। અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ કતમે અષ્ટૌ રૂપી રૂપાણિ પશ્યતિ। અયં
16616 પ્રથમો વિમોક્ષઃ। અધ્યાત્મમ્ અરૂપસંજ્ઞી બહિર્ધારૂપાણિ પશ્યતિ। અયં દ્વિતીયો
16617 વિમોક્ષઃ। શૂન્યતાયામ્ અધિમુક્તો ભવતિ। અયં તૃતીયો વિમોક્ષઃ। સર્વશો
16618 રૂપસંજ્ઞાનાં સમતિક્રમાતુ પ્રતિઘસંજ્ઞાનામ્ અસ્તઙ્ગમાત્ નાનાત્વસંજ્ઞાનામ્ અમનસિ-
16619 કારાદ્ અનન્તમ્ આકાશમ્ ઇત્ય્ આકાશાનન્ત્યાયતનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ। અયં ચતુર્થો
16620 વિમોક્ષઃ। સર્વશ આકાશાનન્ત્યાયતનસમતિક્રમાદ્ અનન્તં વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ
16621 વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ। અયં પઞ્ચમો વિમોક્ષઃ। સર્વશો
16622 વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનસમતિક્રમાત્ નાસ્તિ કિઞ્ચિદ્ ઇત્ય્ આકિઞ્ચન્યાયતનમ્ ઉપસંપદ્ય
16623 વિહરતિ। અયં ષષ્ઠો વિમોષઃ। સર્વશ આકિઞ્ચન્યાયતનસમતિક્રમાત્ નૈવ
16701 સંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ। અયં સપ્તમો વિમોક્ષઃ। સર્વશો નૈવ
16702 સંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનસમતિક્રમાત્ સંજ્ઞાવેદયિતનિરોધમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ। અયમ્
16703 અષ્ટમો વિમોક્ષઃ। ઇમ અષ્ટૌ વિમોક્ષાઃ। નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ।
16704 ચત્વારિ ધ્યાનાનિ વિવિક્તં કામૈર્ વિવિક્તં પાપકૈર્ અકુશલૈર્ ધર્મૈઃ સવિતર્કં
16705 સવિચારં વિવેકજં પ્રીતિસુખં પ્રથમં ધ્યાનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। વિતર્કવિચારાણાં
16706 વ્યુપશમાદ્ અધ્યાત્મં સમ્પ્રસાદાચ્ ચેતસ એકોતીભાવાદ્ અવિતર્કમ્ અવિચારં સમાધિજં
16707 પ્રીતિસુખં દ્વિતીયં ધ્યાનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। પ્રીતેર્ વિરાગાદ્ ઉપેક્ષકશ્ ચ વિહરતિ સ્મૃતિમાન્

16708 સંપ્રજાનન્ સુખઞ્ ચ કાયેન પ્રતિસંવેદયતિ યત્ તદ્ આર્યા આચક્ષતે ઉપેક્ષકઃ સ્મૃતિમાંશ્ ચ
16709 સુખવિહારીતિ તૃતીયં ધ્યાનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। સુખસ્ય ચ પ્રહાણાદ્ દુઃખસ્ય ચ પ્રહાણાત્
16710 પૂર્વમ્ એવ સૌમનસ્યદૌર્મનસ્યયોર્ અસ્તઙ્ગમાદ્ અદુઃખાસુખમ્ ઉપેક્ષાસ્મૃતિપરિશુદ્ધં ચતુર્થં
16711 ધ્યાનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। સ સર્વશો રૂપસંજ્ઞાનાં સમતિક્રમાત્ પ્રતિઘસંજ્ઞાનામ્ અસ્તઙ્ગમાત્
16712 નાનાત્વસંજ્ઞાનામ્ અમનસિકારાદ્ અનન્તમ્ આકાશમ્ ઇતિ આકાશાનન્ત્યાયતનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}।
16713 સ સર્વશ આકાશાનન્ત્યાયતનસમતિક્રમાદ્ અનન્તં વિજ્ઞાનમ્ ઇતિ વિજ્ઞાનાનન્ત્યાય-
16714 તનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। સ સર્વશો વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનસમતિક્રમાન્ નાસ્તિ કિઞ્ચિદ્ ઇત્ય્ આ-
16715 કિઞ્ચન્યાયતનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। સ સર્વશ આકિઞ્ચન્યાયતનસમતિક્રમાન્ નૈવ સંજ્ઞા-
16716 નાસંજ્ઞાયતનમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। સ સર્વશો નૈવસંજ્ઞાનાસંજ્ઞાયતનસમતિક્રમાત્ સંજ્ઞાવેદયિત-
