પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7.17
જૈમિનિરુવાચ-
પુનરેવ ગુરો બ્રૂહિ માહાત્મ્યં કમલાપતેઃ ।
હરેઃ કથામૃતં પીત્વા તૃપ્તિર્વૈ કસ્ય જાયતે
શ્રીવ્યાસ ઉવાચ-
ત્વત્તુલ્યઃ કોઽપિ સંસારે સુકૃતી ન હિ વિદ્યતે ।
યતઃ કેશવમાહાત્મ્યં શ્રોતુમિચ્છસિ ભક્તિતઃ
નારાયણકથા રમ્યા પુનાત્યેવં જગત્ત્રયમ્ ।
શ્રોતારં પૃચ્છકં ચૈવ વક્તારં ચ દ્વિજોત્તમ
શૃણુ લક્ષ્મીપતેર્વત્સ માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્ ।
કથયામિ સમાસેન ચતુર્વર્ગફલપ્રદમ્
ભક્ત્યા પરમયા વિષ્ણુમેકાહમપિ યોઽર્ચયેત્ ।
જન્મકોટિકૃતં પાપં સદ્યસ્તસ્ય હરેદ્ધરિઃ
પુણ્યાત્મા સ કથં મર્ત્યો યેન નારાધિતો હરિઃ ।
સ કથં પાતકી યસ્ય ભક્તિર્નારાયણે પ્રભૌ
અસ્તિ સર્વપુરશ્રેષ્ઠં પુરુષોત્તમસંજ્ઞકમ્ ।
પુરં સર્વગુણૈર્યુક્તં સર્વદેવ ગણાશ્રયમ્
સર્વેષામેવ તીર્થાનાં વરિષ્ઠં તન્નિગદ્યતે ।
યતસ્તસ્મિન્પુરે રમ્યે સાક્ષાદ્વસતિ કેશવઃ
તત્ર ભદ્રતનુર્નામ પૂર્વમેકોઽભવદ્દ્વિજઃ ।
સુન્દરઃ પ્રિયવાદી ચ પવિત્રકુલસંભવઃ
સંપ્રાપ્તયૌવનો વિપ્રઃ સુંદરઃ કામમોહિતઃ ।
પરલોકભયં ત્યક્ત્વા વારસ્ત્રીનિરતોઽભવત્
ન વેદાધ્યયનં ચક્રે પુરાણાનિ ચ સર્વશઃ ।
તત્યાજોત્તમસંજ્ઞાં ચ પાખંડજનસઙ્ગમાત્
અયાજ્યદાનગ્રાહી ચ પરદ્રવ્યાપહારકઃ ।
અભવદ્ધર્મનિન્દી ચ સ વિપ્રઃ પાપતત્પરઃ
તત્યાજ બ્રાહ્મણાચારં તથૈવ સત્યભાવનમ્ ।
ગુરૂણામતિથીનાં ચ પૂજનં બ્રાહ્મણાધમઃ
યદ્યત્પાપતરં કર્મ તત્તદેવ વિધીયતે ।
ન ચ પુણ્યતમં કર્મ કદાચિત્તેન જૈમિને
એકદા કૃતપાપોઽસૌ લોકલજ્જાભયાન્વિતઃ ।
શ્રાદ્ધં ચકાર વિપ્રો વૈ શ્રાદ્ધભક્તિવિવર્જિતઃ
વારનારીમિતિ પ્રાહ ગતઃ સ નિશિ તદ્ગૃહમ્ ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
એતદ્વિશાલજઘને પિતૃશ્રાદ્ધદિનં મમ
આયાતસ્ત્વદ્ગુણૈર્બદ્ધસ્તથાપિ નિલયં તવ ।
પશ્ય રાત્રિમિમાં કાંતે સર્વલોકભયાવહામ્
સ્રવદંબુદસંઘાતં પરિવ્યાપ્તં નભઃસ્થલાત્ ।
નવાંબુલુપ્તમાર્ગાયાં ત્વદ્ગુણાકૃષ્ટમાનસઃ
અસ્યામપિ વિભાવર્યાં તવાહં ગૃહમાગતઃ ।
મેઘવિદ્યુત્પ્રતીપેન કામેનાર્થોપદેશિના
ત્વદ્ગુણાધ્યાનવિશ્વાસ આગતોઽહં નિશિ પ્રિયે ।
ત્વામદૃષ્ટ્વા ક્ષણમપિ પ્રીતિર્મે નહિ જાયતે
અપિ દુઃખેન હે તન્વિ ત્વાં દ્રષ્ટુમહમાગતઃ ।
તીર્થતોયાભિષેકેન કાંતે કિં મે પ્રયોજનમ્
ત્વત્પ્રેમતીર્થતોયેન સિક્તઃ પ્રાપ્તોઽસ્મ્યહં દિવિ ।
પરત્ર સુખદાં સેવામારાધ્ય મમ કિં ફલમ્
જીવતૈવ મયા સ્વર્ગઃ પ્રાપ્યતે ત્વત્પ્રસાદતઃ ।
અપકીર્તિભયાત્કાંતે શ્રાદ્ધકર્મકૃતં ગૃહે
અસ્મિઞ્છ્રાદ્ધે મમ શ્રદ્ધા સ્વલ્પાપિ ન હિ ગમ્યતે ।
ત્વં મે જપસ્તપસ્ત્વં મે ત્વં મે નીતિશ્ચ સુન્દરિ
ત્વામેકામેવ સંસારે સર્વભાવેન સુન્દરિ ।
પ્રપન્નોઽસિ સદાઽહં તે આજ્ઞાપય કરોમિ કિમ્
સુમધ્યમોવાચ-
ત્વયા પુત્રેણ તાતસ્તુ પુત્રહીન ઇવાભવત્ ।
પિતૃશ્રાદ્ધદિનેઽપિ ત્વં મૈથુનં કર્ત્તુમિચ્છસિ
દુર્મતે મૈથુનં યસ્તુ કુરુતે પિતૃવાસરે ।
રેતોભોજિન એવ સ્યુઃ પિતરસ્તસ્ય સોઽપિ ચ
કુરુતે મૈથુનં મૂઢો મોહાત્પિતૃદિને યદિ ।
તચ્છ્રાદ્ધં રાક્ષસગ્રાહ્યં ભવેન્નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ
મય્યદ્ધા ગદિતં યત્તે યથા સ્નેહેન માનસમ્ ।
તથા યદિ ભવેદ્વિષ્ણૌ તદા પ્રાપ્નોતિ કિં નહિ
યમદંડાંતરસ્થાયિ જીવિતં ચ શરીરિણામ્ ।
તથાપિ પાતકં મૂઢ કુરુષે નિર્ભયઃ સદા
જલબુદ્બુદવન્મૂઢઃ ક્ષણવિધ્વંસિ જીવિતમ્ ।
કિમર્થં શાશ્વતધિયા કુરુષેચ્છુરિતં સદા
લલાટે લિખિતં યસ્ય મૃત્યુરિત્યક્ષરદ્વયમ્ ।
સ કથં કુરુતે પાપં સમસ્તક્લેશદાયકમ્
અહો માયા મહાવિષ્ણોરેકા બલવતી ક્ષિતૌ ।
યતઃ પાપં પ્રકુર્વાણઃ સતતં હર્ષિતો દ્વિજ
સ્થાનં પાપાય મે દેહિ નિજદેહે દુરાશ્રયે ।
દહત્યાશ્રમમેધો હિ વીતિહોત્ર ઇવ જ્વલન્
વ્યાસ ઉવાચ-
દૈવપ્રેરિતપાપાચ્ચ તયેત્યુક્તં સુવેશ્યયા ।
