પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.46

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-
ફાલ્ગુનસ્ય સિતે પક્ષે શ્રુતા ચામલકી તથા ।
ચૈત્રસ્ય કૃષ્ણપક્ષે તુ કિં નામૈકાદશી ભવેત્

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
શૃણુ રાજેંદ્ર વક્ષ્યામિ આખ્યાનં પાપનાશનમ્ ।
યલ્લોમશોઽબ્રવીત્પૃષ્ટો માંધાત્રા ચક્રવર્તિના

માંધાતોવાચ -
ભગવન્શ્રોતુમિચ્છામિ લોકાનાં હિતકામ્યયા ।
ચૈત્રસ્ય પ્રથમે પક્ષે કા નામૈકાદશી ભવેત્ ।
કો વિધિઃ કિં ફલં તસ્યાઃ કથયસ્વ પ્રસાદતઃ

લોમશ ઉવાચ-
ચૈત્રમાસ્યસિતે પક્ષે નામ્ના વૈ પાપમોચની ।
એકાદશી સમાખ્યાતા પિશાચત્વવિનાશિની

શૃણુ તસ્યાઃ પ્રવક્ષ્યામિ કામદાં સિદ્ધિદાં નૃપ ।
કથાં વિચિત્રાં શુભદાં પાપઘ્નીં ધર્મદાયિનીમ્

પુરા ચૈત્રરથોદ્દેશે અપ્સરોગણસેવિતે ।
વસંતસમયે પ્રાપ્તે ષટ્પદાકુલિતે વને

ગંધર્વકન્યાવાદિત્રૈ રમંતિ સહ કિંનરૈઃ ।
પાકશાસનમુખ્યાશ્ચ ક્રીડાંતે ત્રિદિવૌકસઃ

નાપરં સુખદં કિંચિદ્વિના ચૈત્રરથાદ્વનમ્ ।
તસ્મિન્વને તુ મુનયસ્તપંતિ બહુલં તપઃ

મેધાવિ નામાનમૃષિં તત્રસ્થં બ્રહ્મચારિણમ્ ।
અપ્સરાસ્તં મુનિવરં મોહનાયોપચક્રમે

મંજુઘોષેતિ વિખ્યાતા ભાવં તસ્ય વિતન્વતી ।
ક્રોશમાત્રં સ્થિતા તસ્ય ભયાદાશ્રમસન્નિધૌ

ગાયંતી મધુરં સાધુ પીડયંતી વિપંચિકામ્ ।
ગાયંતીં તામથાલોક્ય પુષ્પચંદનસેવિતામ્

કામોઽપિ વિજયાકાંક્ષી શિવભક્તાન્મુનીશ્વરાન્ ।
તસ્યાઃ શરીરે સંવાસમકરોન્મનસઃ સુતઃ

કૃત્વા ભ્રુવૌ ધનુષ્કોટિં ગુણં કૃત્વા કટાક્ષકમ્ ।
માર્ગણૌ નયને કૃત્વા પક્ષ્મયુક્તે યથાક્રમમ્

કુચૌ કૃત્વા પટકુટીં વિજયાયોપચક્રમે ।
મંજુઘોષાભવત્તસ્ય કામસ્યૈવ વરૂથિની

મેધાવિનં મુનિં દૃષ્ટ્વા સાપિ કામેન પીડિતા ।
યૌવનોદ્ભિન્નદેહોઽસૌ મેધાવ્યપિ વિરાજતે