16717 નિરોધમ્ {ઉપસંપદ્ય વિહરતિ}। એતા નવાનુપૂર્વવિહારસમાપત્તયઃ। અધ્યાત્મશૂન્યતા બહિર્ધાશૂન્યતા
16718 અધ્યાત્મબહિર્ધાશૂન્યતા યાવદ્ અભાવસ્વભાવશૂન્યતા। દશબલાનિ ચત્વારિ
16801 વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદઃ। અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ॥ [ઇમ ઉચ્યન્તે
16802 લોકોત્તરાઃ કુશલધર્માઃ॥]
16803 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ સાસ્રવા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। પઞ્ચસ્કન્ધા
16804 દ્વાદશાયતનાનિ અષ્ટાદશ ધાતવશ્ ચત્વારિ ધ્યાનાનિ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ ચતસ્ર
16805 આરૂપ્યસમાપત્તયઃ। [ઇમ ઉચ્યન્તે સાસ્રવા ધર્માઃ॥]
16806 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ અનાસ્રવા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। ચત્વારિ
16807 સ્મૃત્યુપસ્થાનાનિ ચત્વારિ સમ્યક્પ્રહાણાનિ ચત્વાર ઋદ્ધિપાદાઃ પઞ્ચેન્દ્રિયાણિ
16808 પઞ્ચબલાનિ સપ્ત બોધ્યઙ્ગાનિ આર્યાષ્ટાઙ્ગમાર્ગઃ દશઃતથાગતબલાનિ ચત્વારિ
16809 વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદો યાવદ્ અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ। [ઇમ ઉચ્યન્તે
16810 અનાસ્રવા ધર્માઃ॥]
16811 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ સંસ્કૃતા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। કામધાતૂ
16812 રૂપધાતુર્ આરૂપ્યધાતુર્ યે ઽપ્ય્ અન્યે કેચિત્ ત્રૈધાતુકપર્યાપન્ના ધર્માઃ। સપ્તત્રિંશદ્
16813 બોધિપક્ષાદયો ધર્માઃ। [ઇમ ઉચ્યન્તે સંસ્કૃતા ધર્માઃ॥]
16814 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ન્ અસંસ્કૃતા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। યેષાં
16815 ધર્માણાન્ નોત્પાદો ન નિરોધો નાન્યથાત્વં પ્રજ્ઞાયતે રાગક્ષયો દોષક્ષયો મોહક્ષયશ્ ચ।
16816 તથતા અવિતથતા અનન્યતથતા ધર્મતા ધર્મધાતુર્ ધર્મસ્થિતિતા ધર્મનિયામતા
16817 ભૂતકોટિઃ। [ઇમ ઉચ્યન્તે અસંસ્કૃતા ધર્માઃ॥]
16818 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ સાધારણા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। ચત્વારિ
16819 ધ્યાનાનિ ચત્વાર્ય્ અપ્રમાણાનિ ચતસ્ર આરૂપ્યસમાપત્તયઃ પઞ્ચાભિજ્ઞાઃ॥ [ઇમ
16820 ઉચ્યન્તે સાધારણા ધર્માઃ॥]
16821 સુભૂતિર્ આહ। કતમે ભગવન્ન્ અસાધારણા ધર્માઃ। ભગવાન્ આહ। સપ્તત્રિંશદ્
16822 બોધિપક્ષધર્મા દશ તથાગતબલાનિ ચત્વારિ વૈશારદ્યાનિ ચતસ્રઃ પ્રતિસંવિદઃ ત્રીણિ
16823 વિમોક્ષમુખાનિ અષ્ટાદશાવેણિકા બુદ્ધધર્માઃ॥ [ઇમ ઉચ્યન્તે અસાધારણા ધર્માઃ॥]
16901 તત્ર {બોધિસત્ત્વેન} મહાસત્ત્વેન સ્વલક્ષણશૂન્યેષુ ધર્મેષુ ન સક્તિઃ કાર્યા અદ્વયયોગેન
16902 ચ સર્વધર્મા અવબોદ્ધવ્યાઃ। અવકલ્પનતામ્ અનવકલ્પનતાં ચોપાદાય। [ઇત્ય્ ઉક્તં
16903 પ્રતિપત્ત્યાલમ્બનમ્।]
16904 સુભૂતિર્ આહ। યદ્ ઉચ્યતે ભગવન્ બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઇતિ। કેન
16905 કારણેન ભગવન્ {બોધિસત્ત્વો} મહાસત્ત્વ ઇત્ય્ ઉચ્યતે। ભગવાન્ આહ। ઇહ સુભૂતે મહતઃ
16906 સત્ત્વરાશેર્ મહતઃ સત્ત્વનિકાયસ્યાગ્રતાં કારયિષ્યતિ। તેન કારણેન સુભૂતે {બોધિસત્ત્વો}