મનસા ચિંતયામાસ બ્રાહ્મણઃ કૃતપાતકઃ
ધિગ્ધિઙ્માં ચ મહાપાપં મૂઢં પાતકિનાં વરમ્ ।
વેશ્યાયા એવ તજ્જ્ઞાનં તન્મે નાસ્તિ દુરાત્મનઃ
બ્રાહ્મણસ્ય કુલે શુદ્ધે જન્મ સંપ્રાપ્ય વૈ મયા ।
આત્મઘાતકરં પાપં નિત્યમેવ કૃતં મહત્
જાતો યદા ધ્રુવો મૃત્યુર્મૃતે સ્વામી યદા યમઃ ।
અવિવેકતયા પાપં કથં તર્હિ કરોમ્યહમ્
જપસ્તપસ્તથા હોમો વેદાધ્યયનમેવ ચ ।
વિપ્રાચારોઽતિથેઃ પૂજા ગુરુભક્તિર્દ્વિજાર્ચનમ્
પિતૃયજ્ઞાદિકં કર્મ પૂજા ચ કમલાપતેઃ ।
મયા ન ચક્રે કસ્માદ્વૈ ભવિષ્યત્યુત્તમા ગતિઃ
માર્કંડેયં મહાત્માનં સર્વધર્મવિદાં વરમ્ ।
તુષ્ટાવ સ દ્વિજો વાચા પ્રણમ્ય ભુવિ દણ્ડવત્
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
નમસ્તુભ્યં દ્વિજશ્રેષ્ઠ દીર્ઘજીવનમોઽસ્તુતે ।
નારાયણસ્વરૂપાય નમસ્તુભ્યં મહાત્મને
નમો મૃકણ્ડપુત્રાય સર્વલોકહિતૈષિણે ।
જ્ઞાનાર્ણવાય વૈ તુભ્યં નિર્વિકારાય વૈ નમઃ
સ્તુતસ્તેનેતિ વિપ્રેણ માર્કંડેયો મહાતપાઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થપારગઃ
માર્કંડેય ઉવાચ-।
તવ ભક્ત્યાઽતિતુષ્ટોઽસ્મિ મહાભાગ વરં વૃણુ ।
તવાભિલષિતં સદ્યઃ સાધયિષ્યામિ નાન્યથા
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
અહં પાપાત્મનાં શ્રેષ્ઠો દ્વિજાચારવિવર્જિતઃ ।
પરહિંસાન્વિતો નિત્યં પરસ્ત્રીનિરતઃ સદા
મયા મૂઢેન વિપ્રેન્દ્ર સદા પાપં કૃતં મહત્ ।
નામુત્રાપિ કૃતં પુણ્યં કદાચિદપિ સાદરમ્
સંસારસાગરે ઘોરે દુઃખદેઽત્યંત ભૈરવે ।
કથં ભવતિ નિસ્તારો મહાપાતકિનો મમ
માર્કંડેય ઉવાચ-
કૃતપાપોઽપિ વિપ્રેન્દ્ર ત્વં હિ પુણ્યાત્મનાં વરઃ ।
યતો બુદ્ધિરિયં જાતા ત્વયિ સંસારદુર્લ્લભા
પુણ્યાત્મનાં પુણ્યદૃષ્ટિર્વર્ધતે પ્રતિવાસરમ્ ।
પાપાત્મનાં પાપદૃષ્ટિર્વર્દ્ધતે તુ દિનેદિને ૫૦
પાપત્મનાપિ ભવતા પાપદૃષ્ટિર્નિવાર્યતે ।
અતસ્તુભ્યં જગન્નાથઃ પ્રસન્ન ઇવ લક્ષ્યતે
પાપં કૃત્વાપિ યો મર્ત્યઃ પાપાદ્ભૂયો નિવર્તતે ।
તમુત્તરં નરં પ્રાહુઃ પૂર્વજન્માર્ચિતાચ્યુતમ્
નિજભક્તં મહાવિષ્ણુર્દૃષ્ટ્વા પાપરતં પ્રભુઃ ।
દદાતિ વિપુલાં બુદ્ધિં યથા ભવતિ સદ્ગતિઃ
અતસ્ત્વં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ પ્રતિજન્માચ્યુતાર્ચકઃ ।
અચિરેણૈવ ભદ્રં તે ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
યદ્યત્પૃષ્ટં ત્વયા વિપ્ર મત્તઃ શ્રોષ્યસિ તં નહિ ।
યતો નિત્યક્રિયાકાલો મમ સંપ્રતિ વર્તતે
દાંતોનામ દ્વિજઃ કશ્ચિદસ્તિ સર્વાર્થતત્વવિત્ ।
કથયિષ્યતિ તત્સર્વં સ ચ તસ્યાશ્રમં વ્રજ
તેનોપદિષ્ટોઽસૌ વિપ્રો માર્કંડેયેન ધીમતા ।
દાંતાશ્રમં યયૌ ક્ષિપ્રં પવિત્રમતિસુન્દરમ્
અશ્વત્થૈશ્ચંપકૈશ્ચૈવ બકુલૈઃ પ્રિયકૈસ્તથા ।
અન્યૈશ્ચ પુષ્પિતૈર્વૃક્ષૈઃ શોભિતં સુમનોહરમ્
પ્રફુલ્લકુસુમામોદં પરિવ્યાપ્તદિગંતરમ્ ।
ગુઞ્જદ્ભ્રમરસંઘાતં ફલશબ્દાતિશબ્દિતમ્
મન્દંમન્દં વહદ્વાયુશીતલં ચૈવ વારિ ચ ।
શતશ્વાપદસંકીર્ણં શિષ્યોપશિષ્યસંકુલમ્
તસ્યાશ્રમં તતો વિપ્રઃ પ્રવિશ્યાતિમનોહરમ્ ।
દદર્શ દાંતં તત્વજ્ઞં સર્વશિષ્યગણૈર્વૃતમ્
સ્તુત્વા તં બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ દાંતં નારાયણાત્મકમ્ ।
વવંદે ચરણૌ તસ્ય શિરસા સ દ્વિજોત્તમઃ
દાંત ઉવાચ-
કસ્ત્વં ભદ્ર સમાયાતઃ કિમસ્ત્યત્ર પ્રયોજનમ્ ।
બ્રૂહિ તત્ત્વં તુ માં સ્તૌષિ હેતુના કેન સાંપ્રતમ્
ભદ્રતનુરુવાચ-।
બ્રાહ્મણોઽહં મહાભાગ બ્રાહ્મણાચારવર્જિતઃ ।
નામ્ના ભદ્રતનુઃ ખ્યાતો વિહિતાખિલપાતકઃ
સંસારપાપવિચ્છેદઃ કથં મે પાપિનો ભવેત્ ।
એતન્મે કથય બ્રહ્મન્યતસ્ત્વં સર્વતત્વવિત્
દાંત ઉવાચ-
શૃણુ વિપ્ર પરં ગુહ્યં તવસ્નેહાન્મયોચ્યતે ।
યેન સંસારપાશસ્ય વિચ્છેદો ભવતે નૃણામ્
ત્યજ પાખંડસંસર્ગં સંગં ભજ સતાં સદા ।
કામં ક્રોધં ચ મોહં ચ લોભં ચ દર્પમત્સરૌ
અસત્યં પરહિસાં ચ ત્યજ યત્નાદપિ દ્વિજ ।