સિતોપવીતસહિતો દૃષ્ટઃ સ્મર ઇવાપરઃ ।
મેધાવી વસતે ચાસૌ ચ્યવનસ્યાશ્રમે શુભે

મંજુઘોષા સ્થિતં તત્ર દૃષ્ટ્વા સા મુનિપુંગવમ્ ।
મદનસ્ય વશં પ્રાપ્તા મંદં મંદમગાયત

રણદ્વલયસંયુક્તાં શિંજન્નૂપુરમેખલામ્ ।
ગાયંતીં તાં તથાભૂતાં વિલોક્ય મુનિપુંગવઃ

મદનેન સસૈન્યેન નીતો મોહવશં બલાત્ ।
મંજુઘોષા સમાગમ્ય મુનિં દૃષ્ટ્વા તથાવિધમ્

હાવભાવકટાક્ષૈસ્તં મોહયામાસ ચાંગના ।
અધઃ સંસ્થાપ્ય વીણાં સા સસ્વજે તં મુનીશ્વરમ્

વલિતેવ લતા વૃક્ષં વાતવેગેન કંપિતમ્ ।
સોઽપિ રેમે તયા સાર્દ્ધં મેધાવી મુનિપુંગવઃ

તસ્મિન્નેવ તતો દૃષ્ટ્વા તસ્યાસ્તં દેહમુત્તમમ્ ।
શિવતત્વં ગતં તસ્ય કામતત્ત્વવશં ગતઃ

ન નિશાં ન દિનં સોઽપિ રમન્જાનાતિ કામુકઃ ।
બહુવર્ષં ગતઃ કાલો મુનેરાચારલોપતઃ

મંજુઘોષા દેવલોકગમનાયોપચક્રમે ।
ગચ્છંતી તં પ્રત્યુવાચ રમંતં મુનિસત્તમમ્ ।
આદેશો દીયતાં બ્રહ્મન્સ્વદેશગમનાય મે

મેધાવ્યુવાચ-
અદ્યૈવ ત્વં સમાયાતા પ્રદોષાદૌ વરાનને ।
યાવત્પ્રભાતસંધ્યા સ્યાત્તાવત્તિષ્ઠ મમાંતિકે ।
ઇતિ શ્રુત્વા મુનેર્વાક્યં ભયભીતા બભૂવ સા

પુનર્વૈ રમયામાસ તમૃષિં નૃપસત્તમ ।
મુનેઃ શાપભયાદ્ભીતા બહુલાન્પરિવત્સરાન્

વર્ષાણાં પંચપંચાશન્નવમાસદિનત્રયમ્ ।
સા રેમે મુનિના તસ્ય નિશાર્દ્ધમિવ ચાભવત્

સા તં પુનરુવાચાથ તસ્મિન્કાલે ગતે મુનિમ્ ।
આદેશો દીયતાં બ્રહ્મન્ગંતવ્યં સ્વગૃહે મયા

મેધાવ્યુવાચ-
પ્રભાતમધુના ચાસ્તે શ્રૂયતાં વચનં મમ ।
સંધ્યા યાવચ્ચ કુર્વેઽહં તાવત્ત્વં વૈ સ્થિરા ભવ

ઇતિ વાક્યં મુનેઃ શ્રુત્વા જાતાનંદસમાકુલા ।
સ્મિતં કૃત્વા તુ સા કિંચિત્પ્રત્યુવાચ શુચિસ્મિતા

અપ્સરા ઉવાચ-।
કિયત્પ્રમાણા વિપ્રેંદ્ર તવ સંધ્યા ગતાનઘ ।
મયિ પ્રસાદં કૃત્વા તુ ગતકાલો વિચાર્યતામ્

ઇતિ તસ્યા વચઃ શ્રુત્વા વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનઃ ।
ગતકાલસ્ય વિપ્રેંદ્ર પ્રમાણમકરોત્તદા

સમાશ્ચ સપ્તપંચાશદ્ગતાસ્તસ્ય તયા સહ ।
ચુક્રોધ સતતસ્તસ્યૈ જ્વાલામાલી બભૂવ હ

નેત્રાભ્યાં વિસ્ફુલિંગાન્સ મુંચમાનોઽતિકોપનઃ ।
કાલરૂપાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા તપસઃ ક્ષયકારિણીમ્

