પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.247

રુદ્ર ઉવાચ-
હત્વાથ યવનં તત્ર મુચુકુંદેન ધીમતા ।
દત્ત્વા તસ્મૈ વરં મુક્તિં નિષ્ક્રાંતો યદુનંદનઃ

હતં ચ યવનં શ્રુત્વા જરાસંધઃ સુદુર્મતિઃ ।
યયુધે રામકૃષ્ણાભ્યાં સ્વબલેન સમાવૃતઃ

કૃષ્ણેન નિહતં સૈન્યં સર્વં તસ્ય દુરાત્મનઃ ।
સ પપાત મહીપૃષ્ઠે મૂર્ચ્છિતો મગધાધિપઃ

ચિરેણ લબ્ધ્વા સંજ્ઞાં તુ વિહ્વલાંગો ભયાતુરઃ ।
ન શશાક રણે યોદ્ધું રામેણ મગધેશ્વરઃ

વિમુખઃ પ્રાદ્રવત્તૂર્ણં હતશેષબલાનુગઃ ।
અજેયાવિતિ તૌ મત્વા રામકૃષ્ણૌ મહાબલૌ

તયોર્વિરોધં ત્યક્ત્વાથ નગરીં સ્વાં વિવેશ હ ।
અથ તૌ વસુદેવસ્ય તનયૌ સહ સેનયા

મથુરાં ત્યજ્ય નગરીં પ્રવિષ્ટૌ દ્વારિકાં પુરીમ્ ।
ઇંદ્રેણ પ્રેષિતો વાયુઃ સભાં તત્ર દિવૌકસામ્

કૃષ્ણાય પ્રદદૌ પ્રીત્યા નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા ।
વજ્રવૈડૂર્યરચિતાં બહ્વાસનવિચિત્રિતામ્

નાનારત્નમયૈર્દિવ્યૈઃ સ્વર્ણચ્છત્રૈર્વિરાજિતામ્ ।
તાં પ્રાપ્ય રમ્યાં તુ સભામુગ્રસેનાદયો નૃપાઃ

મોદંતે નૈગમૈઃ સાર્દ્ધં દિવિ દેવગણા ઇવ ।
ઇક્ષ્વાકુવંશસંભૂતો રૈવતો નામ પાર્થિવઃ

કન્યાં દુહિતરં સ્વસ્ય સર્વલક્ષણસંયુતામ્ ।
રામાય પ્રદદૌ પ્રીત્યા રેવતી નામ નામતઃ

ઉપયેમે વિધાનેન સ રામસ્તાં ચ રેવતીમ્ ।
રમયામાસ ચ તયા શચ્યા ઇવ સુરેશ્વરઃ

વિદર્ભરાજો ધર્માત્મા ભીષ્મકો નામ ધાર્મિકઃ ।
બભૂવુસ્તસ્ય પુત્રાસ્તુ રુક્મપ્રભૃતયઃ શુભાઃ

તેષામવરજા કન્યા રુક્મિણી વરવર્ણિની ।
કમલાંશેન સંભૂતા સર્વલક્ષણસંયુતા

રાઘવત્વેભવત્સીતા રુક્મિણી કૃષ્ણજન્મનિ ।
અન્યેષ્વેવાવતારેષુ વિષ્ણોરેષા સહાયિની

હિરણ્યક હિરણ્યાક્ષૌ સંભૂતૌ દ્વાપરે પુનઃ ।
શિશુપાલો દંતવક્ત્ર ઇતિ નામ સમન્વિતૌ

ચૈદ્યાન્વયે સમુદ્ભૂતૌ મહાબલપરાક્રમૌ ।
રુક્મિણી શિશુપાલાય દાતુમૈચ્છત્તદાત્મજઃ

તં નેચ્છતી પતિં સા તુ શિશુપાલં શુભાનના ।
બાલ્યાત્પ્રભૃતિ વૈ વિષ્ણુમનુરક્તા દૃઢવ્રતા

ઉદ્દિશ્ય કૃષ્ણં ભર્ત્તારં સુરાણામર્ચનં સદા ।
ચકાર રુક્મિણી કન્યા દાનાનિ વિવિધાનિ ચ

વ્રતચર્યાપરાભૂત્વા ધ્યાયંતી પુરુષોત્તમમ્ ।
આત્મેશં સ્વસ્ય ભર્તારમુવાસ પિતૃમંદિરે

કર્ત્તું તાં શિશુપાલાય વિવાહં પાર્થિવોત્તમઃ ।
ચકાર યત્નં પુત્રેણ રુક્મિણા સવિધીમતા