સ્મરન્નામાનિ સતતં મહાવિષ્ણોર્મહાત્મનઃ
સંમાર્જનં દ્વિજશ્રેષ્ઠ તથોપલેપનં પુનઃ ।
માર્ગશોભાં ચ દીપં ચ કેશવાયતને કુરુ
કુરુ બ્રાહ્મણસેવાં ચ જ્ઞાતિસેવાં ચ સર્વદા ।
કુર્વન્ન તોયદાનં ચ નિત્યં પંચમહાધ્વરાન્
કથાં શૃણુ હરેર્મંત્રં જપ ત્વં દ્વાદશાક્ષરમ્ ।
કર્માણ્યેતાનિ સવાણિ કુર્વતસ્તવ સત્તમ
ભવિષ્યત્યુત્તમં જ્ઞાનં જ્ઞાનાન્મોક્ષમવાપ્સ્યસિ
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
યાન્યેતાનિ ત્વયા બ્રહ્મન્પ્રોક્તાનિ શુભદાનિ વૈ ।
તેષાં વિવરણં બ્રૂહિ કિં મોહો દંભમત્સરૌ
કિમસત્યં ચ કા હિંસા દયાશાંતિર્દમશ્ચ કઃ ।
સમદૃષ્ટિશ્ચ કા પ્રોક્તા કા પૂજા કમલાપતેઃ
અહોરાત્રશ્ચ કઃ પ્રોક્તઃ કિં વિષ્ણુસ્મરણં તથા ।
કે વા પંચમહાયજ્ઞાઃ કો મંત્રો દ્વાદશાક્ષરઃ
એષાં વિવરણં સર્વં બ્રૂહિ બ્રાહ્મણસત્તમ ।
તથા તવ પ્રસાદેન પ્રાપ્નોમિ પરમં પદમ્
દાંત ઉવાચ-।
યે વેદસંમતં કાર્યં ત્યક્ત્વાન્યત્કર્મ કુર્વતે ।
નિજાચારવિહીના યે પાખંડાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ
નિજાચારગ્રાહિણો યે કુર્વતે વેદસંમતમ્ ।
પાપાભિલાષરહિતાઃ સજ્જનાસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ
યોઽભિલાષઃ સદા સ્ત્રીષુ વિભવોપાર્જનાદિષુ ।
વર્ત્તતે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ સ કામ ઇતિ કથ્યતે
સમાકર્ણ્યાત્મનો નિન્દાં યસ્તાપો હૃદિ જાયતે ।
સ ક્રોધ ઇતિ વિજ્ઞેયઃ સર્વધર્માવઘાતકઃ
પરવિત્તાદિકં દૃષ્ટ્વા નેતું યો હૃદિ જાયતે ।
અભિલાષો દ્વિજશ્રેષ્ઠ સ લોભ ઇતિ કીર્તિતઃ
મમ માતા મમ પિતા મમેયં ગૃહિણી ગૃહમ્ ।
એતદન્યન્મમત્વં હિ સ મોહ ઇતિ કીર્તિતઃ
અહં મહાત્મા ધનવાન્ન તુલ્યઃ કોઽપિ ભૂતલે ।
ઇદં યજ્જાયતે ચિત્તે મદઃ પ્રોક્તઃ સ કોવિદૈઃ
નિંદંતિ માં સદા લોકા ધિગસ્તુ મમ જીવનમ્ ।
ઇત્યાત્માનં વદેદ્યસ્તુ ધિક્કારઃ સ ચ મત્સરઃ
યથાર્થકથનં યચ્ચ સર્વલોકસુખપ્રદમ્ ।
તત્સત્યમિતિ વિજ્ઞેયમસત્યં તદ્વિપર્યયમ્
ઐશ્વર્યં દારપુત્રાદ્યા યાન્ત્યમુષ્યકદા ક્ષયમ્ ।
ઇતિ યા જાયતે ચિત્તે સા હિંસા પરિકીર્તિતા
યત્નાદપિ પરક્લેશં હર્તું યદ્ધૃદિ જાયતે ।
ઇચ્છાભૂમિર્દ્વિજશ્રેષ્ઠ સા દયા પરિકીર્તિતા
યા તુષ્ટિર્જાયતે ચિત્તે શાન્તિઃ સા ગદ્યતે બુધૈઃ ।
કુત્સિતાત્કર્મણોઽન્યત્ર યચ્ચિત્તાવિનિવારણમ્
સંકીર્તિતો દમઃ પ્રાજ્ઞૈઃ સંમતસ્તત્વદર્શિભિઃ ।
દુઃખે સુખે ચ વિપ્રેન્દ્ર યા તુષ્ટિર્વર્તસે સદા
તથા શત્રૌ ચ મિત્રે ચ સમદૃષ્ટિર્હિ સા સ્મૃતા ।
નૈવેદ્યગંધપુષ્પાદ્યૈઃ શ્રદ્ધયા પુરુષો હરેઃ
યોઽર્ચનં કુરુતે વિપ્ર સા પૂજા પરિકીર્તિતા ।
મધ્યાહ્ને ચૈવ રાત્રૌ ચ લંઘનં યદ્વિધીયતે
તદ્વિજ્ઞેયમહોરાત્રં પૂર્વાપરદિનાશનમ્ ।
આત્મનઃ કેશવસ્યાપિ દ્વયોરપિ ચ સત્તમ
યદેકીકરણં તચ્ચ વિષ્ણુસ્મરણમુચ્યતે ।
બ્રહ્મયજ્ઞો નૃયજ્ઞશ્ચ દેવયજ્ઞશ્ચ સત્તમ
પિતૃયજ્ઞો ભૂતયજ્ઞઃ પંચયજ્ઞાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
નમો ભગવતે વાસુદેવાયોઙ્કારપૂર્વકમ્
મહામંત્રમિમં પ્રાહુસ્તત્વજ્ઞા દ્વાદશાક્ષરમ્ ।
ઇતિ તે કથિતં સર્વં પૃષ્ટં બ્રાહ્મણસત્તમ
યજ્જ્ઞાત્વા માનવાઃ સર્વે લભંતે જ્ઞાનમુત્તમમ્ ।
તતઃ પ્રતિદિનં વિપ્ર નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્
પઠિત્વા કમલાભર્તુર્દુર્લ્લભં મોક્ષમાપ્સ્યસિ ।
ભદ્રતનુરુવાચ-
બ્રૂહિ લક્ષ્મીપતેર્વિષ્ણોર્નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્
દાંત ઉવાચ-
શૃણુ વિપ્ર પ્રવક્ષ્યામિ નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
સહસ્રનામ ચાકૃષ્ય સારં વિષ્ણોઃ પરાત્મનઃ
અષ્ટોત્તરશતં નામ્નાં મહાપાતકનાશનમ્ ।
પઠિતવ્યં યથા ધ્યાત્વા શૃણુ ધ્યાનં મયોચ્યતે
અતસીકુસુમાકારં પ્રફુલ્લકમલેક્ષણમ્ ।
ગવાંચરણધૂલીભિર્ભૂષિતાખિલવિગ્રહમ્ ૧૦૦
ગોપુચ્છવાલપાશેન મંડિતોત્તમમસ્તકમ્ ।