દુઃખાર્જિતં ક્ષયં નીતં તપોદૃષ્ટ્વાતયાસહ ।
સકંપોષ્ઠો મુનિસ્તત્રપ્રત્યુવાચાકુલેંદ્રિયઃ

તાં શશાપાથમેધાવી ત્વં પિશાચી ભવેતિ ચ ।
ધિક્ત્વાં પાપે દુરાચારે કુલટે પાતકપ્રિયે

તસ્ય શાપેન સા દગ્ધા વિનયાવનતા સ્થિતા ।
ઉવાચ વચનં સુભ્રૂઃ પ્રસાદં વાંછતી મુનિમ્ ।
પ્રસાદં કુરુ વિપ્રેંદ્ર શાપસ્યાનુગ્રહં કુરુ

સતાં સંગો હિ ભવતિ વચોભિઃ સપ્તભિઃ પદૈઃ ।
ત્વયા સહ મમ બ્રહ્મન્નીતા વૈ બહુવત્સરાઃ ।
એતસ્માત્કારણાત્સ્વામિન્પ્રસાદં કુરુ સુવ્રત

મુનિરુવાચ-
શૃણુ મે વચનં ભદ્રે શાપાનુગ્રહકારકમ્ ।
કિં કરોમિ ત્વયા પાપે ક્ષયં નીતં મહત્તપઃ

ચૈત્રસ્ય કૃષ્ણપક્ષે તુ ભવેદેકાદશી શુભા ।
પાપમોચનિકા નામ સર્વપાપક્ષયંકરી

તસ્યા વ્રતે કૃતે શુભ્રે પિશાચત્વં પ્રયાસ્યતિ ।
ઇત્યુક્ત્વા સોઽપિ મેધાવી જગામ પિતુરાશ્રમમ્

તમાગતં સમાલોક્ય ચ્યવનઃ પ્રત્યુવાચતમ્ ।
કિમેતદ્વિહિતં પુત્ર ત્વયા પુણ્યં ક્ષયં કૃતમ્

મેધાવ્યુવાચ-
પાતકં વૈ કૃતં તાત રમિતા ચાપ્સરા મયા ।
પ્રાયશ્ચિત્તં બ્રૂહિ તાત યેન પાપક્ષયો ભવેત્

ચ્યવન ઉવાચ-
ચૈત્રસ્ય ચાસિતે પક્ષે નામ્ના વૈ પાપમોચની ।
અસ્યા વ્રતે કૃતે પુત્ર પાપરાશિઃ ક્ષયં વ્રજેત્

ઇતિ શ્રુત્વા પિતુર્વાક્યં કૃતં તેન વ્રતોત્તમમ્ ।
ગતં પાપં ક્ષયં તસ્ય તપોયુક્તો બભૂવ સઃ

સાપ્યેવં મંજુઘોષા ચ કૃત્વૈતદ્વ્રતમુત્તમમ્ ।
પિશાચત્વાદ્વિનિર્મુક્તા પાપમોચનિકાવ્રતાત્ ।
દિવ્યરૂપધરા સા વૈ ગતા નાકે વરાપ્સરાઃ

લોમશ ઉવાચ-
પાપમોચનિકાં રાજન્યે કુર્વંતિ નરોત્તમાઃ ।
તેષાં પાપં ચ યત્કિંચિત્તત્સર્વં ચ ક્ષયં વ્રજેત્

પઠનાચ્છ્રવણાદ્રાજન્ગોસહસ્રફલં લભેત્ ।
બ્રહ્મહા હેમહારી ચ સુરાપો ગુરુતલ્પગઃ

વ્રતસ્ય ચાસ્ય કરણાત્પાપમુક્તા ભવંતિ તે ।
બહુપુણ્યપ્રદં હ્યેતત્કરણાદ્વ્રતમુત્તમમ્

ઇતિ શ્રી પાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે ચૈત્રકૃષ્ણૈકાદશી પાપમોચનીનામ ષટ્ચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