પુરોહિતસુતં વિપ્રં પ્રેષયામાસ રુક્મિણી ।
ઉદ્દિશ્ય કૃષ્ણં ભર્ત્તારં સ તૂર્ણં દ્વારકાં યયૌ

સમેત્ય કૃષ્ણં રામં ચ તાભ્યાં વિધિવદર્ચિતઃ ।
એકાંતે સર્વમાચષ્ટ રુક્મિણીભાષિતં તયોઃ

તચ્છ્રુત્વા રામકૃષ્ણૌ તુ તેન વિપ્રેણ ધીમતા ।
સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રસંપૂર્ણં રથમાકાશગં પ્રભુઃ

આરુહ્ય સૂતમુખ્યેન દારુકેણ મહાત્મના ।
વિદર્ભનગરીં તૂર્ણં જગ્મતુઃ પુરુષોત્તમૌ

રાજાનઃ સર્વરાષ્ટ્રેભ્યો વિવાહં દ્રષ્ટુમાગતાઃ ।
જરાસંધમુખાઃ સર્વે શિશુપાલસ્ય ધીમતઃ

તસ્મિન્નુદ્વાહસમયે રુક્મિણી રુક્મભૂષણા ।
દુર્ગાં નિઃસૃતાર્ચયિતું સખીભિર્નગરાદ્બહિઃ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ સંપ્રાપ્તો દેવકીસુતઃ ।
રથસ્થાં તાં ચ જગ્રાહ બલવાન્મધુસૂદનઃ

સહસા રથમારોપ્ય યયૌ તૂર્ણં સ્વમાલયમ્ ।
તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટા જરાસંધમુખા નૃપાઃ

રુક્મિણા રાજપુત્રેણ યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાઃ ।
અનુયાતા હરિં ક્રુદ્ધાશ્ચતુરંગબલાન્વિતાઃ

બલભદ્રો મહાબાહુરવરુહ્ય રથોત્તમાત્ ।
લાંગલં મુશલં ગૃહ્ય નિજઘાન ક્ષણાદરીન્

રથાનશ્વાન્મહાનાગાંસ્તથા પાદચરાનપિ ।
લાંગલમુશલામ્યાં વૈ નિજઘાન બલાદ્રણે

તસ્ય લાંગલપાતેન ચૂર્ણિતા રથપંક્તયઃ ।
નાગાશ્ચ પતિતા ભૂમૌ વજ્રેણેવ મહીધરાઃ

નિર્ભિન્નમસ્તકાઃ સર્વે વમંતો રુધિરં બહુ ।
ક્ષણેનૈવ હતં સૈન્યં બલરામેણ વૈ તદા

સાશ્વં સનાગં સરથં સપદાતિં મહારણે ।
સમંતાત્સમરે તત્ર સુસ્રુવુઃ શોણિતાપગાઃ

પ્રભગ્નાઃ પાર્થિવાઃ સર્વે દુદ્રુવુર્ભયપીડિતાઃ ।
કૃષ્ણેન કદનં ચક્રે રુક્મી ક્રોધવશાદ્બલી

ધનુરુદ્યમ્ય બાણૌઘૈસ્તાડયામાસ શાર્ઙ્ગિણમ્ ।
તતઃ પ્રહસ્ય ગોવિંદઃ શાર્ઙ્ગમાદાય લીલયા

જઘાનૈકેનબાણેન રથાશ્વાંસ્તસ્ય સારથિમ્ ।
રથંધ્વજં પતાકાં ચ ચિચ્છેદ ધરણીધરઃ

વિરથઃ ખઙ્ગમાદાય ધરણ્યાં સ ઉપસ્થિતઃ ।
કૃષ્ણસ્તુ ખઙ્ગં ચિચ્છેદ બાણેનૈકેન વીર્યવાન્

તતઃ સ મુષ્ટિમુદ્યમ્ય કૃષ્ણં વક્ષસ્યતાડયત્ ।
તં જગ્રાહ રણે વીરં નિબધ્ય નિબિડં હરિઃ

તીક્ષ્ણં ક્ષુરપ્રમાદાય પ્રહસન્મધુસૂદનઃ ।
શિરસો મુંડનં કૃત્વા મુમોચ ચ જનાર્દનઃ

સ તુ શોકસમાવિષ્ટો નિઃશ્વસન્નુરગો યથા ।
આવિવેશ પુરં સ્વીયં સ તુ તત્રૈવ ચાવસત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમામહેશ્વરસંવાદે શ્રીકૃષ્ણચરિતે વિદર્ભસેનાવિધ્વંસનંનામ સપ્તચત્વારિંશદધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