વંશીધ્વનિપરિન્યસ્તરુચિરૌષ્ઠપુટં પ્રભુમ્
ગોગોષ્ઠવાસિભિઃ સ્નિગ્ધૈઃ શિશુભિઃ પરિવારિતમ્ ।
પીતાંબરં સ્મરમુખં ધ્યાયેત્કૃષ્ણાસ્યમુત્તમમ્
ૐનમોઽસ્ય કૃષ્ણાષ્ટોત્તરશતનામ્નાં વેદવ્યાસઋષિરનુષ્ટુપ્છંદઃ ।
શ્રીકૃષ્ણો દેવતા શ્રીકૃષ્ણપ્રીત્યર્થે જપે વિનિયોગઃ
નમઃ કૃષ્ણઃ કેશવશ્ચ કેશિશત્રુઃ સનાતનઃ ।
કંસારિર્ધેનુકારિશ્ચ શિશુપાલરિપુઃ પ્રભુઃ
દેવકીનન્દનઃ શૌરિઃ પુણ્ડરીકનિભેક્ષણઃ ।
દામોદરો જગન્નાથો જગત્કર્તા જગન્મયઃ
નારાયણો બલિધ્વંસી વામનોઽદિતિનન્દનઃ ।
વિષ્ણુર્યદુકુલશ્રેષ્ઠો વાસુદેવો વસુપ્રદઃ
અનંતઃ કૈટભારિશ્ચ મલ્લજિન્નરકાંતકઃ ।
અચ્યુતઃ શ્રીધરઃ શ્રીમાઞ્છ્રીપતિઃ પુરુષોત્તમઃ
ગોવિન્દો વનમાલી ચ હૃષીકેશોઽખિલાર્તિહા ।
નૃસિંહો દૈત્યશત્રુશ્ચ મત્સ્યદેવો જગન્મયઃ
ભૂમિધારી મહાકૂર્મો વરાહઃ પૃથિવીપતિઃ ।
વૈકુણ્ઠઃ પીતવાસાશ્ચ ચક્રપાણિર્ગદાધરઃ
શંખભૃત્પદ્મપાણિશ્ચ નન્દકી ગરુડધ્વજઃ ।
ચતુર્ભુજો મહાસત્વો મહાબુદ્ધિર્મહાભુજઃ
મહોત્સવો મહાતેજા મહાબાહુપ્રિયઃ પ્રભુઃ ।
વિષ્વક્સેનશ્ચ શાર્ઙ્ગી ચ પદ્મનાભો જનાર્દનઃ
તુલસી વલ્લભોઽપારઃ પરેશઃ પરમેશ્વરઃ ।
પરમક્લેશહારી ચ પરત્ર સુખદઃ પરઃ
હૃદયસ્થોંઽબરસ્થો યો મોહદો મોહનાશનઃ ।
સમસ્તપાતકધ્વંસી મહાબલબલાંતકઃ
રુક્મિણીરમણો રુક્મિપ્રતિજ્ઞાખણ્ડનો મહાન્ ।
દામબદ્ધઃ ક્લેશહારી ગોવર્દ્ધનધરો હરિઃ
પૂતનારિર્મુષ્ટિકારિર્યમલાર્જુનભઞ્જનઃ ।
ઉપેન્દ્રો વિશ્વમૂર્તિશ્ચ વ્યોમપાદઃ સનાતનઃ
પરમાત્મા પરબ્રહ્મ પ્રણતાર્તિવિનાશનઃ ।
ત્રિવિક્રમો મહામાયો યોગવિદ્વિષ્ટરશ્રવાઃ
શ્રીનિધિઃ શ્રીનિવાસશ્ચ યજ્ઞભોક્તા સુખપ્રદઃ ।
યજ્ઞેશ્વરો રાવણારિઃ પ્રલંબઘ્નોઽક્ષયોઽવ્યયઃ
સહસ્રનામ્નાં ચૈતત્તે નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
વિષ્ણુપ્રીતિકરં સર્વં સર્વપાપવિનાશનમ્
દુઃસ્વપ્નનાશનં ચૈવ ગ્રહપીડાવિનાશનમ્ ।
સર્વરોગક્ષયકરં પરમૈશ્વર્યદં તથા
સર્વોપદ્રવવિધ્વંસિ સર્વકર્મફલપ્રદમ્ ।
મયા પ્રોક્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠ વૈષ્ણવપ્રીતિહેતવે
ત્રિસંધ્યં યઃ પઠેન્નિત્યં ભક્તિતઃ પુરતો હરેઃ ।
શતમષ્ટોત્તરશતં નામ્નાં તુષ્ટઃ સદા હરિઃ
શ્રાદ્ધે ચ યઃપઠેદેતદ્ભક્તિમાન્વૈષ્ણવો જનઃ ।
સંતુષ્ટાઃ પિતરસ્તસ્ય પ્રયાંતિ પરમં પદમ્
યજ્ઞકાલે પઠેદ્યસ્તુ દેવતારાધને તથા ।
દાનકાલે ચ યાત્રાયાં સ વૈ તત્ફલમાપ્નુયાત્
અપુત્રો લભતે પુત્રં ધનાર્થી લભતે ધનમ્ ।
વિદ્યાર્થી લભતે વિદ્યાં સ્તવસ્યાસ્ય પ્રકીર્તનાત્
યે પઠંતિ હરેર્ભક્ત્યા નામ્નામષ્ટોત્તરં શતમ્ ।
નાશુભં વિદ્યતે તેષાં કદાચિદપિ ભૂતલે
દાંત ઉવાચ-
ગચ્છ બ્રાહ્મણ ભદ્રં તે પ્રોક્તેન વિધિના મયા ।
સમારાધ્ય હરિં ભક્ત્યા પરમં ક્ષેમમાપ્સ્યસિ
એવં પ્રબોધિતસ્તેન દાંતેન પરમાર્થિના ।
તસ્મિન્ક્ષેત્રવરે પુણ્યે હરિપૂજાપરોઽભવત્
નિત્યં તુ ભક્ત્યા વિપ્રોઽસૌ પંચાહાનિ ચ જૈમિને ।
દાંતપ્રોક્તેન વિધિના ચકાર હરિપૂજનમ્
જ્ઞાત્વા ભક્તિં હરિસ્તસ્ય સુદૃઢાં કરુણામયઃ ।
આવિર્બભૂવ સહસા કોટિસૂર્યૈવાંશુમાન્
તં દૃષ્ટ્વા જગતામીશં કમલાપ્રિયમચ્યુતમ્ ।
વવંદે શિરસા વિપ્રસ્તત્પાદકમલદ્વયે
અથાસૌ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો હર્ષનિર્ભરમાનસઃ ।
કૃતાઞ્જલિર્જગન્નાથમસ્તૌષીત્કમલાપતિમ્
દૃષ્ટિં હરે દુરિતગામપિ મે કૃપાલાં ભક્તિં નિજાં પ્રતિ વિભો શુભદામનૈષીઃ ।
તસ્માદહં વિહિતવિસ્તરપાતકોઽપિ ગ્રામ્યસ્ત્વયાકારિ પુમાનિવાદ્ય
રુષ્ટે ત્વયિ ત્રિદશવંદિતપાદયુગ્મે દૃષ્ટિઃ પ્રયાતિ દુરિતં ખલુ માનવસ્ય ।
તુષ્ટે ચ યાતિ સુકૃતં પ્રતિ સૈવ દૃષ્ટિર્જ્ઞાતં મયૈવ પરમેશ્વર કેવલં ચ
ત્વાં વચ્મિ નાથ ભવતઃ સ્મરણં પ્રભાવં યસ્માદ્વ્રજામિ નિખિલાર્જિતપાતકોઽપિ ।
સ્થાનં જગામ પરમં ત્રિદશૈકલભ્યમારુહ્ય શુદ્ધકનકચ્છુરિતં વિમાનમ્
ત્વત્પાદપદ્મસલિલસ્ય સદાગુણાઢ્યો વ્યાધઃ સ વેત્તિ કનિકઃ કૃતસર્વપાપઃ ।
