પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.90

સત્યોવાચ-
સર્વેઽપિ કાલાવયવાસ્તવકાલસ્વરૂપિણઃ ।
સમાનાસ્તુ કથં નાથ માસાનાં કાર્તિકો વરઃ

એકાદશી તિથીનાં ચ માસાનાં કાર્ત્તિકઃ પ્રિયઃ ।
કથં તે દેવદેવેશ કારણં કિં ચ કથ્યતામ્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
સાધુ પૃષ્ટં ત્વયા સત્યે શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસા ।
પૃથોર્વૈન્યસ્ય સંવાદં દેવર્ષેર્નારદસ્ય ચ

એવમેવ પુરા પૃષ્ટો નારદઃ પૃથુના પ્રિયે ।
ઉવાચ કાર્ત્તિકાધિક્યે કારણં સર્વવિન્મુનિઃ

નારદ ઉવાચ-
શંખનામાભવત્પૂર્વમસુરઃ સાગરાત્મજઃ ।
ત્રિલોકીમથને શક્તો મહાબલપરાક્રમઃ

જિત્વા દેવાન્નિરાકૃત્ય સ્વર્ગલોકાન્મહાસુરઃ ।
ઇંદ્રાદિલોકપાલાનામધિકારાંસ્તથાહરત્

તદ્ભયાદથ તે દેવાઃ સુવર્ણાદ્રિગુહાં ગતાઃ ।
ન્યવસન્બહુવર્ષાણિ સાવરોધાઃ સવાસવાઃ

સુવર્ણાદ્રિ ગુહાદુર્ગસંસ્થિતાસ્ત્રિદશા યદા ।
તદ્વશ્યા ન બભૂવુસ્તે તદા દૈત્યો વ્યચારયત્

હૃતાધિકારાસ્ત્રિદશા મયા યદ્યપિ નિર્જિતાઃ ।
ભવંતિ બલયુક્તાસ્તે કરણીયં મમાત્ર કિમ્

અદ્ય જ્ઞાતં મયા દેવા વેદમંત્રબલાન્વિતાઃ ।
તાન્હરિષ્યે તતઃ સર્વે બલહીના ભવંતિ હિ

ઇતિ મત્વા તતો દૈત્યો વિષ્ણુમાલક્ષ્ય નિદ્રિતમ્ ।
સત્યલોકાજ્જહારાશુ વેદાનાં ચ ગણં પ્રભુઃ

નીતાસ્તુ તેન તે વેદાસ્તદ્ભયાત્તે નિરાક્રમન્ ।
તોયે નિવિવિશુસ્તેઽત્ર યજ્ઞમંત્રસમન્વિતાઃ

તાન્માર્ગમાણઃ શંખોઽપિ સમુદ્રાંતર્ગતો ભ્રમન્ ।
ન દદર્શ તતો દૈત્યઃ ક્વચિદેકત્ર સંસ્થિતાન્

અથ બ્રહ્મા સુરૈઃ સાર્દ્ધં વિષ્ણું શરણમન્વયાત્ ।
પૂજોપકરણં ગૃહ્ય વૈકુંઠભવનં ગતઃ

તત્ર તસ્ય પ્રબોધાય ગીતવાદ્યાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
ચક્રુર્દેવા ગંધપુષ્પધૂપદીપાન્મુહુર્મુહુઃ

અથ પ્રબુદ્ધો ભગવાંસ્તદ્ભક્તિપરિતોષિતઃ ।
દદૃશે તૈઃ સુરૈસ્તત્ર સહસ્રાર્કસમદ્યુતિઃ

ઉપચારૈઃ ષોડશભિઃ સંપૂજ્ય ત્રિદશાસ્તદા ।
દંડવત્પતિતા ભૂમૌ તાનુવાચાથ કેશવઃ

વિષ્ણુરુવાચ-
વરદોઽહં સુરગણા ગીતવાદ્યાદિ મંગલૈઃ ।
મનોઽભિલષિતાન્કામાન્સર્વાનેવ દદામિ વઃ

ઇષસ્ય શુક્લૈકાદશ્યા યાવદુદ્બોધિની ભવેત્ ।
નિશાતુર્યાંશશેષેણ ગીતવાદ્યાદિ મંગલૈઃ

કુર્વંતિ મનુજા નિત્યં ભવદ્ભિર્યદ્યથાકૃતમ્ ।
તે મત્પ્રિયકરા નિત્યં મત્સાંનિધ્યં વ્રજંતિ હિ

પાદ્યાર્ઘાચમનીયાદ્યૈર્ભવદ્ભિર્યદ્યથાકૃતમ્ ।
તદદ્ભુતગુણં યસ્માજ્જાતંવઃ સુખકારણમ્

વેદાઃ શંખહૃતાઃ સર્વે તિષ્ઠંત્યુદકસંસ્થિતાઃ ।
તાનાનયામ્યહં દેવા હત્વા સાગરનંદનમ્

અદ્યપ્રભૃતિ વેદાસ્તુ મંત્રબીજમખાન્વિતાઃ ।
પ્રત્યબ્દં કાર્તિકે માસિ વિશ્રમંત્વપ્સુ સર્વદા

અદ્યપ્રભૃત્યહમપિ ભવામિ જલમધ્યગઃ ।
ભવંતોઽપિ મયા સાર્દ્ધમાયાંતુ સમુનીશ્વરાઃ

કાલેઽસ્મિન્નેવ કુર્વંતિ પ્રાતઃસ્નાનં દ્વિજોત્તમાઃ ।
તે સર્વયજ્ઞાવભૃથૈઃ સુસ્નાતાઃ સ્યુર્ન સંશયઃ

યે કાર્તિકે વ્રતં સમ્યઙ્નિત્યં કુર્વંતિ માનવાઃ ।
તે દેહાંતે ત્વયા શક્ર પ્રાપ્યા મદ્ભવનં સદા

વિઘ્નેભ્યો રક્ષણં તેષાં યયા કાર્યં મમાજ્ઞયા ।
દેયા ત્વયા ચ વરુણ પુત્રપૌત્રાદિ સંતતિઃ

ધનવૃદ્ધિર્ધનાધ્યક્ષ ત્વયા કાર્યા મમાજ્ઞયા ।
મમરૂપધરાઃ સાક્ષાજ્જીવન્મુક્તાશ્ચ તે નરાઃ

આજન્મમરણાદ્યૈશ્ચ કૃતમેતદ્વ્રતોત્તમમ્ ।
યથોક્તવિધિના સમ્યક્તે માન્યા ભવતામપિ

એકાદશ્યાં યતશ્ચાહં ભવદ્ભિઃ પ્રતિબોધિતઃ ।
અતશ્ચૈષા તિથિર્માન્યા સદૈવ પ્રીતિદા મમ

વ્રતદ્વયં સમ્યગિદં નરૈઃ કૃતં કૃષ્ણસ્ય સાન્નિધ્યદમસ્તિ નાન્યત્ ।
દાનાનિ તીર્થાનિ તપાંસિ યજ્ઞાઃ સ્વર્લોકદાનેન સદા સુરોત્તમાઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્ર સંહિતાયાં કાર્તિકમાહાત્મ્યે શ્રીકૃષ્ણસત્યભામાસંવાદે શંખાસુરવધૌદ્યમોનામ નવતિતમોઽધ્યાયઃ