ત્વદ્વેશ્મમાર્જનફલં જગદેકનાથ યજ્ઞધ્વજઃ ક્ષિતિપતિઃ સુરવંદિતશ્ચ
વેશ્મોપલેપનફલં ભવતો મુરારે સૃષ્ટિસ્થિતિપ્રલયકારણ ઈશ્વરસ્ય ।
જાનાતિ પન્નગ રિપુધ્વજ યજ્ઞમાલી ભ્રાતા ચ તસ્ય કૃતપાપભયઃ સુમાલી
હરિં પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભવંતં યત્ફલં ભવેત્ ।
ધર્મ એવ સ જાનાતિ નાન્યઃ કશ્ચિજ્જગત્ત્રયે
તવ ચિત્તં દયાં નાથ ગદિતું ભુવિ કઃ ક્ષમઃ ।
ત્વાં વિદ્ધ્વાપિ શરૈર્વ્યાધો જગામ પરમં પદમ્
નિંદિત્વાપિ જગન્નાથ ભવંતં ત્રિદશેશ્વરમ્ ।
શિશુપાલો યયૌ મોક્ષં તવ ભક્તસ્ય કા કથા
બ્રહ્મરૂપેણ યેનાસૌ ત્વયા સૃષ્ટમિદં જગત્ ।
ત્વયિ તસ્મિન્મહાવિષ્ણો રમતાં મમ માનસમ્
સર્વો વિષ્ણો ત્વયાનેન ક્રિયતે જગતઃ ક્ષયઃ ।
રુદ્ર રૂપેણ સંસારે તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
યસ્માદલ્પતમં નાસ્તિ યસ્માન્નાસ્તિ મહત્તમમ્ ।
યેન વ્યાપ્તં જગત્સર્વં ત્વયા તસ્મૈ નમોઽસ્તુ તે
નેત્રાભ્યાં યસ્યદેવસ્ય સૂર્યોઽજનિ દિવાકરઃ ।
મુખાદગ્નિશ્ચ જાયેત તવ તસ્મૈ નમોઽસ્તુ તે
યસ્ય શ્રોત્રાદ્વાયવોઽપિ જાતાઃ પ્રાણાશ્ચ કેશવ ।
તવ તસ્મૈ સુરશ્રેષ્ઠ નમોઽસ્તુ મમ સર્વદા
લક્ષ્મીર્યસ્ય સદા ક્રોડે શ્યામાઙ્ગસ્ય સુનિર્વૃતા ।
સૌદામિનીવ મેઘસ્ય તવ તસ્મૈ નમોઽસ્તુ તે
ગંતું મહિમ્નાં સીમાનં બ્રહ્માદ્યા અપિ નિર્જરાઃ ।
ન શક્નુવંતિ વૈ યસ્ય તવ તસ્મૈ નમોઽસ્તુ તે
ધર્માણાં સ્થાપનાર્થાય વિનાશાય ચ પાપિનામ્ ।
યુગેયુગે યઃ પ્રભવેત્તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
માયયા મોહિતં યેન જગદેતન્મહાત્મના ।
ક્ષિણોતિ માયયા શંભુર્યસ્તસ્મૈ તે નમોઽસ્તુ મે
ભક્તિમાત્રેણ યસ્તુષ્ટો ન ધનૈર્ન સ્તવૈસ્તથા ।
ન દાનૈર્ન તપોભિશ્ચ તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
ગવાં ચ બ્રાહ્મણાનાં ચ સાધૂનાં ચ હિતં તથા ।
કૃપાં ચ કુરુતે યસ્તુ તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે ૧૫૦
અનાથાનાં ચ બંધૂનાં યોગિનાં દુઃખિનાં તથા ।
દુઃખં હરતિ યો દેવસ્તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
મનુષ્યેષુ ચ દેવેષુ ગજેષુ સકલેષુ ચ ।
વર્તતે યઃ સમત્વેન તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
યસ્મિંસ્તુષ્ટે પર્વતોઽપિ સદ્ય એવ તૃણાયતે ।
શૈલીયતે તૃણં રુષ્ટે તસ્મૈ તુભ્યં નમોઽસ્તુ મે
પુણ્યાનાં ચ યથા પુણ્યે નિજે પુત્રે યથા પિતુઃ ।
યથા પત્યૌ સતીનાં ચ તથા ત્વયિ મમાસ્તુ વૈ
યૂનાં ચિત્તં યથા સ્ત્રીષુ લુબ્ધાનાં ચ યથા ધને ।
ક્ષુધિતાનાં યથા ચાન્ને તથા ત્વયિ મમાસ્તુ વૈ
ઘર્માર્તાનાં યથા ચન્દ્રે શીતાર્તાનાં રવાવિતિ ।
તૃષાર્તાનાં યથા તોયે તથા ત્વયિ મમાસ્તુ વૈ
યન્મયા બુદ્ધિહીનેન ગુરુસ્ત્રીગમનં કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અવધ્યાનાં વધો યસ્તુ માયામોહવતા કૃતઃ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતંપશ્યતો મમ
અપેયપાનં ચ મયા વિહિતં પરમેશ્વર ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવં તં પશ્યતો મમ
અપ્સુયોનૌ તથા તોયે યદ્રેતઃ સેચનં કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
ભ્રૂણહત્યા કૃતા યા ચ રેતસાં સેચનં ભુવિ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
વિશ્વાસઘાતકં યઞ્ચ અજ્ઞાત્વા મા યયા કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અસત્યવચનં યચ્ચ મયા પ્રોક્તં ક્ષણે ક્ષણે ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતોમમ
સતાં નિંદા કૃતા યા ચ પરહિંસા ચ સર્વદા ।
તત્પાતકં ક્ષયંયાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
શ્લેષ્મા ચ કફકં ચૈવ યદ્વક્ત્રે ચ મયા કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
વનસ્પતિગતે સોમે યત્કૃતં તરુઘાતનમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
પથિ દેવાલયે ગોષ્ઠે મૂલમંત્રં ચ યત્કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અભક્તિર્વિતતા યા ચ પિતુર્માતુશ્ચ કેશવ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
સ્નાનાર્થં ભોજનાર્થં ચ ગચ્છન્યસ્તુ નિવારિતઃ ।
તત્પાતકંક્ષયંયાતુભવંતંપશ્યતોમમ
એકાદશ્યાંસુરશ્રેષ્ઠયન્મયાભોજનંકૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અતિથિર્ગૃહમાગચ્છન્પૂજિતો ન મયા પ્રભો ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
દ્વાદશ્યાં ચ દશમ્યાં ચ કૃતં યચ્ચ દ્વિભોજનમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
નિવારણં કૃતં યચ્ચ પાનાર્થં ધાવતી ગવામ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અસમાપ્ય પરિત્યક્તં વ્રતમારભ્ય યન્મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
કૂટસાક્ષ્યં નિરુક્તં યન્મિત્રવાત્સલ્યતો મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
ઋતુકાલાભિગમનં નિજપત્ન્યાં કૃતં ન યત્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અસંસ્કૃતે ગૃહે યચ્ચ ભોજનં વિહિતં મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
ગ્રામયાચકવૃત્તિશ્ચ યા મયા નૃહરે કૃતા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
દણ્ડ્યમાને મયા ભૂપે પ્રભુત્વં યત્કૃતં પ્રભો ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
પૌરાણિકકથામધ્યે યો વિઘ્નો વિહિતો મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
આદરેણ મયા યા ચ પરપાકકથા શ્રુતા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
અશ્વત્થચ્છેદનં યચ્ચ ધાત્ર્યાશ્ચ ચ્છેદનં કૃતમ્ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
દધિદુગ્ધઘૃતાનાં ચ વિક્રયો યઃ કૃતો મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
આશાં દત્વા પરેભ્યશ્ચ કૃતા સા નિષ્ફલા મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
દ્વિજાશ્ચ યાચકાશ્ચૈવ કોપદૃષ્ટ્યા મયેક્ષિતાઃ ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
જીવનોપાયદાતારઃ કોપાન્નિર્ભર્ત્સિતા મયા ।
તત્પાતકં ક્ષયં યાતુ ભવંતં પશ્યતો મમ
બહુનાત્ર કિમુક્તેન બહુજન્માર્જિતાનિ ચ ।
ક્ષયં ગતાનિ પાપાનિ ભવંતં પશ્યતો મમ
કૃતાર્થોઽસ્મિ કૃતાર્થોઽસ્મિ કૃતાર્થોઽસ્મિ ન સંશયઃ ।
નમસ્તુભ્યં નમસ્તુભ્યં નમસ્તુભ્યં જગત્પતે
ઇત્યુક્ત્વાઽસૌ દ્વિજો ભક્ત્યા પુલકાંચિતવિગ્રહઃ ।
પપાત જૈમિને વિષ્ણોશ્ચારુપાદાંબુજદ્વયે
શ્રીભગવાનુવાચ-
ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ તે વિપ્ર તુષ્ટોઽસ્મિ તવ ભક્તિતઃ ।
કિંતેઽભિલષિતં બ્રૂહિ તત્તે દાસ્યામ્યહં ધ્રુવમ્
ભદ્રતનુરુવાચ-
પરમેશ્વરગોવિન્દ દયાલો પરમાચ્યુત ।
યત્સંપ્રતિ મયા પ્રાપ્તં તત્કેન ભુવિ લભ્યતે
તથાપ્યેકં વરં યાચે મુરારે તવ સન્નિધૌ ।
જન્મજન્મનિમે ભક્તિસ્ત્વય્યસ્તુ સુદૃઢા પ્રભો
મયા કૃતમિદં સ્તોત્રં યઃ પઠેદ્ભક્તિતો નરઃ ।
તસ્યાભિલષિતં સર્વં પ્રસન્નસ્ત્વં પ્રદાસ્યસિ
શ્રીભગવાનુવાચ-
દત્તોઽયં તે વરઃ કોઽપિ વિપ્ર નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ ।
કિંતુ ત્વયા સહ પ્રાજ્ઞ સખ્યં કર્તું મયેષ્યતે
ન મે સેવકયોગ્યાસ્તે ભવાનહમિહ દ્વિજ ।
અતઃ સખ્યં પ્રવિવૃતં ત્વયા સહ મયાધુના
વ્યાસ ઉવાચ-
તતો નારાયણો દેવો દયાલુર્ભક્તવત્સલઃ ।
ચકાર જૈમિને સખ્યં તેન પુણ્યાત્મના સહ
નિજકણ્ઠગતાં માલાં દદૌ તસ્મૈ મુદા હરિઃ ।
સોઽપિ વિપ્રો દદૌ ભક્ત્યા હરેસ્તુલસિકાસ્રજમ્
પ્રસાર્ય ચતુરો બાહૂંસ્તમાલિંગિતવાન્હરિઃ ।
સ વિપ્રોઽપિ મુદા વિષ્ણું તમાલિંગિતવાન્પ્રભુઃ
ઇત્થં કૃત્વા હરિઃ સખ્યં તેનાગ્રજન્મના સહ ।
ભક્તિગ્રાહી દયાલુઃ સ તત્રૈવાંતરધીયત
તતઃ પ્રતિદિનં તત્ર ક્ષેત્રે ચ પુરુષોત્તમે ।
આરેભે કંદુકક્રીડાં હરિસ્તેનાગ્રજન્મના ૨૦૦
કદાચિદ્દુર્બલં દૃષ્ટ્વા તં વિપ્રં કરુણામયઃ ।
ઉવાચ વાચં વિપ્રર્ષેમિત્રવાત્સલ્યતો હરિઃ
શ્રીભગવાનુવાચ-
સખે કથં દુર્બલસ્ત્વં હૃતં કેન ધનં તવ ।
હૃદિ કા વા ચ તે ચિન્તા સખે તદ્વક્તુમર્હસિ
ભદ્રતનુરુવાચ-
ત્વત્પ્રીતયે જગન્નાથ નિત્યમેવ મયા તપઃ ।
ક્રિયતે તેન મે ગાત્રં યાતિ દુર્બલતાં પ્રભો
શ્રીભગવાનુવાચ-
યથા ત્વયિ પ્રસન્નોઽસ્મિ કસ્મિંશ્ચ ન તથા સખે ।
કાયક્લેશં પુનઃ કસ્માત્કરોષિ દ્વિજસત્તમ
દુર્બલં ત્વાં સમાલોક્ય હૃદિ મે જાયતે વ્યથા ।
કાયક્લેશમતઃ સર્વં જહીહિ દ્વિજસત્તમ
નિજોત્તરીયૈર્નિજવસ્ત્રભૂષણ્સુચારુચામીકરકુડ્મલાભ્યામ્ ।
સ્વહસ્તરાજદ્વલયૈશ્ચ વિપ્રઃ સ્વયં સુરેશેન ચ મંડિતોઽસૌ
કિરીટમાનીય નિજાલ્લલાટાત્પાદાચ્ચ પાદાંગદયુગ્મમીશઃ ।
સુવર્ણહારં નિજકંઠદેશાત્તસ્મૈ દદૌ વિપ્રવરાય કૃષ્ણઃ
તૈર્ભૂષણૈઃ શ્રીહરિણા પ્રદત્તૈર્વિભૂષિતોઽયં સુકૃતી દ્વિજન્મા ।
ક્રીડેત્સદા કંદુકકેલિવેત્તા કૃષ્ણેન કૃષ્ણાંબુજસુંદરેણ
તમેકદા ભૂષણભૂષિતાડ્ગં તાંબૂલરાગારુચિરોષ્ઠયુગ્મમ્ ।
દિવ્યાંબરં ચારુતરોત્તરીયં સ્મેરાનનં તત્ર દદર્શ દાંતઃ
દાંત ઉવાચ-
ભદ્ર ભદ્રતનોઽદ્યાપિ પાપદૃષ્ટિં ન મુંચસિ ।
દૃષ્ટ્વાપિ ભવતઃ કાર્યં નિંદિતં સકલૈર્જનૈઃ
શિષ્યઃ કૃતસ્ત્વં યસ્માન્મે સર્વમેવ હિ ભૂષણમ્ ।
અહંયુશ્ચાપિ દુઃશીલો નિર્દયઃ પાપતત્પરઃ
ગુરુકીર્તિવિનાશી ચ પંચૈતે શિષ્યપાંસુલાઃ ।
અભક્તો બહુભાષી ચ તથા ચંચલમાનસઃ
પરોક્ષગુરુનિંદાકૃત્પ્રોક્તાઃ શિષ્યાધમા ઇમે ।
ચરિત્રમુત્તમં જ્ઞાત્વા શિષ્યઃ કાર્યો વિચક્ષણૈઃ
યતો દુર્જનગા વિદ્યા ગુરૂણાં ચાપિ દુઃખદા ।
કીર્તિદાસ્તૈશ્ચ યા વિદ્યા નિરુક્તાસ્તત્વદર્શિભિઃ
તા વૈ દુર્જનગાઃ સદ્યો ગુરોર્ઘ્નંતિ યશસ્તરુમ્ ।
પાપેભ્યઃ પુણ્યકર્માણિ ન રોચંતે કદાપિ ચ
ન રોચતે મક્ષિકાભ્યઃ સુગન્ધિચંદનં યથા ।
યથા મિષ્ટાન્નપાનેન ન હિ તૃપ્યંતિ ગર્દભા
દુર્જના ન હિ તૃપ્યંતિ યથા ધર્મસ્ય ચિંતયા ।
અપકીર્તિભયાલ્લક્ષ્મીર્ધર્મશ્ચ સર્વકામદઃ
કદાચિન્ન ભજેદ્દુષ્ટં ભજેદ્વા ગચ્છતિ ક્ષયમ્ ।
પ્રતિજન્મનિ યા વિદ્યા ભાગ્યેન લભતે પરા
કદાચિલ્લભતે વાપિ તદા ત્વં તરતે વિધિઃ
ભદ્રતનુરુવાચ-
સત્યં બ્રવીષિ વિપ્રર્ષે નાસ્મિ શાસ્ત્રવિશારદઃ ।
મયા શિષ્યેણ તે ક્વાપિ નાપકીર્તિર્ભવિષ્યતિ
ત્વત્પ્રસાદાદ્દિવજશ્રેષ્ઠ સર્વાભિલષિતં મમ ।
સિદ્ધિં પ્રતિગતં યસ્માત્ત્વમેકો ભુવિ દુર્લ્લભઃ
દાંત ઉવાચ-
કિં તેઽભિલષિતં વિપ્ર સિદ્ધિં પ્રતિગતં વદ ।
અચિરેણૈવ તપસાં કથમુદ્યાપનં કૃતમ્
ભદ્રતનુરુવાચ-
સ્વલ્પશ્રમૈરપિ પ્રાપ્તં મયા સંદર્શનં હરેઃ ।
યસ્યાજ્ઞયા ગુરો ત્યક્તં મયા નિત્યક્રિયાદિકમ્
નિજોત્તરીયં વસ્ત્રં ચ સુવર્ણકલશદ્વયમ્ ।
સ્વહસ્તવલયં ચાપિ સ્વલલાટકિરીટકમ્
નિજપાદતુલાકોટિં નિજમુક્તાવલીં દદૌ ।
તથા મે ભગવાન્વિષ્ણુઃ સુપ્રીતો દ્વિજસત્તમ
મયા સહ સ કૃત્વાસ્તે સખ્યં સેવકદુઃખહા ।
કરોમિ કંદુકાક્રીડાં ગુરો તેન સહાનિશમ્
એતન્મે વચનં શ્રુત્વા ગચ્છામિ ન હિ યદ્યપિ ।
પ્રતીત્યા ચ મયા પ્રોક્તં તથાપિ તવ સન્નિધૌ
દાંત ઉવાચ-
સપ્તવર્ષસહસ્રાણિ ભક્ત્યા પરમયા મયા ।
આરાધિતોઽપિ મે વિષ્ણુર્દર્શનં ન દદૌ વિભુઃ
અહો વિષ્ણું સમારાધ્ય પંચાહાન્યેવ સત્તમ ।
ત્વયા સંદર્શનં પ્રાપ્તં દૈવતૈરપિ દુર્લ્લભમ્
ધન્યોઽસિ ત્વં કૃતાર્થોઽસિ સાક્ષાદ્દેવસ્ત્વમુચ્યતે ।
યતસ્ત્વયા સહ સ્વામી પ્રેમ્ણા સખ્યં ચકાર હ
યદા મયિ તવ સ્નેહો વિદ્યતે દ્વિજસત્તમ ।
કથં કથય મે વિપ્ર દુર્લ્લભં વિષ્ણુદર્શનમ્
વ્યાસ ઉવાચ-
ઇત્યુક્તો ગુરુણા વિપ્રો વિપિને નિજમાશ્રમમ્ ।
જગામ વિસ્મિતો ધીમાન્વિષ્ણુભક્તિપરાયણઃ
અથાન્યસ્મિન્દિને ગત્વા કંદુકક્રીડનં કૃતમ્ ।
ઉવાચેતિ જગન્નાથં દયાલું વિનયાન્વિતઃ
ભદ્રતનુરુવાચ-
ગુરુર્હિ મમ દેવેંદ્ર તવ દર્શનમિચ્છતિ ।
કાજ્ઞા તે તિષ્ઠતો બ્રૂહિ દયાલો કમલાપતે
એકાંતભક્તો વિપ્રોઽસૌ તવ પદ્મનિભેક્ષણ ।
અતસ્તસ્મૈ સુરશ્રેષ્ઠ દર્શનં દાતુમર્હસિ
શ્રીભગવાનુવાચ-
અનેકજન્મ વિપ્રેન્દ્ર ભક્ત્યા પરમયા ત્વયા ।
પૂજિતોઽહમતો દત્તં દર્શનં તે મયાઽધુના
કતિચિદ્દિવસાંતેન મામભ્યર્ચ્ય દ્વિજઃ સ ચ ।
માં દ્રષ્ટુમિચ્છતિ પ્રાજ્ઞસ્ત્વદૃશ્યં દૈવતૈરપિ
મમ સોઽપિ મહાભક્તો મત્સપર્યાપરાયણઃ ।
મમ સંદર્શનં તસ્માત્કદાચિદ્દ્વિજ લપ્સ્યતિ
વ્યાસ ઉવાચ-
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સ વિપ્રઃ કમલાપતિમ્ ।
ઇત્યુવાચ પુનર્ભક્ત્યા કેશવં ક્લેશનાશનમ્
ભદ્રતનુરુવાચ-
અનુગ્રહોસ્તિ દેવેશ યદા મયિ જગત્પતે ।
તદા મે સંમુખે દેહિ દર્શનં ભક્તવત્સલ
અયાચત ગુરુર્દેવ તવ દર્શનદક્ષિણામ્ ।
અહો મે ગુરવે દત્વા દર્શનં પાહિ માં પ્રભો
શ્રીભગવાનુવાચ-
યદા નૂનં ત્વયોત્સૃષ્ટા મત્સંદર્શનદક્ષિણા ।
તદા ગુરું સમાનીય દર્શનં મમ કારય
ઇત્યાજ્ઞપ્તસ્તતસ્તેન ગુરોરાશ્રમમુત્તમમ્ ।
યયૌ ભદ્રતનુઃ પ્રીત્યા પુનઃ સ્વગુરુરાગતઃ
તસ્મિન્વિપ્રે સમાયાતે દાન્તે દાતૃવરે હરિઃ ।
આત્માનં દર્શયામાસ સર્વલક્ષણસંયુતમ્
તતો હરિં સમાલોક્ય સ વિપ્રો હરિભક્તિકૃત્ ।
બદ્ધાઞ્જલિસ્તમસ્તૌષીદ્ધર્ષબાષ્પવિલોચનઃ
દાંત ઉવાચ-
દયાલો કમલાકાંત શરણાગતપાલક ।
નમસ્તુભ્યં નમસ્તુભ્યં નમસ્તુભ્યં નમોનમઃ
અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે સફલં તપઃ ।
અદ્ય મે સફલં સર્વં પ્રાપ્તં ત્વદ્દર્શનં મયા
પૂર્વમાલોચિતં યદ્યદ્વચનં શ્રીપતે પ્રભો ।
સિંધુકોટિગભીરસ્ય પ્રસૃતં પુરતસ્તવ
સ્તોત્રં તન્નાસ્તિ સંસારે વાગીશસ્ય જગત્પતેઃ ।
યેન સ્તોત્રેણ તે પ્રીતિં જનયિષ્યામિ ચેતસિ
રક્ષરક્ષ પ્રભો રક્ષ માં પ્રસીદ જગત્પતે ।
ત્વદ્દાસદાસદાસાનાં દાસત્વેનાપિ માં વૃણુ ।
વ્યાસ ઉવાચ-
તતઃ પ્રહસ્ય દેવેશો ભક્તિગ્રાહી દયામયઃ ।
કરારવિંદં તન્મૂર્ધ્નિ દત્વા પ્રાહેતિ જૈમિને ૨૫૦
શ્રીભગવાનુવાચ-
મદ્ભક્તોઽસિ દ્વિજશ્રેષ્ઠ પ્રાપ્તં મદ્દર્શનં ત્વયા ।
મત્પ્રસાદેન ભદ્રં તે સર્વમેવ ભવિષ્યતિ
વ્યાસ ઉવાચ-
તમાલિઙ્ગ્ય તતો દાંતં પ્રેમ્ણા ભદ્રતનું ચ તમ્ ।
તત્રૈવાંતર્દધે વિપ્ર સહસા પરમેશ્વર
તસ્મિન્ક્ષેત્રવરે પુણ્યે દુર્લ્લભે પુરુષોત્તમે ।
ક્રિયાયોગૈર્હરિન્દૃષ્ટ્વા દાંતો ધામ પરં યયૌ
સોઽપિ ભદ્રતનુર્વિપ્રો હરિભક્તિપરાયણઃ ।
આયુષોંતે યયૌ મોક્ષં દેવાનામપિ દુર્લ્લભમ્
એકાહમપિ યો ભક્ત્યા પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્ ।
બહુજન્મકૃતં પાપં પ્રીતિઃ સંવર્દ્ધતે હરૌ
અદ્યાપિ ત્રિદશાઃ સર્વે બ્રહ્માદ્યા અપિ જૈમિને ।
પ્રભાવં ન હિ જાનંતિ હરિભક્તસ્ય ભૂતલે
કર્મભૂમિરિયં વિપ્ર સ્વર્ગાદપિ ચ દુર્લ્લભા ।
યત્ર વિષ્ણું સમભ્યર્ચ્ય મર્ત્યાઃ સ્યુઃ સુરવંદિતાઃ
શક્રાદ્યાસ્ત્રિદશાઃ સર્વે સુપુણ્યક્ષયભીરવઃ ।
અન્યોન્યમપિ જલ્પંતોઽનિશં ચ દ્વિજસત્તમ
ભૂય એવ ગમિષ્યામઃ કર્મભૂમિં કદા વયમ્ ।
કદા તત્ર કરિષ્યામઃ પૂજાં શ્રીકમલાપતેઃ
અતિધન્યા ઇમે લોકા અસ્મત્તોઽપિ મહત્તરાઃ ।
દુર્લ્લભે ભારતે વર્ષે પૂજયંતિ હરિં પ્રભુમ્
અહો ભારતવર્ષસ્ય કઃ શક્તો ગુણભાષણે ।
યત્રારાધ્ય હરિં પૂર્વં વયં દેવત્વમાગતાઃ
ઇત્થં દેવગણાઃ સર્વે વાસવાદ્યા દ્વિજોત્તમ ।
નિત્યં ભારતભૂભાગં પ્રશંસંતિ શુભપ્રદમ્
તત્ર જન્મ સમાસાદ્ય યેન નારાધિતો હરિઃ ।
તત્તુલ્યઃ કોઽપિ સંસારે કોઽપિ દૃષ્ટઃ શ્રુતો ન ચ
સત્યં સત્યં પુનરપિ ગદ્યતે સત્યમેવ તત્ ।
વિશ્વાત્માનં સકૃદપિ માનવા યેઽર્ચયંતિ ચ
અપ્યશ્રાંતં દ્વિજ સુદૃઢયા કર્મભૂમૌ ચ ભક્ત્યા ।
મુક્તાઃ પાપૈઃ સુકરરચિતૈર્યાંતિ કૈવલ્યમાશુ
ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ક્રિયાયોગસારે પુરુષોત્તમક્ષેત્રે ભદ્રતનુવરપ્રદાનંનામ સપ્તદશોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0